Brain drain: Με 15 δισ. ευρώ «πλήρωσε» η Ελλάδα τη φυγή των νέων επιστημόνων στο εξωτερικό

Στα 15 δισ. ευρώ έφτασε το «κόστος» για την Ελλάδα, από τη φυγή των νέων επι­στη­μό­νων στο εξω­τε­ρικό (brain drain) κατά τη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης. Στη διάρ­κεια της πρό­σφα­της κρίσης (2008-2016) έχει υπο­λο­γι­στεί πως περίπου 450.000 Έλληνες επι­στή­μο­νες (με δια­φο­ρε­τικό κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικό προφίλ συγκρι­τικά με το παρελ­θόν) έφυγαν για το εξω­τε­ρικό στο πλαίσιο ανα­ζή­τη­σης εργα­σίας υψηλής εξει­δί­κευ­σης, έχοντας βρεθεί αντι­μέ­τω­ποι με υψηλά ποσοστά ανερ­γίας, περι­κο­πές μισθών και μειω­μέ­νες κοι­νω­νι­κές παροχές.

Η μετα­κί­νηση αυτή κόστισε πάνω από 15 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ στην ήδη πλη­γω­μένη ελλη­νική οικο­νο­μία. Μόνο το 2017,στην ΕΕ των 28 κρατών μελών μετα­κι­νή­θη­καν σχεδόν 17 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα (το 32% των οποίων ανήκαν στην ηλι­κιακή κατη­γο­ρία 15-34) κυρίως προς τη Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο. Το 25% των μετα­κι­νη­θέ­ντων ηλικίας 15-64 ετών είχε πτυχίο ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης και στρά­φηκε προς τις βόρειες χώρες (π.χ. Σουηδία, Δανία, Ιρλαν­δία). Όλα τα παρα­πάνω στοι­χεία περιέ­χο­νται στην ετήσια έκθεση 200 σελίδων της Αρχής Αξιο­λό­γη­σης της Ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης η οποία παρα­δό­θηκε στη Βουλή. Η έκθεση περιέ­χει εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για την Ανώτατη εκπαί­δευση  στη χώρας μας όπως για παρά­δειγμα:

1. Tο ποσοστό των κατόχων πτυχίου τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης στις ηλικίες 25-34, βρί­σκε­ται κοντά στον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ: 43% έναντι 44% στον ΟΟΣΑ. 2.Ανα­φο­ρικά με το φύλο, οι γυναί­κες με πτυχίο τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης στην Ελλάδα υπερ­τε­ρούν αριθ­μη­τικά των ανδρών κατά 16%.
2. Ταυ­τό­χρονα όμως η ανεργία πτυ­χιού­χων γυναι­κών στην Ελλάδα τείνει σε διπλά­σιο ποσοστό απ’ αυτό των ανδρών
3. Η Ελλάδα περι­λαμ­βά­νε­ται μαζί με την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασί­λειο (Αγγλία, Ουαλία, Βόρεια Ιρλαν­δία),τη Σερβία, την Εσθονία, τη Λιθουα­νία, τη Λετονία, την Ιρλαν­δία και την Τσεχία στις χώρες με τις μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις στη δημόσια χρη­μα­το­δό­τηση των ΑΕΙ.

Tα σημα­ντι­κό­τερα στοι­χεία της έκθεσης

Από τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ και της Eurostat προ­κύ­πτει ότι το επίπεδο εκπαί­δευ­σης του πλη­θυ­σμού, διεθνώς, εμφα­νί­ζει δια­χρο­νικά ανοδική τάση, τόσο στις ηλικίες 25-34 όσο και στις ηλικίες 25-64.Στην Ελλάδα το ποσοστό των κατόχων πτυχίου τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης στις ηλικίες 25-34, βρί­σκε­ται κοντά στον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ: 43% έναντι 44% στον ΟΟΣΑ. Αντί­θετα, στις ηλικίες 25-64 το ποσοστό των κατόχων πτυχίου τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης υπο­λεί­πε­ται σημα­ντικά: 32% έναντι 39% στον ΟΟΣΑ. Ανα­φο­ρικά με το φύλο, οι γυναί­κες με πτυχίο τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης στην Ελλάδα (επίπεδα 5-8) υπερ­τε­ρούν αριθ­μη­τικά των ανδρών κατά 16%.

