Επιδότηση δανείων μόνο για βιώσιμες επιχειρήσεις

Με ολοένα και περισ­σό­τε­ρες προ­ϋ­πο­θέ­σεις και «κόφτες» θα εμπλου­τί­ζο­νται από εδώ και στο εξής τα μέτρα στή­ρι­ξης που θα εφαρ­μο­στούν, σε μια προ­σπά­θεια όλοι οι δια­θέ­σι­μοι πόροι να διο­χε­τευ­τούν στο­χευ­μένα στους επαγ­γελ­μα­τίες, στις επι­χει­ρή­σεις και στα νοι­κο­κυ­ριά που θα έχουν υποστεί πιο έντονα τις συνέ­πειες της κρίσης.

Η επι­δό­τηση των επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Γέφυρα 2» θα προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι για να κατα­στεί κάποιος δικαιού­χος θα πρέπει να τεκ­μαί­ρε­ται ότι είναι πλητ­τό­με­νος αλλά και βιώ­σι­μος –κάτι που σημαί­νει ότι θα εξαι­ρού­νται όσοι είχαν εγκα­τα­λεί­ψει την προ­σπά­θεια εξυ­πη­ρέ­τη­σης των υπο­χρε­ώ­σεών τους πριν ξεσπά­σει η παν­δη­μία–, ενώ παρεμ­βά­σεις ώστε να φτάσει περισ­σό­τερο χρήμα στα ταμεία των επι­χει­ρή­σεων που παρα­μέ­νουν κλει­στές επί μακρόν θα γίνουν και στην επόμενη φάση της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής.

Η θέσπιση των αυστη­ρών κρι­τη­ρίων και η απόφαση να μην κατα­φύ­γουμε και φέτος σε γενικές παροχές αντί­στοι­χες με αυτές που δόθηκαν πέρυσι εξυ­πη­ρε­τεί και δημο­σιο­νο­μι­κούς στόχους –να συγκρα­τη­θεί η αύξηση του ελλείμ­μα­τος το οποίο προ­βλέ­πε­ται ήδη ότι θα κλείσει σε υψη­λό­τερα επίπεδα σε σχέση με πέρυσι– αλλά και λόγους κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης: να φτάνει το χρήμα της κρα­τι­κής βοή­θειας σε αυτόν που έχει ανάγκη και όχι σε αυτόν που θα το απο­τα­μιεύ­σει. Με βάση αυτή την επιλογή, δρο­μο­λο­γού­νται τα εξής:

2. Στην 6η φάση της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής, ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός θα περιο­ρι­στεί περίπου στα 800-900 εκατ. Πιθανή περαι­τέρω αύξηση θα «χρη­μα­το­δο­τη­θεί» και με τους πόρους που… περίσ­σε­ψαν από την 5η φάση, καθώς αυτή δεν θα «πιάσει» τελικώς τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 1,5 δισ. ευρώ. Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο κρατάει κλειστά χαρτιά για τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις της 6ης φάσης, ωστόσο θα επι­διω­χθεί να υπάρξει ειδική μέριμνα για τις επι­χει­ρή­σεις που παρα­μέ­νουν κλει­στές για μακρύ χρονικό διά­στημα (εστίαση, πολι­τι­σμός, ψυχα­γω­γία, αθλη­τι­σμός). Η λήψη πρό­σθε­των περιο­ρι­σμών για το λια­νε­μπό­ριο δημιουρ­γεί νέο «πονο­κέ­φαλο» στο οικο­νο­μικό επι­τε­λείο, καθώς διευ­ρύ­νει τις συνο­λι­κές απώ­λειες τζίρου που θα κατα­γρα­φούν μέσα στο πρώτο δίμηνο της φετινής χρονιάς. Το διά­στημα Ιανουα­ρίου – Φεβρουα­ρίου ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει και την περίοδο ανα­φο­ράς για την 6η φάση της επι­στρε­πτέας.

3. Το πρό­γραμμα «Γέφυρα 2» ανα­μέ­νε­ται ότι θα έχει προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της τάξεως των 300-400 εκατ. ευρώ, αλλά οι όροι βάσει των οποίων θα επι­δο­τού­νται οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις, προ­κει­μέ­νου να απο­πλη­ρώ­σουν τα επι­χει­ρη­μα­τικά τους δάνεια επί 9 μήνες, θα είναι αυστη­ροί: οι επαγ­γελ­μα­τίες θα πρέπει να απο­δει­κνύ­ουν ότι έχουν πληγεί από την παν­δη­μία, ενώ θα απο­κλεί­ο­νται από την επι­δό­τηση όσες επι­χει­ρή­σεις δεν παρου­σί­α­ζαν εικόνα βιω­σι­μό­τη­τας πριν ξεσπά­σει η παν­δη­μία. Πέρα από τα οικο­νο­μικά μεγέθη, θα ανα­ζη­τού­νται και τα στοι­χεία για τα υπό­λοιπα τρα­πε­ζι­κών λογα­ρια­σμών, καθώς θα ζητεί­ται άρση τρα­πε­ζι­κού απορ­ρή­του.

