COVID-19: Η πανδημία της… παραπληροφόρησης-Πώς να προστατευτούμε

Η ευκολία στη δια­κί­νηση ιδεών που παρέχει η εποχή μας ελλο­χεύει κιν­δύ­νους: όσοι μπορούν να μιλούν δεν σημαί­νει και ότι πρέπει να μιλούν. Πώς να προ­στα­τευ­τούμε από τους απα­τε­ώ­νες που παρι­στά­νουν τους ειδή­μο­νες

Το τελευ­ταίο εξάμηνο έχουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε δύο παν­δη­μίες: την παν­δη­μία του νέου κορω­νοϊού και την «παν­δη­μία» της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης σχετικά με τον νέο κορω­νοϊό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο γενικός διευ­θυ­ντής του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας (ΠΟΥ) δρ Τέντρος Αντανόμ Γκε­μπρε­γιέ­σους έχει δηλώσει ότι τα fake news σχετικά με τον ιό εξα­πλώ­νο­νται ταχύ­τερα και ευκο­λό­τερα από τον ίδιο. Και τι δεν έχουμε δει, ακούσει και δια­βά­σει αυτούς τους μήνες, ακόμη και από ανθρώ­πους που κυβερ­νούν παγκό­σμιες υπερ­δυ­νά­μεις: ότι η χλωρίνη μπορεί να απο­τε­λέ­σει από του στό­μα­τος φάρμακο για τον SARS-CoV-2 καθώς τον καθα­ρί­ζει (κυριο­λε­κτι­κώς και μετα­φο­ρι­κώς) εντός μας στο λεπτό, ότι αν δεν την… πιούμε (τη χλωρίνη πάντα) μπο­ρούμε να τη… λου­στούμε αφού σκο­τώ­νει τον ιό και επάνω στο δέρμα μας, ότι τα αντι­βιο­τικά προ­λαμ­βά­νουν τον νέο κορω­νοϊό, ότι οι λάμπες υπε­ριώ­δους ακτι­νο­βο­λίας απο­τε­λούν την καλύ­τερη μέθοδο απο­στεί­ρω­σης για τα χέρια μας ενα­ντίον του, ότι οι καθη­με­ρι­νές πλύσεις στη μύτη με φυσιο­λο­γικό ορό προ­λαμ­βά­νουν τη μόλυνση με τον ιό, ότι το σησα­μέ­λαιο τον πολεμά απο­τε­λε­σμα­τικά, ότι το σκόρδο απο­τε­λεί το καλύ­τερο προ­λη­πτικό μέτρο ενα­ντίον του, ότι ο ιός μετα­δί­δε­ται με τα κου­νού­πια, ότι τα παιδικά ούρα προ­στα­τεύ­ουν από τον ιό, όπως επίσης και η κοκαΐνη!

Διά­ση­μες κατα­στρο­φές

Και αυτές είναι μόνο λίγες από μια μακρά λίστα – η οποία μάλιστα γίνεται ολοένα και μακρύ­τερη – ψευδών ειδή­σεων που όλο αυτό το διά­στημα κυκλο­φο­ρούν και… οπλο­φο­ρούν αφού μετα­τρέ­πο­νται σε «όπλα κατα­στρο­φής»: δεν είναι τυχαίο ότι μετά τις δηλώ­σεις του προ­έ­δρου των ΗΠΑ Ντό­ναλντ Τραμπ τον περα­σμένο Απρίλιο σχετικά με τις ευερ­γε­τι­κές ιδιό­τη­τες της κατά­πο­σης χλω­ρί­νης ενάντια στον νέο κορω­νοϊό, αυξή­θη­καν οι εισα­γω­γές σε νοσο­κο­μεία των ΗΠΑ αλλά και άλλων χωρών ατόμων που ήπιαν απο­λυ­μα­ντικά ως μέσο πρό­λη­ψης για την COVID-19. «Το Βήμα» μίλησε με έναν από τους πιο έγκρι­τους ειδι­κούς παγκο­σμίως στο πεδίο της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης σχετικά με θέματα υγείας, τον καθη­γητή Νομικών της Υγείας και Πολι­τι­κής της Επι­στή­μης στο Πανε­πι­στή­μιο της Αλμπέρτα στον Καναδά και διευ­θυ­ντή ερευνών στο Ινστι­τούτο Νομικών της Υγείας του Πανε­πι­στη­μίου της Αλμπέρτα, δρα Τίμοθι Κόλ­φιλντ, ο οποίος έχει ασχο­λη­θεί επί σειρά ετών με πλήθος θεμάτων δημό­σιας υγείας που «έλκουν» την ψευ­δο­ε­πι­στήμη – από τα βλα­στικά κύτταρα και τη γενε­τική ως τον SARS-CoV-2. Και παρότι πρό­κει­ται για έναν ειδή­μονα του οποίου τα μάτια έχουν δει πολλά και τα αφτιά έχουν ακούσει ακόμη περισ­σό­τερα, όπως μας ανέφερε, η κατά­σταση με την παν­δη­μία του νέου κορω­νοϊού είναι χωρίς προη­γού­μενο, όχι μόνο από τη σκοπιά της δημό­σιας υγείας αλλά και από εκείνη της δια­σπο­ράς ψευδών πλη­ρο­φο­ριών η οποία εμφα­νί­ζει εκθε­τική αύξηση σε ευθυ­γράμ­μιση με τα κρού­σματα!

