Η ιστορία των ευρωεκλογών: Από το 1981 έως το 2014

Κάθε πέντε χρόνια, οι πολίτες της ΕΕ επι­λέ­γουν εκεί­νους που θα τους εκπρο­σω­πή­σουν στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, το θεσμικό όργανο που εκλέ­γε­ται με άμεση ψηφο­φο­ρία και εκφρά­ζει τα συμ­φέ­ρο­ντά τους στη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σεων της ΕΕ.

Λίγες ώρες μας χωρί­ζουν από την 9η, κατά σειρά, εκλο­γική ανα­μέ­τρηση και εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ψηφο­φό­ροι καλού­νται να εκλέ­ξουν 751 μέλη του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, που θα γίνουν 705 μετά την απο­χώ­ρηση του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου (Brexit).

Η Ελλάδα εκλέγει συνο­λικά 21 ευρω­βου­λευ­τές. Το απο­τέ­λε­σμα των ευρω­ε­κλο­γών θα καθο­ρί­σει τους νέους πολι­τι­κούς συσχε­τι­σμούς στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο και την επόμενη σύνθεση της Επι­τρο­πής, εξε­λί­ξεις που θα επη­ρε­ά­σουν με τη σειρά τους όλη την πορεία του ευρω­παϊ­κού οικο­δο­μή­μα­τος τα επόμενα 5 χρόνια.

Τις περισ­σό­τε­ρες φορές όμως, από τις πρώτες ελλη­νι­κές ευρω­ε­κλο­γές και εντεύ­θεν, τα ελλη­νικά πολι­τικά κόμματα εξου­σίας έδωσαν δημο­ψη­φι­σμα­τικό χαρα­κτήρα στις ευρω­ε­κλο­γές, με συνέ­πεια τα ευρω­παϊκά ζητή­ματα να περά­σουν σε δεύτερη μοίρα, κατά τη διάρ­κεια των προ­ε­κλο­γι­κών περιό­δων, τις οποίες μονο­πώ­λησε η εσω­τε­ρική κατά­σταση στη χώρα.

Από το 1981, έτος κατά το οποίο έγιναν στην Ελλάδα για πρώτη φορά ευρω­ε­κλο­γές, και μέχρι και το 2014, η μεγα­λύ­τερη διαφορά, ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο κόμμα, ήταν το 2004, όταν η Νέα Δημο­κρα­τία βρέθηκε με 9% μπροστά από το ΠΑΣΟΚ. Η μεγάλη ανα­τροπή έγινε το 2014, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ, από πέμπτο κόμμα που ήταν στις ευρω­ε­κλο­γές του 2009, ανα­δεί­χθηκε πρώτο κόμμα με διαφορά 3,85% από το δεύτερο κόμμα της ΝΔ.

Ποιες ήταν οι δια­φο­ρές των δύο πρώτων κομ­μά­των στις ελλη­νι­κές ευρω­ε­κλο­γές; Το 1981, η διαφορά ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ, που ήταν πρώτο κόμμα, και τη ΝΔ που ήταν δεύτερο κόμμα, έφτασε το 8,78%. Το 1984, το ΠΑΣΟΚ προη­γή­θηκε της ΝΔ με διαφορά 3,55%. Το 1989, η ΝΔ ανα­δεί­χθηκε πρώτο κόμμα με διαφορά 4,5% από το ΠΑΣΟΚ. Το 1994, το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε μπροστά από τη ΝΔ με διαφορά 4,97%.

Το 1999, η ΝΔ ανα­δει­κνύ­ε­ται πρώτη δύναμη στις ευρω­ε­κλο­γές με διαφορά 3,35% από το ΠΑΣΟΚ. Το 2004, η ΝΔ ανα­δει­κνύ­ε­ται και πάλι πρώτη πολι­τική δύναμη στις ευρω­ε­κλο­γές με διαφορά 9,02% από το ΠΑΣΟΚ. Το 2009, το ΠΑΣΟΚ ανα­δει­κνύ­ε­ται πρώτο κόμμα στις ευρω­ε­κλο­γές με διαφορά 4,35%. Το 2014, πρώτο κόμμα στις ευρω­ε­κλο­γές ανα­δει­κνύ­ε­ται ο ΣΥΡΙΖΑ με διαφορά 3,85% από τη ΝΔ που ήρθε δεύτερο κόμμα.

