Απάτες την εποχή του κοροναϊού – Τι παγίδες κρύβουν οι αναρτήσεις στα social media

Ευκαι­ρίες για απάτες και παρά­νο­μες ενέρ­γειες, με σκοπό το κέρδος, εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται επι­τή­δειοι που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στο δια­δί­κτυο την εποχή του κορο­ναϊού. Προ­σφο­ρές για είδη πρώτης ανάγκης, όπως μάσκες και αντι­ση­πτικά, σε αυτή την ευαί­σθητη εποχή, που φαντά­ζουν πολύ καλές για να είναι αλη­θι­νές, συγκέ­ντρωση χρη­μά­των για φιλαν­θρω­πι­κούς σκοπούς από αγνώ­στους που παρα­φρά­ζουν τα ονόματα επί­ση­μων φορέων αλλά και «ψάρεμα» κωδικών μέσω ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου είναι μερικές από τις περι­πτώ­σεις εγκλή­μα­τος στον κυβερ­νο­χώρο που έχουν κάνει την εμφά­νισή τους.

Ακόμη και οι γνωστές τηλε­φω­νι­κές απάτες με το σενάριο κάποιου συγγενή που προ­κά­λεσε τροχαίο και χρειά­ζε­ται χρήματα για τη συγκά­λυψή του έχουν προ­σαρ­μο­στεί σε δεδο­μένα κορο­ναϊού. Έτσι, οι ίδιοι άνθρω­ποι καλούν πλέον στο τηλέ­φωνο ηλι­κιω­μέ­νους ή άτομα που ανήκουν σε ευπα­θείς ομάδες και ανα­φέ­ρουν ότι συγ­γε­νικό τους πρόσωπο αρρώ­στησε από το ιό και απαι­τού­νται χρήματα για την περί­θαλψή του.

«Ήδη, από την έναρξη της παν­δη­μίας του Covid-19, η Interpol και η Europol δια­χει­ρί­στη­καν 30 περι­πτώ­σεις ηλε­κτρο­νι­κής απάτης, ενώ «κλεί­δω­σαν» 18 τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς και «πάγωσαν» συναλ­λα­γές ύψους 730.000 δολα­ρίων», επι­ση­μαί­νει στο Αθηναϊκό- Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο διευ­θυ­ντής της Διεύ­θυν­σης Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος Βασίλης Παπα­κώ­στας.

Βίντεο και φωτο­γρα­φίες από το σπίτι

Με αφορμή, άλλωστε, τα βίντεο και τις φωτο­γρα­φίες που αναρ­τώ­νται στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης από δημο­φιλή ή όχι πρόσωπα που «μένουν σπίτι» για όσο διαρκεί η παν­δη­μία, επα­να­λαμ­βά­νει ότι δεν πρέπει οι σχε­τι­κές αναρ­τή­σεις να «προ­δί­δουν» προ­σω­πικά δεδο­μένα, όπως η διεύ­θυνση της κατοι­κίας, η διαρ­ρύθ­μισή της, η οικο­νο­μική επι­φά­νεια μιας οικο­γέ­νειας, περιου­σιακά στοι­χεία, όπως πίνακες ζωγρα­φι­κής, πολύ­τιμα αντι­κεί­μενα ή ακριβά αυτο­κί­νητα, φωτο­γρα­φίες δια­κο­πών σε πολυ­τελή ξενο­δο­χεία ή ακόμη και το εσω­τε­ρικό του δωμα­τίου ενός παιδιού που μπορεί να προ­δώ­σει τα ενδια­φέ­ρο­ντά του.

«Οτι­δή­ποτε δημο­σιο­ποιούμε στο δια­δί­κτυο φεύγει από τον έλεγχό μας και δεν γνω­ρί­ζουμε πια σε πόσους λογα­ρια­σμούς κατα­λή­γει. Η ανα­πα­ρα­γωγή τέτοιου είδους πλη­ρο­φο­ριών γίνεται ταχύ­τατα, με ρυθμούς εκθε­τι­κούς, παρό­μοιους ή ακόμη ταχύ­τε­ρους εκείνων του κορο­νοϊού. Σκε­φτείτε το δέντρο ανάποδα: σαν να μην δημιουρ­γεί­ται η χλω­ρο­φύλλη στα φύλλα αλλά στη ρίζα. Έτσι και η πλη­ρο­φο­ρία δια­χέ­ε­ται με δομή αντί­στοιχη της δεν­δρι­κής. Αν η πλη­ρο­φο­ρία αυτή, μεταξύ των άλλων, κατα­λή­ξει και σε κακό­βουλα χέρια, αυτός που τη μετα­δί­δει κιν­δυ­νεύει ενδε­χο­μέ­νως από διάρ­ρηξη, εκβια­σμό ή άλλου είδους απειλή», σχο­λιά­ζει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Σε κλει­στές ομάδες επι­κοι­νω­νούν μαθητές και μαθή­τριες

