Κώστας Καραμανλής: “Απειλή” το προσφυγικό και οι κοινωνικές ανισότητες

Στην 9η διετή Συνά­ντηση του City του Λον­δί­νου (και της 35ης επε­τείου του Κέντρου Ναυ­τι­λίας, Εμπο­ρίου και Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών) μίλησε ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός Κώστας Καρα­μαν­λής, με θέμα τις “Παγκό­σμιες Προ­κλή­σεις που βρί­σκο­νται μπροστά μας”.

Ο πρώην Πρω­θυ­πουρ­γός, στην δεύτερη δημόσια παρέμ­βασή του σε διά­στημα δεκα­πέ­ντε ημερών, καταρ­χάς στάθηκε στους κιν­δύ­νους που ελλο­χεύ­ουν πίσω από την έκρηξη του προ­σφυ­γι­κού και μετα­να­στευ­τι­κού ζητή­μα­τος (σε ολό­κληρο τον ανε­πτυγ­μένο κόσμο), αλλά και στις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες, με το άνοιγμα της ψαλίδας, να συνιστά αιτία εξε­γέρ­σεων, μεγα­λύ­τερη ως αίτιο και από την εξα­θλί­ωση ή την φτώχεια.

Ιδιαί­τερη μνεία έκανε στην ελλη­νική κρίση, εκφρά­ζο­ντας την εμπι­στο­σύνη του στην ελλη­νική κυβέρ­νηση:  “Η χώρα μου, η Ελλάδα, επίσης υπήρξε, επί σχεδόν μια δεκα­ε­τία, στη μέση μιας οδυ­νη­ρής εμπει­ρίας, λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης. Μιας εμπει­ρίας που δοκί­μασε πολύ τη χώρα και τους πολίτες. Η νέα κυβέρ­νηση, ωστόσο, δείχνει την προ­θυ­μία να δράσει γρήγορα και τολμηρά, ιδιαί­τερα ως προς τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις και τη δημιουρ­γία ενός φιλικού προς τις επεν­δύ­σεις περι­βάλ­λο­ντος, προ­σφέ­ρο­ντας έτσι μια ρεα­λι­στική προ­ο­πτική ενός πιο αισιό­δο­ξου μέλ­λο­ντος”.

Ο κ. Καρα­μαν­λής δεν παρέ­λειψε να ανα­φερ­θεί και στον ρόλο των ΜΜΕ, ενώ σημεί­ωσε εν κατα­κλείδι πως :”Είναι επείγον να επα­νε­ξε­τα­σθούν οι προ­ο­πτι­κές, να αρχί­σουμε να δίνουμε μεγα­λύ­τερη προσοχή στις ανάγκες των συμπο­λι­τών μας, να μιλάμε ειλι­κρινά και να θέτουμε τις προ­τε­ραιό­τη­τές μας. Οι παγκό­σμιες προ­κλή­σεις που βρί­σκο­νται μπροστά μας μπορούν να μας δοκι­μά­σουν όλους. Έχουν του­λά­χι­στον ένα κοινό σημείο. Καμία χώρα, καμία κυβέρ­νηση, πόσω μάλλον πολι­τικό κόμμα, δεν μπορεί να τις αντι­με­τω­πί­σει μόνη της. Είναι ώρα να καθί­σουμε όλοι μαζί και να εστιά­σουμε στα πραγ­μα­τικά ζητή­ματα, να μάθουμε να συζη­τάμε και πάνω απ ‘όλα να συνερ­γα­ζό­μα­στε”.

