Συγκέντρωση υπογραφών για την υπεράσπιση των αξιών της Αγίας Σοφίας με πρωτοβουλία της T. Mοροπούλου

Συγκέ­ντρωση υπο­γρα­φών για την υπε­ρά­σπιση των αξιών της Αγίας Σοφίας ξεκί­νησε η επι­κε­φα­λής της ερευ­νη­τι­κής ομάδας του ΕΜΠ για την προ­στα­σία της Αγιάς Σοφιάς, καθη­γή­τρια ΕΜΠ και μέλος της Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής του ΤΕΕ κ. Τόνια Μορο­πού­λου.

Για την πρω­το­βου­λία της αυτή που έχει ήδη προ­κα­λέ­σει αίσθηση σε διεθνές ακα­δη­μαϊκό επίπεδο, αλλά και για την σχέση της με την Αγιά Σοφιά μιλάει σήμερα στην «δ» ενώ απο­κα­λύ­πτει πτυχές της ιστο­ρι­κής προ­σπά­θειας που είχαν γίνει για την συμβολή της στην συντή­ρηση του μνη­μείου καθώς και για την στενή σχέση που έχουν οι τρούλοι, με την… Ρόδο και τα Δωδε­κά­νησα!

• Κυρία Μορο­πού­λου, πρό­σφατα ανα­λά­βατε μια εξαι­ρε­τικά σημα­ντική πρω­το­βου­λία, με συλλογή υπο­γρα­φών για την υπε­ρά­σπιση των αξιών της Αγίας Σοφίας. Μιλήστε μας γι αυτό.

Εχει ήδη γίνει γνωστή αυτή η πρω­το­βου­λία (αν κι εσείς μέσω της «δ» την είχατε προ­α­ναγ­γεί­λει στην προη­γού­μενη συνο­μι­λία μας) και σήμερα πιστεύω πως μπο­ρούμε να μιλάμε σε μεγα­λύ­τερο βάθος. Η έκκληση την οποία κάνω, την οποία έχουν υπο­γρά­ψει τόσο ο Πρύ­τα­νης του ΕΜΠ, καθη­γη­τής Ανδρέας Μπου­ντου­βής όσο και ο Αχμέτ Τσακμάκ, επι­κε­φα­λής της Ερευ­νη­τι­κής Ομάδας του Πανε­πι­στη­μίου του Princeton για την προ­στα­σία της Αγιάς Σοφιάς – Ομό­τι­μος Καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου του Πρίν­στον (με τον οποίο είχαμε συνυ­πο­γρά­ψει το Σύμφωνο Συνερ­γα­σίας στην Αγιά Σοφιά) και είναι έγκρι­τος και εγγονός του Μου­σταφά Τσακμάκ, του στρα­τη­λάτη του Κεμάλ Ατα­τούρκ. Και φυσικά, ακο­λου­θούν πάνω από 1.000 υπο­γρα­φές, ανθρώ­πων που εκπρο­σω­πούν επι­στη­μο­νικά ιδρύ­ματα, πανε­πι­στή­μια, ερευ­νη­τικά κέντρα κ.λπ. από όλο τον κόσμο. Αυτή η πρω­το­βου­λία, η οποία είναι διεθνής και όχι μόνον ελλη­νική έχει τον εξής χαρα­κτήρα: να δείξει ότι η υπε­ρά­σπιση των αξιών της Αγιάς Σοφιάς, συμ­βα­δί­ζει με την υπε­ρά­σπιση του οικου­με­νι­κού χαρα­κτήρα της. Γιατί, αυτός ο χαρα­κτή­ρας συνάδει προς το μνημείο της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Εμείς, δου­λέ­ψαμε στην Αγιά Σοφιά σαν Πολυ­τε­χνείο. Δεν είναι ένα έργο που μας δόθηκε από κάποιον. Είναι ένα έργο που το διεκ­δί­κησα και το πήρα με αναφορά στην τεχνο­τρο­πία των υλικών από την Ρόδο αλλά και επειδή στην παγκό­σμια κοι­νό­τητα, υπήρχαν φωτι­σμέ­νοι άνθρω­ποι όπως ο Κοσμή­το­ρας της Πολυ­τε­χνι­κής του Πρίν­στον ο Αχμέτ Τσακμάκ, ο οποίος, όταν έθεσα το θέμα διεθνώς, ότι σχε­δια­σμός αντι­σει­σμι­κός δεν γίνεται χωρίς γνώση των υλικών, ήρθε και μου έφερε στην Αθήνα, στο Πολυ­τε­χνείο, τα δείγ­ματα που δεν μου έδινε η τουρ­κική κυβέρ­νηση αλλά τα πήρε εκείνος από το Dumbarton Oaks στην Ουά­σιγ­κτον, τα δείγ­ματα που είχε λάβει απ’ την Αγιά Σοφιά ο Βαν Λάις το 1956. Με βάση τα δείγ­ματα αυτά, απέ­δειξα τον ισχυ­ρι­σμό με τον οποίο το 1992 ξεκί­νησα την παγκό­σμια αυτή συζή­τηση –ότι δηλαδή, εμείς έχουμε την γνώση των υλικών της Αγιάς Σοφιάς. Απέ­δειξα ότι οι πλίνθοι του τρούλου προ­έρ­χο­νται από πρώτες ύλες από την Ρόδο με μία πιθα­νό­τητα πάνω από 97%!