Έρευνα του Ευρω­βα­ρό­με­τρου, μετά τις ευρω­ε­κλο­γές του 2014, έδειξε ότι την ψήφο των Ελλήνων ψηφο­φό­ρων επη­ρέ­ασε, σε ποσοστό 73%, η ανεργία. Οι ευρω­παϊ­κές αξίες και η ευρω­παϊκή ταυ­τό­τητα ήταν ζήτημα που επη­ρέ­ασε την επιλογή τους σε ποσοστό μόλις 11%.

Οι ελλη­νι­κές ευρω­ε­κλο­γές από το 1981 έως το 2014

Στις 28 Μαΐου 1979, στη ροτόντα του Ζαπ­πείου, ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής υπο­γρά­φει τη Συνθήκη Προ­σχω­ρή­σεως της Ελλάδας στην Κοι­νό­τητα. Η Συνθήκη υπο­γρά­φε­ται παρου­σία πρω­θυ­πουρ­γών και υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών των μελών της ΕΟΚ. Ένα μήνα αργό­τερα, η Βουλή των Ελλήνων επι­κυ­ρώ­νει τη Συνθήκη η οποία τίθεται σε ισχύ στις 2 Ιανουα­ρίου 1981. Η Ελλάδα γίνεται το δέκατο μέλος της ΕΟΚ. Η Βουλή ορίζει τους 24 ευρω­βου­λευ­τές που θα εκπρο­σω­πή­σουν τη χώρα στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο μέχρι τη διε­ξα­γωγή των πρώτων ευρω­ε­κλο­γών, για την εκπρο­σώ­πηση της Ελλάδας στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο, οι οποίες θα γίνουν τον Οκτώ­βριο του 1981.

Οι διπλές εκλογές του 1981

Από το 1979, οι βου­λευ­τές του ΕΚ εκλέ­γο­νται με άμεσες εκλογές σε ολό­κληρη την ΕΕ. Εκλογές διε­ξά­γο­νται πάντοτε στα νέα κράτη μέλη που εντάσ­σο­νται στην ΕΕ, ώστε τα κράτη αυτά να μπο­ρέ­σουν να εκλέ­ξουν τους δικούς τους αντι­προ­σώ­πους στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, ακόμα και εν μέσω κοι­νο­βου­λευ­τι­κής περιό­δου. Αυτό συνέβη στην Ελλάδα το 1981.

Με διπλές εκλογές, στις 18 Οκτω­βρίου 1981, οι Έλληνες ψηφο­φό­ροι εκλέ­γουν τους 300 βου­λευ­τές που θα τους εκπρο­σω­πή­σουν στη Βουλή των Ελλήνων και 24 ευρω­βου­λευ­τές που θα τους εκπρο­σω­πή­σουν στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο. Οι Έλληνες ψηφο­φό­ροι καλού­νται για πρώτη φορά, να τοπο­θε­τη­θούν για τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό των εθνικών στόχων σε συνάρ­τηση με την ευρω­παϊκή δια­δι­κα­σία.

Οι δύο εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις διε­ξά­γο­νται με δια­φο­ρε­τικό εκλο­γικό σύστημα. Οι βου­λευ­τι­κές εκλογές με ενι­σχυ­μένη ανα­λο­γική αλλά οι ευρω­ε­κλο­γές με απλή ανα­λο­γική. Οι ευρω­βου­λευ­τές δεν εξε­λέ­γη­σαν με σταυρό προ­τί­μη­σης αλλά με λίστα. Οι υπο­ψή­φιοι ευρω­βου­λευ­τές ήταν 208, στις ευρω­ε­κλο­γές ψήφισαν 5.752.344 πολίτες και η αποχή ανήλθε στο 18,51%, ενώ στο ίδιο ποσοστό κινή­θηκε η αποχή και στις βου­λευ­τι­κές εκλογές.