Σε ό,τι αφορά ειδικά τους μαθητές και τις μαθή­τριες που παρα­μέ­νουν στο σπίτι, επειδή τα σχολεία έχουν κλείσει και επι­κοι­νω­νούν μεταξύ τους δια­δι­κτυακά, διευ­κρι­νί­ζει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να δεί­χνουν ότι αυξή­θη­καν οι οχλή­σεις από επι­τή­δειους σε παιδιά. «Τα παιδιά έχουν κλει­στές ομάδες, στις οποίες συμ­με­τέ­χουν οι συμ­μα­θη­τές και οι φίλοι τους και στην πραγ­μα­τική ζωή. Οι ομάδες θα πρέπει να μην «ανοί­γουν» περισ­σό­τερο. Σημείο- κλειδί για την απο­τροπή κιν­δύ­νου σε αυτές τις περι­πτώ­σεις είναι τα παιδιά να μην δέχο­νται αγνώ­στους στις ομάδες τους ή άτομα που δεν γνω­ρί­ζει κάποιος από τα μέλη τους. Επίσης, σημα­ντικό είναι τώρα που καλού­μα­στε να μεί­νουμε σπίτι, να αφιε­ρώ­σουμε χρόνο στη δια­δι­κτυακή ζωή των παιδιών μας, ενδια­φε­ρό­με­νοι για τα παι­χνί­δια που παίζουν και για τις ομάδες στις οποίες συμ­με­τέ­χουν», προ­σθέ­τει.

Η Europol, από την πλευρά της, καλεί τους γονείς να συζη­τή­σουν με τα παιδιά τους για τη δια­δι­κτυακή ασφά­λεια και τους ενδε­χό­με­νους κιν­δύ­νους, να ακού­σουν προ­σε­κτικά τις εμπει­ρίες τους και να τους εξη­γή­σουν, ότι οι κανόνες που εφαρ­μό­ζο­νται στην πραγ­μα­τική ζωή ισχύουν και για τη δια­δι­κτυακή. Επίσης να προ­σέ­χουν τις ρυθ­μί­σεις ασφα­λείας στα παι­χνί­δια και να απο­τρέ­πουν την κατα­χώ­ρηση προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων καθώς και να χρη­σι­μο­ποιούν τις ρυθ­μί­σεις γονικού ελέγχου για να προ­στα­τέ­ψουν τη δια­δι­κτυακή δρα­στη­ριό­τητα, ειδικά των πιο μικρών παιδιών.

Τα περι­στα­τικά στην Ελλάδα

Στο μεταξύ, ο κ. Παπα­κώ­στας τονίζει ότι, ως τώρα, τα μόνα περι­στα­τικά που έχουν σημειω­θεί στην Ελλάδα είναι η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση του κοινού μέσω της ανα­πα­ρα­γω­γής πλη­ρο­φο­ριών που δεν ευστα­θούν και ειδή­σεων που δεν προ­έρ­χο­νται από επί­ση­μες πηγές, αλλά και η μη παρά­δοση παραγ­γε­λιών και υλικών ύστερα από ηλε­κτρο­νι­κές παραγ­γε­λίες και συναλ­λα­γές. Για τον λόγο αυτό τονί­ζε­ται η σημασία της ενη­μέ­ρω­σης από επί­ση­μες και έγκυρες πηγές, με ψυχραι­μία, ειδικά σε μια τόσο ευαί­σθητη επι­κοι­νω­νιακά περίοδο.

Συστά­σεις από τη Europol και την Interpol

Οι οδηγίες που εξέδωσε η Europol για την προ­στα­σία από δια­δι­κτυα­κές απάτες, λόγω της κατά­στα­σης που έχει δια­μορ­φω­θεί από τον Covid-19, προ­τρέ­πουν τους χρήστες του δια­δι­κτύου να ασφα­λί­ζουν το wifi του σπιτιού τους, να ασφα­λί­ζουν όλες τις συσκευές τους με κωδι­κούς ή με βιο­με­τρικά στοι­χεία (απο­τύ­πωμα ή ανα­γνώ­ριση προ­σώ­που), να εγκα­θι­στούν λογι­σμικό προ­στα­σίας από ιούς, να ενη­με­ρώ­νουν το λογι­σμικό που χρη­σι­μο­ποιούν, να βάζουν ισχυρά και δια­φο­ρε­τικά ανά εφαρ­μογή passwords, να τηρούν αντί­γραφα ασφα­λείας σε εξω­τε­ρικά απο­θη­κευ­τικά μέσα, μη συν­δε­δε­μένα με τις συσκευές.

