Χρήστος Τσιγαρίδας: H ζωή και το τέλος του ανθρώπου που ανέλαβε την ευθύνη για τον ΕΛΑ-Τα καλοκαίρια στην Κάλυμνο

Ήταν μια συνη­θι­σμένη μέρα στην δουλειά για τον Χρήστο Τσι­γα­ρίδα που επέ­βλεπε ως πολι­τι­κός μηχα­νι­κός τις εργα­σίες σε μια οικο­δομή, όταν το βλέμμα του έπεσε πάνω σε ένα εργάτη.

Τον ήξερε αυτόν τον εργάτη. Τον είχε συνα­ντή­σει πολλές φορές σε μια από εκείνες τις επι­τρο­πές της επα­να­στα­τι­κής αρι­στε­ράς που «ψαχνό­ντου­σαν» μετά το τέλος της επτα­ε­τίας γύρω από τις κατευ­θύν­σεις που θα ακο­λου­θού­σαν σε διάφορα ζητή­ματα.

Ήταν αρχές του 1976 όταν ο Τσι­γα­ρί­δας είδε τον Χρήστο Κασσίμη και λίγες ημέρες αργό­τερα στην ίδια οικο­δομή έμαθε πόσο παθια­σμένα μιλούσε ο τελευ­ταίος στους εργάτες.

«Χάζευαν όταν τους μιλούσε» θα πει χρόνια μετά στην απο­λο­γία του ο άνθρω­πος που ανέλαβε την πολι­τική ευθύνη για τον ΕΛΑ, ο οποίος πέθανε την περα­σμένη Δευτέρα σε ηλικία ογδόντα ετών και η πολι­τική κηδεία του τελέ­σθηκε τρεις μέρες μετά.

Μετά από εκείνη την πρώτη συνά­ντηση στην οικο­δομή θα ζητήσει από τον Χρήστο Κασσίμη να βγούνε για να τα πούνε, μόνο που η πρώτη φορά έφερε την δεύτερη, η δεύτερη την τρίτη κ.ο.κ.

Μετά από ένα μήνα συνεχών εξόδων, ο Κασ­σί­μης παρα­δί­δει στον Τσι­γα­ρίδα το ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τικό κείμενο του ΕΛΑ, τα περί­φημα «Εξαι­ρε­τικά Χημικά Λιπά­σματα», το οποίο ο πολι­τι­κός μηχα­νι­κός «ξετι­νά­ζει» για έξι ολό­κλη­ρους μήνες.

Μαζί με τον Κασσίμη θα περά­σουν νύχτες ατέ­λειω­των ανα­λύ­σεων, μέχρι να συμ­φω­νή­σουν ιδε­ο­λο­γικά, πολι­τικά και οργα­νω­τικά για την νεο­σύ­στατη οργά­νωση.

Σύμφωνα με τις απόψεις του Χρήστου Τσι­γα­ρίδα οι οποίες εκφρά­στη­καν και στην μετά από χρόνια απο­λο­γία του στο δικα­στή­ριο, ο ΕΛΑ ήταν μια επα­να­στα­τική κου­μου­νι­στική οργά­νωση που έθεσε ως καθήκον του να συμ­βάλ­λει στην ανά­πτυξη του λαϊκού κινή­μα­τος για μια επα­να­στα­τική αλλαγή της κοι­νω­νίας.

Ο πολι­τι­κός μηχα­νι­κός λάτρεψε το ότι στον ΕΛΑ δεν υπήρχαν αρχηγοί ή καθο­δη­γη­τές όπως στην 17Ν, η οποία μάλιστα άσκησε κριτική στους «συντρό­φους» του Επα­να­στα­τι­κού Λαϊκού Αγώνα μέσα από προ­κύ­ρηξη της.

