Alpha Bank: Oι επιπτώσεις του κορωνοϊού στην ελληνική οικονομία

Η ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική του τρέ­χο­ντος έτους, και κυρίως του επο­μέ­νου τρι­μή­νου θα προσ­διο­ρι­σθεί, μεταξύ άλλων, σε σημα­ντικό βαθμό από τη διάρ­κεια και την ένταση της επι­δη­μίας Covid-19 αλλά και της προ­σφυ­γι­κής/μετα­να­στευ­τι­κής κρίσης στα σύνορα, εκτι­μούν οι ανα­λυ­τές της Alpha Bank.

Σύμφωνα, με τις τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις, προ­βλέ­πε­ται ότι η επι­δη­μία του Covid-19, θα έχει αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις τόσο στην παγκό­σμια, όσο και στις επι­μέ­ρους οικο­νο­μίες το 2020. Το σχήμα της οικο­νο­μι­κής δια­τα­ρα­χής ανα­μέ­νε­ται να προσ­διο­ρι­στεί από:

(i) το κατά πόσο ο ιός υπό­κει­ται σε εποχικό πρότυπο, δηλαδή πόσο εντο­νό­τερη είναι η εποχική κατα­νομή της μετα­δο­τι­κό­τη­τας του ιού, στους μήνες χαμηλών θερ­μο­κρα­σιών, σε σχέση με τους μήνες υψηλών θερ­μο­κρα­σιών.

(ii) τη χρονική διάρ­κεια που θα απαι­τη­θεί για την εισα­γωγή του εμβο­λίου,

(iii) εάν μία χώρα είναι εκτε­θει­μένη σε δια­τα­ρα­χές από την πλευρά της ζήτησης, ή της προ­σφο­ράς.

Με βάση τα ανωτέρω, το πιο πιθανό σχήμα της δια­τα­ρα­χής στο ρυθμό μεγέ­θυν­σης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, σε ένα βασικό σενάριο, ανα­μέ­νε­ται να είναι το “V” – να είναι δηλαδή περιο­ρι­σμέ­νης χρο­νι­κής διάρ­κειας – και να ενσκή­ψει κυρίως στο δεύτερο τρίμηνο και μερικώς μόνο, στο τρίτο τρίμηνο του 2020.

Τα τρία σενάρια

Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ για τη διετία 2020-2021, σύμφωνα με τα ακό­λουθα τρία σενάρια:

• Σενάριο 1 – Συγκρα­τη­μένη Εξά­πλωση: Ήπιο και βρα­χυ­πρό­θε­σμο shock τόσο στην εξω­τε­ρική ζήτηση, όσο και στην εγχώρια αβε­βαιό­τητα, το οποίο ανα­μέ­νε­ται να διαρ­κέ­σει μέχρι του τέλος του δεύ­τε­ρου τρι­μή­νου του 2020.
• Σενάριο 2 – Ντόμινο στην Ευρω­ζώνη: Σοβαρό αλλά βρα­χυ­πρό­θε­σμο shock στην εξω­τε­ρική ζήτηση και ήπιο shock στην εγχώρια αβε­βαιό­τητα.
• Σενάριο 3 – Ευρύ­τερη εγχώρια επι­δη­μία: Ισχυρό shock στην εξω­τε­ρική ζήτηση και έντονη και μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας δια­τα­ραχή στην εγχώρια αβε­βαιό­τητα που θα εξα­ντλη­θεί ωστόσο εντός του τρίτου τρι­μή­νου.

Τα απο­τε­λέ­σματα της προ­σο­μοί­ω­σης σύμφωνα με τα εν λόγω σενάρια δεί­χνουν μία πτώση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ για το 2020 της τάξης του 0,4%-0,9%, σε σχέση με τις αρχικές εκτι­μή­σεις της Alpha Bank, πριν το ξέσπα­σμα της επι­δη­μίας του Covid-19.

Ποιος είναι ο μηχα­νι­σμός μέσω του οποίου ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­σθεί η ελλη­νική οικο­νο­μία;

Σε αντί­θεση με άλλες χώρες της Ζώνης του Ευρώ, όπως για παρά­δειγμα,  Γερ­μα­νία, οι οποίες φαί­νε­ται ότι θα επη­ρε­α­στούν σημα­ντικά από τη διά­τρηση της διε­θνούς εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας (σοκ από την πλευρά της προ­σφο­ράς), η ελλη­νική οικο­νο­μία ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­στεί από ένα ισχυρό σοκ στην πλευρά της ζήτησης, σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές της Alpha Bank.

