Ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος

Από τους δημο­φι­λέ­στε­ρους Αγίους σε όλο τον χρι­στια­νικό κόσμο. Ονο­μά­ζε­ται, επίσης, Μεγα­λο­μάρ­τυς και Τρο­παιο­φό­ρος. Ειδικά στη χώρα μας, δεν υπάρχει περιοχή που να μην έχει εξω­κλήσι ή εκκλη­σία αφιε­ρω­μένη στη μνήμη του, ενώ το όνομα Γεώρ­γιος είναι από τα πλέον συνη­θι­σμένα.

Κατά τους συνα­ξα­ρι­στές και την Ιερή Παρά­δοση, ο Γεώρ­γιος γεν­νή­θηκε μεταξύ 275 και 281 στη Νικο­μή­δεια της Βιθυ­νίας. Ο πατέρας του Γερό­ντιος κατα­γό­ταν από πλούσια οικο­γέ­νεια της Καπ­πα­δο­κίας και ήταν στρα­τιω­τι­κός και Συγκλη­τι­κός. Η μητέρα του Πολυ­χρο­νία κατα­γό­ταν από τη Λύδδα της Παλαι­στί­νης. Και οι δύο γονείς του Γεωρ­γίου είχαν βαπτι­στεί χρι­στια­νοί.

Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η οικο­γέ­νεια του Αγίου μετα­κό­μισε στη Λύδδα, την πατρίδα της μητέρας του. Σε νεαρή ηλικία, ο Γεώρ­γιος ακο­λού­θησε στρα­τιω­τική καριέρα και εντά­χθηκε στο Ρωμαϊκό Στρατό. Γρήγορα ξεχώ­ρισε για τις ικα­νό­τη­τες και την ανδρεία του κι έλαβε το αξίωμα του Τρι­βού­νου. Ο αυτο­κρά­το­ρας Διο­κλη­τια­νός τον προ­ή­γαγε σε Δούκα (διοι­κητή) και Κόμη (συνταγ­μα­τάρχη) στο σώμα της αυτο­κρα­το­ρι­κής φρουράς.

Το 303 μ.Χ. ο Διο­κλη­τια­νός άρχισε λυσ­σα­λέ­ους διωγ­μούς κατά των Χρι­στια­νών. Ο Γεώρ­γιος αρνή­θηκε να εκτε­λέ­σει τις δια­τα­γές του και ομο­λό­γησε την πίστη του. Ο αυτο­κρά­το­ρας, που δεν περί­μενε αυτή τη συμπε­ρι­φορά από ένα δικό του άνθρωπο, διέταξε να υπο­βά­λουν τον Γεώργιο σε φρικτά βασα­νι­στή­ρια, προ­κει­μέ­νου να απαρ­νη­θεί την πίστη του.

Αφού τον λόγ­χι­σαν, του ξέσχι­σαν τις σάρκες με ειδικό τροχό από μαχαί­ρια. Έπειτα τον έριξαν σε λάκκο με βραστό ασβέστη και κατόπιν τον ανά­γκα­σαν να βαδίσει με πυρω­μένα μεταλ­λικά παπού­τσια. Ο Γεώρ­γιος υπέ­μεινε καρ­τε­ρικά το μαρ­τύ­ριο και στις 23 Απρι­λίου 303 απο­κε­φα­λί­στηκε στα τείχη της Νικο­μή­δειας.

Την ημε­ρο­μη­νία αυτή τιμάται η μνήμη του σε όλο τον χρι­στια­νικό κόσμο, με εξαί­ρεση τις ορθό­δο­ξες εκκλη­σίες, όταν η 23η Απρι­λίου πέφτει πριν από το Πάσχα ή συμπί­πτει με το Πάσχα, επειδή η ακο­λου­θία του περι­λαμ­βά­νει ανα­στά­σι­μους ύμνους. Στην περί­πτωση αυτή, ο εορ­τα­σμός της μνήμης του Αγίου Γεωρ­γίου μετα­τί­θε­ται για τη Δευτέρα της Δια­και­νη­σί­μου.