Ολα υπό αμφι­σβή­τηση

Ο καθη­γη­τής Κόλ­φιλντ έλαβε πρό­σφατα επι­χο­ρή­γηση της τάξεως των 400.000 δολα­ρίων από τα Κανα­δικά Ινστι­τούτα για την Ερευνα στην Υγεία προ­κει­μέ­νου να εντο­πί­σει τις ψευδείς πλη­ρο­φο­ρίες και τις θεωρίες συνω­μο­σίας γύρω από την παν­δη­μία του SARS-CoV-2. Παράλ­ληλα είναι συγ­γρα­φέας ευπώ­λη­των βιβλίων αλλά και παρου­σια­στής ντο­κι­μα­ντέρ που προ­βάλ­λε­ται από το Netflix με αντι­κεί­μενο την ψευ­δο­ε­πι­στήμη καθώς θεωρεί ότι η σωστή εκλα­ΐ­κευση της επι­στή­μης απο­τε­λεί όπλο ενάντια στην παρα­πλη­ρο­φό­ρηση. Ξεκι­νή­σαμε τη συζή­τησή μας μαζί του ρωτώ­ντας τον αν η «infodemic» που αντι­με­τω­πί­ζουμε αυτή την περίοδο είναι η μεγα­λύ­τερη που έχει κατα­γρα­φεί ως σήμερα. «Η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση για τον νέο κορω­νοϊό ήλθε σε μια εποχή η οποία θα μπο­ρούσε να χαρα­κτη­ρι­στεί ήδη ως εποχή της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης. Ωστόσο φαί­νε­ται να είναι χωρίς προη­γού­μενο – υπάρχει τόση παρα­πλη­ρο­φό­ρηση σχετικά με τόσο πολλές πτυχές της παν­δη­μίας ώστε είναι δύσκολο να ξεχω­ρί­σει κάποιος την έγκυρη επι­στήμη από τις ανοη­σίες. Ενα μεγάλο μέρος του πλη­θυ­σμού παρα­δέ­χε­ται ότι έχει εκτεθεί στην κορωνο-παραπληροφόρηση. Ισως ένας πιο σημα­ντι­κός δείκτης σχετικά με το τι συμ­βαί­νει με αυτή την παν­δη­μία είναι ο αριθμός των ανθρώ­πων που πιστεύ­ουν σε του­λά­χι­στον μία από τις θεωρίες συνω­μο­σίας που έχουν δια­τυ­πω­θεί. Για παρά­δειγμα, στη Βρε­τα­νία ποσοστό μεγα­λύ­τερο του 20% του πλη­θυ­σμού πιστεύει ότι η παν­δη­μία είναι απάτη, στις ΗΠΑ σχεδόν τρεις στους 10 πιστεύ­ουν τη θεωρία της βιο­τρο­μο­κρα­τίας ενώ πρό­σφατη μελέτη στον Καναδά έδειξε ότι το 50% του πλη­θυ­σμού πιστεύει σε κάποια θεωρία συνω­μο­σίας για την εξά­πλωση του ιού, όπως για παρά­δειγμα ότι αυτή συν­δέ­ε­ται με την τεχνο­λο­γία 5G».