Οι τελευ­ταίοι την αγνό­η­σαν και εξα­κο­λού­θη­σαν να πορεύ­ο­νται βασι­ζό­με­νοι στα δικά τους πιστεύω, με τον Τσι­γα­ρίδα να είναι πάντα παρών ως η πολι­τική φωνή του ΕΛΑ, χωρίς όμως ποτέ να εμπλα­κεί σε χτυ­πή­ματα.

Oι επαφές με τον Κάρλος 

Αν έκανε κάτι τέτοιο θα ήταν ζήτημα χρόνου οι διω­κτι­κές αρχές να κατα­λή­ξουν σε αυτόν.

Εν αντι­θέ­σει με τον Κασσίμη ο ίδιος είχε μια προ­σω­πική και επαγ­γελ­μα­τική ζωή που θα έθετε σε κίνδυνο τον κανόνα της συνω­μο­τι­κό­τη­τας που πρέπει να έχουν τα μέλη μιας οργά­νω­σης που μπαίνει στο αντάρ­τικο των πόλεων.

Ήταν ένας πολι­τι­κός μηχα­νι­κός που συνα­στρε­φό­ταν καθη­με­ρινά με πολύ κόσμο, είχε παντρευ­τεί, είχε απο­κτή­σει παιδιά, είχε ευρείες κοι­νω­νι­κές συνα­να­στρο­φές και όλο αυτό τον άφηνε αυτό­ματα εκτός οποιασ­δή­ποτε ενέρ­γειας με όπλα.

Ο Τσι­γα­ρί­δας φέρεται να ταξί­δεψε κάποια περίοδο στο Βελι­γράδι και την Δαμασκό της Συρίας.

Το έκανε για να συνα­ντή­σει από κοντά σύμφωνα με τα όσα έχουν γραφτεί κατά καιρούς, τον Ίλιτς Ραμίρεζ Σάντσες, ευρύ­τατα γνωστό ως «Κάρλος το Τσακάλι» και μέλη της ομάδας του.

Οι φίλοι του πάντως στην Κάλυμνο-το νησί από όπου κατά­γε­ται η γυναίκα του- τον θυμού­νται ως έναν άνθρωπο μα βαθιά πολι­τική σκέψη που δεν απέ­φευγε τις πολι­τι­κές συζη­τή­σεις.

Του­να­ντίον εκφρα­ζό­ταν με απέ­χθεια για τις εκά­στοτε κυβερ­νή­σεις και τους πολι­τι­κούς.

Στο νησί απο­λάμ­βανε τις βουτιές στην θάλασσα, το φαγητό σε ταβερ­νά­κια με την οικο­γέ­νεια, τις παρ­τί­δες στο σκάκι και την πρέφα στο καφε­νείο μαζί με φίλους, τα ήσυχα βράδια του Αυγού­στου.

Ο σύν­δε­σμός του στον ΕΛΑ μέχρι να έρθει το μοιραίο βράδυ τον Οκτώβρη του 1977 είναι ο Κασ­σί­μης, στον οποίο εξηγεί τις θέσεις του και τις τυχόν δια­φω­νίες του σε ότι αφορά την οργά­νωση και τις δράσεις της.

Εκείνο το βράδυ το ημε­ρο­λό­γιο έγραφε 20 του μήνα όταν ο Κασ­σί­μης με τον Τσου­τσουβή επι­χει­ρούν να τοπο­θε­τή­σουν βόμβες στο εργο­στά­σιο της γερ­μα­νι­κής εται­ρίας ΑΕG που λει­τουρ­γούσε στην περιοχή του Ρέντη κοντά στη λαχα­να­γορά.

Ήταν τα αντί­ποινα του ΕΛΑ για τον θάνατο των τριών μελών της τρο­μο­κρα­τι­κής οργά­νω­σης RAF ή Baader-Meinfoff κατ’ άλλους που είχαν γίνει γνωστοί λίγα 24ωρα πριν.