Μεταξύ άλλων, ο κ. Καρα­μαν­λής μίλησε για:

Διεθνή Ασφά­λεια

* Ένας νέος πολυ­πο­λι­κός κόσμος ανα­δύ­ε­ται. Βεβαίως, οι ΗΠΑ εξα­κο­λου­θούν να είναι η ηγετική δύναμη στον κόσμο, αλλά δυσκο­λεύ­ο­νται να επι­βά­λουν τη θέλησή τους, όπως απο­δει­κνύ­ε­ται τόσο συχνά τα τελευ­ταία χρόνια. Σε συν­δυα­σμό με την απο­γοη­τευ­τική αδυ­να­μία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης να ανα­λά­βει έναν διεθνή ρόλο ανάλογο με την πραγ­μα­τική της δυνα­τό­τητα, η Δύση ολι­σθαί­νει σε μια προ­ο­δευ­τικά όλο και πιο αμήχανη θέση. Σίγουρα αφή­νε­ται αυξα­νό­μενο περι­θώ­ριο για άλλους παρά­γο­ντες να προ­σπα­θή­σουν να γεμί­σουν το κενό ή του­λά­χι­στον να το εκμε­ταλ­λευ­τούν. Η Κίνα, η Ρωσία, αλλά και μικρό­τε­ροι παίκτες, όπως το Ιράν, η Τουρκία και άλλοι, επι­δει­κνύ­ουν μια συνεχώς αυξα­νό­μενη κινη­τι­κό­τητα, στην προ­σπά­θειά τους να προ­ω­θή­σουν τα συμ­φέ­ρο­ντα και την επιρροή τους. Με άλλα λόγια, εισερ­χό­μα­στε σε μια φάση σχε­τι­κής πολυ­πο­λι­κό­τη­τας, ενι­σχυ­μέ­νης μη προ­βλε­ψι­μό­τη­τας και αυξα­νό­με­νης αβε­βαιό­τη­τας. Η ευρύ­τερη Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική, την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, προ­σφέ­ρουν άφθονα παρα­δείγ­ματα σχετικά.

*Η εικόνα γίνεται πιο συγκε­χυ­μένη και επι­κίν­δυνη, αν συν­δυα­στεί με πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις που επι­δει­νώ­νουν περαι­τέρω τις προ­ο­πτι­κές. Η Συνθήκη για τις Πυρη­νι­κές Δυνά­μεις Μεσαίας Εμβέ­λειας (INF) έχει καταρ­ρεύ­σει. Τώρα, μόνο μία μεγάλη διμερής συμ­φω­νία, η Νέα START, περιο­ρί­ζει τα πυρη­νικά οπλο­στά­σια των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών και της Ρωσίας. Ένας νέος αγώνας εξο­πλι­σμών φαί­νε­ται πιθανός. Η από­συρση των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών από την πυρη­νική συμ­φω­νία για το Ιράν οδήγησε τελικά στην ανα­κοί­νωση του Ιράν για μία αύξηση του εμπλου­τι­σμού ουρα­νίου πέρα από το συμ­φω­νη­μένο όριο. Οι συνο­μι­λίες με τη Βόρειο Κορέα δεν απέ­δω­σαν καμία ουσια­στική πρόοδο προς την απο­πυ­ρη­νι­κο­ποί­ηση. Σύντομα, ο αντα­γω­νι­σμός με την Κίνα δεν θα περιο­ρί­ζε­ται πλέον στο εμπόριο ή την τεχνο­λο­γία. Οι πρόοδοι του Λαϊκού Απε­λευ­θε­ρω­τι­κού Στρατού θα του επι­τρέ­ψουν τελικά να αντα­γω­νι­στεί για την ηγε­μο­νία στην Ασία και, ενδε­χο­μέ­νως, και πέραν αυτής.

*Η μονο­με­ρής στρα­τιω­τική δράση της Τουρ­κίας στη Συρία θα υπο­νο­μεύ­σει περαι­τέρω τη στα­θε­ρό­τητα ολό­κλη­ρης της περιο­χής και θα θέσει σε κίνδυνο την επι­τευ­χθείσα πρόοδο για την ήττα του ISIS. Σε συν­δυα­σμό με την επι­θε­τική προ­σέγ­γισή της έναντι της Κύπρου, η Τουρκία δείχνει ότι γίνεται σταθερά μια ανα­θε­ω­ρη­τική χώρα, με άλλα λόγια ένας πιθανός ταρα­ξίας στην ευρύ­τερη περιοχή. Η συμπε­ρι­φορά της στο Αιγαίο ενι­σχύει ακόμα περισ­σό­τερο αυτήν την αίσθηση.

