Τα δικαιώματα θυμάτων που ανήκουν σε μειονοτικές ή ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες – Eισήγηση του Στ. Kιουρτζή

Για τα δικαιώ­ματα θυμάτων που ανήκουν σε μειο­νο­τι­κές ή ευαί­σθη­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες μίλησε σε εισή­γησή του με θέμα την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία ο ποι­νι­κο­λό­γος κ. Στέλιος Κιουρ­τζής σε δια­δι­κτυακό εκπαι­δευ­τικό σεμι­νά­ριο για Αστυ­νο­μι­κούς.

Ο κ. Κιουρ­τζής ανα­φέρ­θηκε διε­ξο­δικά στην Σύμβαση του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης για την Πρόληψη και την Κατα­πο­λέ­μηση της Βίας κατά των γυναι­κών και της Ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής Βίας, που υιο­θε­τή­θηκε από το Συμ­βού­λιο Υπουρ­γών του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης, στις 7 Απρι­λίου 2011, και υπε­γράφη στις 11 Μαΐου 2011 κατά την 121η συνε­δρί­αση του Συμ­βου­λίου, στην Κων­στα­ντι­νού­πολη, γνωστή ως η Σύμβαση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης η οποία στην Ελλάδα κυρώ­θηκε με το Ν. 4531/2018.

Συγκε­κρι­μένα, ανα­φέρ­θηκε στην ποι­νι­κο­ποί­ηση της σύναψης ανα­γκα­στι­κού γάμου, του ακρω­τη­ρια­σμού των γυναι­κείων γεν­νη­τι­κών οργάνων και της ανα­γκα­στι­κής έκτρω­σης και ανα­γκα­στι­κής στεί­ρω­σης. Επι­πλέον, έκανε λόγο για τις δια­τά­ξεις περί των μέτρων προ­στα­σίας των θυμάτων και της νομικής βοή­θειας όπως επίσης σχετικά με το θέμα της μετα­νά­στευ­σης για τις δια­τά­ξεις περί του καθε­στώ­τος δια­μο­νής, αιτή­σεων ασύλου βασι­σμέ­νες στο φύλο και μη επα­να­προ­ώ­θη­σης.

Μάλιστα ο κ. Κιουρ­τζής τόνισε πως ένας από τους σοβα­ρό­τε­ρους ανα­σταλ­τι­κούς παρά­γο­ντες στην απόφαση μιας αλλο­δα­πής γυναί­κας να καταγ­γεί­λει κάποιο περι­στα­τικό ή σειρά περι­στα­τι­κών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας στην αστυ­νο­μία ήταν ο φόβος της απέ­λα­σης. Πλέον, όπως επε­σή­μανε η Σύμβαση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης ορίζει ότι μια γυναίκα που καταγ­γέλ­λει την άσκηση ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας ενα­ντίον της προ­στα­τεύ­ε­ται από την απέλαση και σημεί­ωσε πως τα θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας δικαιού­νται αδείας παρα­μο­νής για ανθρω­πι­στι­κούς λόγους, με τη διάρ­κεια της αρχικής άδειας να είναι ετήσια και μπορεί να ανα­νε­ώ­νε­ται κάθε φορά μέχρι δύο έτη εφόσον πλη­ρού­νται οι ίδιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις όπως και ισό­χρονη άδεια δια­μο­νής χορη­γεί­ται και στα ανήλικα τέκνα των θυμάτων ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Έπειτα, ο κ. Κιουρ­τζής ανα­φέρ­θηκε στις ενέρ­γειες και τις υπο­χρε­ώ­σεις των Υπη­ρε­σιών της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας. Ειδι­κό­τερα, οφεί­λουν σε περί­πτωση καταγ­γε­λίας κάποιας από τις αξιό­ποι­νες πράξεις που προ­βλέ­πο­νται στο νόμο της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, να μην θεωρούν απα­ραί­τητη την υποβολή εγκλή­σεως, καθώς κανόνας για τη δίωξη των εγκλη­μά­των αυτών απο­τε­λεί η αυτε­πάγ­γελτη δίωξη. Επι­πλέον, τόνισε πως ο αστυ­νο­μι­κός που επι­λαμ­βά­νε­ται στο πλαίσιο προ­α­νά­κρι­σης, υπο­θέ­σεων ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας επέχει υπο­χρέ­ωση εχε­μύ­θειας και απα­γο­ρεύ­ε­ται να ανα­κοι­νώ­νει με οποιον­δή­ποτε τρόπο το ονο­μα­τε­πώ­νυμο του θύματος και του κατη­γο­ρου­μέ­νου, τη διεύ­θυνση κατοι­κίας τους, καθώς και οποια­δή­ποτε άλλα στοι­χεία είναι δυνατόν να απο­κα­λύ­ψουν την ταυ­τό­τητα τους. Ακόμη, διευ­κρί­νισε πως ο αστυ­νο­μι­κός θα πρέπει να ενη­με­ρώ­νει το θύμα κατ’ αρχάς για τα δικαιώ­ματα που ο Ν.3500/2006 του απο­νέ­μει όπως επίσης να το ενη­με­ρώ­νει για τη σχετική προ­βλε­πό­μενη δια­δι­κα­σία και για τη δυνα­τό­τητα που παρέ­χε­ται στα θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, τα οποία ζητούν τη λήψη ασφα­λι­στι­κών μέτρων για προ­σω­ρινή ρύθμιση της κατά­στα­σης, εξαι­τίας του συγκε­κρι­μέ­νου περι­στα­τι­κού, στα οποία προ­σφέ­ρε­ται το ευερ­γέ­τημα της πενίας, με μόνη την από­δειξη του περι­στα­τι­κού βίας, αν αδυ­να­τούν να κατα­βά­λουν, έστω και προ­σω­ρινά, τις απαι­τού­με­νες δικα­στι­κές δαπάνες, απευ­θυ­νό­μενα στη γραμ­μα­τεία του κατά τόπου αρμό­διου Πρω­το­δι­κείου.