Όπως εξηγούν, η δια­τα­ραχή ζήτησης (demand shock), που αντι­με­τω­πί­ζει η ελλη­νική οικο­νο­μία, προ­έρ­χε­ται από δύο πηγές.

Πρώτον, τη μείωση της ζήτησης από το εξω­τε­ρικό, ως απο­τέ­λε­σμα της μεγα­λύ­τε­ρης της ανα­με­νό­με­νης επι­βρά­δυν­σης της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας, η οποία δύναται να οδη­γή­σει σε εξα­σθέ­νιση των εξα­γω­γών αγαθών και υπη­ρε­σιών, επι­βρα­δύ­νο­ντας την αύξηση της απα­σχό­λη­σης, την ιδιω­τική κατα­νά­λωση και την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Αξίζει να σημειω­θεί ότι το 70% περίπου των συνο­λι­κών εξα­γω­γών αγαθών (με την εξαί­ρεση των πετρε­λαιοει­δών) κατευ­θύ­νο­νται προς την Ευρω­παϊκή Ένωση, τον μεγα­λύ­τερο εμπο­ρικό μας εταίρο. Από την άλλη πλευρά, οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στο ΑΕΠ ανα­μέ­νε­ται να μετρια­σθούν λόγω της απο­δυ­νά­μω­σης των εισα­γω­γών, καθώς θα εξα­σθε­νεί η εσω­τε­ρική ζήτηση. Σε πρό­σφατη μελέτη του ΟΟΣΑ εξε­τά­ζε­ται ως βασικό, ένα σενάριο μείωσης του ΑΕΠ της Ευρω­ζώ­νης κατά 0,3%, εξαι­τίας του ιού, σε σχέση με τις αρχικές εκτι­μή­σεις, (OECD Interim Economic Assessment, Coronavirus: The world economy at risk, 2 March 2020). Επι­πρό­σθετα, σύμφωνα με νεό­τε­ρες εκτι­μή­σεις της McKinsey το παγκό­σμιο ΑΕΠ δύναται να μειωθεί κατά 0,5% (από 2,5% σε ~2%, βάσει ενός σενα­ρίου ταχείας ανά­καμ­ψης, McKinsey, Covid-19: Facts and Insights, 9 March 2020).

Δεύ­τε­ρον, την ενί­σχυση της αβε­βαιό­τη­τας, η οποία μπορεί να απο­δυ­να­μώ­σει σημα­ντικά την κατα­να­λω­τική εμπι­στο­σύνη και τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές προσ­δο­κίες, συμπιέ­ζο­ντας την κατα­να­λω­τική δαπάνη και ενδε­χο­μέ­νως προ­σω­ρινά την επεν­δυ­τική δαπάνη. Το γεγονός, ωστόσο, ότι πρό­κει­ται για μία δια­τα­ραχή σχή­μα­τος “V” που πιθα­νό­τατα να εξα­ντλη­θεί εντός μερικών μηνών, μετριά­ζει σημα­ντικά τον κίνδυνο καθυ­στέ­ρη­σης επεν­δυ­τι­κών σχεδίων, μεγα­λύ­τε­ρου χρο­νι­κού ορί­ζο­ντα. Σε κάθε περί­πτωση, μία προ­σω­ρινή εξα­σθέ­νιση των επεν­δυ­τι­κών δαπανών, εν συγκρί­σει με τις ανα­με­νό­με­νες, θα έχει σχετικά μικρή επί­πτωση στο ρυθμό ανά­πτυ­ξης του 2020 εξαι­τίας του τρέ­χο­ντος χαμηλού μερι­δίου τους στο ΑΕΠ.

Οι επι­πτώ­σεις από τη δια­τα­ραχή στην πλευρά της προ­σφο­ράς ανα­μέ­νε­ται να μην είναι το ίδιο σημα­ντι­κές στην ελλη­νική οικο­νο­μία, αλλά να μετα­δο­θούν περισ­σό­τερο μέσω της επι­βρά­δυν­σης της οικο­νο­μίας ορι­σμέ­νων σημα­ντι­κών εταίρων όπως ήδη εξη­γή­σαμε.

