«Η παραβατικότητα στην Εργασία: Η περίπτωση του επισιτισμού – τουρισμού»-Μελέτη ΙΝΕ / ΓΣΕΕ

Η εργασία στον κλάδο του επισιτισμού-τουρισμού απο­δει­κνύ­ε­ται ναρ­κο­θε­τη­μένη ήδη πριν από την έξαρση της παν­δη­μίας λόγω της εξά­πλω­σης του ιού Covid-19.

Δίνεται σήμερα στη δημο­σιό­τητα η νέα μελέτη του Ινστι­τού­του Εργα­σίας της ΓΣΕΕ με τίτλο: Η παρα­βα­τι­κό­τητα στην εργασία: Η περί­πτωση του επισιτισμού-τουρισμού. Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη από μια σειρά αντί­στοι­χων μελετών που εκπο­νού­νται από το ΙΝΕ ΓΣΕΕ και αφορούν κλάδους μαζικής απα­σχό­λη­σης και δυνα­μι­κής ανά­πτυ­ξης στη χώρα μας.

Η σχετική έρευνα πανελ­λα­δι­κής εμβέ­λειας διε­νερ­γή­θηκε σε περισ­σό­τε­ρους από 500 εργα­ζο­μέ­νους στον κλάδο του επισιτισμού-τουρισμού την περίοδο Δεκέμ­βριος 2018 – Σεπτέμ­βριος 2019, και αφο­ρούσε την εργασία καθ’ όλη τη διάρ­κεια της διετίας 2017-2018.

Η έμφαση δίνεται στις ποσο­τι­κές και στα­τι­στι­κές εκφάν­σεις της παρα­βί­α­σης της εργα­τι­κής και κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στι­κής νομο­θε­σίας καθώς και στα ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά του φαι­νο­μέ­νου στον συγκε­κρι­μένο κλάδο αλλά και ευρύ­τερα στην ελλη­νική αγορά εργα­σίας.

Σύμφωνα με την μελέτη ανα­δει­κνύ­ε­ται ότι η «έξοδος» από τα Μνη­μό­νια δεν συνο­δεύ­ε­ται αυτό­ματα από την απο­κα­τά­σταση των συνε­πειών της κρίσης στο

εισό­δημα, στις εργα­σια­κές συν­θή­κες και στα ασφα­λι­στικά δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων. Αντι­θέ­τως, δια­πι­στώ­νε­ται ότι, εκτός από επίμονα κρού­σματα παρά­νο­μης απα­σχό­λη­σης, όπως κυρίως της (πλήρως) αδή­λω­της εργα­σίας, εξα­κο­λου­θούν σε μεγάλη έκταση να εφαρ­μό­ζο­νται ή να επι­νο­ού­νται νέες εκδοχές μη συμ­μόρ­φω­σης στην απα­ρέ­γκλιτη τήρηση των κανόνων της κοι­νω­νι­κής και εργα­σια­κής νομο­θε­σίας. Στην περί­πτωση συγκε­κρι­μένα της υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας σχεδόν 6 στους 10 εργα­ζο­μέ­νους (ανε­ξαρ­τή­τως από το εάν εργά­ζο­νται με όρους πλήρους ή μερικής απα­σχό­λη­σης) απα­σχο­λού­νται συχνά καθ’ υπέρ­βαση του δηλω­μέ­νου χρόνου εργα­σίας, χωρίς οι επι­πλέον ημέρες ή/και ώρες εργα­σίας να δηλώ­νο­νται στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Παράλ­ληλα, 1 στους 3 εργα­ζο­μέ­νους του συνο­λι­κού δείγ­μα­τος επι­ση­μαί­νει ότι, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, εργά­ζε­ται εξαρχής με καθε­στώς πλήρους απα­σχό­λη­σης, η οποία δηλώ­νε­ται εικο­νικά ως μερική ή εκ περι­τρο­πής εργασία (τα μερίδια σε αυτές τις υπο­πε­ρι­πτώ­σεις είναι 82% και 18% αντί­στοιχα).

Η ευέ­λι­κτη και παρα­βα­τική απα­σχό­ληση επι­βάλ­λο­νται κατά κανόνα μονο­με­ρώς από την εργο­δο­τική πλευρά, ωστόσο δεν είναι σπάνιες οι περι­πτώ­σεις εργα­τι­κής «συναί­νε­σης» είτε για τη δια­τή­ρηση της θέσης εργα­σίας είτε ως μέρος μιας βρα­χυ­πρό­θε­σμης στρα­τη­γι­κής οικο­νο­μι­κής επι­βί­ω­σης σε ένα εχθρικό φορολογικό-ασφαλιστικό περι­βάλ­λον.

Ωστόσο, η απουσία προσ­δο­κίας για μια αξιο­πρεπή συντα­ξιο­δό­τηση ή κοι­νω­νική προ­στα­σία δεν οδηγεί σε μια γενι­κευ­μένη στάση υπο­τί­μη­σης της ανάγκης προ­ά­σπι­σης του δημό­σιου αγαθού της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης.

Αντί­στοιχα, το υψηλό ποσοστό συν­δι­κα­λι­σμού στον κλάδο και ο αυξη­μέ­νος βαθμός ενη­μέ­ρω­σης και ενερ­γο­ποί­η­σης στις τάξεις των εργα­ζο­μέ­νων που είναι μέλη σωμα­τείου εργα­ζο­μέ­νων απέ­να­ντι στα φαι­νό­μενα παρα­βα­τι­κό­τη­τας στην εργασία πιστο­ποιούν την αντοχή της συλ­λο­γι­κής εργα­τι­κής προ­ο­πτι­κής σε ζοφε­ρούς καιρούς για τα ελλη­νικά συν­δι­κάτα.

Το γενι­κό­τερο πλαίσιο απα­σχό­λη­σης στον κλάδο του επισιτισμού-τουρισμού απο­δει­κνύ­ε­ται ναρ­κο­θε­τη­μένο ήδη πριν από την έξαρση της παν­δη­μίας λόγω της εξά­πλω­σης του ιού Covid-19. Από τα ευρή­ματα της έρευνας προ­κύ­πτει ότι, αν δεν ληφθούν άμεσα προ­λη­πτικά μέτρα προ­στα­σίας της εργα­σίας στον κλάδο, οι

συνέ­πειες στο πεδίο της παρα­βα­τι­κό­τη­τας στις εργα­σια­κές σχέσεις και στην κοι­νω­νική ασφά­λιση θα είναι ανυ­πο­λό­γι­στες.

Για τους λόγους αυτούς, η ΓΣΕΕ, αντα­πο­κρι­νό­μενη στην κρι­σι­μό­τητα της συγκυ­ρίας, έχει θέσει στη διάθεση των εργα­ζο­μέ­νων μια δια­δι­κτυακή φόρμα υπο­βο­λής ερω­τή­σεων και καταγ­γε­λιών για τα φαι­νό­μενα εργο­δο­τι­κής αυθαι­ρε­σίας που προ­κύ­πτουν με αφορμή την εξά­πλωση του ιού Covid-19.