Μαξίμου: Τι σημαίνουν οι αποφάσεις που έλαβε το ΚΥΣΕΑ

Ειδι­κό­τερα, το Μέγαρο Μαξίμου δίνει απα­ντή­σεις σε επτά ερω­τή­ματα σχετικά με τα μέτρα, που απο­φά­σισε το ΚΥΣΕΑ, και έχουν ως εξής:

1. Τι σημαί­νει η ανα­βάθ­μιση σε μέγιστο επίπεδο των μέτρων φύλαξης των ανα­το­λι­κών, χερ­σαίων και θαλάσ­σιων, συνόρων της χώρας από τα σώματα ασφα­λείας και τις ένοπλες δυνά­μεις για την απο­τροπή παρά­νο­μων εισόδων στη χώρα;

Όσον αφορά τον Έβρο, θα υπάρξει ακόμη μεγα­λύ­τερη ενί­σχυση των μέτρων επι­τή­ρη­σης με μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα περι­πο­λιών και πτήσεων επι­τή­ρη­σης. Οι μονάδες ενι­σχύ­ο­νται με επι­πλέον στρα­τιω­τικά τμήματα που κατα­φθά­νουν από διάφορα σημεία της επι­κρά­τειας. Αντί­στοιχα, στο Αιγαίο υπάρχει ενί­σχυση με μονάδες του Λιμε­νι­κού Σώματος και του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού και ομοίως αύξηση της συχνό­τη­τας των περι­πο­λιών.

2. Γιατί η Ελλάδα ανα­στέλ­λει για ένα μήνα την υποβολή αιτή­σεων ασύλου όσων μπαί­νουν στη χώρα παρά­νομα;

Από τις 27 Φεβρουα­ρίου η χώρα δέχεται αιφ­νί­δια, μαζική και διο­γκού­μενη μετα­κί­νηση πλη­θυ­σμών υπηκόων τρίτων χωρών που συγκε­ντρώ­νο­νται στα ανα­το­λικά χερσαία και θαλάσ­σια σύνορα της χώρας. Η μετα­κί­νηση αυτή, όπως προ­κύ­πτει απ’ όλες τις ενδεί­ξεις, κατευ­θύ­νε­ται και ενθαρ­ρύ­νε­ται από την Τουρκία, που χρη­σι­μο­ποιεί τα συγκε­ντρω­μένα άτομα ως πιόνια για να ασκήσει διπλω­μα­τική πίεση.

Οι συν­θή­κες αυτές συνι­στούν ενεργή, σοβαρή, εξαι­ρε­τική και ασύμ­με­τρη απειλή κατά της εθνικής ασφά­λειας της χώρας, την ώρα μάλιστα που ενώ έχει κατα­στεί σαφές από την ελλη­νική κυβέρ­νηση ότι δεν επι­τρέ­πε­ται καμία διέ­λευση στη χώρα από μη νόμιμες πύλες εισόδου, συνε­χί­ζε­ται η από­πειρα συγκε­ντρω­μέ­νων πλη­θυ­σμών να εισέλ­θουν με τη βία σε ελλη­νικό έδαφος.

Η χώρα έχει τη συνταγ­μα­τική υπο­χρέ­ωση να προ­στα­τεύει τα σύνορά της και να δια­φυ­λάσ­σει την ακε­ραιό­τητά της, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας όποιο μέτρο χρεια­στεί. Τα ελλη­νικά σύνορα είναι και εξω­τε­ρικά σύνορα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και η προ­στα­σία τους δια­σφα­λί­ζει τα συμ­φέ­ρο­ντα όλων των κρατών-μελών της Ε.Ε. Οι έκτα­κτες συν­θή­κες που έχουν δια­μορ­φω­θεί στα σύνορα, καθι­στούν ούτως ή άλλως αδύνατη την εξέταση αιτή­σεων ασύλου, δια­δι­κα­σία αυστηρά εξα­το­μι­κευ­μένη.