Η μέγιστη επί­πτωση στις διε­θνείς εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες (supply chains) ανα­μέ­νε­ται να λάβει χώρα από τα μέσα Μαρτίου (βλέπε Harvard Business Review, “How Coronavirus Could Impact the Global Supply Chain by Mid-March”, Pierre Haren and David Simchi-Levi, February 28, 2020) υπο­χρε­ώ­νο­ντας αρκετές επι­χει­ρή­σεις να μειώ­σουν αισθητά την παρα­γωγή τους. Οι επι­χει­ρή­σεις που στη­ρί­ζο­νται μερικώς, ή απο­κλει­στικά, σε εργο­στά­σια της Κίνας ή ακόμη και της Βόρειας Ιταλίας για την εισα­γωγή των εισροών στην παρα­γωγή τους είναι προ­φα­νώς οι περισ­σό­τερο ευά­λω­τες. Ας σημειω­θεί ότι η Κίνα είναι η μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μία στον κόσμο στον τομέα της μετα­ποί­η­σης, κατέ­χο­ντας το 28,2% της παγκό­σμιας παρα­γω­γής.

Ένα πρό­σθετο στοι­χείο που θα μπο­ρού­σαμε να εντά­ξουμε στις δια­τα­ρα­χές από την πλευρά της προ­σφο­ράς για την ελλη­νική οικο­νο­μία, είναι το γεγονός ότι η πτώση της κινε­ζι­κής αλλά και της παγκό­σμιας παρα­γω­γής λόγω της εξά­πλω­σης των κρου­σμά­των της νόσου συμπιέ­ζει τις τιμές του πετρε­λαίου (βλ. τμήμα Παγκό­σμιας Οικο­νο­μίας παρό­ντος Δελτίου). Το καθαρό απο­τέ­λε­σμα αυτής της δια­τα­ρα­χής εκτι­μά­ται ότι θα είναι ευνοϊκό για την ελλη­νική οικο­νο­μία, αφού μειώνει το κόστος παρα­γω­γής και ως εκ τούτου ανα­μέ­νε­ται να συγκρα­τή­σει τον πλη­θω­ρι­σμό, παρά την αύξηση του μονα­διαίου κόστους εργα­σίας που ανα­μέ­νε­ται λόγω της παρα­τη­ρη­μέ­νης ασθε­νέ­στε­ρης αύξησης της παρα­γω­γι­κό­τη­τας έναντι των μισθο­λο­γι­κών απο­δο­χών.

Τέλος, η εξά­πλωση της επι­δη­μίας Covid-19 δύναται να προ­κα­λέ­σει μία δημο­σιο­νο­μική δια­τα­ραχή στην ελλη­νική οικο­νο­μία καθώς επι­βα­ρύ­νει σημα­ντικά τις δαπάνες νοσο­κο­μεια­κής περί­θαλ­ψης, των δια­γνω­στι­κών ελέγχων, εφαρ­μο­γής διοι­κη­τι­κών μέτρων και εκτέ­λε­σης των δια­δι­κα­σιών ιχνη­λά­τη­σης των επι­βε­βαιω­μέ­νων κρου­σμά­των από τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες. Ο κίν­δυ­νος εξά­ντλη­σης του δημο­σιο­νο­μι­κού χώρου που απαι­τεί­ται για την υλο­ποί­ηση του κυβερ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος, για περαι­τέρω φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις για επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά δεν μπορεί να εκτι­μη­θεί στην παρούσα φάση.

Συγκε­κρι­μένα, η ελλη­νική κυβέρ­νηση με σκοπό την αντι­με­τώ­πιση των αρνη­τι­κών συνε­πειών της εξά­πλω­σης του ιού στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, ανα­κοί­νωσε πρό­σφατα νέα μέτρα, βασικές κατευ­θύν­σεις των οποίων είναι η τόνωση της ρευ­στό­τη­τας και η δια­φύ­λαξη της απα­σχό­λη­σης:

