Αιγαίο: Ψυχρός πόλεμος και ισορροπία τρόμου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας

Κανείς δεν μπορεί να αντέξει ένα ατύχημα στην περιοχή». Η δήλωση του πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τζέφρι Πάιατ, δεν έχει έναν απο­δέ­κτη. Είναι ένα σαφές μήνυμα στην Τουρκία, αλλά και μία υπό­μνηση στην Ελλάδα, για το τι μέλλει γενέ­σθαι στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, σε μία περίοδο που οι δύο ΝΑΤΟϊκοί σύμ­μα­χοι, περνούν μία ακόμα κρίση στην ιστορία τους. Το μήνυμα Πάιατ – επα­νά­ληψη των θέσεων της Ουά­σιγ­κτον – αν συν­δυα­στεί με την επαμ­φο­τε­ρί­ζουσα στάση του Τραμπ, ο οποίος επι­χει­ρεί με κάθε τρόπο να απο­φύ­γει τις κυρώ­σεις απέ­να­ντι στην Τουρκία, κάνο­ντας λόγο τη μία στιγμή για μη επιβολή μέτρων και την επόμενη για μέτρα υπό εξέταση, αλλά και για μία εξαι­ρε­τικά δύσκολη κατά­σταση, με αιχμή την από­κτηση των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα, συμπλη­ρώ­νει την εικόνα του πολέμου ισορ­ρο­πιών που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη στην περιοχή.

Το παι­χνίδι των ΗΠΑ στην περιοχή μόνο ξεκά­θαρο δεν μπορεί να χαρα­κτη­ρι­στεί και ανοίγει ακόμα περισ­σό­τερο την όρεξη της Αγκυρας για το Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο με Αθήνα και Λευ­κω­σία σε μία ισορ­ρο­πία τρόμου.

Ενας πόλεμος εντυ­πώ­σεων που μπορεί να ανα­δεί­ξει νέες συμ­μα­χίες, ή να απο­δεί­ξει ότι οι παλιοί «φίλοι» δεν χωρί­ζουν τόσο εύκολα, ιδιαί­τερα εάν τους δένουν ισχυρά συμ­φέ­ρο­ντα.

Να σημειω­θεί ότι τουρ­κι­κές πηγές τονί­ζουν ότι το Αιγαίο πρέπει να πάψει να απο­τε­λεί πρό­βλημα, ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, ωστόσο πρέπει πρώτα να απο­φα­σί­σουμε σε «τι δια­φω­νούμε». Υπο­στη­ρί­ζουν δε ότι στη συζή­τηση για την υφα­λο­κρη­πίδα και τα δικαιώ­ματα στην περιοχή θα πρέπει να έχουν λόγο «όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι», με το παζάρι να ξεκινά φυσικά από τις θέσεις της Τουρ­κίας.

Οσο για την από­κτηση των S-400 από την Αγκυρα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν έχει κάνει σαφές ότι το σύστημα αγο­ρά­στηκε για να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ενα­ντίον των αντι­πά­λων της χώρας και κατά τα τουρ­κικά ΜΜΕ θα συμ­βάλ­λει στην απο­τροπή «προ­κλή­σεων» από την πλευρά της Ελλάδας, καθώς και στην προ­ά­σπιση των συμ­φε­ρό­ντων της στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου όπως επα­να­λαμ­βά­νουν συχνά, η Τουρκία «έχει δικαιώ­ματα», γεγονός που καθιστά σαφές ότι η ισορ­ρο­πία δυνά­μεων στην περιοχή αλλάζει και μάλιστα σημα­ντικά υπέρ της γεί­το­νος.

Ψυχρός πόλεμος;

Για κάποιους η κατά­σταση στο Αιγαίο, μετά την πρό­σφατη τουρ­κική εισβολή στην κυπριακή ΑΟΖ είναι ένας ψυχρός πόλεμος σε εξέλιξη. Η παρούσα κρίση, στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις για το Αιγαίο και την κυπριακή ΑΟΖ, είναι η τρίτη στην πρό­σφατη ιστορία μετά τα γεγο­νότα του 1987 και του 1996. Εάν δεν μετρή­σουμε το 1974…