Η τρο­μο­κρα­τία έχει μετα­μορ­φω­θεί με τρόπο δρα­στικό. Το ίδιο το γεγονός ότι ακραίοι τρο­μο­κρά­τες δημιούρ­γη­σαν το δικό τους “Κράτος”, το Ισλα­μικό Κράτος, είναι αδια­νό­ητο. Και, παρόλο που ο ISIS έχει σχεδόν ηττηθεί, παρα­μέ­νει μια σημα­ντική απειλή για τη διεθνή ασφά­λεια. Την ίδια στιγμή, η Ισλα­μική τρο­μο­κρα­τία δεν απο­τε­λεί πλέον μόνο μια εξω­τε­ρική απειλή κάπου πέρα από τη σφαίρα των δυτικών κοι­νω­νιών. Έχει μετα­φερ­θεί μέσα στις πόλεις μας. Η εσω­τε­ρική και η εξω­τε­ρική ασφά­λεια αλλη­λο­συν­δέ­ο­νται όλο και περισ­σό­τερο και απαι­τούν κατάλ­λη­λες απα­ντή­σεις.

*Η ελευ­θε­ρία της ναυ­σι­πλο­ΐας είναι πολύ κρίσιμη, δεδο­μέ­νου ότι το 90% του παγκό­σμιου εμπο­ρίου μετα­φέ­ρε­ται από πλοία. Στις μέρες μας, η τρο­μο­κρα­τία, η πει­ρα­τεία και οι περι­φε­ρεια­κές συγκρού­σεις θέτουν σοβαρές απειλές για την ελεύ­θερη και ασφαλή πρό­σβαση στις θάλασ­σες. Τα πρό­σφατα επει­σό­δια στα Στενά του Hormuz είναι ένα τέτοιο παρά­δειγμα. Επι­πλέον, οι τεχνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις επι­τρέ­πουν τώρα την εμφά­νιση νέων ευκαι­ριών που σχε­τί­ζο­νται με την εκμε­τάλ­λευση δια­φό­ρων θαλάσ­σιων πόρων. Κατά συνέ­πεια, σήμερα η πλειο­ψη­φία των κρατών επε­κτεί­νουν ή επι­θυ­μούν να επε­κτεί­νουν την Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη τους έως τα 200 ν.μ. και ο αντα­γω­νι­σμός για σπά­νιους πόρους ήδη προ­κα­λεί συγκρού­σεις στη θάλασσα.

Εμπο­ρι­κούς πολέ­μους

*Τα ιστο­ρικά παρα­δείγ­ματα δεί­χνουν ότι οι κλι­μα­κού­με­νες δασμο­λο­γι­κές συγκρού­σεις δεν έχουν νικητές. Μακρο­πρό­θε­σμα, ένας εμπο­ρι­κός πόλεμος υπο­νο­μεύει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη για όλες τις εμπλε­κό­με­νες χώρες. Οι εμπο­ρι­κοί πόλεμοι μειώ­νουν το διεθνές εμπόριο και προ­κα­λούν παγκό­σμια ύφεση. Τόσο οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες όσο και η Ευρώπη, ειδι­κό­τερα, δεν μπορούν να αντέ­ξουν έναν εμπο­ρικό πόλεμο, καθώς και οι δύο οικο­νο­μίες επι­βρα­δύ­νο­νται και η επί­δραση ενός ακόμα πλήγ­μα­τος μπορεί να είναι ισχυρή.