• Ανα­στολή πλη­ρω­μής ΦΠΑ για 4 μήνες, σε κλάδους και περιο­χές όπου δια­κό­πτε­ται η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα της επι­χεί­ρη­σης, με κρατική εντολή, για περισ­σό­τε­ρες από 10 ημέρες.
• Ανα­στολή πλη­ρω­μής βεβαιω­μέ­νων οφειλών προς τις ΔΟΥ, καθώς επίσης και των δόσεων ρυθ­μί­σεων τμη­μα­τι­κής κατα­βο­λής βεβαιω­μέ­νων οφειλών για 4 μήνες, αντί­στοιχα σε κλάδους και περιο­χές όπου δια­κό­πτε­ται η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα της επι­χεί­ρη­σης, με κρατική εντολή, για περισ­σό­τε­ρες από 10 ημέρες.
• Αντί­στοιχα μέτρα για τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές και τις ρυθ­μί­σεις αυτών και ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις λαμ­βά­νο­νται και από το υπουρ­γείο Εργα­σίας (πχ. ανα­στολή διοι­κη­τι­κών απαι­τή­σεων, παροχή διευ­κό­λυν­σης για την εξ απο­στά­σεως εργασία όπου αυτό είναι εφικτό κ.λπ.).

Επι­πρό­σθετα, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή προ­χώ­ρησε σε αντί­στοιχη ανα­κοί­νωση, ανα­φο­ρικά με την εφαρ­μογή μέτρων, με σκοπό την αντι­με­τώ­πιση των οικο­νο­μι­κών επι­πτώ­σεων της εξά­πλω­σης του ιού. Αυτά περι­λαμ­βά­νουν:

• κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις προς επι­χει­ρή­σεις που θα αντι­με­τω­πί­σουν δυσκο­λίες,
• ευε­λι­ξία όσον αφορά την εφαρ­μογή του Συμ­φώ­νου Στα­θε­ρό­τη­τας και Ανά­πτυ­ξης,
• την ίδρυση ενός ειδικού ταμείου (€25 δισ.), για επεν­δύ­σεις ανα­θέρ­μαν­σης της οικο­νο­μίας βρα­χυ­πρό­θε­σμα, ενώ ανα­μέ­νε­ται, επι­πλέον, να ζητηθεί από το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο να δια­τε­θούν €7,5 δισ. από τα διαρ­θρω­τικά ταμεία για το σκοπό αυτό.

Παράλ­ληλα, τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες η «τεχνητή» μαζική συρροή προ­σφύ­γων και μετα­να­στών από τη Μέση Ανατολή και ορι­σμέ­νες βορειο­α­φρι­κα­νι­κές χώρες, πλησίον των ελλη­νι­κών χερ­σαίων και θαλάσ­σιων συνόρων, αυξάνει την πιθα­νό­τητα μιας νέας κρίσης σε αυτό το πεδίο, η οποία θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει την ελλη­νική οικο­νο­μία μέσω ορι­σμέ­νων διαύλων.

Πρώτον, το δημο­σιο­νο­μικό κόστος για την κατα­σκευή νέων προ­σφυ­γι­κών εγκα­τα­στά­σεων και την περαι­τέρω θωρά­κιση των χερ­σαίων και θαλασ­σίων συνόρων της χώρας. Στην παρούσα φάση κρί­νε­ται απα­ραί­τητο – περισ­σό­τερο ενδε­χο­μέ­νως απ’ ότι στο παρελ­θόν – να δημιουρ­γη­θούν προ­σω­ρι­νές εγκα­τα­στά­σεις στέ­γα­σης του προ­σφυ­γι­κού πλη­θυ­σμού, όχι μόνο στα νησιά αλλά και στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα, καθώς οι τελευ­ταίες εξε­λί­ξεις πιθανόν να έχουν μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια. Δεύ­τε­ρον, η ενδε­χό­μενη χαμη­λό­τερη επίδοση του του­ρι­στι­κού κλάδου, εξαι­τίας του πλήγ­μα­τος στη φήμη της χώρας μας, ως ελκυ­στι­κού και ασφα­λούς προ­ο­ρι­σμού, που θα μπο­ρούσε να προ­κλη­θεί εν μέσω της προ­σπά­θειας ανα­κο­πής των προ­σφυ­γι­κών ροών. Εξε­τά­ζο­ντας, ωστόσο, τη συμπε­ρι­φορά της ζήτησης του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών στα κύματα προ­σφυ­γι­κών ροών που εκδη­λώ­θη­καν τα προη­γού­μενα έτη, δύσκολα εκτι­μά­ται ότι η τρέ­χουσα κρίση δύναται να προ­σθέ­σει σημα­ντικά στο ήδη μεγάλο πρό­βλημα που προ­κα­λεί­ται από την εξά­πλωση της επι­δη­μίας Covid-19.