Περαι­τέρω, ο κ. Κιουρ­τζής έκανε γνωστό πως σχετικά με την παροχή αρωγής στα θύματα, ο Νόμος προ­βλέ­πει για τα θύματα, την ύπαρξη Υπο­στη­ρι­κτι­κών υπη­ρε­σιών, στις οποίες μπορεί να απευ­θυν­θεί (π.χ. τηλε­φω­νική γραμμή SOS 15900 της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ισό­τη­τας των Φύλων, τηλε­φω­νική γραμμή 197 του Εθνικού Κέντρου Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης) για να λάβει ψυχο­κοι­νω­νική στήριξη και νομική συμ­βου­λευ­τική και Κοι­νω­νι­κών Υπη­ρε­σιών που παρέ­χουν στέγη (Εθνικό Κέντρο Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης (τηλε­φω­νική γραμμή 197) και ξενώνες κακο­ποι­η­μέ­νων γυναικών- ΓΓΙΦ) αν το θύμα δια­τρέ­χει κάποιο κίνδυνο ή κρί­νε­ται επι­τα­κτική η ανάγκη να αλλάξει διαμονή.

Στη συνέ­χεια την εισή­γη­σης του ο κ. Κιουρ­τζής ανα­φέρ­θηκε στην ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία στις μετα­νά­στριες Συγκε­κρι­μένα, τόνισε πως η κατά­σταση εντεί­νε­ται στις μετα­νά­στριες θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, γεγονός που οφεί­λε­ται στη μετα­να­στευ­τική τους ταυ­τό­τητα και στις πολ­λα­πλές προ­κλή­σεις που η ταυ­τό­τητα αυτή επι­φέ­ρει και αυτό συμ­βαί­νει διότι οι κακο­ποι­η­μέ­νες γυναί­κες που προ­έρ­χο­νται από τους συγκε­κρι­μέ­νους κοι­νω­νικά ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς βιώνουν υψηλά επίπεδα στρες και υφί­στα­νται «τριπλή θυμα­το­ποί­ηση»: από τον θύτη, τις επί­ση­μες υπη­ρε­σίες (π.χ αστυ­νο­μία) και από τους κρα­τι­κούς ή/και άλλους φορείς, που με τη στάση τους μειώ­νουν ή υπο­βαθ­μί­ζουν τη σημα­ντι­κό­τητα των επει­σο­δίων βίας.

Ακόμη ανα­φέρ­θηκε στις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι μετα­νά­στριες θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας οι οποίες είναι κοι­νω­νι­κές, γλωσ­σι­κές, πολι­τι­σμι­κές και θρη­σκευ­τι­κές. Επε­σή­μανε πως συχνά μία μετα­νά­στρια δεν έχει γνώση των δυνα­το­τή­των που τις παρέ­χο­νται στη χώρα φιλο­ξε­νίας ενώ οι κακο­ποι­η­μέ­νες γυναί­κες συχνά ανα­ζη­τούν και λαμ­βά­νουν πλη­ρο­φο­ρίες ως προς τις δυνα­τό­τη­τες που τους παρέ­χο­νται από τους θύτες με απο­τέ­λε­σμα να υπάρχει παρα­πλη­ρο­φό­ρηση σε θέματα που αφορούν στην ανα­ζή­τηση βοή­θειας και στην παροχή περαι­τέρω υπο­στη­ρι­κτι­κών υπη­ρε­σιών σε θύματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας. Επι­πλέον τόνισε πως ακόμα κι αν οι μετα­νά­στριες θύματα μιλούν καλά τη γλώσσα της χώρας φιλο­ξε­νίας και γνω­ρί­ζουν τα δικαιώ­ματά τους καθώς και τους φορείς παροχής υπο­στη­ρι­κτι­κών υπη­ρε­σιών ενδέ­χε­ται να μην προβούν στην αναφορά του περι­στα­τι­κού ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, καθώς επι­θυ­μούν να δια­τη­ρή­σουν τη συνοχή της οικο­γέ­νειας τους ενώ πολλές μετα­νά­στριες πιστεύ­ουν ότι τα παιδιά «ανήκουν στον πατέρα» και δεν απο­τε­λούν ευθύνη και των δύο γονιών, γεγονός που τους οδηγεί στη δια­τή­ρηση της βίαιης σχέσης, εξαι­τίας του φόβου απώ­λειας των παιδιών τους.

Τέλος, έθιξε το γεγονός πως οι κακο­ποι­η­μέ­νες γυναί­κες ενδέ­χε­ται να μην γνω­ρί­ζουν ότι η άδεια παρα­μο­νής τους δεν εξαρ­τά­ται από αυτή του συζύγου τους και το καθε­στώς παρα­μο­νής στη χώρα φιλο­ξε­νίας των μετα­να­στριών θυμάτων μπορεί να τις απο­τρέ­ψει από την ανα­ζή­τηση βοή­θειας γιατί φοβού­νται πως μπορεί να οδη­γή­σει στην απέλασή τους από τη χώρα φιλο­ξε­νίας ή ακόμα και στην απέλαση του βίαιου συζύγου τους.