Το λείψανο του Γεωρ­γίου, μαζί με αυτό της μητέρας του, η οποία μαρ­τύ­ρησε την ίδια ή την επόμενη ημέρα, μετα­φέρ­θηκε και τάφηκε στη Λύδδα. Από εκεί, όπως βεβαιώ­νουν οι πηγές, οι Σταυ­ρο­φό­ροι πήραν τα ιερά λείψανα της Αγίας Πολυ­χρο­νίας και τα μετέ­φε­ραν στη Δύση. Επί του τάφου του Γεωρ­γίου ο Μέγας Κων­στα­ντί­νος έκτισε ναό.

Η θαυ­μα­στή καρ­τε­ρία που επέ­δειξε ο Γεώρ­γιος κατά τη διάρ­κεια του μαρ­τυ­ρίου του και τα θαύματα που επι­τέ­λεσε, συνε­τέ­λε­σαν στη μετα­στροφή πολλών παρι­στά­με­νων Ρωμαίων στον Χρι­στια­νι­σμό, με επι­φα­νέ­στερη περί­πτωση της συζύγου του Διο­κλη­τια­νού, Αλε­ξάν­δρας, η οποία ασπά­στηκε τον Χρι­στια­νι­σμό μαζί με τους δούλους της Απολλώ, Ισαάκιο και Κοδράτο. Η μνήμη τους τιμάται στις 21 Απρι­λίου.

Η φήμη του Γεωρ­γίου δια­δό­θηκε σε όλη την Ανατολή. Ήδη, τον 4ο αιώνα υπήρχαν στη Συρία ναοί με το όνομά του, ενώ στην Αίγυπτο είχαν χτιστεί προς τιμήν του 40 ναοί και 3 μονα­στή­ρια. Στην Κων­στα­ντι­νού­πολη ανα­φέ­ρε­ται ναός του Γεωρ­γίου, ήδη, από την εποχή του Μεγάλου Κων­στα­ντί­νου.

Οι εκκλη­σια­στι­κοί ποιητές, όπως ο Ρωμανός ο Μελωδός, του αφιέ­ρω­σαν θριαμ­βευ­τι­κούς ύμνους και εγκώμια, ανα­κη­ρύσ­σο­ντάς τον «Αστέρα πολύ­φω­τον, ώσπερ ήλιον λάμπο­ντα», «Πρω­τα­θλη­τάρ­χην και πρω­το­στρά­τη­γον και μέγαν ταξιάρ­χην της πίστεως» και της «πίστεως υπέρ­μα­χον και μάρτυρα αήτ­τη­τον και νικητήν θεό­στε­πτον», «περι­φρου­ρού­ντα το εν θαλάσση πλέοντα, τον εν οδώ βαδί­ζο­ντα και τον εν νυκτί κοι­μώ­με­νον», μεγα­λο­μάρ­τυρα τρο­παιο­φό­ρον, του οποίου, «το θαυ­μά­σιον αυτού όνομα εν πάση τη γη άδεται».

Το απο­λυ­τί­κιο του Αγίου Γεωρ­γίου

Ως των αιχ­μα­λώ­των ελευ­θε­ρω­τής

και των πτωχών υπε­ρα­σπι­στής,

ασθε­νού­ντων ιατρός, βασι­λέων υπέρ­μα­χος,

τρο­παιο­φόρε, μεγα­λο­μάρ­τυς Γεώργιε,

πρέ­σβευε Χριστώ τω Θεώ

σωθήναι τα ψυχάς ημών.