Με βάση τα στοι­χεία που είναι έως σήμερα δια­θέ­σιμα, επι­χει­ρεί­ται μια αρχική εκτί­μηση των επι­πτώ­σεων των δύο εξω­τε­ρι­κών δια­τα­ρα­χών στους κλάδους της οικο­νο­μίας, συνε­κτι­μώ­ντας τον χρονικό ορί­ζο­ντα:

Αρνη­τική επί­δραση, ακόμα και σε βραχύ χρονικό ορί­ζο­ντα, στους κλάδους:

• Του­ρι­σμού: Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Του­ρι­σμού (UNWTO), ανα­κοί­νωσε την περα­σμένη εβδο­μάδα μία πρώτη εκτί­μηση σχετικά με την επί­πτωση της επι­δη­μίας του Covid-19 στον του­ρι­σμό σε παγκό­σμιο επίπεδο, σύμφωνα με την οποία οι του­ρι­στι­κές αφίξεις θα μειω­θούν το 2020 κατά περίπου 1%-3%, ενώ η αρχική πρό­βλεψη ήταν αύξηση κατά 3%-4%. Οι εισπρά­ξεις αντί­στοιχα προ­βλέ­πε­ται ότι θα μειω­θούν κατά $ 30-50 δισ. Εφαρ­μό­ζο­ντας μία μείωση της τάξης του 3% επί των του­ρι­στι­κών αφίξεων του 2019, η ανα­με­νό­μενη μείωση της εισερ­χό­με­νης ταξι­διω­τι­κής κίνησης στη χώρα μας για το 2020, θα είναι 940 χιλ. ταξι­διώ­τες. Η αρνη­τική επί­πτωση εκτι­μά­ται ότι θα είναι περιο­ρι­σμένη, μεταξύ άλλων, λόγω του «επο­χι­κού προ­τύ­που» του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού κλάδου, αφού το 85% των συνο­λι­κών του­ρι­στι­κών αφίξεων λαμ­βά­νει χώρα μεταξύ Μαΐου-Οκτωβρίου κάθε έτους (βλ. Εβδο­μα­διαίο Δελτίο Οικο­νο­μι­κών Εξε­λί­ξεων της 27.2.2020), δεδο­μέ­νου ότι επι­κρα­τεί η άποψη – χωρίς να δύναται να επι­βε­βαιω­θεί εν προ­κει­μένω – ότι η επι­κρά­τηση υψη­λό­τε­ρων θερ­μο­κρα­σιών απο­δυ­να­μώ­νουν τη μετα­δο­τι­κό­τητα του ιού. Ωστόσο, θα πρέπει να συνε­κτι­μη­θεί η σημα­ντική παρά­με­τρος πιθανής υπο­χώ­ρη­σης των του­ρι­στι­κών αφίξεων, κυρίως από πιο μακρι­νές χώρες προ­έ­λευ­σης, λόγω της γεω­γρα­φι­κής γειτ­νί­α­σης με την Ιταλία, όπου η εξά­πλωση του ιού είναι ραγδαία τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες. Ο Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ), προ­τεί­νει μια ευέ­λι­κτη πολι­τική ακύ­ρω­σης, ώστε να περιο­ρι­σθούν οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις και να δια­τη­ρη­θεί ο δείκτης προσ­δο­κιών στον του­ρι­στικό κλάδο σε ικα­νο­ποι­η­τικό επίπεδο.
• Ναυ­τι­λίας: Μετά την εξά­πλωση του Covid-19, σημειώ­θηκε κατα­κό­ρυφη πτώση των ναύλων κατά 50% στα πλοία μετα­φο­ράς χύδην φορτίου (bulk carriers). Αυτή η εξέλιξη είναι πολύ σημα­ντική, αν ληφθεί υπόψη ότι το 80% του παγκό­σμιου εμπο­ρίου αγαθών βάσει όγκου, μετα­φέ­ρε­ται δια θαλάσ­σης, ενώ 7 από τα 9 πιο πολυ­σύ­χνα­στα λιμάνια βρί­σκο­νται στην Κίνα.
• Αερο­με­τα­φο­ρών: Η Διεθνής Ένωση Αερο­με­τα­φο­ρών (ΙΑΤΑ) εκτιμά απώλεια εσόδων $29,3 δισ. σε παγκό­σμιο επίπεδο, ως απο­τέ­λε­σμα των ταξι­διω­τι­κών περιο­ρι­σμών, την επι­δεί­νωση του Δείκτη Εμπι­στο­σύ­νης των Κατα­να­λω­τών και την επιβολή προ­λη­πτι­κών μέτρων από τις εται­ρείες για τον περιο­ρι­σμό των μαζικών συγκε­ντρώ­σεων και πραγ­μα­το­ποί­η­σης μη απα­ραί­τη­των ταξι­διών.
• Εξα­γω­γι­κού εμπο­ρίου μέσω οδικών μετα­φο­ρών: Ένα μεγάλο μέρος των εξα­γω­γών μας διε­ξά­γε­ται μέσω πλη­γέ­ντων χωρών από τον Covid-19, όπως η Ιταλία.
• Λια­νι­κού εμπο­ρίου αγαθών και υπη­ρε­σιών (κατα­σκευα­στές προ­ϊ­ό­ντων, προ­μη­θευ­τές και έμποροι λια­νι­κών πωλή­σεων): Προ­βλέ­πε­ται υπο­χώ­ρηση της κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης, παράλ­ληλα με τη χει­ρο­τέ­ρευση της κατα­να­λω­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης, πλήτ­το­ντας ενδε­χο­μέ­νως περισ­σό­τερο τους μικρούς πωλητές και λιγό­τερο τις μεγάλες αλυ­σί­δες κατα­στη­μά­των.