Η Ελλάδα βρί­σκε­ται στις τελευ­ταίες θέσεις των χωρών του ΟΟΣΑ τόσο στην απα­σχό­ληση των πτυ­χιού­χων τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης ηλικίας 25-64 (74%) όσο και των νέων απο­φοί­των ηλικίας 25-34 (70%) (επίπεδα 5-8) απέ­χο­ντας 14 ποσο­στιαίες μονάδες από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, η κατοχή μετα­πτυ­χια­κού τίτλου σπουδών αυξάνει τις πιθα­νό­τη­τες απα­σχό­λη­σης κατά 11%, σε σύγκριση με τους απο­φοί­τους προ­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των σπουδών, ενώ η κατοχή διδα­κτο­ρι­κού τίτλου κατά 17%.

Όσον αφορά στις απο­δο­χές των πτυ­χιού­χων, η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε σχετικά χαμηλή θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ απέ­χο­ντας 20 ποσο­στιαίες μονάδες από τον μέσο όρο. Η ανεργία των πτυ­χιού­χων στην Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται στο υψη­λό­τερο επίπεδο των χωρών της ΕΕ-28, παρόλο που παρου­σιά­ζει τη μεγα­λύ­τερη μείωση μεταξύ των ετών 2015-2019.

Η ανεργία πτυ­χιού­χων γυναι­κών στην Ελλάδα τείνει σε διπλά­σιο ποσοστό απ’ αυτό των ανδρών. Η Ελλάδα δια­θέ­τει ένα από τα υψη­λό­τερα ποσοστά φοι­τη­τι­κού πλη­θυ­σμού σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό της. Βεβαίως, θα πρέπει να σημειω­θεί ότι επειδή η μέτρηση γίνεται επί των εγγε­γραμ­μέ­νων φοι­τη­τών και ένα μεγάλο ποσοστό από αυτούς θεω­ρού­νται μη ενεργοί, η σύγκριση δεν απο­δί­δει ακριβώς την πραγ­μα­τι­κό­τητα.

Επι­πλέον, το ποσοστό των απο­φοί­των στο σύνολο των φοι­τη­τών ετησίως παρα­μέ­νει το χαμη­λό­τερο μεταξύ των χωρών της Ευρώπης. Αξιο­ση­μεί­ωτο, επίσης, είναι το γεγονός ότι τόσο στην Ελλάδα παρα­μέ­νει υψη­λό­τερο το ποσοστό των ανδρών έναντι των γυναι­κών στον πρώτο κύκλο σπουδών σε αντί­θεση με τις περισ­σό­τε­ρες χώρες. Ωστόσο, στις μετα­πτυ­χια­κές σπουδές οι γυναί­κες υπερ­τε­ρούν των ανδρών.

Οι φοι­τη­τές στην Ελλάδα κατα­νέ­μο­νται ως προς τα αντι­κεί­μενα σπουδών, στην πλειο­νό­τητά τους, κατά προ­τε­ραιό­τητα στις επι­στή­μες μηχα­νι­κής και επι­στή­μες διοί­κη­σης και νομικής με τελευ­ταίες τις υπη­ρε­σίες. Στην Ευρώπη οι περισ­σό­τε­ροι φοι­τη­τές είναι ενταγ­μέ­νοι στις επι­στή­μες διοί­κη­σης και τις νομικές σπουδές και οι λιγό­τε­ροι στις γεω­τε­χνι­κές επι­στή­μες.

Η Ελλάδα παρα­μέ­νει η χώρα με τη μεγα­λύ­τερη ανα­λο­γία φοι­τη­τών ανά διδά­σκο­ντα απέ­χο­ντας από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο κατά περίπου 30 ποσο­στιαίες μονάδες. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι το πλήθος των διδα­σκό­ντων σε σύγκριση με άλλες πλη­θυ­σμιακά παρό­μοιες χώρες της Ευρώπης βρί­σκε­ται στο ίδιο σχεδόν επίπεδο. Ωστόσο η ανα­λο­γία απο­βαί­νει δυσμε­νής λόγω του υπε­ρά­ριθ­μου σχετικά φοι­τη­τι­κού πλη­θυ­σμού, ο οποίος περι­λαμ­βά­νει τους μη ενερ­γούς φοι­τη­τές.