Και για να σας πω συνο­πτικά την ιστορία, η προ­φο­ρική παρά­δοση το ανέφερε αυτό. Οι για­γιά­δες το διη­γού­νταν στα παιδιά τους. Για να το επι­βε­βαιώσω όμως, ζήτησα από τον σημε­ρινή Μητρο­πο­λίτη Καλύ­μνου κ. Παΐσιο, να διε­ρευ­νή­σει το θέμα στην Βιβλιο­θήκη του Οικου­με­νι­κού Πατριαρ­χείου και ο οποίος, βρήκε τελικά, την επα­λή­θευση στην έκδοση του 6ου αιώνα της Λειψίας, του βιβλίου Διή­γη­σης που λέει ότι: Όταν ο πρώτος τρούλος της Αγιάς Σοφιάς κατέρ­ρευσε, ο δεύ­τε­ρος για να σταθεί απαι­τούσε πολύ ελα­φρείς πλίν­θους και γι αυτό χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε υλικό (άργιλος) που ήρθε από την Ρόδο –το οποίο ήταν τόσο ελαφρύ που επέπλεε στο νερό! Τα έχουμε δημο­σιεύ­σει διεθνώς όλα αυτά. Όταν επι­βε­βαιώ­θηκε από τον Μητρο­πο­λίτη Καλύ­μνου αυτό, ζήτησα την βοήθεια από την Εφορεία Δ/σου από τον αεί­μνη­στο Ηλία Κόλλια να μου δώσει την δυνα­τό­τητα να πάρω δείγ­ματα πλίνθων από την μεγάλη παλαιο­χρι­στια­νική της Ρόδου η οποία χτί­στηκε λίγο πριν από την Αγιά Σοφιά του Ιου­στι­νια­νού.  Απο­δεί­ξαμε ότι η τεχνο­λο­γία και οι πρώτες ύλες αυτών των κερα­μι­κών τους επέ­τρε­παν να έχουν τις ίδιες ακριβώς ιδιό­τη­τες που είχαν και στην Αγιά Σοφιά –δηλ επέ­πλεαν στο νερό και είχαν πολύ υψηλές αντοχές. Με αυτά τα στοι­χεία, διεκ­δί­κησα και μπήκα στην Αγιά Σοφιά. Και όταν πήγα τον Μάρτιο του ’94 στην Κων­στα­ντι­νού­πολη για να παρου­σιάσω τα απο­τε­λέ­σματα επί των πραγ­μα­τι­κών δειγ­μά­των που μου έφερε ο Τσακμάκ, τότε και προ­χω­ρή­σαμε στην υπο­γραφή του Συμ­φώ­νου Συνερ­γα­σίας μεταξύ του ΕΜΠ, του Πανε­πι­στη­μίου του Princeton, του Αντι­σει­σμι­κού Ινστι­τού­του Kandilli του Πανε­πι­στη­μίου του Βοσπό­ρου για την αντι­σει­σμική προ­στα­σία της Αγιάς Σοφιάς. Απο­κα­λύ­ψαμε τα μυστικά των κονια­μά­των της βυζα­ντι­νής τοι­χο­ποι­ίας και συμ­βά­λαμε στον αντι­σει­σμικό σχε­δια­σμό της Αγιάς Σοφιάς. Όταν τον Ιούνιο του 1999 ολο­κλη­ρώ­θηκε το έργο της αντι­σει­σμι­κής προ­στα­σίας της Αγιάς Σοφιάς, το μνημείο ήταν θωρα­κι­σμένο για σεισμό έως και 7,5 ρίχτερ. Και όταν ο σεισμός αυτός ήρθε στις 17 Αυγού­στου του ’99 τότε, ο Αχμάτ Τσακμάκ βγήκε στο CNN και είπε ότι ‘Ο Θεός της Ελλάδας και της Τουρ­κίας κρά­τη­σαν όρθια την Αγιά Σοφιά και ανα­φέρ­θηκε στην συνερ­γα­σία μας.