Το δίδυμο παρόλο που κινεί­ται προ­σε­χτικά γίνεται αντι­λη­πτό από αστυ­νο­μι­κούς και στην συμπλοκή που ακο­λου­θεί ο Κασ­σί­μης τραυ­μα­τί­ζε­ται βαριά στο κεφάλι, ο Τσου­τσου­βής δια­φεύ­γει και δύο όργανα της τάξης τραυ­μα­τί­ζο­νται.

Την επομένη ο Χρήστος Τσι­γα­ρί­δας μαθαί­νει τον θάνατο του φίλου του και συγκλο­νί­ζε­ται όταν αντι­κρί­ζει την φωτο­γρα­φία που τον δείχνει βαριά τραυ­μα­τι­σμένο ή νεκρό κατ’ άλλους στο νοσο­κο­μείο.

Στις 23 Οκτω­βρίου δίνει το παρών στην κηδεία του Κασσίμη, που λαμ­βά­νει χώρα στο νεκρο­τα­φείο Χαλαν­δρίου.

Τα μάτια του τρέχουν και κάποιοι τον θυμού­νται να σηκώνει το χέρι του και να ενώνει την φωνή του με τους άλλους στο σύνθημα «το αίμα κυλάει εκδί­κηση ζητάει» ενώ την ίδια στιγμή χωρο­φύ­λα­κες βιντε­ο­σκο­πούν με κάμερες τους παρι­στά­με­νους.

Το πρόσωπό του απο­τυ­πώ­νε­ται σε κάποιο από τα χιλιό­με­τρα του φιλμ που κατέ­γρα­φαν φάτσες γνωστές και άγνω­στες στις διω­κτι­κές αρχές, όμως εκείνη τη στιγμή από τα μάτια του τρέχουν συνεχώς δάκρυα.

Η απο­χώ­ρηση, η σύλληψη και η Στάζι

Στην απο­λο­γία του όταν δικά­στηκε πριν από μια δεκα­ε­τία ο Χρήστος Τσι­γα­ρί­δας έμεινε στα απο­λύ­τως απα­ραί­τητα, αρνού­με­νος να δώσει ονόματα «συντρό­φων» του η πλη­ρο­φο­ρίες για την οργά­νωση.

Περιο­ρί­στηκε στο να πει ότι μετά τον θάνατο του Κασσίμη την επι­κοι­νω­νία του με τον ΕΛΑ ανέλαβε άλλος εναλ­λα­κτι­κός σύν­δε­σμος, μέχρι τα τέλη του 1989, όταν ο Τσι­γα­ρί­δας πήγε σε αυτό που έμελλε να είναι η τελευ­ταία του επαφή με την οργά­νωση.

Μέχρι το 1982 φρό­ντιζε για την έκδοση του περιο­δι­κού «Αντι­πλη­ρο­φό­ρηση» το οποίο κατά τον ίδιο δεν ήταν το περιο­δικό του ΕΛΑ, αλλά ένα μαζικό επα­να­στα­τικό έντυπο.

Εφτά χρόνια μετά, όταν ο σύν­δε­σμός του τον ενη­με­ρώ­νει ότι απο­χω­ρεί από τον ΕΛΑ και ότι το επόμενο ραντε­βού του θα γίνει με άλλον «σύντροφο» ο Χρήστος Τσι­γα­ρί­δας του λέει «Αν δεν εμφα­νι­στώ στο επόμενο ραντε­βού η οργά­νωση να ξέρει ότι αποχωρώ κι εγώ για προ­σω­πι­κούς λόγους».

Όταν έρχεται η μέρα ο σύν­δε­σμος πηγαί­νει στο προ­κα­θο­ρι­σμένο σημείο αλλά ο Χρήστος Τσι­γα­ρί­δας δεν εμφα­νί­ζε­ται ποτέ, έχοντας πάρει την αποφαση να αφήσει τον ΕΛΑ πίσω του.