3. Είναι σύμφωνη με το διεθνές και ευρω­παϊκό δίκαιο η απόφαση που λήφθηκε;

Προ­βλέ­πο­νται από το διεθνές και το ευρω­παϊκό δίκαιο προ­σω­ρινά μέτρα σε περί­πτωση έκτα­κτων και εξαι­ρε­τι­κών συν­θη­κών. Σε κάθε περί­πτωση, υπό τις παρού­σες συν­θή­κες έχουμε τελείως βγει από το πλαίσιο της διε­θνούς προ­στα­σίας των προ­σφύ­γων, που στη­ρί­ζε­ται σε μεμο­νω­μέ­νες και εξα­το­μι­κευ­μέ­νες αιτή­σεις. Στην προ­κει­μένη περί­πτωση πρό­κει­ται για συλ­λο­γική και οργα­νω­μένη από ξένο κράτος μετα­κί­νηση πλη­θυ­σμών για την εξυ­πη­ρέ­τηση διπλω­μα­τι­κών στόχων κατά σαφή παρα­βί­αση του διε­θνούς δικαίου και της κοινής δήλωσης Ε.Ε – Τουρ­κίας.

Είναι προ­φα­νές ότι κάθε κράτος έχει δικαί­ωμα και υπο­χρέ­ωση να προ­στα­τέ­ψει την ακε­ραιό­τητά του και η κυβέρ­νηση θα το τηρήσει απο­λύ­τως έως ότου απο­κα­τα­στα­θεί η συνήθης κατά­σταση στα σύνορα της χώρας. Για τον λόγο αυτό η ανα­στολή υπο­βο­λής αιτή­σεων ασύλου είναι μέτρο απο­λύ­τως ανα­γκαίο και εύλογο και ερεί­δε­ται στο διεθνές δίκαιο.

4. Τι σημαί­νει άμεση επι­στροφή στη χώρα προ­έ­λευ­σης, χωρίς κατα­γραφή, όσων εισέρ­χο­νται παρά­νομα σε ελλη­νικό έδαφος (από της ισχύος της από­φα­σης);

Όσοι εισέρ­χο­νται παρά­νομα σε ελλη­νικό έδαφος θα συλ­λαμ­βά­νο­νται και θα μετα­φέ­ρο­νται σε κέντρα κρά­τη­σης και επι­στρο­φής.

Σημειώ­νε­ται ότι στις 18 Φεβρουα­ρίου 2020 το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, με ομόφωνη απόφαση, απο­δέ­χτηκε τις μαζικές επα­να­προ­ω­θή­σεις μετα­να­στών χωρίς την εξα­το­μι­κευ­μένη εξέταση των φακέλων τους, καθώς εισήλ­θαν παρά­νομα στην επι­κρά­τεια της χώρας (Ισπανία) που είχε δια­τά­ξει την απο­μά­κρυνσή τους.

5. Τι είναι η ομάδα Rapid Border Intervention Team (RABIT) για την οποία υπε­βλήθη αίτημα στην FRONTEX για ανά­πτυξή της με στόχο τη φύλαξη των εξω­τε­ρι­κών συνόρων της χώρας, που συνι­στούν και σύνορα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης;

Πρό­κει­ται για ομάδες ταχείας επέμ­βα­σης στα σύνορα (RABIT). Πιο συγκε­κρι­μένα, ο κανο­νι­σμός καθο­ρί­ζει ένα μηχα­νι­σμό, στόχος του οποίου είναι να παρά­σχει ενι­σχυ­μένη τεχνική και επι­χει­ρη­σιακή συν­δρομή, για μια συγκε­κρι­μένη χρονική περίοδο, με τη σύσταση ομάδων ταχείας επέμ­βα­σης στα σύνορα, ο οποίος συμπε­ρι­λαμ­βά­νει και τους συνο­ριο­φύ­λα­κες άλλων κρατών μελών. Οι ομάδες αυτές παρεμ­βαί­νουν κατόπιν αιτή­μα­τος ενός κράτους μέλους, το οποίο αντι­με­τω­πί­ζει κατα­στά­σεις που έχουν επεί­γο­ντα και εξαι­ρε­τικό χαρα­κτήρα, οι οποίες προ­κύ­πτουν από τη μαζική εισροή λαθρο­με­τα­να­στών.