Αρνη­τική επί­δραση, σε περί­πτωση παρα­τε­τα­μέ­νης δια­τα­ρα­χής, στους κλάδους:

• Αγοράς Ακι­νή­των και Κατα­σκευών: Μείωση αγο­ρα­πω­λη­σιών και καθυ­στέ­ρηση στα χρο­νο­δια­γράμ­ματα κατα­σκευής έργων λόγω προ­λη­πτι­κών μέτρων.
• Εστί­α­σης: Χαμηλή ζήτηση λόγω της μείωσης των αφίξεων του­ρι­στών ή ακόμα και της εγχώ­ριας ζήτησης, σε περί­πτωση περιο­ρι­σμού κατ’ οίκον, ένεκα μιας τοπικής και παρα­τε­τα­μέ­νης επι­δη­μίας.
• Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών Υπη­ρε­σιών: Μείωση του όγκου των εμπο­ρι­κών συναλ­λα­γών, των πράξεων συναλ­λάγ­μα­τος και των πιστώ­σεων προς τον του­ρι­στικό κλάδο, τις υπη­ρε­σίες εστί­α­σης και το λιανικό εμπόριο. Επίσης, όξυνση του αντα­γω­νι­σμού από εται­ρείες Fintech.

Θετική επί­δραση, σε περί­πτωση παρα­τε­τα­μέ­νης δια­τα­ρα­χής, στους κλάδους:

• Φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νίας και Υγείας: Αύξηση των πωλή­σεων, λόγω υψη­λό­τε­ρης ζήτησης για αντι­βιο­τικά, ιατρι­κές υπη­ρε­σίες και ιατρικά εφόδια/ εξο­πλι­σμό.

• Ηλε­κτρο­νι­κού Εμπο­ρίου: Αύξηση των ηλε­κτρο­νι­κών πωλή­σεων, αποφυγή επί­σκε­ψης φυσικών κατα­στη­μά­των, λόγω μεγα­λύ­τε­ρης ανη­συ­χίας μετά­δο­σης του ιού.