*Σημα­ντικό, στο πλαίσιο αυτού του συνε­δρίου, είναι το πώς οι εμπο­ρι­κοί πόλεμοι μπορούν να επη­ρε­ά­σουν τη ναυ­τι­λία. Πώς η μείωση του παγκό­σμιου εμπο­ρίου θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά την οικο­νο­μία στον ναυ­τι­λιακό τομέα. Και πώς θα έπρεπε να ανα­κα­τευ­θυν­θούν οι εμπο­ρι­κές οδεύ­σεις και η ναυ­τι­λιακή βιο­μη­χα­νία.

*Υπάρχει ακόμη και μια γεω­πο­λι­τική πτυχή. Οι δασμοί χρη­σι­μο­ποιού­νται ως μέσο για να επι­βρα­δυν­θεί η οικο­νο­μική άνοδος της Κίνας και να ελεγ­χθεί η αυξα­νό­μενη δύναμη ενός γεω­πο­λι­τι­κού αντα­γω­νι­στή. Αυτή η τριβή είναι, επίσης, συστη­μική. Αφορά ιδε­ο­λο­γίες και τον τρόπο επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Σε μικρό­τερο βαθμό, ο αντα­γω­νι­σμός με την ΕΕ αντα­να­κλά, επίσης, γεω­πο­λι­τι­κούς υπο­λο­γι­σμούς.

Προ­σφυ­γικό – Μετα­να­στευ­τικό

*Το προ­σφυ­γικό και μετα­να­στευ­τικό ζήτημα διο­γκώ­νε­ται. Οι μετα­κι­νή­σεις πλη­θυ­σμών είναι ήδη σε άνοδο και θα μπο­ρού­σαν να γίνουν μαζικές. Πρό­κει­ται για ένα ζήτημα που στο μέλλον μόνο θα ενταθεί. Διότι, πέρα από τους πολέ­μους ή άλλες κρίσεις που το επι­δει­νώ­νουν περι­στα­σιακά, οι μαζικές μετα­κι­νή­σεις ανθρώ­πων, σε ανα­ζή­τηση ενός καλύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος, δεν θα στα­μα­τή­σουν. Πρό­κει­ται για ένα πολύ περί­πλοκο ζήτημα που πλήττει ευρύ­τε­ρες περιο­χές σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι μόνο ένα Ευρω­παϊκό πρό­βλημα. Αντι­με­τω­πί­ζε­ται, επίσης, στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες και τον ανα­πτυγ­μένο κόσμο γενι­κό­τερα.

*Οι πρω­το­φα­νείς αριθμοί που φθάνουν ασκούν τερά­στια πίεση στην ικα­νό­τητα των υφι­στά­με­νων συστη­μά­των ασύλου να απορ­ρο­φούν τόσο μεγά­λους όγκους. Η παροχή τρο­φί­μων, στέγης, υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης και ασφά­λειας σε αυτούς τους ανθρώ­πους ξεπερ­νούν τις δυνα­τό­τη­τες ορι­σμέ­νων χωρών της ΕΕ, ιδίως της Ελλάδας και της Ιταλίας. Πρέπει να ληφθούν επει­γό­ντως μέτρα, στο πνεύμα πιο ισόρ­ρο­πης κατα­νο­μής βαρών, για τη μετε­γκα­τά­σταση των αιτού­ντων άσυλο που βρί­σκο­νται ήδη στην Ευρώπη. Όμως δεν χρειά­ζο­νται προ­στα­σία όλοι όσοι έρχο­νται στην Ευρώπη. Πρέπει να μπο­ρούμε να εντο­πί­σουμε καλύ­τερα τους παρά­νο­μους μετα­νά­στες. Οι συμ­φω­νίες επα­να­πα­τρι­σμού πρέπει να εφαρ­μό­ζο­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα. Αυτό θα λει­τουρ­γή­σει, επίσης, ως αντι-κίνητρο για τους παρά­νο­μους μετα­νά­στες. Στόχος μας θα πρέπει να είναι η ελεγ­χό­μενη μετα­νά­στευση, στις περι­πτώ­σεις όπου και όταν η μετα­νά­στευση αντι­με­τω­πί­ζει πραγ­μα­τι­κές οικο­νο­μι­κές και εργα­σια­κές ανάγκες, οδη­γώ­ντας έτσι τους ανθρώ­πους σε νόμιμες και ασφα­λείς δια­δρο­μές. Οι παρά­νο­μοι δια­κι­νη­τές πρέπει να διώ­κο­νται από το νόμο. Σχεδόν το 90% των προ­σφύ­γων και μετα­να­στών έχουν υπάρξει θύματα του οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος και των δια­κι­νη­τών, στην προ­σπά­θεια να περά­σουν απέ­να­ντι. Επι­πλέον, τα σύνορα πρέπει να ελέγ­χο­νται καλύ­τερα. Και χώρες σαν την Τουρκία θα πρέπει να υπο­χρε­ω­θούν να τηρή­σουν τις δεσμεύ­σεις τους.