– Η δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θεί­ται

Έπειτα από αίτηση κράτους μέλους, ο εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του ευρω­παϊ­κού οργα­νι­σμού για τη δια­χεί­ριση της επι­χει­ρη­σια­κής συνερ­γα­σίας στα εξω­τε­ρικά σύνορα (Frontex) απο­φα­σί­ζει για την ανά­πτυξη δράσης μίας ή περισ­σο­τέ­ρων ομάδων ταχείας επέμ­βα­σης στα σύνορα το συντο­μό­τερο δυνατό και το αργό­τερο πέντε εργά­σι­μες ημέρες μετά τη λήψη της αίτησης.

Στη συνέ­χεια, καταρ­τί­ζε­ται ένα επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο από τον οργα­νι­σμό (Frontex) και το ενδια­φε­ρό­μενο κράτος μέλος, το οποίο ορίζει τους ακρι­βείς όρους επέμ­βα­σης μιας ή περισ­σο­τέ­ρων ομάδων.

– Η Ελλάδα δεν υπο­βάλ­λει αίτημα για πρώτη φορά

Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι τον Δεκέμ­βριο του 2015 η Ελλάδα είχε υπο­βά­λει αίτημα για τη συν­δρομή της συγκε­κρι­μέ­νης ομάδας. «Η απο­στολή της RABIT θα μας επι­τρέ­ψει να αυξή­σουμε τον αριθμού των θαλάσ­σιων και χερ­σαίων περι­πο­λιών, που σημαί­νει ότι περισ­σό­τε­ροι μετα­νά­στες θα ταυ­το­ποι­η­θούν και θα κατα­γρα­φούν αμέσως μετά την άφιξη τους στα ελλη­νικά νησιά» είχε ανα­φέ­ρει τότε ο κ. Λεζερί, εκτε­λε­στικό διευ­θυ­ντής απο­δε­χό­με­νος το αίτημα της χώρας μας. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το αίτημα για την ανά­πτυξη της ομάδας RABIT, με στόχο τη φύλαξη των εξω­τε­ρι­κών συνόρων στα νησιά, ήταν μεταξύ των κινή­σεων στις οποίες προ­χώ­ρησε η Ελλάδα ύστερα από τις πιέσεις που δέχτηκε από μία σειρά κράτη-μέλη ότι, αν δεν τηρούσε τις δεσμεύ­σεις της όσον αφορά το προ­σφυ­γικό, θα προ­έ­κυ­πτε θέμα εξόδου της χώρας από τη Συνθήκη Σένγκεν.

Επι­πρό­σθετα, η χώρα είχε δεχτεί αυτό που είχε συμ­φω­νή­σει από τον Οκτώ­βριο ο τότε Έλληνας πρω­θυ­πουρ­γός -και η μη εκπλή­ρωσή του απο­τε­λούσε βασικό πρόβλημα- την απο­στολή προ­σω­πι­κού του Frontex στα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Αυτό ήταν και ένα από τα πάγια αιτή­ματα των κρατών-μελών που η Αθήνα δεν είχε εκπλη­ρώ­σει. Η απο­στολή της Frontex έχει σκοπό να βοη­θή­σει στην κατα­γραφή των μετα­να­στών, σύμφωνα με ανα­κοί­νωση του οργα­νι­σμού, αλλά η Αθήνα έχει εκφρά­σει φόβους ότι η παρου­σία του Frοntex εκεί μπορεί να έχει ως απο­τέ­λε­σμα τον έλεγχο των συνόρων με τη γει­το­νική χώρα.

6. Τι προ­βλέ­πει το άρθρο 78 παρά­γρα­φος 3 της Συν­θή­κης της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, ώστε να ληφθούν προ­σω­ρινά μέτρα υπέρ της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας, για την αντι­με­τώ­πιση επεί­γου­σας κατά­στα­σης λόγω αιφ­νί­διας εισροής υπηκόων τρίτων χωρών, στο πλαίσιο της αλλη­λεγ­γύης μεταξύ των κρατών – μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης;

