Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη γρίπη στην Ελλάδα

Η επι­δη­μία γρίπης στην Ελλάδα πλη­σιά­ζει στην κορύ­φωσή της και στις επό­με­νες δύο- τρεις εβδο­μά­δες θα αρχίσει η μείωση της κυκλο­φο­ρίας του ιού, εκτιμά το Ινστι­τούτο Παστέρ.

Σε αντί­θεση με την περυ­σινή χρονιά που η εξά­πλωση της γρίπης στην Ελλάδα ήταν περιο­ρι­σμένη, η φετινή εποχική επι­δη­μία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ευρεία εξά­πλωση του ιού. Μέχρι την Τετάρτη το ΚΕΕΛΠΝΟ είχε κατα­γρά­ψει 64 θανά­τους, ενώ 201 άτομα έχουν νοση­λευ­τεί στην εντα­τική από τον Οκτώ­βριο έως σήμερα.

Το Εθνικό Εργα­στή­ριο Ανα­φο­ράς Γρίπης Νοτίου Ελλάδας του Ινστι­τού­του Παστέρ έδωσε σήμερα στη δημο­σιό­τητα μία σειρά από ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις, με τις οποίες επι­χει­ρεί να δια­φω­τί­σει το κοινό για το τι ακριβώς συμ­βαί­νει φέτος με τη γρίπη.

Πού οφεί­λε­ται η εποχική γρίπη στην Ελλάδα φέτος;

Από τα μέχρι στιγμής στοι­χεία του Ελλη­νι­κού Ινστι­τού­του Παστέρ προ­κύ­πτει ότι το στέ­λε­χος του ιού γρίπης που ευθύ­νε­ται για το μεγα­λύ­τερο μέρος των κρου­σμά­των, είναι το A(H1N1) pdm09, δηλαδή το στέ­λε­χος γρίπης που προ­κά­λεσε την παν­δη­μία του 2009. Εκτός, όμως, από τον ιό γρίπης Α(Η1Ν1)pdm09 που κυκλο­φο­ρεί, συνυ­πάρ­χουν και δύο άλλοι ιοί της επο­χι­κής γρίπης, ο Α(Η3Ν2) και ο ιός τύπου Β. Τα ποσοστά κυκλο­φο­ρίας για αυτούς τους τρεις ιούς γρίπης A(Η1N1)pdm09, Α(Η3Ν2) και Β είναι, μέχρι πρό­σφατα, 84%, 15% και 1%, αντι­στοί­χως. Τις τελευ­ταίες δύο εβδο­μά­δες παρα­τη­ρεί­ται αύξηση της κυκλο­φο­ρίας του Α(Η3Ν2) ιού, ο οποίος, πλέον, ευθύ­νε­ται περίπου για το 25% των κρου­σμά­των.

Έχει η εποχική γρίπη μεγα­λύ­τερη ένταση φέτος; Πότε ανα­μέ­νε­ται η κορύ­φωση και πότε θα αρχίσει να υπο­χω­ρεί η γρίπη;

Ο ιός της γρίπης πρω­το­εμ­φα­νί­σθηκε φέτος στην Ελλάδα στο τέλος Δεκεμ­βρίου. Τα κρού­σματα γρίπης άρχισαν να αυξά­νο­νται από την πρώτη εβδο­μάδα του 2014, νωρί­τερα από τις περιό­δους 2011- 12 και 2012- 13. Είναι νωρίς να εκτι­μή­σουμε συνο­λικά και συγκρι­τικά με άλλα χρόνια την έκταση της φετινής επι­δη­μίας, κάτι το οποίο θα μπορεί να γίνει στο τέλος της περιό­δου.