4. Το πρό­γραμμα της επι­δό­τη­σης των παγίων δαπανών θα είναι το τελευ­ταίο που θα τεθεί σε εφαρ­μογή σε αυτή τη φάση, καθώς με αυτό θα επι­διω­χθεί να καλυ­φθούν όσοι δεν μπό­ρε­σαν να χρη­μα­το­δο­τη­θούν επαρκώς από τις επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές. Για τη σωστή εφαρ­μογή, θα ζητηθεί από τις εται­ρείες να κάνουν μια πρώτη απο­τύ­πωση όλων των οικο­νο­μι­κών μεγεθών του 2020 πριν ξεκι­νή­σει η δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής των φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων. Δεδο­μέ­νου ότι θα μπορούν να συμ­με­τέ­χουν στο πρό­γραμμα μόνο ζημιο­γό­νες εται­ρείες με σημα­ντική μείωση εσόδων (της τάξεως του 30%), οι ενδια­φε­ρό­με­νοι θα κληθούν να κατα­γρά­ψουν ανα­λυ­τικά όλα τα στοι­χεία των δαπανών και όχι μόνο τις πάγιες δαπάνες. Για τον υπο­λο­γι­σμό της οικο­νο­μι­κής ενί­σχυ­σης θα συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται όλα τα χρήματα που έχουν (ή θα έχουν) απο­δο­θεί στις επι­χει­ρή­σεις μέχρι την ενερ­γο­ποί­ηση του μέτρου. Η ενί­σχυση θα υπο­λο­γί­ζε­ται ως ποσοστό επί των παγίων δαπανών που δεν θα έχουν καλυ­φθεί από άλλα μέτρα στή­ρι­ξης. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό θα γνω­στο­ποι­η­θεί αφού ολο­κλη­ρω­θεί η υποβολή των δηλώ­σεων με τα στοι­χεία, καθώς θα πρέπει να προ­σαρ­μο­στεί με βάση τον δια­θέ­σιμο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του μέτρου, ο οποίος θα κινεί­ται στην περιοχή των 400-500 εκατ. ευρώ. Επίσης, ο συντε­λε­στής επι­δό­τη­σης μπορεί να δια­φο­ρο­ποιεί­ται ανάλογα και με την έκταση των ζημιών που έχει επω­μι­στεί κάθε επι­χεί­ρηση.

«Πονο­κέ­φα­λος» η στήριξη της εστί­α­σης

Σε μεγάλο «πονο­κέ­φαλο» εξε­λίσ­σε­ται για την κυβέρ­νηση και το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο η στήριξη της εστί­α­σης, ενός κλάδου εντά­σεως εργα­σίας –κάτι που σημαί­νει ότι δια­κυ­βεύ­ο­νται δεκάδες χιλιά­δες θέσεις απα­σχό­λη­σης– με ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά αλλά και έντονη δια­φο­ρο­ποί­ηση στο εσω­τε­ρικό του όσον αφορά τη ζημία που έχει υποστεί η κάθε επι­χεί­ρηση από το παρα­τε­τα­μένο «λουκέτο». Την Παρα­σκευή, ο πρω­θυ­πουρ­γός εξήγ­γειλε την παρά­ταση του μειω­μέ­νου συντε­λε­στή ΦΠΑ για τον σερ­βι­ρι­ζό­μενο καφέ μέχρι και το τέλος Σεπτεμ­βρίου, μέτρο που «αγγίζει» κατά κύριο λόγο τις καφε­τέ­ριες. Ανα­φέρ­θηκε στην παρά­ταση του μέτρου της ανα­στο­λής των συμ­βά­σεων εργα­σίας αλλά και στην κάλυψη των παγίων δαπανών, μέτρο που όμως θα ισχύσει για όλες τις επι­χει­ρή­σεις ανε­ξαρ­τή­τως κλάδου. Επίσης, κατέστη σαφές ότι θα υπάρχει ενί­σχυση της εστί­α­σης στο πλαίσιο της 6ης επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής, ενώ ο υπουρ­γός Ανά­πτυ­ξης δήλωσε για μία ακόμη φορά ότι επι­διώ­κε­ται να υπάρξει ένας νέος γύρος χρη­μα­το­δό­τη­σης μέσω ΕΣΠΑ, προ­φα­νώς για να προ­χω­ρή­σουν επεν­δύ­σεις.