Τα απο­δο­θέ­ντα εις τον Άγιο θαύματα είναι πάμπολλα, μερικά από τα οποία παρά­δοξα και παρά­λογα. Από τον 9ο αιώνα κιόλας, ο πατριάρ­χης Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως Νικη­φό­ρος Α’ ανα­γκά­στηκε να τα απο­δο­κι­μά­σει δημο­σίως ως «τερα­τώ­δεις λήρους» και «φλυα­ρίας ανά­με­στα». Το πλέον υμνηθέν θαύμά του είναι η Δρα­κο­κτο­νία, που όμως ως μύθος προ­ϋ­πήρχε. Σύμφωνα με την παρά­δοση, στα περί­χωρα της Κυρήνης, περιοχή της σημε­ρι­νής Λιβύης, υπήρχε ένα δράκος που παρα­φύ­λαγε σε μια πηγή και εμπό­διζε την ύδρευση του χωριού, ενώ κατέ­τρωγε τους περα­στι­κούς.

Για να εξευ­με­νί­σουν τον δράκο, οι χωρικοί του έστελ­ναν κάθε μέρα ως τροφή από ένα παιδί, το οποίο επέ­λε­γαν δια κλήρου. Ο Θεός τους λυπή­θηκε κι έστειλε τον Άγιο Γεώργιο για να εξο­λο­θρεύ­σει τον δράκο, σε μία ημέρα που ήταν έτοιμος να κατα­βρο­χθί­σει την όμορφη μονα­χο­κόρη του τοπικού άρχοντα. Ο Άγιος, μετά από φοβερή μονο­μα­χία με τον δράκο, τον σκότωσε κι έσωσε την ωραία κόρη. Τότε, ο πατέρας της, αλλά και όλο το χωριό που ήταν ειδω­λο­λά­τρες, βαπτί­στη­καν Χρι­στια­νοί.

Το θαύμα αυτό απο­δί­δε­ται στην επι­βί­ωση ενός πανάρ­χαιου εθίμου, της προ­σφο­ράς ανθρω­πο­θυ­σιών στους δαί­μο­νας, που καρα­δο­κού­σαν στις πηγές των υδάτων. Ο λαο­γρά­φος Νικό­λαος Πολίτης το θεωρεί ως ανα­βί­ωση του αρχαίου μύθου του Περσέα, που έσωσε την Ανδρο­μέδα από τέρας. Ο μύθος ήταν ακόμη ζωντα­νός στην περιοχή της Καπ­πα­δο­κίας, όπου έδρασε και μαρ­τύ­ρησε ο Γεώρ­γιος. Η Δρα­κο­κτο­νία του Αγίου Γεωρ­γίου δεν ανα­φέ­ρε­ται στους αρχι­κούς Βίους του Αγίου, γι’ αυτό και μέχρι τον 12ο αιώνα η εκκλη­σια­στική εικο­νο­γρα­φία τον παρου­σιά­ζει πεζό και όχι επί λευκού ίππου να δια­τρυπά με το δόρυ του τον δράκο, όπως επι­κρά­τησε να εικο­νί­ζε­ται αργό­τερα.

Ο Άγιος Γεώρ­γιος κατέχει μια σημα­ντική θέση στο λαϊκό εορ­το­λό­γιο. Οι εορτές του Αγίου Γεωρ­γίου (23 Απρι­λίου) και του Αγίου Δημη­τρίου (26 Οκτω­βρίου) ελαμ­βά­νο­ντο παλαιό­τερα ως χρονικά ορόσημα για τις αγρο­τι­κές και ποι­με­νι­κές συμ­φω­νίες (προ­σλή­ψεις βοσκών, καλ­λιέρ­γεια κτη­μά­των κλπ), καθώς διαι­ρούν τον χρόνο σε δύο εξα­μη­νίες. Η γιορτή μέσα στην πασχα­λινή περίοδο δίνει την ευκαι­ρία για ένα ανοι­ξιά­τικο πανη­γυ­ρι­σμό στα πολλά εξω­κλή­σια και τις στάνες των κτη­νο­τρό­φων, με προ­σφορά γαλα­κτε­ρών στους επι­σκέ­πτες και ζωο­θυ­σίες (κουρ­μπά­νια) προς τιμή του Αγίου.