Μπορεί να μη φαντα­ζό­ταν τότε ότι δεκα­τρία χρόνια μετά θα τον συλ­λάμ­βα­ναν με την κατη­γο­ρία της συμ­με­το­χής του στην οργά­νωση, ήξερε όμως μέσα του ότι ποτέ δεν θα έπρεπε να είναι εφη­συ­χα­σμέ­νος.

Η ζωή του επέ­στρεψε σε μια συνήθη καθη­με­ρι­νό­τητα, με δουλειά και συνα­ντή­σεις με φίλους, όμως φρό­ντισε κάποια στιγμή να ενη­με­ρώ­σει την σύζυγο και τα παιδιά του για το παρελ­θόν του στον ΕΛΑ.

Τους είπε ότι αν συλ­λη­φθεί θα ανα­λά­βει την ευθύνη για το πολι­τικό σκέλος της οργά­νω­σης και τους προ­ε­τοί­μασε για την ημέρα που η αστυ­νο­μία θα τον έπιανε.

Αυτή η μέρα ήταν η Τρίτη 4 φεβρουα­ρίου του 2003, όταν κλι­μά­κιο ανδρών της Αντι­τρο­μο­κρα­τι­κής Υπη­ρε­σίας, πέρασε την είσοδο της κατοι­κίας του πολι­τι­κού μηχα­νι­κού στο Παλαιό Ψυχικό και τον συνέ­λαβε.

Μέσω του συνη­γό­ρου του ο Χρήστος Τσι­γα­ρί­δας ενη­μέ­ρωσε την ίδια μέρα ότι δεν σκόπευε να κάνει χρήση των προ­βλη­μά­των υγείας που αντι­με­τώ­πιζε, προ­κει­μέ­νου να τύχει ευνοϊ­κής μετα­χεί­ρη­σης.

Το όνομά του υπήρχε ήδη στους περί­φη­μους φακέ­λους της δια­βό­η­της Στάζι, όπου ήταν κατα­χω­ρη­μέ­νος με την κωδική ονο­μα­σία Άντριου και στο προφίλ του παρου­σια­ζό­ταν ως ο θεω­ρη­τι­κός της οργά­νω­σης.

Προ­φυ­λα­κί­σθηκε και τον Μάιο του ίδιου έτους παθαί­νει εγκε­φα­λικό επει­σό­διο και μετα­φέ­ρε­ται στον Ευαγ­γε­λι­σμό, όπου και νοση­λεύ­ε­ται για μέρες.

Θα επι­στρέ­ψει ξανά στην φυλακή από όπου θα απο­φυ­λα­κι­στεί τον Ιανουά­ριο του 2005 με απόφαση του Πεντα­με­λούς Εφε­τείου για λόγους υγείας και με περιοσ­ρι­στι­κούς όρους.

Στο τέλος της απο­λο­γίας του είπε μεταξύ άλλων: «Θα με ρωτή­σετε ίσως αν έχω μετα­νιώ­σει για την κοι­νω­νική και πολι­τική πορεία που ακο­λού­θησα όλα αυτά τα χρόνια, μισόν αιώνα σχεδόν. Θα σας απα­ντήσω ότι δεν μετα­νιώνω για τίποτα.

Η οργά­νωση που συμ­με­τείχα, ο ΕΛΑ, έχει κλείσει τον ιστο­ρικό της κύκλο. Ουδείς όμως μπορεί να ισχυ­ρι­στεί ότι η δράση του ΕΛΑ ανήκει στην αρμο­διό­τητα του ιστο­ρι­κού του μέλ­λο­ντος.

Η δράση του ΕΛΑ απο­τε­λεί κλη­ρο­νο­μιά του κινή­μα­τος. Αυτού του μικρού, αλλά τόσο σημα­ντι­κού κινή­μα­τος της επα­να­στα­τι­κής ανα­τρο­πής, που επι­μέ­νει ακόμα και σήμερα να κρατάει ζωντανό το όραμα της κομ­μου­νι­στι­κής επα­νά­στα­σης και άσβεστη την ελπίδα για την αλλαγή του κόσμου».