Από τα στοι­χεία του ΚΕΕΛΠΝΟ προ­κύ­πτει ότι ο αριθμός των κρου­σμά­των γρι­πώ­δους συν­δρο­μής ανά 1.000 επι­σκέ­ψεις στους ιατρούς του δικτύου ιατρών- παρα­τη­ρη­τών νοση­ρό­τη­τας έχει φθάσει περίπου τα 70, που είναι παρό­μοιος με τον αριθμό κρου­σμά­των κατά την κορύ­φωση της περιό­δου 2011- 12 και μεγα­λύ­τε­ρος της περιό­δου 2012- 13. Χωρίς να μπορεί να προ­βλε­φθεί με βεβαιό­τητα, φαί­νε­ται ότι είμαστε κοντά στην κορύ­φωση της επι­δη­μίας και στο επόμενο διά­στημα δύο- τριών εβδο­μά­δων θα αρχίσει η μείωση της κυκλο­φο­ρίας του ιού γρίπης.

Πού μπορεί να οφεί­λε­ται η ευρεία διάδοση του ιού γρίπης Α(Η1Ν1)pdm09 φέτος;

Από τα στοι­χεία των προη­γου­μέ­νων περιό­δων γρίπης για το σύνολο της Ελλάδας, προ­κύ­πτει ότι αυτός ο ιός, μετά την παν­δη­μική περίοδο 2009- 2010, προ­κά­λεσε σχετικά λιγό­τερα κρού­σματα τις επό­με­νες χρονιές. Πράγ­ματι, την περίοδο 2011- 12 πρα­κτικά δεν κυκλο­φό­ρησε, ενώ την περίοδο 2012- 13 ήταν δεύ­τε­ρος με ποσοστό κρου­σμά­των 41% έναντι 54% του ιού Α(Η3Ν2), που προ­κά­λεσε και την πλειο­νό­τητα των κρου­σμά­των. Η μεγάλη διάδοση του ιού Α(Η1Ν1)pdm09 φέτος μπορεί να οφεί­λε­ται στους ακό­λου­θους λόγους:

Εξα­σθέ­νηση της ανοσίας που προ­έρ­χε­ται από προ­γε­νέ­στε­ρες μολύν­σεις από τον ίδιο ιό ή από εμβο­λια­σμό. Η ανοσία που αφήνει στον οργα­νι­σμό ένας ιός γρίπης, δεν είναι παντο­τινή, αλλά εξα­σθε­νεί από χρόνο σε χρόνο. Ο ιός Α(Η1Ν1)pdm09 προ­κά­λεσε στην Ελλάδα μεγάλη επι­δη­μία τα έτη 2009 και 2010. Όμως, αυτός ο ιός δεν δια­δό­θηκε πολύ στην Ελλάδα τις επό­με­νες χρονιές. Έτσι, μπο­ρούμε να υπο­θέ­σουμε ότι η ανοσία των ατόμων και επο­μέ­νως η συλ­λο­γική ανοσία του πλη­θυ­σμού εξα­σθέ­νησε, με συνέ­πεια να έχουμε μεγάλη διάδοση του ιού αυτού τη φετινή περίοδο.

Αντι­γο­νική μετα­βολή του ιού, με συνέ­πεια αυτός να δια­δί­δε­ται παρά την ανοσία του πλη­θυ­σμού. Από τα μέχρι στιγμής στοι­χεία του Ελλη­νι­κού Ινστι­τού­του Παστέρ, ο ιός A(H1N1)pdm09 δεν παρου­σιά­ζει γενε­τι­κές ή αντι­γο­νι­κές δια­φο­ρές σε σχέση με τα στελέχη ιών A(H1N1)pdm09 που κυκλο­φο­ρούν στην υπό­λοιπη Ευρώπη. Μάλιστα, ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας, εξε­τά­ζο­ντας ιούς από όλο τον κόσμο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Ελλάδας, έκρινε πολύ πρό­σφατα ότι δεν υφί­στα­ται λόγος μετα­βο­λής της σύν­θε­σης του εμβο­λίου για την επόμενη περίοδο 2014- 15, ούτε ως προς το στέ­λε­χος Α(Η1Ν1)pdm09, αλλά ούτε και προς τα άλλα στελέχη Α(Η3Ν2) και Β. Εκτός των άλλων, όμως, εάν υπήρχε αντι­γο­νική μετα­βολή του ιού λόγω μεταλ­λά­ξεων, ο μεταλ­λαγ­μέ­νος ιός δεν θα περιο­ρι­ζό­ταν μόνο εντός της Ελλάδας, αλλά θα δια­δι­δό­ταν και σε άλλες χώρες. Πάντως, σε κάθε περί­πτωση, ο έλεγχος της γενε­τι­κής και αντι­γο­νι­κής σύστα­σης των ιών συνε­χί­ζε­ται από το Ελλη­νικό Ινστι­τούτο Παστέρ σε εβδο­μα­διαία βάση.