*Η φτώχεια, η στέρηση, οι πολι­τι­κές ανα­τα­ρα­χές, οι εθνο­τι­κοί, εμφύ­λιοι και φυλε­τι­κοί πόλεμοι είναι οι βαθύ­τε­ρες ρίζες του προ­βλή­μα­τος. Για όσο εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι επι­λέ­γουν να δια­κιν­δυ­νεύ­σουν τη ζωή τους και τη ζωή των δικών τους ανθρώ­πων, σε απε­γνω­σμένη ανα­ζή­τηση καλύ­τε­ρου μέλ­λο­ντος, δεν υπάρχει μακρο­πρό­θε­σμη λύση. Είναι αυτο­νό­ητο ότι η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος είναι μια πρό­κληση πρω­τό­γνω­ρων δια­στά­σεων ως προς την επέν­δυση που πρέπει να γίνει και την οικο­νο­μική βοήθεια, τον συντο­νι­σμό και την ηγεσία

Κοι­νω­νι­κές Ανι­σό­τη­τες

*Οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες έχουν συχνά προ­κα­λέ­σει συγκρού­σεις, πολι­τι­κές ανα­τα­ρα­χές και, περι­στα­σιακά, επα­να­στά­σεις που είχαν σει­σμι­κές συνέ­πειες. Το γεγονός ότι, με τον καιρό, όλο και περισ­σό­τε­ρος πλούτος συσ­σω­ρεύ­ε­ται στα χέρια λιγό­τε­ρων ατόμων και το χάσμα μεταξύ των εχόντων και των μη εχόντων διαρκώς διευ­ρύ­νε­ται είναι ανη­συ­χη­τικό, όσον αφορά ζητή­ματα κοι­νω­νι­κής συνοχής, πολι­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας και της ποιό­τη­τας των δημο­κρα­τιών μας. Σύμφωνα με την OXFAM, οι 62 πλου­σιό­τε­ροι άνθρω­ποι έχουν τόσο πλούτο όσο ο μισός κόσμος!

*Αυτό που κάνει, ωστόσο, τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες μια μεγάλη και πιε­στική παγκό­σμια πρό­κληση της εποχής μας είναι η προ­ο­πτική ότι, εξαι­τίας των οικο­νο­μι­κών εξε­λί­ξεων και των τεχνο­λο­γι­κών ανα­κα­λύ­ψεων, μπορεί να κλι­μα­κω­θούν δρα­μα­τικά. Είναι ένα μεγάλο ερώτημα ποιο ποσοστό του πλη­θυ­σμού θα έχει τις δεξιό­τη­τες για να συμ­με­τέ­χει ενεργά στη δια­δι­κα­σία παρα­γω­γής, τις χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές συναλ­λα­γές και την επαγ­γελ­μα­τική κινη­τι­κό­τητα στο εγγύς μέλλον. Εάν ήδη αυξα­νό­μενα τμήματα των κοι­νω­νιών μας αισθά­νο­νται ότι αφή­νο­νται πίσω, ως outsiders της ανα­δυό­με­νης οικο­νο­μι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας, είναι εύκολο να φαντα­στούμε πώς αυτή η τάση μπορεί να λάβει κρί­σι­μες δια­στά­σεις. Επι­πλέον, τι θα φέρει το μέλλον για όλους εκεί­νους, μεταξύ των οποίων ακόμη και γιατροί και δικη­γό­ροι, πόσω μάλλον οδηγοί, δάσκα­λοι, εργα­το­τε­χνί­τες γραμμών παρα­γω­γής και άλλοι, τα επαγ­γέλ­ματα των οποίων θα υπο­κα­τα­στα­θούν από νέας γενιάς υπο­λο­γι­στές ή ρομπότ;