Τα στοι­χεία που παρου­σί­ασε το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών δεί­χνουν ότι η εστίαση έχει λάβει από την επι­στρε­πτέα προ­κα­τα­βολή ποσό ύψους 1,9 δισ. ευρώ, το οποίο εμφα­νί­ζε­ται να καλύ­πτει την «ονο­μα­στική» μείωση τζίρου που έχει κατα­γρα­φεί μέσα στο 2020 (η μείωση αυτή φαί­νε­ται από τις δηλώ­σεις ΦΠΑ να ανέρ­χε­ται περίπου στα 2-2,2 δισ. ευρώ και να φτάνει στο ποσοστό του 35%). Ενώ όμως στα χαρτιά οι επι­χει­ρή­σεις του κλάδου φαί­νο­νται να έχουν καλύψει τις απώ­λειες μέσω της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής, η πραγ­μα­τι­κό­τητα για χιλιά­δες επι­χει­ρή­σεις του κλάδου είναι εντελώς δια­φο­ρε­τική. Στην εστίαση είναι έντονο το χαρα­κτη­ρι­στικό της από­κρυ­ψης εσόδων. Οταν οι επι­χει­ρη­μα­τίες μιλούν για απώ­λειες εσόδων, δεν έχουν στο μυαλό τους μόνο τα ποσά που έχουν κατα­γρα­φεί στις ταμεια­κές μηχανές αλλά και τον τζίρο που δεν απο­τυ­πώ­νε­ται στις φορο­λο­γι­κές δηλώ­σεις. Από την άλλη, το κράτος ενι­σχύει με βάση τα δηλω­μένα στοι­χεία και εκεί δημιουρ­γεί­ται η διαφορά όσον αφορά την προ­σέγ­γιση της κάθε πλευράς για το πόσο επαρκής ή όχι είναι η οικο­νο­μική στήριξη που παρέ­χε­ται. Από την άλλη, και εντός των κόλπων της εστί­α­σης, υπάρ­χουν παρα­δείγ­ματα τερά­στιας κατα­στρο­φής με μηδε­νικό τζίρο επί σειρά μηνών αλλά και βιώ­σι­μης λει­τουρ­γίας μέσω του delivery (επίσης υπο­δη­λω­μέ­νου σε αρκετές περι­πτώ­σεις), γεγονός που καθιστά ακόμη πιο δύσκολο τον σχη­μα­τι­σμό ξεκά­θα­ρης εικόνας.

Η δύσκολη εξίσωση της χρη­μα­το­δό­τη­σης, ο ρόλος του ΟΔΔΗΧ και τα ταμειακά δια­θέ­σιμα

Θα χρεια­στεί να δια­τε­θούν περισ­σό­τε­ροι πόροι μέσα στο 2021 για τη στήριξη νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων, τη στιγμή που από το πρώτο δίμηνο της φετινής χρονιάς έχει σχεδόν απο­φα­σι­στεί το πώς θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν οι δια­θέ­σι­μοι πόροι των 7,5 δισ. ευρώ; Και αν ναι, πώς θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν αυτά τα πρό­σθετα μέτρα στή­ρι­ξης; Είναι η πιο δύσκολη εξίσωση που θα χρεια­στεί να λυθεί φέτος, καθώς οι μετα­βλη­τές και οι αστάθ­μη­τοι παρά­γο­ντες είναι πολλοί. Τα δεδο­μένα έχουν ως εξής:

Στα 7,5 δισ. ευρώ που έχουν ενσω­μα­τω­θεί στον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό για χρη­μα­το­δό­τηση των φετινών μέτρων στή­ρι­ξης μπορεί να προ­στε­θεί και το 1,6 δισ. ευρώ του προ­γράμ­μα­τος REACT-EU, που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι κοι­νο­τι­κοί πόροι. Μάλιστα το κονδύλι του REACT-EU έχει ήδη «δεσμευ­τεί» για να χρη­μα­το­δο­τη­θεί η 5η και η 6η φάση της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής. Από το 1,5 δισ. ευρώ της 5ης επι­στρε­πτέας, το 1,1 δισ. ευρώ θα καλυ­φθεί μέσω του συγκε­κρι­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος και το υπό­λοιπο (που δεν θα αξιο­ποι­η­θεί στο σύνολό του) μέσω του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. Αντί­στοιχη συνταγή θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και για την 6η φάση της επι­στρε­πτέας προ­κα­τα­βο­λής, με την οποία ουσια­στικά θα εξα­ντλη­θεί το κονδύλι του REACT-EU. Αλλη μια πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι οι πόροι του ΕΣΠΑ. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι του­λά­χι­στον 1 δισ. ευρώ (ενδε­χο­μέ­νως και περισ­σό­τερα) μπορεί να διο­χε­τευ­τεί σε μέτρα στή­ρι­ξης που έχει ήδη απο­φα­σι­στεί να προ­χω­ρή­σουν. Χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα, οι ανα­στο­λές των συμ­βά­σεων εργα­σίας και οι επι­δο­τή­σεις μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Συν-Εργασία», αλλά και –κυρίως– οι πόροι για το πρό­γραμμα «Γέφυρα 2», με τους οποίους θα επι­δο­τη­θούν τα επι­χει­ρη­μα­τικά δάνεια μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων. Ετσι, χωρίς να χρεια­στεί να υπάρξει αλλαγή στον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, τα μέτρα στή­ρι­ξης μπορούν να φτάσουν φέτος στα 10-11 δισ. ευρώ. Περαι­τέρω αύξηση, όμως, προ­ϋ­πο­θέ­τει και την εξεύ­ρεση των αντί­στοι­χων πηγών

χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Στο επίπεδο του «ταμείου» και της χρη­μα­το­δό­τη­σης των όποιων αναγκών του κράτους, πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο έχει ο Οργα­νι­σμός Δια­χεί­ρι­σης Δημο­σίου Χρέους, ο οποίος παρα­κο­λου­θεί αφενός την πορεία των ταμεια­κών δια­θε­σί­μων της χώρας και αφε­τέ­ρου την εξέλιξη του χρέους της γενικής κυβέρ­νη­σης. Το ετήσιο πλάνο του ΟΔΔΗΧ για φέτος προ­βλέ­πει ότι:

1. Θα χρεια­στεί να καλύψει πρω­το­γε­νές έλλειμμα 8,2 δισ. ευρώ, ποσό μεγα­λύ­τερο από την πρό­βλεψη της κυβέρ­νη­σης για την εξέλιξη του πρω­το­γε­νούς ελλείμ­μα­τος, η οποία κάνει λόγο για ένα ποσό της τάξεως των 6,5-7 δισ. ευρώ.

2. Το χρέος θα αυξηθεί φέτος κατά 5,8 δισ. ευρώ παρά το γεγονός ότι θα δια­τε­θεί κονδύλι της τάξεως των 3,8 δισ. ευρώ για την πρόωρη απο­πλη­ρωμή οφειλών (π.χ. η πρόωρη απο­πλη­ρωμή του ΔΝΤ). Η αύξηση αυτή θα είναι το απο­τέ­λε­σμα της έκδοσης νέων ομο­λό­γων μέσα στη χρονιά, συνο­λι­κού ύψους 12 δισ. ευρώ.

3. Τα ταμειακά δια­θέ­σιμα θα μειω­θούν φέτος κατά 6,2 δισ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.

Αυτά τα τρία οικο­νο­μικά μεγέθη δεί­χνουν σε μεγάλο βαθμό και τα περι­θώ­ρια εξεύ­ρε­σης πιθανών νέων πηγών χρη­μα­το­δό­τη­σης για μέτρα στή­ρι­ξης. Το ότι ο ΟΔΔΗΧ έχει προ­ϋ­πο­λο­γί­σει μεγα­λύ­τερο έλλειμμα σημαί­νει ότι υπάρχει ένα περι­θώ­ριο να «φου­σκώ­σει» το πρω­το­γε­νές έλλειμμα (είτε γιατί τα έσοδα δεν θα πάνε καλά είτε γιατί θα αυξη­θούν οι δαπάνες για νέα μέτρα) χωρίς να αλλάξει ο προ­γραμ­μα­τι­σμός. Από την άλλη, αν ανα­βλη­θούν πρόωρες απο­πλη­ρω­μές χρέους (π.χ. μείωση της έκθεσης στα έντοκα γραμ­μά­τια) προ­κύ­πτει άλλη μια πιθανή πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης νέων μέτρων.

Οι τελευ­ταίες επι­λο­γές έχουν να κάνουν με την πιθανή αύξηση του χρέους της γενικής κυβέρ­νη­σης πάνω από τα 344-345 δισ. ευρώ ή της μείωσης των ταμεια­κών δια­θε­σί­μων στην περιοχή των 24-25 δισ. ευρώ, από τα επίπεδα των 34 δισ. ευρώ που είναι σήμερα.

Πηγή: kathimerini.gr

Θάνος Τσίρος