Επι­πλέον, η Ελλάδα παρου­σιά­ζει και τη δυσμε­νέ­στερη ανα­λο­γία διδα­κτι­κού προ­σω­πι­κού ανδρών/γυναι­κών στην ΕΕ.Η ανά­καμψη από τη γενι­κό­τερη τάση μείωσης της χρη­μα­το­δό­τη­σης αρχίζει να εμφα­νί­ζε­ται από το 2017 σε αρκετά συστή­ματα ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης της Ευρώπης και ενι­σχύ­ε­ται και το 2018. Σε σχέση με την προη­γού­μενη χρονιά (2018) στις χώρες τις βορειο­δυ­τι­κής Ευρώπης δια­γρά­φε­ται μια σχετική στα­θε­ρό­τητα ως προς τη χρη­μα­το­δό­τηση, ενώ η κατά­σταση στα Βαλ­κά­νια και την Κεντρική Ευρώπη βαίνει βελ­τιού­μενη.

Το Λου­ξεμ­βούργο δια­τή­ρησε για ακόμη μια χρονιά την αύξηση της χρη­μα­το­δό­τη­σης. Παράλ­ληλα κατα­γρά­φηκε μείωση χρη­μα­το­δό­τη­σης στην Τουρκία (μεγα­λύ­τερη του 5%),στην Σκωτία και Αυστρία (μέχρι 5%). Αντί­θετα, η Ρου­μα­νία και η Τσεχία είναι οι δύο χώρες στις οποίες δια­πι­στώ­νε­ται αύξηση της χρη­μα­το­δό­τη­σης (άνω του 5%) ενώ σημα­ντική βελ­τί­ωση στη χρη­μα­το­δό­τηση σημειώ­νε­ται ακόμη στην Κροατία, τη Λιθουα­νία και τη Σερβία.

Χρη­μα­το­δό­τηση των ΑΕΙ

Η Ελλάδα περι­λαμ­βά­νε­ται μαζί με την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασί­λειο (Αγγλία, Ουαλία, Βόρεια Ιρλαν­δία),τη Σερβία, την Εσθονία, τη Λιθουα­νία, τη Λετονία, την Ιρλαν­δία και την Τσεχία στις χώρες με τις μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις στη δημόσια χρη­μα­το­δό­τηση των ΑΕΙ. Αύξηση της δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης της τάξης του 20% και άνω είχαν χώρες όπως Ισλαν­δία, Νορ­βη­γία, Σουηδία).Επίσης είχαν αύξηση της δημό­σιας χρη­μα­το­δό­τη­σης από 5% ως 20%,η Γαλλία και η Πορ­το­γα­λία.

Οι 14 Έλληνες ερευ­νη­τές με την μεγα­λύ­τερη απήχηση το 2019

Το 2019 στην ετήσια έκδοση της Clarivate Analytics για τους ερευ­νη­τές με τη μεγα­λύ­τερη επιρροή παγκο­σμίως, όπως αυτή προσ­διο­ρί­ζε­ται από το πλήθος των ανα­φο­ρών (top 1% του πλήθους των ανα­φο­ρών στο πεδίο/στα πεδία Essential Science Indicatorsτου Web of Science) που συγκε­ντρώ­νουν οι δημο­σιεύ­σεις τους (από το 2008 ως το 2018), περι­λαμ­βά­νο­νται συνο­λικά 6.216 ερευ­νη­τές. Από αυτούς οι 14 είναι Έλληνες που υπη­ρε­τούν σε ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια ή ερευ­νη­τικά κέντρα. Πέντε (5) εξ αυτών εντάσ­σο­νται στο επι­στη­μο­νικό πεδίο της μηχα­νι­κής, τέσ­σε­ρις (4) σε διε­πι­στη­μο­νικό πεδίο, δύο (2) στο πεδίο της κλι­νι­κής ιατρι­κής και από ένας (1) εντάσ­σε­ται στις γεω­πο­νι­κές επι­στή­μες, τις κοι­νω­νι­κές επι­στή­μες και στις επι­στή­μες οικο­νο­μίας και διοί­κη­σης.