*Ακόμη πιο σημα­ντικό. Πόσοι μπορεί να έχουν το προ­νό­μιο να απο­λαμ­βά­νουν προηγ­μένη ιατρική περί­θαλψη; Η ιατρική κάνει δρα­μα­τική πρόοδο, το προσ­δό­κιμο ζωής αυξά­νε­ται, θανα­τη­φό­ρες ασθέ­νειες βρί­σκο­νται σε δια­δι­κα­σία θερα­πείας. Αλλά το κόστος όλων αυτών των και­νο­το­μιών είναι τερά­στιο, ένας εφιάλ­της για τις ασφα­λι­στι­κές εται­ρείες και τα συστή­ματα κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης. Ποιο ποσοστό κάθε κοι­νω­νίας θα έχει πρό­σβαση σε αυτά και πώς θα αντι­δρά­σουν αυτοί που θα μείνουν απέξω;

*Μια τελική παρα­τή­ρηση σε αυτό το κεφά­λαιο. Δεν είναι πρω­τί­στως η στέρηση ή η φτώχεια που προ­κα­λούν αγα­νά­κτηση, ανα­τα­ραχή και, τελικά, εξέ­γερση. Είναι η σύγκριση με τους πιο προ­νο­μιού­χους. Και ακόμη περισ­σό­τερο, είναι το άγχος για το μέλλον. Τα Κίτρινα Γιλέκα εξε­γέρ­θη­σαν στη Γαλλία και υπο­χρέ­ω­σαν την κυβέρ­νηση σε έναν αμήχανο συμ­βι­βα­σμό, όχι επειδή λιμο­κτο­νού­σαν, αλλά επειδή βλέπουν τους εαυτούς τους στο περι­θώ­ριο της νέας οικο­νο­μίας και ανη­συ­χούν για το μέλλον τους και το μέλλον των παιδιών τους.

Κλι­μα­τική Αλλαγή

*Ανε­ξάρ­τητα από την κλι­μα­τική αλλαγή και τις επι­στη­μο­νι­κές ανα­λύ­σεις που την αφορούν, οι φυσικές κατα­στρο­φές γίνο­νται όλο και πιο συχνές. Ακόμη και αν, όπως υπο­στη­ρί­ζουν ορι­σμέ­νοι, η υπερ­θέρ­μανση του πλανήτη οφεί­λε­ται περισ­σό­τερο σε περιο­δι­κές κλι­μα­τι­κές αλλαγές, όπως αυτές που έχουν κατα­γρα­φεί σε ιστο­ρική μεγα­κλί­μακα, και λιγό­τερο στην ανθρώ­πινη συμπε­ρι­φορά, το ζήτημα παρα­μέ­νει και είναι οξύ. Όπως προ­βλέ­πε­ται, μία αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου μπορεί να απο­δει­χθεί κατα­στρο­φική σε όλο τον κόσμο, μια απειλή σχεδόν υπαρ­ξια­κών δια­στά­σεων.