Στην συνέ­χεια, επι­διώ­ξαμε με μη κατα­στρο­φικό έλεγχο να δια­φω­τί­σουμε τις επι­χρυ­σμέ­νες επι­φά­νειες της Αγιάς Σοφιάς στον τρούλο και στον νάρθηκα, η τελευ­ταία ανα­στή­λωση και να δούμε πού υπήρχαν κρυμ­μένα ψηφι­δωτά. Πάρα πολλές ενδεί­ξεις μάς οδή­γη­σαν στην απο­κά­λυψη του προ­σώ­που του ‘αγγέλου’ το 2009. Το 2010 ο Οικου­με­νι­κός Πατριάρ­χης παρου­σί­ασε στο αρχαιο­λο­γικό μουσείο της Κων/λης (όχι μέσα στην Αγιά Σοφιά διότι δεν επι­τρέ­πε­ται να μπαίνει Πατριάρ­χης μέσα από το 1453) το βιβλίο μου, για την Ελλη­νική Συμβολή στην συντή­ρηση της Αγιάς Σοφιάς έκδοσης του ΤΕΕ Ελλάδος. Είχαμε λοιπόν την ευλογία του Πανα­γιο­τά­του τον οποίο συστη­μα­τικά ενη­μέ­ρωνα για ό,τι κάναμε, την θεσμική συμ­φω­νία με τους Τούρ­κους επι­στή­μο­νες του Παν/μίου του Βοσπό­ρου και του Kandilli Observatory και του Πρίν­στον και προ­χω­ρού­σαμε -βεβαίως, με την τελική έγκριση από το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο της Αγιάς Σοφιάς. Αντι­με­τω­πί­ζαμε όλες τις δυσκο­λίες: προ­κα­τα­λή­ψεις φοβερές. Μου είπαν ότι με είχε εγκα­λέ­σει το ελλη­νικό ΥΠΕΞ να απο­λο­γηθώ όπως και τον Τούρκο καθη­γητή, τον είχε εγκα­λέ­σει το τουρ­κικό ΥΠΕΞ. Βεβαίως η εκδή­λωση έγινε με πάνω από 500 καθη­γη­τές από όλη την Τουρκία ενώ προ­σω­πικά, ζήτησα από τον τότε ΥΠΕΞ κ. Γιώργο Παπαν­δρέου να έρθει και να είναι παρών κατά την υπο­γραφή της Συμ­φω­νίας. Και προς τιμήν του, ήρθε….

Η πορεία αυτή ήταν μια πορεία σοβαρών σχέσεων που αντι­με­τώ­πι­σαν εκρή­ξεις από τους Γκρί­ζους Λύκους στα ικριώ­ματα όπου γίνο­νταν εργα­σίες. Η Συμ­φω­νία που υπε­γράφη μεταξύ της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας και της Δημο­κρα­τίας της Τουρ­κίας για την επι­στη­μο­νική, τεχνο­λο­γική και πολι­τι­στική συνερ­γα­σία, κυρώ­θηκε από τη Βουλή των Ελλήνων και την Τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση το 2001. Όλα αυτά δεν απο­τε­λούν παρά μόνον μία πτυχή της διε­θνούς συνερ­γα­σίας.

Συνεπώς σήμερα που αγω­νι­ζό­μα­στε να κρα­τή­σουμε στο ύψος των αξιών της την Αγιά Σοφιά και να ακυ­ρώ­σουμε το σκηνικό που στήνει ο Ερντο­γάν σε μου­σουλ­μα­νικό τέμενος, είμαστε όλοι μαζί, μια φωνή για ένα παγκό­σμιο μνημείο της οικου­μέ­νης: την Αγιά Σοφιά του Ιου­στι­νια­νού το εμβλη­μα­τικό μνημείο του Βυζα­ντίου και της Ορθο­δο­ξίας που απηχεί την ανάγκη για συνεν­νό­ηση, ειρήνη και συνύ­παρξη δια­φο­ρε­τι­κών θρη­σκειών και πολι­τι­σμών. Και έτσι θα παρα­μεί­νει στις καρδιές όλων μας: Άθικτη και Απόρ­θητη.