Οι 14 επι­στή­μο­νες είναι:

1.Άρτεμις Γ. Χατζη­γε­ωρ­γίου Διε­πι­στη­μο­νική Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λίας Ελλη­νικό Ινστι­τούτο Παστέρ.

2.Χάρης Μ. Γαλα­νά­κης Γεω­πο­νική επι­στήμη Πανε­πι­στή­μιο King Saud Galanakis Laboratories.

3.Κων­στα­ντί­νος Δ. Ρακό­που­λος Μηχα­νική Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο –

4.Δημή­τριος Κ. Ρακό­που­λος Μηχα­νική Εθνικό Κέντρο Έρευνας και

Τεχνο­λο­γι­κής Ανά­πτυ­ξης Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο

5.Ευάγ­γε­λος Γ. Για­κου­μής Μηχα­νική Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο

6.Γεώρ­γιος Κ. Καρα­γιαν­νί­δης Διε­πι­στη­μο­νική Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο

Θεσ­σα­λο­νί­κης

7.Γεωργία Σαλάντη Κοι­νω­νι­κές επι­στή­μες Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων Πανε­πι­στή­μιο Βέρνης

8.Γερά­σι­μος Φιλιπ­πά­τος Κλινική Ιατρική Εθνικό και Καπο­δι­στριακό

Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών Πανε­πι­στή­μιο Κύπρου

9.Κων­στα­ντί­νος Ε. Φαρ­σα­λι­νός Διε­πι­στη­μο­νική Πανε­πι­στή­μιο King Abdulaziz Πανε­πι­στή­μιο Πατρών

10.Ματ­θαίος Σαντα­μού­ρης Μηχα­νική Πανε­πι­στή­μιο Νέας Νότιας

Ουαλίας – Σίδνευ, Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών

11.Ματ­θαίος Ε. Φαλάγ­γας Διε­πι­στη­μο­νική Πανε­πι­στή­μιο Tufts Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center

12.Μελέ­τιος Α. Δημό­που­λος Κλινική Ιατρική Εθνικό και Καπο­δι­στριακό

Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών

13.Νικόλας Απέργης Οικο­νο­μικά και Διοί­κηση

Επι­χει­ρή­σεων Πανε­πι­στή­μιο King Abdulaziz Πανε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς

14.Νίκος Δ. Χατζηαρ­γυ­ρίου Μηχα­νική Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο

Δια­χει­ρι­στής Ελλη­νι­κού Δικτύου Δια­νο­μής Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας

Από τη διαρροή στην προ­σέλ­κυση εγκε­φά­λων

Το πρό­βλημα της διαρ­ροής εγκε­φά­λων (brain drain) είναι γνωστό, παλιό και όχι μόνο ελλη­νικό. Πρό­κει­ται για το φαι­νό­μενο της απώ­λειας επι­στη­μο­νι­κού κεφα­λαίου, με άλλα λόγια, της μετα­νά­στευ­σης ατόμων υψηλών προ­σό­ντων από τη χώρα τους προς περισ­σό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, με απώτερο σκοπό τη βελ­τί­ωση του επι­πέ­δου ζωής τους.

Ως όρος χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε από τη British Royal Society τη δεκα­ε­τία του 1950 και 1960 για να περι­γρά­ψει τη μετα­κί­νηση επι­στη­μό­νων από την Ευρώπη στην Αμερική και τον Καναδά. Πολλές χώρες με δια­φο­ρε­τικό επίπεδο οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, όπως η Κίνα, οι ΗΠΑ (σε επίπεδο πολι­τειών), η Ινδία, το Πακι­στάν, η Μαλαι­σία, το Ισραήλ έχουν βρεθεί αντι­μέ­τω­πες με το φαι­νό­μενο αυτό. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρε­ται ότι το 2017 στην ΕΕ των 28 κρατών μελών μετα­κι­νή­θη­καν σχεδόν 17 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα (το 32% των οποίων ανήκαν στην ηλι­κιακή κατη­γο­ρία 15-34) κυρίως προς τη Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο.