*Το ιστο­ρικό της αντί­δρα­σής μας σε αυτήν την παγκό­σμια απειλή δεν έχει υπάρξει ιδιαί­τερα υπο­σχό­μενο. Πολλές διε­θνείς δια­σκέ­ψεις έχουν λάβει χώρα από το 1992, αλλά, παρά τις εύγλωτ­τες δια­κη­ρύ­ξεις, οι επι­δό­σεις σε πραγ­μα­τι­κούς όρους είναι φτωχές. Η Συμ­φω­νία των Παρι­σίων, τον Δεκέμ­βριο 2015, και πιο πρό­σφατα η παρό­τρυνση των Ηνω­μέ­νων Εθνών, τον Σεπτέμ­βριο 2019, θέτει πιο φιλό­δο­ξους στόχους, αλλά παρα­μέ­νει εξαι­ρε­τικά αβέβαιο, εάν θα οδη­γή­σει σε απτή πρόοδο. Η από­συρση των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών από τη Συμ­φω­νία ρίχνει σκιά στις συνο­λι­κές προ­ο­πτι­κές της προ­σπά­θειας.

Το ερώτημα είναι, ταυ­τό­χρονα, βαθιά πολι­τικό και γεω­πο­λι­τικό. Η συνει­δη­το­ποί­ηση του προ­βλή­μα­τος δεν έχει αλλάξει σημα­ντικά τη συμπε­ρι­φορά μας. Η ανθρω­πό­τητα δεν έχει στην πράξη δείξει την προ­θυ­μία να ανα­λά­βει το σοβαρό κόστος που εμπλέ­κε­ται. Οι κυβερ­νή­σεις είναι, συνήθως, πιο επιρ­ρε­πείς να ωθούν τα απα­ραί­τητα μέτρα προς το μέλλον. Και, όπως ο Yuval Noah Harari το έθεσε στο best seller του “Homo Deus” του 2016: “Ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο Κινέζοι και ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο Ινδοί φιλο­δο­ξούν να ζήσουν ως μεσο­α­στοί Αμε­ρι­κα­νοί και δεν βλέπουν το λόγο να βάλουν στο ράφι το όνειρό τους βλέ­πο­ντας τους Αμε­ρι­κα­νούς απρό­θυ­μους να εγκα­τα­λεί­ψουν τα τζιπ και τα εμπο­ρικά κέντρα τους”.

*Είναι αλήθεια ότι οι προ­τει­νό­με­νες λύσεις επη­ρε­ά­ζουν άμεσα τα εθνικά οικο­νο­μικά συμ­φέ­ρο­ντα και είναι δύσκολο να δικαιολογηθoύν δύσκο­λες πολι­τι­κές απο­φά­σεις με αφη­ρη­μέ­νες μακρο­πρό­θε­σμες προ­κλή­σεις. Πολλά θα εξαρ­τη­θούν από τον ακρι­βέ­στερο προσ­διο­ρι­σμό του τρόπου συμ­βι­βα­σμού της στρα­τη­γι­κής για το κλίμα με την αποφυγή ακού­σιων συνε­πειών στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη. Πρέπει να επι­δεί­ξουμε στην πράξη ότι η ενερ­γειακή μετά­βαση είναι δυνατή, παράλ­ληλα με την ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας και τη δια­τή­ρηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας των επι­χει­ρή­σεων.

*Οι τεχνο­λο­γι­κές και­νο­το­μίες γεννούν αισιο­δο­ξία για τη μετά­βαση προς μια οικο­νο­μία χαμηλών εκπο­μπών διο­ξει­δίου του άνθρακα. Αλλά, χωρίς σημα­ντι­κές προ­ό­δους στην τεχνο­λο­γία καθαρής ενέρ­γειας, θα υπάρχει πάντα ένα χάσμα ανάμεσα στην τρο­φο­δό­τηση της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης και τη στα­διακή κατάρ­γηση των ορυκτών καυ­σί­μων. Όσο αυτή η διά­σταση παρα­μέ­νει, θα είναι δύσκολο για τις χώρες να ανα­λά­βουν τολ­μη­ρές δεσμεύ­σεις για το κλίμα.