Οι καθαρές εξα­γω­γές αγαθών και υπη­ρε­σιών απο­τέ­λε­σαν το 2019, όπως και το 2018, το βασικό πυλώνα της οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης της χώρας. Η βελ­τί­ωση των εξα­γω­γι­κών επι­δό­σεων της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας συνιστά σημα­ντική επι­τυ­χία, καθώς έλαβε χώρα εν μέσω ενός διαρκώς επι­δει­νού­με­νου διε­θνούς περι­βάλ­λο­ντος, όπου κυριάρ­χη­σαν οι εμπο­ρι­κές εντά­σεις, η αβε­βαιό­τητα σχετικά με το Brexit, οι γεω­πο­λι­τι­κοί κίν­δυ­νοι και η επι­βρά­δυνση της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας, που είναι ο κυριό­τε­ρος εμπο­ρι­κός εταίρος της Ελλάδας. Η θετική συμβολή των καθαρών εξα­γω­γών στην αύξηση του ΑΕΠ ανήλθε σε 0,8 ποσο­στιαίες μονάδες (Γράφημα 3). Συγκε­κρι­μένα, οι εξα­γω­γές αγαθών και υπη­ρε­σιών αυξή­θη­καν κατά 4,8%, σε ετήσια βάση, ενώ οι αντί­στοι­χες εισα­γω­γές αυξή­θη­καν με μικρό­τερο ρυθμό, κατά 2,5%. Η αύξηση των εξα­γω­γών στη­ρί­χθηκε, κυρίως, στην πολύ καλή επίδοση του του­ρι­σμού, με τις εξα­γω­γές υπη­ρε­σιών να αυξά­νο­νται κατά 8,0%, ενώ οι εξα­γω­γές αγαθών αυξή­θη­καν ηπιό­τερα, κατά 2,2%.

Η ιδιω­τική κατα­νά­λωση αυξή­θηκε κατά 0,8% το 2019, συνει­σφέ­ρο­ντας θετικά στη μετα­βολή του ΑΕΠ κατά 0,5 εκα­το­στιαίες μονάδες. Η συνε­χι­ζό­μενη μείωση του ποσο­στού ανερ­γίας, η αύξηση της απα­σχό­λη­σης και του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος, σε συν­δυα­σμό με τα επε­κτα­τικά δημο­σιο­νο­μικά μέτρα που τέθηκαν σε εφαρ­μογή, τόσο πριν, όσο και μετά τις εθνικές εκλογές του Ιουλίου, συνε­τέ­λε­σαν στην άνοδο της ιδιω­τι­κής κατα­νά­λω­σης. Η δημόσια κατα­να­λω­τική δαπάνη αυξή­θηκε κατά 2,1% το 2019, μετά από τρία συνε­χό­μενα έτη μειώ­σεων, συνει­σφέ­ρο­ντας στο ΑΕΠ 0,4 ποσο­στιαίες μονάδες, κυρίως λόγω της αύξησης των δημο­σίων δαπανών στο πλαίσιο του εκλο­γι­κού κύκλου.

Το 2019, ο ακα­θά­ρι­στος σχη­μα­τι­σμός παγίου κεφα­λαίου αυξή­θηκε κατά 4,7% συνει­σφέ­ρο­ντας 0,5 ποσο­στιαίες μονάδες στον ρυθμό μεγέ­θυν­σης του ΑΕΠ. Η αύξηση των επεν­δύ­σεων στη­ρί­χθηκε στην αύξηση των επεν­δύ­σεων σε μετα­φο­ρικό εξο­πλι­σμό κατά 37,1%, ενώ οι επεν­δύ­σεις σε κατοι­κίες αυξή­θη­καν για δεύτερο συνε­χό­μενο έτος (12,1%).

Όπως ανα­φέρ­θηκε ήδη στην αρχή του παρό­ντος Δελτίου, η επί­πτωση του Covid-19 στην εξέλιξη του ρυθμού αύξησης του πραγ­μα­τι­κού ΑΕΠ, η οποία θα εξαρ­τη­θεί σε κάθε περί­πτωση από την ένταση και τη διάρ­κεια του φαι­νο­μέ­νου, εκτι­μά­ται ότι θα λάβει τη μορφή ενός σχή­μα­τος V (V-shaped effect). Με άλλα λόγια η δια­τα­ραχή που θα επι­φέ­ρει στην οικο­νο­μία θα είναι πιθα­νό­τατα περιο­ρι­σμέ­νης χρο­νι­κής διάρ­κειας, επη­ρε­ά­ζο­ντας κυρίως το δεύτερο τρίμηνο και εν μέρει μόνο το πρώτο και το τρίτο τρίμηνο. Κατά συνέ­πεια, εκτι­μά­ται ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγ­μα­τι­κού ΑΕΠ θα επη­ρε­α­στεί μόνο εντός του 2020, χωρίς περαι­τέρω αρνη­τική επί­πτωση στην μακρο­χρό­νια πορεία του.