Το 25% των μετα­κι­νη­θέ­ντων ηλικίας 15-64 ετών είχε πτυχίο ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης και στρά­φηκε προς τις βόρειες χώρες (π.χ. Σουηδία, Δανία, Ιρλαν­δία).Οι αιτίες του φαι­νο­μέ­νου της διαρ­ροής εγκε­φά­λων είναι γνωστές και κατα­γε­γραμ­μέ­νες στη σχετική βιβλιο­γρα­φία. Ως προς τη χώρα κατα­γω­γής/προ­έ­λευ­σης αιτίες είναι: οι οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες και επαγ­γελ­μα­τι­κές προ­ο­πτι­κές νέων επι­στη­μό­νων, η ποιό­τητα ζωής, η ποιό­τητα εργα­σια­κού περι­βάλ­λο­ντος, το θεσμικό πλαίσιο, η δια­φθορά, η αδυ­να­μία των επι­χει­ρή­σεων να αξιο­ποι­ή­σουν το επι­στη­μο­νικό δυνα­μικό και οι περιο­ρι­σμέ­νοι πόροι για έρευνα. Ως προς τη χώρα προ­ο­ρι­σμού, οι κυριό­τε­ρες αιτίες είναι: οι μισθοί, οι περισ­σό­τε­ρες επαγ­γελ­μα­τι­κές και εκπαι­δευ­τι­κές ευκαι­ρίες, η ποιό­τητα ζωής, το αίσθημα ασφά­λειας). Οι επι­πτώ­σεις είναι, επίσης, γνωστές και πολυ­ε­πί­πε­δες.

Οι χώρες προ­έ­λευ­σης, για παρά­δειγμα, βιώνουν οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες (π.χ. κόστος εκπαί­δευ­σης, οικο­νο­μική/επι­χει­ρη­μα­τική συνει­σφορά των ατόμων, χαμηλή παρα­γω­γι­κό­τητα λόγω αδυ­να­μιών έρευνας και ανά­πτυ­ξης, μειω­μέ­νες προ­ο­πτι­κές ανά­πτυ­ξης) και κοι­νω­νι­κές απώ­λειες (μειω­μένη δυνα­τό­τητα ποιο­τι­κής στε­λέ­χω­σης κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών, διεύ­ρυνση χάσμα­τος ποιό­τη­τας ζωής, προ­βλή­ματα υγείας από την έλλειψη προ­σω­πι­κού υγείας). Για την αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου αυτού ανα­λαμ­βά­νο­νται πρω­το­βου­λίες από διά­φο­ρες χώρες, οι οποίες απο­σκο­πούν στον επα­να­πα­τρι­σμό των επι­στη­μό­νων που έχουν μετα­κι­νη­θεί (brain regain), την κυκλο­φο­ρία επι­στη­μο­νι­κού δυνα­μι­κού (brain circulation) και τη δρα­στη­ριο­ποί­ηση στη μετα­φορά τεχνο­γνω­σίας προς τη χώρα κατα­γω­γής/προ­έ­λευ­σης. Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρε­ται το παρά­δειγμα της Κίνας, όπου μέσω των λεγό­με­νων Δικτύων γνώσης της Δια­σπο­ράς (Diaspora Knowledge Networks) δόθηκαν οικο­νο­μικά κίνητρα και υπο­στη­ρί­χθη­καν νέοι Κινέζοι επι­στή­μο­νες να ιδρύ­σουν επι­χει­ρή­σεις στην Κίνα, δικτυώ­θη­καν τα πανε­πι­στή­μια με αντί­στοιχα των ΗΠΑ και αξιο­ποι­ή­θηκε η κινε­ζική κοι­νό­τητα της Silicon Valley.