Πού μπορεί να οφεί­λο­νται οι περισ­σό­τε­ρες εισα­γω­γές σε ΜΕΘ και οι περισ­σό­τε­ροι θάνατοι φέτος σε σχέση με τις δύο προη­γού­με­νες περιό­δους;

Οι μέχρι στιγμής κατα­γε­γραμ­μέ­νοι αριθμοί εισα­γω­γών ασθενών με γρίπη σε ΜΕΘ και θανάτων είναι περισ­σό­τε­ροι από τις δύο προη­γού­με­νες περιό­δους γρίπης. Αυτό μπορεί να συμ­βαί­νει για τους ακό­λου­θους λόγους:

Από αυξη­μένη κυκλο­φο­ρία του ιού γρίπης σε σχέση με τα περα­σμένα χρόνια. Για παρά­δειγμα, εάν ο ιός της γρίπης δια­δο­θεί πολύ περισ­σό­τερο τη χρονιά Β από τη χρονιά Α, είναι ανα­με­νό­μενο να έχουμε ανα­λο­γικά περισ­σό­τε­ρες εισα­γω­γές σε ΜΕΘ και θανά­τους τη χρονιά Β σε σχέση με την Α, υπό την προ­ϋ­πό­θεση παρό­μοιας εμβο­λια­στι­κής κάλυψης και τις δύο χρονιές. Όπως, όμως, ανα­λύ­θηκε στην ερώτηση 2, η πλη­ρο­φο­ρία περί διά­δο­σης του ιού γρίπης για το σύνολο της φετινής χρονιάς λείπει και έτσι δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέ­ρα­σμα.

Από την αυξη­μένη κυκλο­φο­ρία του Α(Η1Ν1)pdm09. Φαί­νε­ται ότι ο Α(Η1Ν1)pdm09 έχει σχετικά βαρύ­τερη κλινική εικόνα σε σχέση με τον Α(Η3Ν2) και τον Β. Η αυξη­μένη, λοιπόν, κυκλο­φο­ρία του Α(Η1Ν1)pdm09 φαί­νε­ται ότι συνο­δεύ­ε­ται από αύξηση εισα­γω­γών σε ΜΕΘ και θανάτων.

Από διαφορά στην εμβο­λια­στική κάλυψη από έτος σε έτος. Εάν τα περισ­σό­τερα περι­στα­τικά γρίπης στις ΜΕΘ και οι θάνατοι συμ­βαί­νουν σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κιν­δύ­νου, τότε η διαφορά στην εμβο­λια­στική κάλυψη μπορεί να έχει επί­δραση τόσο στα βαριά περι­στα­τικά όσο και στα θανα­τη­φόρα κρού­σματα. Η εμβο­λια­στική κάλυψη ήταν χαμη­λό­τερη στην Ελλάδα, φέτος, σε σχέση με τα προη­γού­μενα χρόνια. Ο συν­δυα­σμός επι­κρά­τη­σης του Α(Η1Ν1)pdm09 και χαμηλής εμβο­λια­στι­κής κάλυψης μπορεί να ερμη­νεύ­σει τον αυξη­μένο αριθμό εισα­γω­γών σε ΜΕΘ και θανάτων.

Από διαφορά ηλικιών που προ­σβάλ­λει ο ιός. Από τη σύγκριση των ηλικιών ατόμων που χρειά­στηκε να νοση­λευ­θούν σε ΜΕΘ ή ατόμων που απε­βί­ω­σαν από τον ιό της γρίπης κατά τη διάρ­κεια της φετινής σε σχέση με τις προη­γού­με­νες περιό­δους, δεν προ­κύ­πτει σημα­ντική διαφορά. Επο­μέ­νως, δεν φαί­νε­ται η ηλικία να είναι καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας που να δικαιο­λο­γεί την αύξηση των δύο παρα­μέ­τρων την φετινή χρονιά.

