Πέθανε ο Νάνος Βαλαωρίτης

Τη δυσά­ρε­στη είδηση έκανε γνωστή μέσω του προ­σω­πι­κού του λογα­ρια­σμού στο Facebook ο ποιητής, δημο­σιο­γρά­φος και εκδότης, Ντίνος Σιώτης.

Στην ανάρ­τησή του έγραψε:

“Χθες βράδυ χάσαμε τον Νάνο, τον Νάνο τον Βαλα­ω­ρίτη, τον Νάνο όλων μας, τον Νάνο που σημά­δεψε όσο λίγοι , με τις πολλές του ιδιό­τη­τες, τα ελλη­νικά γράμ­ματα. Έφυγε πλήρης ποίησης και ημερών στα 98 του χρόνια, αφού έζησε μια πλούσια σε πολλά αγαθά ζωή. Γεν­ναίος, αιρε­τι­κός, απρό­βλε­πτος, όπως αρμόζει στους γνή­σιους σου­ρε­α­λι­στές, άφησε τα ίχνη του να τα ακο­λου­θούμε όσο μπο­ρούμε.”

Επίσημη ανα­κοί­νωση για τον θάνατό του αναρ­τή­θηκε και στην σελίδα του στο Facebook, μέσω της κόρης του, Νάνσυς Βαλα­ω­ρί­του.

Φίλοι και συνά­δελ­φοι του Νάνου Βαλα­ω­ρίτη, όπως και άνθρω­ποι των γραμ­μά­των και των τεχνών, καθώς και οι φορείς τους, τον απο­χαι­ρέ­τη­σαν μέσω αναρ­τή­σεων στα social media.

Ο Νάνος Βαλα­ω­ρί­της υπήρξε ένας σπου­δαίος δια­νο­ού­με­νος και το δια­χρο­νικό έργο που αφήνει πίσω του ως παρα­κα­τα­θήκη, απο­τε­λεί σημα­ντικό ορόσημο της χώρας μας και όχι μόνο.

Η ζωή του

Γεν­νή­θηκε στην Λωζάννη, στην Ελβετία και είναι γιος του Διπλω­μάτη Κων­στα­ντί­νου Βαλα­ω­ρίτη, γιου του Ιωάννη Α. Βαλα­ω­ρίτη. Γράφει από νέος — πρω­το­δη­μο­σιεύει στα Νέα Γράμ­ματα το 1939. Το 1944 δρα­πε­τεύει απ’ την γερ­μα­νο­κρα­τού­μενη Ελλάδα μέσω του Αιγαίου στην Τουρκία, από εκεί στη Μέση Ανατολή και τελικά στην Αίγυπτο όπου συνα­ντάει τον Σεφέρη ο οποίος υπη­ρε­τούσε την εξό­ρι­στη ελλη­νική κυβέρ­νηση ως γραμ­μα­τέας της ελλη­νι­κής πρε­σβείας στο Κάιρο. Το 1944 μετά από προ­τροπή του Σεφέρη ο Βαλα­ω­ρί­της ταξι­δεύει στο Λονδίνο για να βοη­θή­σει στην ανά­πτυξη λογο­τε­χνι­κών δεσμών μεταξύ Ελλάδας και Βρε­τα­νίας. Συναντά τους Τ.Σ. Έλιοτ, Γ.Χ. Όντεν, Ντύλαν Τόμας και εργά­ζε­ται για τον Λούις ΜακΝις στο BBC. Εκτός από τη μελέτη αγγλι­κής λογο­τε­χνίας στο πανε­πι­στή­μιο του Λον­δί­νου, κάνει και μετα­φρά­σεις (στα αγγλικά) Ελλήνων μοντερ­νι­στών ποιητών, μεταξύ των οποίων του Ελύτη και του Εμπει­ρί­κου. Το 1947 εκδίδει την Τιμωρία των Μάγων, την πρώτη του ποι­η­τική συλλογή, στο Λονδίνο. Από το 1954 μέχρι το 1960 συμ­με­τέ­χει στην ομάδα των σου­ρε­α­λι­στών του Παρι­σιού. Στο Παρίσι γνώρισε την μελ­λο­ντική (1960) σύζυγό του, την Αμε­ρι­κα­νίδα Μαρί Γουίλ­σον (1922-2017).

Το 1960 επι­στρέ­φει στην Ελλάδα, και ανάμεσα 1963 και 1967 είναι ο εκδότης και διευ­θυ­ντής του λογο­τε­χνι­κού περιο­δι­κού Πάλι. Όταν η χούντα έρχεται στην εξουσία το 1967, νιώθει πως δεν έχει άλλη επιλογή παρά να αυτο­ε­ξο­ρι­στεί, έτσι το 1968 ταξι­δεύει στις ΗΠΑ όπου και διδά­σκει συγκρι­τική λογο­τε­χνία και δημιουρ­γικό γράψιμο στο πανε­πι­στή­μιο του Σαν Φραν­σί­σκο, μια θέση που κράτησε για 25 χρόνια. Το 1983 βρα­βεύ­ε­ται με το Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή του Μερικές γυναί­κες (ενώ είχε αρνηθεί ανάλογη βρά­βευση το 1958. Το 1976 είχε επίσης αρνηθεί την πρόταση να γίνει αντε­πι­στέλ­λον μέλος της Ακα­δη­μίας Αθηνών). Το Δεκέμ­βριο του 2009 του απο­νε­μή­θηκε το Μεγάλο Βραβείο Λογο­τε­χνίας για το σύνολo του έργου του.