Η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση είναι παντα­χού παρούσα σε ό,τι αφορά την παν­δη­μία του SARS-CoV-2, επε­σή­μανε ο καθη­γη­τής Κόλ­φιλντ. «Υπάρχει παρα­πλη­ρο­φό­ρηση για τα πάντα. Για την προ­έ­λευση του ιού – έχει ανα­φερ­θεί για παρά­δειγμα ότι απο­τε­λεί βιο­λο­γικό όπλο -, ακόμη και για το αν υπάρχει ή όχι παν­δη­μία. Υπάρχει παρα­πλη­ρο­φό­ρηση για τις θερα­πείες του ιού – όπως για το αν τα ούρα αγε­λά­δας, η χλωρίνη ή το οινό­πνευμα μπορούν να τον θερα­πεύ­σουν. Υπάρχει τερά­στιος όγκος ψευ­δο­ε­πι­στή­μης γύρω από την υπο­τι­θέ­μενη ενί­σχυση του ανο­σο­ποι­η­τι­κού συστή­μα­τος για την αντι­με­τώ­πιση του ιού μέσα από συμ­βα­τι­κές αλλά και εναλ­λα­κτι­κές θερα­πείες. Και υπάρχει παρα­πλη­ρο­φό­ρηση και σε ό,τι αφορά τα υπο­ψή­φια φάρμακα για τον ιό, με κύριο παρά­δειγμα αυτό της υδρο­ξυ­χλω­ρο­κί­νης».

Καμία ανοσία στα ύποπτα συμ­φέ­ρο­ντα

Το επόμενο εύλογο ερώτημα είναι για ποιον λόγο η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση έχει αυτή τη φορά λάβει τόσο μεγάλες δια­στά­σεις, δια­στά­σεις…  παν­δη­μι­κές. «Αυτό συμ­βαί­νει επειδή προ­έρ­χε­ται από ένα μεγάλο εύρος πηγών. Τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και το Internet έχουν παίξει σημα­ντικό ρόλο, ρόλο όμως έχουν παίξει και συγκε­κρι­μένα άτομα και ομάδες που προ­σπα­θούν να που­λή­σουν ιδε­ο­λο­γίες και μη απο­δε­δειγ­μέ­νες θερα­πείες. Μεταξύ των ατόμων που παίζουν τον δικό τους ρόλο στην αλυσίδα της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης συγκα­τα­λέ­γο­νται και πολι­τι­κοί∙ η υιο­θέ­τηση από τον πρόεδρο Τραμπ των θεωριών σχετικά με μη απο­δε­δειγ­μέ­νες φαρ­μα­κευ­τι­κές θερα­πείες είναι ένα χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τατο παρά­δειγμα. Ερευνες έχουν δείξει ότι τα σχόλια του προ­έ­δρου Τραμπ σχετικά με τη λήψη υδρο­ξυ­χλω­ρο­κί­νης οδή­γη­σαν σε αύξηση της συντα­γο­γρά­φη­σης του φαρ­μά­κου από για­τρούς αλλά και των ανα­ζη­τή­σεων στο Internet από το κοινό για τη συγκε­κρι­μένη θερα­πεία».

Απέ­να­ντι σε αυτή την πλημ­μύρα ψεύ­τι­κων ειδή­σεων που φαί­νε­ται να μας… πνίγει υπάρχει «σανίδα σωτη­ρίας»; Τι πρέπει να γίνει και πώς μπορεί ο καθένας μας να προ­στα­τευ­θεί; Σύμφωνα με τον καθη­γητή Κόλ­φιλντ «χρειά­ζε­ται να πολε­μή­σουμε την παρα­πλη­ρο­φό­ρηση χρη­σι­μο­ποιώ­ντας δια­φο­ρε­τικά εργα­λεία, όπως είναι η πιο επι­θε­τική και αυστηρή πολι­τική σε ό,τι αφορά τις θερα­πείες – για παρά­δειγμα, δεν πρέπει να υπάρχει καμία ανοχή σε όσους δια­φη­μί­ζουν μη απο­δε­δειγ­μέ­νες και μη εγκε­κρι­μέ­νες θερα­πείες – αλλά και η δράση από τις πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης μέσω στρα­τη­γι­κών που θα βάλουν φρένο στην εξά­πλωση της online παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας και διορ­θώ­νο­ντας τις λαν­θα­σμέ­νες ειδή­σεις. Είναι εξίσου σημα­ντικό να βοη­θή­σουμε τον πλη­θυ­σμό να έχει περισ­σό­τερη κριτική σκέψη σχετικά με το τι δια­βά­ζει και μοι­ρά­ζε­ται με άλλους. Και μόνο αυτό μπορεί να κάνει πολύ μεγάλη διαφορά. Μάλιστα στον Καναδά ξεκι­νή­σαμε πρό­σφατα μια καμπά­νια, την Check then Share (https://checkthenshare.ca) ώστε να ενθαρ­ρυν­θεί ο πλη­θυ­σμός να κάνει αυτό ακριβώς: να τσε­κά­ρει πρώτα καλά τι δια­βά­ζει προτού το μοι­ρα­στεί με άλλους».