Πως όμως αντι­με­τώ­πι­σαν οι Έλληνες τις πρώτες ευρω­ε­κλο­γές στην Ελλάδα;

Οι ευρω­ε­κλο­γές επι­σκιά­στη­καν από τις εθνικές εκλογές, κατά την προ­ε­κλο­γική περίοδο, και η ψήφος του 1981 για το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο έγινε μια «δεύτερη ψήφος» χωρίς άμεσες επι­πτώ­σεις στη συγκρό­τηση της πολι­τι­κής εξου­σίας.

Τα κόμματα που κατέ­λα­βαν τις 24 έδρες στις ευρω­ε­κλο­γές του Οκτω­βρίου του 1981 ήταν:

1 Πανελ­λή­νιο Σοσια­λι­στικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) 40,12%- 10 έδρες

2 Νέα Δημο­κρα­τία (ΝΔ): 31,34%- 8 έδρες

3 Κομ­μου­νι­στικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) 12,84%- 3 έδρες

4 ΚΚΕ Εσω­τε­ρι­κού (ΚΚΕεσ.): 5,29%- 1 έδρα

5 ΚΟΔΗΣΟ/ΚΑΕ: 4,25% – 1 έδρα

6 Κόμμα Προ­ο­δευ­τι­κών (ΚΠ): 1,95%- 1 έδρα

Από τον Ιανουά­ριο του 1981 έως τη διε­ξα­γωγή των Ευρω­ε­κλο­γών, οι εκπρό­σω­ποι της Ελλάδας στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο είχαν οριστεί από τη Βουλή των Ελλήνων. Αυτό συνέβη επειδή στα υπό­λοιπα εννέα κράτη μέλη της τότε ΕΟΚ οι πρώτες Ευρω­ε­κλο­γές είχαν διε­ξα­χθεί το 1979, όμως η Ελλάδα προ­σχώ­ρησε σε αυτήν τον Ιανουά­ριο του 1981. Για τον λόγο αυτό η θητεία των 24 Ελλήνων Ευρω­βου­λευ­τών διήρ­κεσε 2,5 χρόνια και όχι 5 χρόνια, έως τις Ευρω­ε­κλο­γές του 1984.

Ευρω­ε­κλο­γές 17ης Ιουνίου 1984

Οι δεύ­τε­ρες ευρω­ε­κλο­γές γίνο­νται τον Ιούνιο του 1984. Από τον Οκτώ­βριο του 1981 έως την 17η Ιουνίου 1984 έχουν μεσο­λα­βή­σει το «Σχέδιο Συν­θή­κης για την Ίδρυση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης», γνωστό και ως «Σχέδιο Spinelli» αλλά και η πρόοδος των συζη­τή­σεων για κρίσιμα κοι­νο­τικά ζητή­ματα, όπως η διεύ­ρυνση της Κοι­νό­τη­τας προς τον Ευρω­παϊκό Νότο, η Κοινή Αγρο­τική Πολι­τική. Το ΠΑΣΟΚ, ως κυβερ­νη­τικό κόμμα, έχει μετα­κι­νη­θεί από την καθο­λική αμφι­σβή­τηση, ως προς τη συμ­με­τοχή της χώρας στην ΕΟΚ. Το 1982 υπο­βά­λει αίτηση «ειδικού καθε­στώ­τος» ως προς τα κρατικά μονο­πώ­λια και τις σχέσεις κράτους-κοινωνίας. Η ΕΟΚ απορ­ρί­πτει το αίτημα αλλά συμ­φω­νεί σε ένα σημα­ντικό χρη­μα­το­δο­τικό πακέτο, τα Μεσο­γειακά Ολο­κλη­ρω­μένα Προ­γράμ­ματα (ΜΟΠ), το οποίο υιο­θε­τή­θηκε από το 1985.