Ειδικά για τις δια­δι­κτυα­κές αγορές, η Europol καλεί το κατα­να­λω­τικό κοινό να αναζητά αξιό­πι­στους πωλητές αλλά και κρι­τι­κές για προ­ϊ­ό­ντα, να ψάχνει πριν από την πραγ­μα­το­ποί­ηση μιας αγοράς, αν υπάρχει φυσική έδρα μιας εται­ρείας στη χώρα όπου δρα­στη­ριο­ποιεί­ται, να προ­βλη­μα­τί­ζε­ται σε περί­πτωση πολύ δελε­α­στι­κών προ­σφο­ρών, να λαμ­βά­νει επι­και­ρο­ποι­η­μένη ενη­μέ­ρωση για τους τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς, να κάνει ελέγ­χους για τυχόν ύποπτες συναλ­λα­γές, να μην απαντά σε ύποπτα μηνύ­ματα ή τηλε­φω­νι­κές κλήσεις και να μην κατα­χω­ρεί τρα­πε­ζικά ή άλλα προ­σω­πικά στοι­χεία σε εφαρ­μο­γές και links που απο­στέλ­λο­νται με την ένδειξη κάποιας επι­βρά­βευ­σης ή προ­σφο­ράς.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Interpol συνιστά προσοχή σε προ­σφο­ρές δια­φό­ρων προ­ϊ­ό­ντων λόγω παν­δη­μίας, τα οποία δια­τί­θε­νται από κατα­στή­ματα με αλη­θο­φα­νείς ιστο­σε­λί­δες. Ειδική αναφορά κάνει στις τηλε­φω­νι­κές απάτες και στο «ψάρεμα» κωδικών μέσα από ηλε­κτρο­νικό ταχυ­δρο­μείο, ύστερα από μηνύ­ματα τα οποία απο­στέλ­λο­νται από κάποιον ψευδή απο­στο­λέα, που παρα­φρά­ζει το όνομα π.χ. του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας ή κάποιας κρα­τι­κής υπη­ρε­σίας.

Συμ­βου­λές από τη Διεύ­θυνση Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος

Ο κ. Παπα­κώ­στας, συνιστά στους πολίτες, αν ανα­ζη­τούν ιατρι­κές προ­μή­θειες να είναι προ­σε­κτι­κοί για σημάδια πιθανής απάτης, να επα­λη­θεύ­ουν μια εται­ρεία ή ένα άτομο προτού πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν μια αγορά και να προ­σέ­χουν τον υπερ­σύν­δε­σμο των ηλε­κτρο­νι­κών κατα­στη­μά­των που εμπι­στεύ­ο­νται καθώς, όπως επι­ση­μαί­νει, είναι πιθανό, με την αλλαγή ενός μόνο χαρα­κτήρα σε αυτόν να παρα­πλα­νη­θούν και να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν απα­τη­λές συναλ­λα­γές.

Υπεν­θυ­μί­ζει, τέλος, τις ανα­φο­ρές του διά­ση­μου Αμε­ρι­κα­νού χάκερ Κέβιν Μίτνικ ότι είναι πολύ πιο εύκολη η χει­ρα­γώ­γηση ενός ανθρώ­που μέσω δια­δι­κτύου και η εξα­σφά­λιση των προ­σω­πι­κών του κωδικών (γνωστό ως social engineering) από τη δημιουρ­γία προ­γραμ­μά­των και λογι­σμι­κού για την πραγ­μα­το­ποί­ηση κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεων. «Ενδει­κτικό είναι το γεγονός ότι ενώ στον δρόμο θα προ­σπερ­νού­σαμε οποιον­δή­ποτε μας στα­μα­τούσε για να μας ζητήσει τον κωδικό μας, στο δια­δί­κτυο έχουμε την ψευ­δαί­σθηση της ασφά­λειας, λόγω του ότι ο κίν­δυ­νος δεν είναι άμεσος και ορατός, και δεν μπο­ρούμε να γνω­ρί­ζουμε ότι δεχό­μα­στε επίθεση, τη στιγμή που αυτή συμ­βαί­νει», υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Παπα­κώ­στας.

Σημειώ­νε­ται ότι η Διεύ­θυνση Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος λει­τουρ­γεί πάντα, σε 24ωρη βάση, για τη δια­δι­κτυακή ασφά­λεια των πολιτών.