 

Ο ρόλος των επι­στη­μό­νων

Και βέβαια στην προ­σπά­θεια ανά­δει­ξης της επι­στη­μο­νι­κής αλή­θειας προ­ε­ξάρ­χο­ντα ρόλο οφεί­λουν να έχουν οι ίδιοι οι επι­στή­μο­νες, τόνισε ο καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου της Αλμπέρτα, ο οποίος έγραψε μάλιστα στα τέλη του περα­σμέ­νου Απρι­λίου ένα άρθρο στην επι­θε­ώ­ρηση «Nature» σχετικά με την ψευ­δο­ε­πι­στήμη στην εποχή της κορωνο-πανδημίας και την κατα­λυ­τική σημασία που έχουν οι επι­στή­μο­νες στο να βάλουν φραγ­μούς στο ξέφραγο αμπέλι  (μπο­ρείτε να βρείτε το άρθρο στην ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση https://www.nature.com/articles/d41586-020-01266-z). «Η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα πρέπει να συνει­σφέ­ρει πιο πολλά στη μάχη ενάντια στην παρα­πλη­ρο­φό­ρηση. Χρειά­ζε­ται περισ­σό­τερο περιε­χό­μενο που θα βασί­ζε­ται στην έγκυρη επι­στήμη στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Χρειά­ζε­ται επίσης οι επι­στή­μο­νες να βγαί­νουν μπροστά και να μιλούν για την παρα­πλη­ρο­φό­ρηση όταν τη βλέπουν στα social media αλλά και στον Τύπο. Και πρέπει η επι­στήμη και η πολι­τική υγείας να βασί­ζο­νται σε έγκυρα επι­στη­μο­νικά στοι­χεία και όχι απλώς σε αυτά που θέλουν κάποιοι να προ­ω­θή­σουν, καθώς και σε αδύ­να­μες μελέτες».

Την παν­δη­μία του SARS-CoV-2, όσο και αν θέλουμε, δεν την έχουμε αφήσει πίσω μας, αλλά, όπως δεί­χνουν όλα τα στοι­χεία, βρί­σκε­ται ακόμη δίπλα μας και πιθα­νό­τατα θα τη βρούμε και μπροστά μας. Οσο έντονες είναι οι προ­σπά­θειες που γίνο­νται για να ανα­χαι­τι­στεί ο ισχυ­ρό­τα­τος αυτός ιογενής αντί­πα­λος, εξίσου έντονες πρέπει να είναι και οι προ­σπά­θειες ανα­χαί­τι­σης της λαν­θα­σμέ­νης πλη­ρο­φό­ρη­σης που τον αφορά. Διότι και στις δύο περι­πτώ­σεις, εκείνο που δια­κυ­βεύ­ε­ται είναι το ύψιστο: η προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης υγείας και ζωής.

Οκτώ τρόποι για να δια­κρί­νετε τα fake news

Αόριστη πηγή: Οταν σε ένα κείμενο η πηγή της πλη­ρο­φό­ρη­σης είναι αόριστη και μη ανι­χνεύ­σιμη – για παρά­δειγμα, ανα­φέ­ρε­ται ότι «ένας γιατρός είπε» ή «επι­στή­μο­νες σημειώ­νουν» – αυτό απο­τε­λεί «καμπα­νάκι» ότι μπορεί να πρό­κει­ται για μη έγκυρο κείμενο.

Κακή χρήση της γλώσσας: Οταν βλέπετε σε ένα κείμενο κακή σύνταξη, γραμ­μα­τικά και ορθο­γρα­φικά λάθη καθώς και προ­βλή­ματα στον τονισμό, καλό θα ήταν να ανα­ρω­τη­θείτε για το πόσο έγκυρη είναι η πηγή της πλη­ρο­φό­ρη­σής σας.

«Συναί­σθημα στο ζενίθ»: Αν ένα κείμενο σας προ­κα­λεί πολύ έντονα συναι­σθή­ματα, όπως θυμό ή υπερ­βο­λική αισιο­δο­ξία, δια­τη­ρή­στε επι­φυ­λά­ξεις. Οι επι­τή­δειοι της παρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης γνω­ρί­ζουν ότι τα κείμενα που προ­κα­λούν πολύ έντονα συναι­σθή­ματα είναι εκείνα που κοι­νο­ποιού­νται περισ­σό­τερο, ακόμη και όταν φαί­νε­ται ότι δεν έχουν γερή επι­στη­μο­νική βάση.