Η ανα­μέ­τρηση των ευρω­ε­κλο­γών του 1984 ήταν μια πολω­τική ανα­μέ­τρηση με χαρα­κτη­ρι­στικά εθνικών εκλογών που εκφρά­στηκε με τα συν­θή­ματα: «Αλλαγή» και «Απαλ­λαγή». Η Νέα Δημο­κρα­τία, υπό την ηγεσία του Ευάγ­γε­λου Αβέρωφ, ακο­λου­θεί γραμμή μετω­πι­κής σύγκρου­σης, που φθάνει ως το σημείο της απο­χώ­ρη­σης της κατά τη συζή­τηση στη Βουλή για την ανα­γνώ­ριση της Εθνικής Αντί­στα­σης, ασκεί οξύτατη αντι­πο­λί­τευση και απο­φα­σί­ζει να δώσει στις ευρω­ε­κλο­γές δημο­ψη­φι­σμα­τικό χαρα­κτήρα, δηλώ­νο­ντας ότι «εφόσον τον Ιούνιο, δια­πι­στω­θεί δυσαρ­μο­νία, μεταξύ Βουλής και λαϊκής θέλησης, θα πρέπει να προ­κη­ρυ­χθούν εθνικές εκλογές».

Το ΠΑΣΟΚ δεν αρνεί­ται την πρό­κληση και δηλώνει έτοιμο για ανα­μέ­τρηση «εφ΄ όλης της ύλης». Οι ευρω­ε­κλο­γές του 1984 εγκλω­βί­ζο­νται σε κλίμα οξύ­τη­τας και πόλωσης και τα καφε­νεία, σε πολλές περιο­χές της χώρας, χωρί­ζο­νται σε μπλε και πράσινα.

Ένα μήνα πριν τη διε­ξα­γωγή των ευρω­ε­κλο­γών, η Βουλή των Ελλήνων τρο­πο­ποιεί τον εκλο­γικό νόμο του 1981, καταρ­γώ­ντας το ασυμ­βί­βα­στο της ιδιό­τη­τας του βου­λευτή και του ευρω­βου­λευτή, για τις δύο πρώτες θέσεις του ευρω­ψη­φο­δελ­τίου. Στο ψηφο­δέλ­τιο της ΝΔ επι­κε­φα­λής τοπο­θε­τή­θηκε ο ίδιος ο Ευάγ­γε­λος Αβέρωφ και στη δεύτερη θέση ο Ιωάννης Μπούτος, που ήταν αντί­πα­λος του κατά τη διεκ­δί­κηση της προ­ε­δρίας του κόμ­μα­τος τον Δεκέμ­βριο του 1981. Στις δύο πρώτες θέσεις του ευρω­ψη­φο­δελ­τίου του ΠΑΣΟΚ τοπο­θε­τού­νται ο Γεώρ­γιος Μαύρος και ο Μανώλης Γλέζος. Το ΚΚΕ θέτει επι­κε­φα­λής του ευρω­ψη­φο­δελ­τίου τον Γρηγόρη Φαράκο.

Στην ανα­μέ­τρηση του 1984 είναι συντρι­πτική η επι­κρά­τηση του δικομ­μα­τι­σμού.

Στις ευρω­ε­κλο­γές του 1984 καθιε­ρώ­θη­καν ειδικές διευ­κο­λύν­σεις προ­κει­μέ­νου να μπορούν να ψηφί­σουν Έλληνες πολίτες που την ημέρα των εκλογών, βρί­σκο­νται σε κάποια άλλη χώρα της ΕΟΚ. Για πρώτη φορά εκπρο­σω­πεί­ται στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο η ΕΠΕΝ που ζητάει απο­φυ­λά­κιση των πρα­ξι­κο­πη­μα­τιών.