Το άρθρο 78 παρά­γρα­φος 3 της προ­βλέ­πει ειδική νομική βάση για την αντι­με­τώ­πιση κατα­στά­σεων έκτα­κτης ανάγκης στα εξω­τε­ρικά σύνορα της Ε.Ε. Ορίζει ότι «Εφόσον ένα ή περισ­σό­τερα κράτη μέλη αντι­με­τω­πί­ζουν επεί­γουσα κατά­σταση, λόγω αιφ­νί­διας εισροής υπηκόων τρίτων χωρών, το Συμ­βού­λιο μπορεί να εκδίδει, μετά από πρόταση της Επι­τρο­πής, προ­σω­ρινά μέτρα υπέρ του εν λόγω κράτους μέλους ή των εν λόγω κρατών μελών. Το Συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει μετά από δια­βού­λευση με το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο». Το αίτημα της Ελλάδας είναι αίτημα για πραγ­μα­τική αλλη­λεγ­γύη και συνί­στα­ται σε πολι­τική και πρα­κτική στήριξη των ελλη­νι­κών ενερ­γειών για την προ­στα­σία των συνόρων.

– Έγινε χρήση του το 2015

Το 2015 το Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο απο­φά­σισε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει όσα περι­λαμ­βά­νει το συγκε­κρι­μένο άρθρο για την ενερ­γο­ποί­ηση της επεί­γου­σας μετε­γκα­τά­στα­σης, από την Ιταλία και την Ελλάδα, δεκάδων χιλιά­δων ατόμων που έχρηζαν σαφώς διε­θνούς προ­στα­σίας.

Η Ουγ­γα­ρία και η Σλο­βα­κία προ­σέ­φυ­γαν στο Δικα­στή­ριο της ΕΕ στο Λου­ξεμ­βούργο ζητώ­ντας να ακυ­ρω­θεί αυτή η απόφαση, καθώς το Συμ­βού­λιο δεν ακο­λού­θησε τη συνήθη ή ειδική νομο­θε­τική δια­δι­κα­σία που προ­βλέ­πο­νται στο άρθρο 289 της Συν­θή­κης Λει­τουρ­γίας Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Ωστόσο το ανώτατο δικαιο­δο­τικό όργανο της Ε.Ε. απέρ­ριψε την προ­σφυγή, απο­φα­σί­ζο­ντας ότι το άρθρο 78, παρά­γρα­φος 3 της ΣΛΕΕ παρέχει στα θεσμικά όργανα της Ένωσης τη δυνα­τό­τητα να λάβουν όλα τα προ­σω­ρινά μέτρα που είναι ανα­γκαία για την απο­τε­λε­σμα­τική και ταχεία αντι­με­τώ­πιση επεί­γου­σας κατά­στα­σης λόγω αιφ­νί­διας εισροής εκτο­πι­σθέ­ντων.

Επίσης, το Δικα­στή­ριο της ΕΕ απο­φά­σισε ότι «ο επι­διω­κό­με­νος με την προ­σβαλ­λό­μενη απόφαση σκοπός δεν μπο­ρούσε να επι­τευ­χθεί με λιγό­τερο επαχθή μέτρα, δεν υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτι­μή­σεως. Κατά συνέ­πεια, το Δικα­στή­ριο απο­φαί­νε­ται ότι το Συμ­βού­λιο, εκτι­μώ­ντας ότι ο προ­βλε­πό­με­νος από την απόφαση 2015/1523 μηχα­νι­σμός που απο­σκο­πούσε ήδη στη μετε­γκα­τά­σταση, σε εθε­λο­ντική βάση, 40.000 ατόμων δεν θα αρκούσε για την αντι­με­τώ­πιση της άνευ προη­γου­μέ­νου εισροής μετα­να­στών που σημειώ­θηκε κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγου­στο του 2015, δεν υπερέβη το ευρύ περι­θώ­ριο εκτι­μή­σεως που δια­θέ­τει».

Κατά τη δια­δι­κα­σία ενώπιον του Δικα­στη­ρίου, η Πολωνία παρε­νέβη υπέρ της Σλο­βα­κίας και της Ουγ­γα­ρίας, ενώ το Βέλγιο, η Γερ­μα­νία, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, το Λου­ξεμ­βούργο, η Σουηδία και η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή παρε­νέ­βη­σαν υπέρ του Συμ­βου­λίου της Ε.Ε.

7. Από πότε ισχύει η απόφαση του ΚΥΣΕΑ;

Η απόφαση έχει άμεση ισχύ. Σήμερα η απόφαση ενσω­μα­τώ­νε­ται σε σχετική ΠΝΠ».