WWF: Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι ανέτοιμη απέναντι στον κίνδυνο πυρκαγιών

«Θα περί­μενε κανείς ότι η αύξηση και ένταση των φυσικών κατα­στρο­φών τα τελευ­ταία χρόνια, οι χιλιά­δες καμένες δασικές εκτά­σεις (193.816 στρέμ­ματα κατά το 2018) και, το τρα­γι­κό­τερο όλων, η απώλεια 102 πολιτών, που στιγ­μά­τισε το περσινό καλο­καίρι, θα σημα­το­δο­τού­σαν τη ριζική αλλαγή του συστή­μα­τος δασο­προ­στα­σίας. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη την απειλή της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, που κάθε χρόνο εντεί­νε­ται όλο και περισ­σό­τερο, είναι σαφές ότι η άμεση λήψη μέτρων για την απο­τε­λε­σμα­τική πρόληψη και κατα­στολή των δασικών πυρ­κα­γιών είναι παρα­πάνω από επι­τα­κτικ» τονίζει στην ανα­κοί­νωσή της η περι­βαλ­λο­ντική οργά­νωση και προ­σθέ­τει:

«Έκτοτε, κάποιες κινή­σεις πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν:

• Η «Επι­τροπή για τις προ­ο­πτι­κές δια­χεί­ρι­σης πυρ­κα­γιών υπαί­θρου και δασών στην Ελλάδα» (Επι­τροπή Goldammer) που συστά­θηκε με απόφαση του Πρω­θυ­πουρ­γού, δημο­σιο­ποί­ησε το πόρισμά της τον Ιανουά­ριο 2019. Ωστόσο, η συνέ­χεια είναι άγνωστη μιας και μετά το πόρισμα δεν ακο­λού­θη­σαν συγκε­κρι­μέ­νες δράσεις και λύσεις.
• Εκδό­θηκε επι­τέ­λους η ΚΥΑ που προ­βλε­πό­ταν στο άρθρο 100 του ν. 4249/2014 για τη συνερ­γα­σία Δασικής Υπη­ρε­σίας και Πυρο­σβε­στι­κού Σώματος, κάτι που απο­τε­λούσε τα τελευ­ταία πολλά χρόνια πάγιο αίτημα του WWF Ελλάς.
• Τέθηκε σε δημόσια δια­βού­λευση το σχέδιο νόμου για το «Εθνικό Σύστημα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας». Το WWF Ελλάς κατέ­θεσε σχόλια επί του σχεδίου νόμου στις 15 Μαΐου 2019.

Ανε­ξάρ­τητα των πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων που ενδε­χο­μέ­νως θα επη­ρε­ά­σουν την ψήφιση του, το προ­τει­νό­μενο σχέδιο νόμου για το «Εθνικό Σύστημα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας» είναι χαρα­κτη­ρι­στικό της δια­χρο­νι­κής αντι­με­τώ­πι­σης της πολι­τείας απέ­να­ντι στο ζήτημα των δασικών πυρ­κα­γιών: Τέθηκε σε δια­βού­λευση πριν προ­λά­βει να εφαρ­μο­στεί και να αξιο­λο­γη­θεί ο υφι­στά­με­νος νόμος πολι­τι­κής προ­στα­σίας (v.4249/2014), ενώ  δεν δίνει λύσεις στο κομβικό ζήτημα της ανε­παρ­κούς στε­λέ­χω­σης των υπη­ρε­σιών πολι­τι­κής προ­στα­σίας. Πέραν αυτού, δημιουρ­γεί νέες δια­δι­κα­σίες και ανάγκες πολύ­πλο­κης προ­σαρ­μο­γής και αυξάνει την γρα­φειο­κρα­τία αντί να προωθεί απλού­στε­ρες δια­δι­κα­σίες εστια­σμέ­νες στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα.

O Δημή­τρης Καρα­βέλ­λας, Γενικός Διευ­θυ­ντής του WWF Ελλάς, σχο­λιά­ζει: «Για ακόμα μια χρονιά εντο­πί­ζουμε τα ίδια προ­βλή­ματα, που δεν αφορούν μόνο το σήμερα αλλά ταλαι­πω­ρούν το σύστημα δασο­πυ­ρο­προ­στα­σίας πάνω από μια δεκα­ε­τία. Για να μην είμαστε στο ίδιο έργο θεατές, πρέπει να ληφθούν άμεσα γεν­ναίες πολι­τι­κές απο­φά­σεις και μέτρα, τα οποία το WWF Ελλάς για μια ακόμα φορά επα­να­φέ­ρει στον δημόσιο διάλογο. Θα πρέπει επι­τέ­λους να φέρουμε την πρόληψη στο επί­κε­ντρο, αλλά­ζο­ντας τη φιλο­σο­φία του ως τώρα κατα­σταλ­τι­κού μηχα­νι­σμού, η χρη­μα­το­δό­τηση οφείλει να είναι πιο στο­χευ­μένη και έγκαιρη, θα πρέπει να εφαρ­μο­στεί η Εθνική Στρα­τη­γική για τα δάση μέσα από τη δασική δια­χεί­ριση πολ­λα­πλών σκοπών και να σχε­δια­στεί μια ενιαία εθνική εκστρα­τεία ενη­μέ­ρω­σης των πολιτών. Με άλλα λόγια, να ληφθούν αυτο­νό­ητα μέτρα που θα μας «θωρα­κί­σουν» από κάτι που τείνει να μετα­τρα­πεί σε σταθερή “καλο­και­ρινή μάστιγα», τις δασικές πυρ­κα­γιές»