Ο Μεγα­λο­μάρ­τυς Γεώρ­γιος ο Τρο­παιο­φό­ρος είναι ο προστάτης-Άγιος: της Αγγλίας, των χρι­στια­νών της Παλαι­στί­νης, της Βηρυτού, της Γεωρ­γίας, του βουλ­γα­ρι­κού Στρατού, της Κατα­λα­νίας, του Ελλη­νι­κού Πεζικού, των Μασόνων, των Προ­σκό­πων, των Σταυ­ρο­φό­ρων και της στάνης.

Έθιμα Αγίου Γεωρ­γίου

Στο Όλβιο Ξάνθης ανα­βιώ­νει το έθιμο των πεχλι­βά­νη­δων. Νεαροί παλαι­στές (πεχλι­βά­νη­δες), φορώ­ντας δερ­μά­τινο παντε­λόνι και αλειμ­μέ­νοι με λάδι, επι­δί­δο­νται σ ’ένα είδος ελλη­νορ­ρω­μαϊ­κής πάλης, ιδιαί­τερα δημο­φι­λούς στην Τουρκία. Νικητής ανα­δει­κνύ­ε­ται αυτός που θα βάλει πλάτη τον αντί­παλό του ή θα του κατε­βά­σει το παντε­λόνι. Το έθιμο λέγεται ότι ανα­πα­ρι­στά τη μάχη του Αγίου Γεωρ­γίου με τον δράκο και ήρθε στην Ελλάδα από τους πρό­σφυ­γες της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης.

Το έθιμο των πεχλι­βά­νη­δων ανα­βιώ­νει και στην Ανθή Σερρών. Οι ρίζες του, εδώ, βρί­σκο­νται στα χρόνια της τουρ­κο­κρα­τίας, όταν τα θαρ­ρα­λέα παλ­λη­κά­ρια του χωριού, παίρ­νο­ντας την ευλογία από τον Αη-Γιώργη, πάλευαν με τα πρω­το­πα­λί­καρα των Τούρκων και κατά­φερ­ναν επι­δει­κνύ­ο­ντας δύναμη και θάρρος να τα νική­σουν.

Στο Νέο Σούλι Σερρών γίνεται η ανα­πα­ρά­σταση της νίκης του Αγίου Γεωρ­γίου επί του δράκου από νέους του χωριού. Το δρώμενο της «Δρα­κο­κτο­νίας» συγκε­ντρώ­νει πολύ κόσμο κάθε χρόνο. Ακο­λου­θεί γλέντι με χορό, κρασί και παρα­δο­σιακό φαγητό.

Σε πολλές περιο­χές της Ελλάδας γίνο­νται αυτο­σχέ­διες ιππο­δρο­μίες προς τιμή του Αγίου (Καλ­λιόπη Λήμνου, Πλατύ Μεσ­ση­νίας, Άγιος Γεώρ­γιος Μεσο­λογ­γίου).

Η Αράχωβα Βοιω­τίας τιμά τον προ­στάτη Άγιό της με τρι­ή­με­ρες εκδη­λώ­σεις, το «Πανη­γυ­ράκι», όπως το ονο­μά­ζουν οι ντόπιοι. Περι­λαμ­βά­νει δρώμενα, παρα­δο­σιακά αγω­νί­σματα, τοπι­κούς χορούς και παρα­δο­σιακή μουσική. Την εικόνα του Αγίου Γεωρ­γίου, κατά τη διάρ­κεια της περι­φο­ράς της, συνο­δεύ­ουν νέοι και νέες της περιο­χής με τοπικές ενδυ­μα­σίες.

Στην Ασή Γωνιά Χανίων οι κτη­νο­τρό­φοι της περιο­χής συρ­ρέ­ουν με τα κοπάδια τους στην εκκλη­σία του Αη-Γιώργη του Γαλατά για να πάρουν την ευλογία του. Τα ζώα, στο­λι­σμένα με τα πιο μελω­δικά λέρια (κου­δού­νια), μαντρώ­νο­νται στην «κούρτα» έξω από την εκκλη­σία κι αρμέ­γο­νται ένα-ένα.

.sansimera.gr