Δημο­κρα­τία

*Αυτή η αστά­θεια και η σύγχυση αντα­να­κλά­ται στον κατα­κερ­μα­τι­σμό του πολι­τι­κού συστή­μα­τος. Το δικομ­μα­τικό σύστημα, το οποίο επι­κρά­τησε στο παρελ­θόν σε όλα σχεδόν τα Ευρω­παϊκά κράτη, ήταν το προϊόν ενός πιο οριο­θε­τη­μέ­νου προ­σα­να­το­λι­σμού του εκλο­γι­κού σώματος, εξαι­τίας της ρεα­λι­στι­κής προσ­δο­κίας μιας στα­θε­ρής βελ­τί­ω­σης του βιο­τι­κού επι­πέ­δου. Σήμερα, νέοι πολι­τι­κοί σχη­μα­τι­σμοί έχουν επι­σκιά­σει ή σχεδόν αντι­κα­τα­στή­σει πλήρως τα παρα­δο­σιακά, παλιά κόμματα. Μια ακόμα πιο εύγλωττη αντα­νά­κλαση της τρέ­χου­σας αστά­θειας και του προ­βλη­μα­τι­σμού είναι η ανα­ζω­πύ­ρωση των απο­σχι­στι­κών κινη­μά­των. Κατά τη διάρ­κεια της τελευ­ταίας περίπου δεκα­ε­τίας, είμαστε μάρ­τυ­ρες μιας γενι­κό­τε­ρης ενδυ­νά­μω­σης ριζο­σπα­στι­κών, ακόμη και εξτρε­μι­στι­κών, φωνών εις βάρος πιο μετριο­πα­θών και πιο λογικών εκφρά­σεων. Αυτό τρέφει τον λαϊ­κι­σμό. Γιατί ο λαϊ­κι­σμός τρέ­φε­ται από την δυσπι­στία και την απο­γο­ή­τευση. Ο λαϊ­κι­σμός προ­σποιεί­ται ότι προ­σφέ­ρει απλοϊ­κές λύσεις σε περί­πλοκα προ­βλή­ματα, αλλά αυτό συνήθως κατα­λή­γει σε βαρύ κόστος μακρο­πρό­θε­σμα.

*Ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης και το ζήτημα της ακρι­βούς και αμε­ρό­λη­πτης πλη­ρο­φό­ρη­σης είναι επίσης καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας. Πλη­ρο­φο­ρίες που θα επι­τρέ­πουν την ελεύ­θερη επιλογή. Όταν οι πλη­ρο­φο­ρίες εξυ­πη­ρε­τούν κατε­στη­μένα συμ­φέ­ρο­ντα, δια­κυ­βεύ­ε­ται η ελεύ­θερη επιλογή. Κατ’ επέ­κταση, τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης προ­σθέ­τουν στην σύγχυση των ημερών μας. Μπορεί, αφενός, να ενθαρ­ρύ­νουν τη συμ­με­τοχή και να επι­σύ­ρουν την προσοχή σε συγκε­κρι­μέ­νες ανη­συ­χίες της κοι­νω­νίας, αλλά, από την άλλη πλευρά, fake news που δια­δί­δο­νται μέσω αυτού του κανα­λιού και ο επα­κό­λου­θος απο­προ­σα­να­το­λι­σμός και η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση που προ­κα­λού­νται είναι ένα κρίσιμο ζήτημα. Με άλλα λόγια, η απο­γο­ή­τευση και η ανη­συ­χία, ο λαϊ­κι­σμός και η ριζο­σπα­στι­κο­ποί­ηση της πολι­τι­κής, οι αυξα­νό­με­νες κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες ρίχνουν βαριά σκιά στην ομαλή λει­τουρ­γία των δημο­κρα­τιών μας.

πηγή capital.gr

Νίκη Ζορμπά