Για μια ακόμα χρονιά, το WWF Ελλάς επι­ση­μαί­νει τα πλέον κρίσιμα κενά και τις πιο επι­κίν­δυ­νες ελλεί­ψεις στο εθνικό σύστημα δασο­πυ­ρο­προ­στα­σίας, που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν ανε­ξαρ­τή­τως των πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων, καθώς το θέμα των δασικών πυρ­κα­γιών απο­τε­λεί εθνικό ζήτημα. Ειδι­κό­τερα:

• Εξα­κο­λου­θεί να μη δίνεται καμιά πολι­τική και επι­χει­ρη­σιακή προ­τε­ραιό­τητα στην πρόληψη, μέσα από την έγκαιρη δασική δια­χεί­ριση.
• Δια­πι­στώ­νε­ται παντε­λής απουσία τοπικών σχεδίων πρό­λη­ψης των δασικών πυρ­κα­γιών που να περι­λαμ­βά­νουν μέτρα για τη δια­χεί­ριση καύ­σι­μης ύλης, προ­τά­σεις για αντι­πυ­ρικά έργα και υπο­δο­μές, ανα­γνώ­ριση κιν­δύ­νων κτλ.
• Κατα­γρά­φε­ται χρη­μα­το­δό­τηση περίπου 17 εκατ. ευρώ για γενι­κούς σκοπούς πυρο­προ­στα­σίας για τους 332 Δήμους της χώρας χωρίς ωστόσο, να υπάρχει επαρκής έλεγχος χρήσης για τον σκοπό που προ­ο­ρί­ζο­νται. Αν κάτι μας δίδαξαν οι πυρ­κα­γιές του 2018 ήταν ότι φέτος αυτά τα χρήματα θα έπρεπε να δοθούν απο­κλει­στικά και μόνο για τη σύνταξη σύγ­χρο­νων και λει­τουρ­γι­κών σχεδίων πυρο­προ­στα­σίας σε όλους τους ΟΤΑ.
• Συνε­χί­ζε­ται η μείωση των πιστώ­σεων στη Δασική Υπη­ρε­σία για την πρόληψη των δασικών πυρ­κα­γιών (3 εκατ. ευρώ το 2012, 2,5 εκατ. ευρώ το 2013, 1,6 εκατ. ευρώ το 2019), που σήμερα μετά βίας καλύ­πτουν το 10% των αιτού­με­νων ετήσιων αναγκών και κατά κανόνα απο­δί­δο­νται αργο­πο­ρη­μένα, λίγες μέρες πριν την έναρξη της αντι­πυ­ρι­κής (για φέτος στις 10 Απρι­λίου 2019).
• Δεν έχει προ­χω­ρή­σει ακόμα στην πράξη η δια­χεί­ριση της καύ­σι­μης ύλης σε δάση και δασικές εκτά­σεις με την ολο­κλή­ρωση του Σχεδίου Στρα­τη­γι­κής Ανά­πτυ­ξης της Δασο­πο­νίας 2018-2038 (Εθνική Στρα­τη­γική για τα Δάση).
• Δεν υπάρχει σε εθνικό επίπεδο επα­νε­κτί­μηση/ επι­και­ρο­ποί­ηση του κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς σε δασικές εκτά­σεις, ώστε να υπάρχει κατάλ­λη­λος σχε­δια­σμός δράσεων πρό­λη­ψης πυρ­κα­γιών, αλλά και στρα­τη­γική ιεράρ­χηση των δράσεων και ενερ­γειών πρό­λη­ψης. Οι επι­κίν­δυ­νες περιο­χές της χώρας για την εκδή­λωση πυρ­κα­γιών έχουν να επι­και­ρο­ποι­η­θούν από το 1984, οπότε και είχαν θεσμο­θε­τη­θεί για πρώτη φορά.
• Δεν υπάρχει συστη­μα­τική διε­ρεύ­νηση των αιτιών των πυρ­κα­γιών και ανάλυση των σχε­τι­κών δεδο­μέ­νων και τάσεων σε επίπεδο Περι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας ή Πυρο­σβε­στι­κής Υπη­ρε­σίας, με απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρχει και η απα­ραί­τητη δια­μόρ­φωση μέτρων για την αντι­με­τώ­πιση τους σε τοπικό επίπεδο.
• Δεν έχουμε για ακόμα μια χρονιά την κατάρ­τιση μιας εθνικής, ενιαίας εκστρα­τείας για τη διαρκή ενη­μέ­ρωση του κοινού και συγκε­κρι­μέ­νων ομάδων-στόχων για την πρόληψη των δασικών πυρ­κα­γιών, σε συνερ­γα­σία με όλους τους αρμό­διους κρα­τι­κούς φορείς.
• Τέλος, χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα ασυ­νέ­χειας και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας είναι η αδυ­να­μία πλήρους αξιο­ποί­η­σης του Ευρω­παϊ­κού Αριθμού Έκτα­κτης Ανάγκης 112. Παρότι είναι τεχνικά εφικτό, δεν έχει αξιο­ποι­η­θεί η δυνα­τό­τητα του 112 για την ενη­μέ­ρωση των κατοί­κων και των επι­σκε­πτών μιας περιο­χής μέσω της κινητής τηλε­φω­νίας για επι­κεί­μενο κίνδυνο εξαι­τίας φυσικών κατα­στρο­φών.»