«Τα fake απο­κλει­στικά»: Οι απο­κλει­στι­κές ειδή­σεις είναι σπάνιες – κυρίως σε περιό­δους όπως αυτή της παν­δη­μίας, οπότε η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα συνη­θί­ζει να δημο­σιο­ποιεί κάθε μελέτη μέσω των ειδικών πλατ­φορ­μών ή επι­στη­μο­νι­κών επι­θε­ω­ρή­σεων, ώστε να καθιστά γρήγορα κοι­νω­νούς των νέων ευρη­μά­των τους άλλους επι­στή­μο­νες αλλά και το κοινό. Αν λοιπόν εντο­πί­σετε μια πλη­ρο­φο­ρία από μία μόνο πηγή, κρα­τή­στε μικρό καλάθι, ιδίως αν υπο­νο­εί­ται ότι όλοι οι υπό­λοι­ποι προ­σπα­θούν κάτι να σας κρύψουν.

«Ψεύ­τι­κοι λογα­ρια­σμοί»: Ενα κλασικό κόλπο για τη δια­σπορά ψευδών ειδή­σεων είναι η χρήση ψεύ­τι­κων λογα­ρια­σμών στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Τσε­κά­ρετε επίσης τις διευ­θύν­σεις στο Δια­δί­κτυο στις οποίες βλέπετε μια είδηση, καθώς και τις εικόνες που συνο­δεύ­ουν τα κείμενα καθώς μπορεί να είναι παρα­πλα­νη­τι­κές.

«Υπερ-διαμοιρασμός ειδή­σεων»: Αν κάποιος σας παρο­τρύ­νει υπέρ το δέον να μοι­ρα­στείτε τα εντυ­πω­σιακά νέα που παρου­σιά­ζει, ίσως ενδια­φέ­ρε­ται πάνω από όλα για τα δια­φη­μι­στικά έσοδα που θα προ­κύ­ψουν από τη «μεγάλη είδηση» για την οποία ανα­ζη­τεί κοι­νω­νούς.

«Είναι πολλά τα λεφτά…»: Σκε­φτείτε ποιος θα βγει κερ­δι­σμέ­νος από το να πιστέ­ψετε εσείς και χιλιά­δες άλλοι άνθρω­ποι… απί­στευ­τους ισχυ­ρι­σμούς.

«Διε­ξο­δι­κός έλεγχος των κει­μέ­νων»: Μη δια­βά­ζετε μόνο τους τίτλους των κει­μέ­νων, δια­βά­ζετε τα κείμενα ως το τέλος. Αν μια είδηση σας φαί­νε­ται αμφι­λε­γό­μενη, ανα­ζη­τή­στε στις ιστο­σε­λί­δες που παρου­σιά­ζουν τα fake news αν έχει ήδη δια­ψευ­στεί.

Πηγή: Nature

Μύθοι για τον κορω­νοϊό

Ιδού μερικές από τις ψευδείς πλη­ρο­φο­ρίες που έχουν κυκλο­φο­ρή­σει ευρέως μέχρι τώρα σχετικά με την παν­δη­μία του νέου κορω­νοϊού, όπως τις αναλύει ο καθη­γη­τής Κόλ­φιλντ:

Υδρο­ξυ­χλω­ρο­κίνη

Το τόσο μεγάλο ενδια­φέ­ρον για το συγκε­κρι­μένο φάρμακο είναι κυρίως το απο­τέ­λε­σμα της «προ­ώ­θη­σής» του από γνωστά παγκο­σμίως άτομα, όπως ο πρό­ε­δρος Τραμπ και βασί­ζε­ται σε μια μόνο μικρή μελέτη η οποία μάλιστα εμφά­νιζε σημα­ντικά κενά στη μεθο­δο­λο­γία. Στο διά ταύτα όμως, ολοένα και περισ­σό­τερα επι­στη­μο­νικά στοι­χεία μαρ­τυ­ρούν ότι το φάρμακο δεν προ­σφέ­ρει πολλά – ήδη οι μελέτες για τη θερα­πευ­τική δράση του σε βαριά ασθε­νείς έχουν στα­μα­τή­σει. Η παγκό­σμια συζή­τηση σχετικά με την υδρο­ξυ­χλω­ρο­κίνη απο­τε­λεί ένα καλό παρά­δειγμα σχετικά με το γιατί είναι σημα­ντικό να ερμη­νεύ­ουμε πολύ προ­σε­κτικά τα επι­στη­μο­νικά στοι­χεία που συνεχώς ανα­δύ­ο­νται, ιδιαι­τέ­ρως εν μέσω παν­δη­μίας.