Το 1987 το τουρ­κικό ερευ­νη­τικό Σισμίκ «βγήκε» για έρευνες στο Αιγαίο και έφερε, για πρώτη φορά μετά το 1974, την Ελλάδα και την Τουρκία στο όριο του πολέμου. Σύμφωνα με τους χάρτες των τουρ­κι­κών ΜΜΕ το πλοίο θα ακο­λου­θούσε τη δια­δρομή Σαμο­θράκη, Ιμβρος και Λήμνος. Στην Αθήνα προ­κλή­θηκε ένταση και η ελλη­νική πολε­μική μηχανή κινη­το­ποι­ή­θηκε άμεσα. Τότε το βρε­τα­νικό ΥΠΕΞ, σύμφωνα με απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμένα έγγραφα, μιλούσε για «πιθανή κρίση στο Αιγαίο  μετά την απόφαση της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης να εθνι­κο­ποι­ή­σει πεδίο εξό­ρυ­ξης πετρε­λαίου σε αμφι­σβη­τού­μενη θαλάσ­σια περιοχή μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρ­κίας», προ­σθέ­το­ντας ότι «θα πρέπει να εξευ­ρε­θεί τρόπος για να επι­λυ­θεί το πρό­βλημα της υφα­λο­κρη­πί­δας στο Αιγαίο»…

Η κρίση των Ιμίων το 1996, με την Αγκυρα να αμφι­σβη­τεί την κυριαρ­χία της Ελλάδας στην περιοχή, έδωσε αφορμή στην Τουρκία να θέσει το ζήτημα των «γκρίζων ζωνών» με αυτή να απο­τε­λεί την πρώτη τουρ­κική διεκ­δί­κηση που αφο­ρούσε καθ΄ αυτή την κυριαρ­χία ελλη­νι­κού εδάφους. Η κρίση έληξε με την παρέμ­βαση του ΝΑΤΟ και τον τότε πρω­θυ­πουργό Κώστα Σημίτη να ευχα­ρι­στεί τους Αμε­ρι­κα­νούς.

Γεω­πο­λι­τική ανα­τροπή

Αυτό που έχει αλλάξει σήμερα είναι η γεω­πο­λι­τική σημασία της περιο­χής, η οποία έχει ανα­βαθ­μι­στεί σημα­ντικά, με δεδο­μέ­νες και τις ενερ­γεια­κές ανα­κα­λύ­ψεις στην κυπριακή ΑΟΖ. Το Αιγαίο επίσης ανα­βαθ­μί­ζε­ται, καθώς αν στο παρελ­θόν απο­τε­λούσε κρίσιμο κόμβο για τους ενερ­γεια­κούς δρόμους, η αξία του πλέον είναι πολ­λα­πλά­σια και με τα νέα δεδο­μένα η Τουρκία αντι­με­τω­πί­ζει το ενδε­χό­μενο να βρεθεί εκτός παι­χνι­διού.

Και αν οι ΗΠΑ δίνουν σε Αθήνα και Λευ­κω­σία τον τίτλο των πυλώνων στα­θε­ρό­τη­τας στην περιοχή και τις χαρα­κτη­ρί­ζουν «στρα­τη­γι­κής σημα­σίας συμ­μά­χους», λόγω της εμπλο­κής της ExxonMobil στην ΑΟΖ της Κύπρου, αλλά και την προ­σπά­θεια αξιο­ποί­η­σης της Ελλάδας ως εκφρα­στή των συμ­φε­ρό­ντων τους στην περιοχή, αυτό δεν αλλάζει την προ­τί­μησή τους στην Τουρκία.

Μια προ­τί­μηση που ενι­σχύ­ε­ται καθώς ΗΠΑ και ΕΕ παλεύ­ουν να κρα­τή­σουν την Τουρκία «στη Δύση», με την Αγκυρα να στρέ­φε­ται προς τη Ρωσία, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ακόμα μία φορά τη θέση της, το μέγεθός της και τα συμ­φέ­ρο­ντα που δια­κυ­βεύ­ο­νται στο παζάρι που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη και είναι πιο επι­κίν­δυνο από κάθε άλλη φορά.

Επι­κίν­δυνο γιατί στην εξίσωση υπάρχει η διεκ­δί­κηση και ο αντα­γω­νι­σμός Μόσχας – Ουά­σιγ­κτον, ενώ στη συζή­τηση μπαίνει εκ των πραγ­μά­των το Κυπριακό, με τις ενερ­γεια­κές εται­ρείες να απαι­τούν λύση, για την προ­ώ­θηση των συμ­φε­ρό­ντων τους, ενώ οι τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις στο Αιγαίο μπορούν να απο­τε­λέ­σουν ένα πολύ βολικό αντάλ­λαγμα όταν έρθει πραγ­μα­τικά η στιγμή η Τουρκία να δια­λέ­ξει πλευρά.

. Πηγή tanea.gr