Από μετάλ­λαξη του ιού. Όπως ανα­λύ­θηκε στην ερώτηση 3, δεν φαί­νε­ται να υπάρχει αντι­γο­νική μετα­βολή του ιού και αύξηση της παθο­γο­νι­κό­τη­τάς του.

Είναι επι­κίν­δυ­νος μόνο ο ιός Α(Η1Ν1) ή και ο Α(Η3Ν2) και ιός γρίπης τύπου Β;

Αν και ο ιός A(H1N1)pdm09 φαί­νε­ται ότι σχε­τί­ζε­ται με ελαφρά αυξη­μένη νοση­ρό­τητα και θνη­τό­τητα, και οι άλλοι ιοί γρίπης σχε­τί­ζο­νται με επι­πλο­κές, εισα­γω­γές σε ΜΕΘ και θανά­τους. Γι’ αυτόν τον λόγο, η εργα­στη­ριακή διά­γνωση θα πρέπει να γίνεται για την ανί­χνευση και των τριών τύπων ιού γρίπης και να μην περιο­ρί­ζε­ται στο στέ­λε­χος Α(Η1Ν1)pdm09.

Εάν ένα άτομο που ανήκει στις ομάδες υψηλού κιν­δύ­νου δεν έχει εμβο­λια­σθεί, τι πρέπει να κάνει;

Αναμ­φι­σβή­τητα, ο ετήσιος εμβο­λια­σμός έναντι του ιού γρίπης απο­τε­λεί το καλύ­τερο μέτρο πρό­λη­ψης από αυτής και των επι­πλο­κών της. Εάν ένα άτομο δεν έχει εμβο­λια­σθεί, τότε μπορεί να πάρει μέτρα προ­φύ­λα­ξης έναντι της μετά­δο­σης του ιού γρίπης. Σχετικά μέτρα πρό­λη­ψης περι­γρά­φο­νται στην ιστο­σε­λίδα του ΚΕΕΛΠΝΟ. Σε περί­πτωση που ανεμ­βο­λί­α­στο άτομο υψηλού κιν­δύ­νου ανα­πτύ­ξει γριπώδη συν­δρομή, τότε θα πρέπει να απευ­θυν­θεί στον γιατρό του, ο οποίος, ενδε­χο­μέ­νως, να του χορη­γή­σει αντιικά φάρμακα. Το Ελλη­νικό Ινστι­τούτο Παστέρ παρα­κο­λου­θεί συνεχώς την ευαι­σθη­σία του ιού της γρίπης έναντι των αντι­ι­κών φαρ­μά­κων οσελ­τα­μι­βί­ρης και ζανα­μι­βί­ρης. Μόνο σε μία περί­πτωση από ανο­σο­κα­τε­σταλ­μένο ασθενή έχει βρεθεί αντοχή και επο­μέ­νως οι ιοί γρίπης που κυκλο­φο­ρούν θεω­ρού­νται ευαί­σθη­τοι σε αυτά τα φάρμακα.

Κυκλο­φο­ρούν και άλλοι ανα­πνευ­στι­κοί ιοί στην Ελλάδα αυτήν την εποχή;

Βεβαίως. Τα δείγ­ματα από κρού­σματα γρι­πώ­δους συν­δρο­μής που ελέγ­χο­νται στο Eθνικό Εργα­στή­ριο Ανα­φο­ράς Γρίπης Νοτίου Ελλάδος, βρί­σκο­νται θετικά για ιούς γρίπης σε ποσοστά που κυμαί­νο­νται από 30% έως 50%. Τα αρνη­τικά για ιούς γρίπης κρού­σματα γρι­πώ­δους συν­δρο­μής μπορεί να οφεί­λο­νται σε άλλους ανα­πνευ­στι­κούς ιούς που κυκλο­φο­ρούν αυτήν την εποχή, με συχνό­τε­ρους τον ανα­πνευ­στικό συγκυ­τιακό ιό, τους ιούς παρα­γρί­πης και τους ρινοϊ­ούς.

Newsroom ΔΟΛ, με πλη­ρο­φο­ρίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