Κατά­ποση χλω­ρί­νης

Αυτή η επι­κίν­δυνη ιδέα που δεν έχει καμία επι­στη­μο­νική βάση κυκλο­φο­ρεί εδώ και καιρό στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και υπο­στη­ρί­χθηκε πολύ από ακρο­δε­ξιές οργα­νώ­σεις οι οποίες αγαπούν επίσης τις θεωρίες συνω­μο­σίας – πιστεύ­ουν άλλωστε ότι η παν­δη­μία του νέου κορω­νοϊού είναι απάτη! Και όμως αυτή η επι­κίν­δυνη ιδέα που έχει κυκλο­φο­ρή­σει τόσο πολύ απο­δει­κνύει πώς επι­κίν­δυ­νες απόψεις μπορούν να δια­χυ­θούν στο ευρύ κοινό και να το επη­ρε­ά­σουν.

Σκορ­δό­σουπα

Του­λά­χι­στον σε αυτή την περί­πτωση, δεν τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώ­πινη ζωή. Το σκόρδο κάνει καλό στην υγεία, αυτό έχει απο­δει­χθεί. Κάτι τέτοιο δεν σημαί­νει όμως ότι προ­στα­τεύει και από τον νέο κορω­νοϊό. Μάλιστα, η ιστορία με το σκόρδο έχει λάβει τόσο μεγάλες δια­στά­σεις ώστε οδήγησε και σε σχετική δήλωση από τους υπευ­θύ­νους του ΠΟΥ σύμφωνα με την οποία «δεν υπάρ­χουν στοι­χεία σχετικά με το ότι η κατα­νά­λωση σκόρδου προ­στα­τεύει τους ανθρώ­πους από τον νέο κορω­νοϊό».

Κατά­ποση αργύρου

Αλλος ένας μύθος που κυκλο­φο­ρεί όχι μόνο για τον νέο κορω­νοϊό αλλά… διά πάσαν νόσον. Δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να υπο­στη­ρί­ζουν τη χρήση του αργύρου ενάντια σε οποια­δή­ποτε ασθέ­νεια ενώ η κατά­ποσή του μπορεί να είναι ακόμη και επι­βλα­βής για την υγεία. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι πρό­σφατα η Ομο­σπον­διακή Επι­τροπή Εμπο­ρίου των ΗΠΑ και η Πολι­τεία του Μιζούρι κινή­θη­καν νομικά ενάντια σε επι­τή­δειο που πωλούσε την «Αργυρή Λύση» του ως θερα­πεία για την COVID-19.

Λήψη κοκα­ΐ­νης

Εκτός των άλλων απο­δε­δειγ­μέ­νων βλαβών που προ­κα­λεί η κοκαΐνη στον οργα­νι­σμό, το σίγουρο είναι ότι ούτε προ­λαμ­βά­νει ούτε θερα­πεύει τη νόσο COVID-19. Αυτός ο επι­κίν­δυ­νος ισχυ­ρι­σμός κυκλο­φό­ρησε ωστόσο τόσο πολύ ώστε η γαλλική κυβέρ­νηση ανα­γκά­στηκε να τουι­τά­ρει συγκε­κρι­μένη προει­δο­ποί­ηση η οποία ανέφερε: «Οχι, η κοκαΐνη δεν προ­στα­τεύει από την COVID-19».

Ομοιο­πα­θη­τική

Δεν υπάρχει καμία επι­στη­μο­νική από­δειξη σχετικά με το ότι η ομοιο­πα­θη­τική δρα ενάντια στον νέο κορω­νοϊό. Παρά ταύτα, η κυβέρ­νηση της Ινδίας πρό­τεινε την ομοιο­πα­θη­τική ως πιθανή προ­λη­πτική στρα­τη­γική για τον SARS-CoV-2. Η πρόταση αυτή δέχθηκε δριμεία κριτική και τελικώς οι αρχές ανα­γκά­στη­καν να την απο­σύ­ρουν.

Κατά­ποση ούρων αγε­λά­δας

Οχι, χωρίς περαι­τέρω σχόλια.

Πηγή: tovima.gr