Άλλο παρά­δειγμα απο­τε­λεί η ανά­πτυξη πόλεων εκπαί­δευ­σης στη Μαλαι­σία (Educity Iskandar Malaysia78) και την Ινδία στις οποίες λει­τουρ­γούν και συνερ­γά­ζο­νται ακα­δη­μαϊκά ιδρύ­ματα, επι­χει­ρή­σεις έντασης γνώσης και θερ­μο­κοι­τί­δες νέων επι­χει­ρή­σεων. Από τις χώρες οι οποίες βιώνουν το φαι­νό­μενο της διαρ­ροής εγκε­φά­λων δεν απου­σιά­ζει η Ελλάδα, η οποία σύμφωνα με τη βιβλιο­γρα­φία ήδη από τα χρόνια του Β’ Παγκο­σμίου Πολέμου υπέστη απώ­λειες. Στη διάρ­κεια της πρό­σφα­της οικο­νο­μι­κής κρίσης (2008-2016) έχει υπο­λο­γι­στεί πως περίπου 450.000 Έλληνες επι­στή­μο­νες με δια­φο­ρε­τικό κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικό προφίλ συγκρι­τικά με το παρελ­θόν) έφυγαν για το εξω­τε­ρικό στο πλαίσιο ανα­ζή­τη­σης εργα­σίας υψηλής εξει­δί­κευ­σης, έχοντας βρεθεί αντι­μέ­τω­ποι με υψηλά ποσοστά ανερ­γίας, περι­κο­πές μισθών και μειω­μέ­νες κοι­νω­νι­κές παροχές. Η μετα­κί­νηση αυτή κόστισε πάνω από 15 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ στην ήδη πλη­γω­μένη ελλη­νική οικο­νο­μία . Σύμφωνα με μελέτη της ICAP, το 35% των επι­στη­μό­νων που έφυγαν είχαν σπουδές στα χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά, τη διοί­κηση και το μάρ­κε­τινγκ, το 19% στις επι­στή­μες μηχα­νι­κού, το 12% στην πλη­ρο­φο­ρική, το 9% στην φιλο­λο­γία, την ιστορία και τις ξένες γλώσσες, ενώ το υπό­λοιπο 25% είχε σπουδές νομικής, ιατρι­κής, πολι­τι­κών επι­στη­μών, τεχνών κ.λπ .

Στην ίδια έρευνα της ICAP ανα­φέ­ρε­ται ότι το 80% των πτυ­χιού­χων, είχαν λάβει το πτυχίο τους από ελλη­νικό πανε­πι­στή­μιο, ενώ το ποσοστό των κατόχων μετα­πτυ­χια­κού διπλώ­μα­τος από ελλη­νικό ΑΕΙ υπο­χω­ρεί στο 27% και στο 25% για κατό­χους διδα­κτο­ρι­κού διπλώ­μα­τος. Επίσης, όπως έχει ανα­φερ­θεί στο πρώτο μέρος της έκθεσης και ως προς τις σχε­τι­κές απο­δο­χές των εργα­ζο­μέ­νων με ανώτατη εκπαί­δευση (επίπεδα 5-8) για τις ηλικίες 25-64, το έτος 2017 η Ελλάδα βρί­σκε­ται κάτω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.

Στην Ελλάδα, το μέσο ετήσιο καθαρό εισό­δημα ενός εργα­ζο­μέ­νου πλήρους απα­σχό­λη­σης χωρίς παιδιά για το 2018 ανερ­χό­ταν σε 18.658 ευρώ (αυξη­μένο σε σχέση με το 2017-18.124) έναντι 24.148 ευρώ του μέσου όρου στην ΕΕ. Στην έρευνα της ICAP,η αύξηση των μισθο­λο­γι­κών απο­λα­βών, η βελ­τί­ωση του οικο­νο­μι­κού κλί­μα­τος στην Ελλάδα, οι βελ­τιω­μέ­νες προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης, το ευνοϊκό περι­βάλ­λον για την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα αλλά και λόγοι, που σχε­τί­ζο­νται με τον τρόπο ζωής, συγκα­τα­λέ­γο­νται μεταξύ άλλων παρα­γό­ντων στις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη δυνη­τική επι­στροφή ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού στην Ελλάδα. Η Ελλάδα το 2019 βρι­σκό­ταν στην 59η θέση ως προς την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα σε σύνολο 141 χωρών.

Πηγή: ethnos.gr

Νικο­λί­τσα Τρίγκα