Το 2009 προ­κλή­θη­καν αντι­δρά­σεις όταν άφησε να εννοη­θεί ότι στη­ρί­ζει ανοιχτά τον ΣΥΡΙΖΑ,κάτι που αργό­τερα διέ­ψευσε ο ίδιος με επί­ση­μες δηλώ­σεις του. Προη­γου­μέ­νως είχε ταχτεί με το κόμμα των Οικο­λό­γων Πρά­σι­νων.

Θεα­τρικά του έργα έχουν παιχτεί σε Παρίσι, Σπολέτο, Ώρχους και Αθήνα. Έχει συνερ­γα­στεί με τα λογο­τε­χνικά περιο­δικά Τετρά­διο, Σήμα, Horizon, New Writing και Daylight.

Το έργο του

Ποίηση

Η Τιμωρία των Μάγων, ιδιω­τική έκδοση, Λονδίνο 1947

Κεντρική Στοά, ιδιω­τική έκδοση 1958

Terre de Diamant, ιδιω­τική έκδοση 1958, 2010

Κάποιος 1963

Hired Hieroglyphs, Kayak 1971

Diplomatic Relations, Panjandrum 1972

Ανώνυμο Ποίημα του Φωτει­νού Αηγιάννη, Το καλώδιο, Σαν Φραν­σί­σκο 1974, Ίκαρος 1977

Εστίες Μικρο­βίων, Το καλώδιο, Σαν Φραν­σί­σκο 1977

Ο Ήρωας του Τυχαίου, Τραμ, Θεσ­σα­λο­νίκη 1979

Flash Bloom, Wire Press, Σαν Φραν­σί­σκο 1980

Ο Δια­μα­ντέ­νιος Γαλη­νευ­τής , Ύψιλον 1981

Η Που­που­λέ­νια Εξο­μο­λό­γηση, Ίκαρος 1982

Μερικές Γυναί­κες, Θεμέλιο, 1982, Α’ Κρατικό Βραβείο Ποίησης 1983

Ποι­ή­ματα 1 (1944-1964), Ύψιλον, 1983, 2010

Στο Κάτω Κάτω της Γραφής, Νεφέλη 1984

Ο Έγχρω­μος Στυ­λο­γρά­φος, Δωδώνη 1986

Ποι­ή­ματα 2 (1965-1974), Ύψιλον 1987, 2010

Ανι­δε­ο­γράμ­ματα, Καστα­νί­ω­της 1996

Ήλιος, ο δήμιος μιας πρά­σι­νης σκέψης, Καστα­νιώ­της 1996

Αλλη­γο­ρική Κασ­σάν­δρα, Καστα­νιώ­της 1998

Η κάθοδος των Μ, Ύψιλον 2002

Μια αλφά­βη­τος κωφα­λά­λων, Άγκυρα 2003

Άστεγος ο Μέγας, Ύψιλον 2004

Το ξανα­νοιγ­μένο κουτί της Παν­δώ­ρας, Άγκυρα 2006

Γραμ­μα­το­κι­βώ­τιον ανε­πί­δο­των επι­στο­λών, Ύψιλον 2010

Άνθη του θερ­μο­κη­πίου, Από­πειρα 2010

Χρί­σματα, Κοι­νω­νία των (δε)κάτων 2011

Ουρανός χρώμα βανί­λιας, Άγκυρα, 2011

Πικρό καρ­να­βάλι, Ψυχο­γιός, 2013

Στο υπο­κύ­ανο μάτι του Κύκλωπα, Ψυχο­γιός 2015

Πεζά

Ο Προ­δό­της του Γραπτού Λόγου, διη­γή­ματα, Ίκαρος 1980

Απ’ τα Κόκκαλα Βγαλ­μένη, μυθι­στό­ρημα, Νεφέλη 1982,1999

Μερικές γυναί­κες, Θεμέλιο 1982.

Ο Θησαυ­ρός του Ξέρξη, μυθι­στό­ρημα, Εστία 1984, Άγκυρα 2008

Η Δολο­φο­νία, νουβέλα, Θεμέλιο 1984

Ο Ομιλών Πίθηκος ή Παρα­μυ­θο­λο­γία, Αιγό­κε­ρως 1986

My Afterlife Guaranteed, διη­γή­ματα, City Lights, Σαν Φραν­σί­σκο 1990

Η Ζωή μου Μετά Θάνατον Εγγυ­η­μένη, διη­γή­ματα, Νεφέλη 1995

Παρα­μυ­θο­λο­γία, Νεφέλη 1996

Ο Σκύλος του Θεού, Καστα­νιώ­της 1998, 2004

Τα Σπα­σμένα Χέρια της Αφρο­δί­της της Μήλου, Άγρα 2002

Γνω­ρί­ζετε την Ελπι­νίκη; διη­γή­ματα, Ηλέκτρα 2005

Μα το Δία, Ηλέκτρα, 2009

Δοκίμια

Ανδρέας Εμπει­ρι­κός, Ύψιλον 1989

Για μια Θεωρία της Γραφής, Εξάντας 1990

Μοντερ­νι­σμός, Πρω­το­πο­ρία και Πάλι, Καστα­νιώ­της 1997

Αρι­στο­τέ­λης Βαλα­ω­ρί­της, Ένας Ρομα­ντι­κός 1998

Αλλη­λο­γρα­φία Γ.Σεφέρη – Ν.Βαλα­ω­ρίτη 1945-1968 και επι­στο­λές στον Γ. Κατσί­μπαλη, Ύψιλον 2004

Για μια θεωρία της γραφής Β’, Ηλέκτρα 2006

Ο Όμηρος και το αλφά­βητο, Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νική Ένωση 2010

Ή του ύψους ή του βάθους, Ψυχο­γιός 2013

Για μια θεωρία της γραφής Γ’, Ψυχο­γιός 2016