Τον Ιούνιο του 1984 στο ευρω­κοι­νο­βού­λιο εκπρο­σω­πού­νται:

1 Πανελ­λή­νιο Σοσια­λι­στικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) με ποσοστό 41,59% και 10 έδρες.

2 Νέα Δημο­κρα­τία (ΝΔ) με ποσοστό 38,04% και 9 έδρες

3 Κομ­μου­νι­στικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) με ποσοστό 11,64% και 3 έδρες.

4 ΚΚΕ Εσω­τε­ρι­κού (ΚΚΕεσ.) με 3,41% και 1 έδρα

5 ΕΠΕΝ με 2,29% και 1 έδρα.

Ευρω­ε­κλο­γές 18 Ιουνίου 1989

Οι ευρω­ε­κλο­γές του 1989 έχουν ενσω­μα­τώ­σει σημα­ντι­κές εξε­λί­ξεις σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Από το 1987 έχει τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη της Ενιαίας Ευρω­παϊ­κής Πράξης (ΕΕΠ). Είναι η Συνθήκη που συνει­σέ­φερε καθο­ρι­στικά στην ανά­πτυξη της Ένωσης, καθώς θέσπισε το κανο­νι­στικό πλαίσιο για την εγκα­θί­δρυση της ενιαίας εσω­τε­ρι­κής αγοράς (single internal market), της διαρ­θρω­τι­κής πολι­τι­κής συνοχής και σειράς άλλων συνο­δευ­τι­κών πολι­τι­κών. Είναι επίσης η Συνθήκη που έφερε την Ευρω­παϊκή Πολι­τική Συνερ­γα­σία, τον μηχα­νι­σμό δηλαδή, για το συντο­νι­σμό των εξω­τε­ρι­κών πολι­τι­κών των κρατών – μελών. Η Ελλάδα, μετά από δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τους αξιω­μα­τού­χους της ΕΟΚ, έχει συμ­φω­νή­σει στη δημιουρ­γία των «Μεσο­γεια­κών Ολο­κλη­ρω­μέ­νων Προ­γραμ­μά­των» (ΜΟΠ).

Αυτά τα πακέτα χρη­σι­μο­ποί­η­σαν πόρους από συγκε­κρι­μένα διαρ­θρω­τικά ταμεία για την χρη­μα­το­δό­τηση Μεσο­γεια­κών χωρών οι οποίες ανήκαν στην ΕΟΚ. Ήταν η πρώτη οργα­νω­μένη σχε­δια­σμένη προ­σπά­θεια της ΕΟΚ για να στη­ρί­ξει την ανα­πτυ­ξιακή πορεία των μελών της. Το 1988 ακο­λού­θησε το πακέτο Ντελόρ (1988-1993).

Σύμφωνα με τις τάσεις του Ευρω­βα­ρό­με­τρου της εποχής, στην πλειο­νό­τητα των Ελλήνων, η Ευρώπη καθί­στα­ται πλέον απο­δε­κτή και συν­δέ­ε­ται με την προσ­δο­κία ότι η Ελλάδα έχει να απο­κο­μί­σει όφελος από τη συμ­με­τοχή της στην ΕΟΚ. Οι Έλληνες προ­σέ­βλε­παν και σε πλε­ο­νε­κτή­ματα από την επι­κεί­μενη Ευρω­παϊκή Ενιαία Αγορά. Εντού­τοις η Ευρω­παϊκή Κοινή Αγορά δεν απε­τέ­λεσε το δια­κύ­βευμα των ευρω­ε­κλο­γών του 1989.

Στην Ελλάδα, η προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία επι­κε­ντρώ­νε­ται στις παράλ­λη­λες βου­λευ­τι­κές εκλογές και έτσι οι ευρω­ε­κλο­γές της 18ης Ιουνίου του 1989 μπαί­νουν σε δεύτερη μοίρα. Έχει προη­γη­θεί το αυστηρό στα­θε­ρο­ποι­η­τικό πρό­γραμμα του Κώστα Σημίτη για να απο­τρα­πεί η συναλ­λαγ­μα­τική κατάρ­ρευση της οικο­νο­μίας, θύελλα αντι­δρά­σεων πολι­τι­κών και κοι­νω­νι­κών, η δια­γραφή 70 συν­δι­κα­λι­στών από μέλη του κόμ­μα­τος, η διά­σπαση της ΓΣΕΕ, η παραί­τηση Σημίτη από το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας, όταν ο Ανδρέας Παπαν­δρέου ανήγ­γειλε άλλη εισο­δη­μα­τική πολι­τική από εκείνη που είχε ανα­κοι­νώ­σει ο υπουρ­γός του.

Οι ευρω­ε­κλο­γές της 18ης Ιουνίου του 1989 γίνο­νται ενώ κυριαρ­χούν οι απο­κα­λύ­ψεις για το σκάν­δαλο Κοσκωτά και την Τράπεζα Κρήτης. Ήδη από το φθι­νό­πωρο του 1988, εφη­με­ρί­δες που μέχρι τότε υπο­στή­ρι­ζαν το ΠΑΣΟΚ, ασκού­σαν οξύτατη κριτική στον Ανδρέα Παπαν­δρέου και σε όσους υπουρ­γούς θεω­ρού­σαν ότι συνερ­γά­στη­καν με τον Κοσκωτά. Οι βου­λευ­τι­κές εκλογές της 18ης Ιουνίου 1989 που διε­ξή­χθη­σαν από την κυβέρ­νηση του Ανδρέα Παπαν­δρέου, έφεραν στην πρώτη θέση το κόμμα της Νέας Δημο­κρα­τίας υπό τον Κων­στα­ντίνο Μητσο­τάκη, αλλά χωρίς κοι­νο­βου­λευ­τική πλειο­ψη­φία, απο­τέ­λε­σμα που οδήγησε στην κυβέρ­νηση Τζα­νε­τάκη. Η Ελλάδα οδη­γή­θηκε σε νέες βου­λευ­τι­κές εκλογές και στην Κυβέρ­νηση Κων­στα­ντί­νου Μητσο­τάκη.

Με τις ευρω­ε­κλο­γές της 18ης Ιουνίου 1989, στο ευρω­παϊκό κοι­νο­βού­λιο εκπρο­σω­πού­νται:

1 Νέα Δημο­κρα­τία (ΝΔ) με ποσοστό 40,44% και 10

2 Πανελ­λή­νιο Σοσια­λι­στικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) με 35,94% και 9 έδρες.

3 Συνα­σπι­σμός της Αρι­στε­ράς και της Προόδου (ΣΥΝ) με ποσοστό 14,30% και 4 έδρες

4 Δημο­κρα­τική Ανα­νέ­ωση (ΔΗΑΝΑ) με 1,36% και 1 έδρα

Ευρω­ε­κλο­γές 12 Ιουνίου 1994

Από τις τρίτες ευρω­ε­κλο­γές του 1989 μέχρι την 12η Ιουνίου του 1994, οπότε διε­ξά­γο­νται οι τέταρ­τες, κατά σειρά, ευρω­ε­κλο­γές, έχουν μεσο­λα­βή­σει γεγο­νότα που σχε­τί­ζο­νται με την Ευρω­παϊκή Ολο­κλή­ρωση. Το 1992 υπο­γρά­φε­ται και το 1993 τίθεται σε ισχύ η Συνθήκη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, η Συνθήκη Μάα­στριχτ. Πρό­κει­ται για τη Συνθήκη που αντι­κα­θι­στά την Ευρω­παϊκή Κοι­νό­τητα με την Ευρω­παϊκή Ένωση και έχει τρεις πυλώνες: το θεσμικό πλαίσιο για την εγκα­θί­δρυση της ΟΝΕ που έδωσε έμφαση στο νομι­σμα­τικό σκέλος και έθεσε τα κρι­τή­ρια για την ένταξη κάθε κράτους-μέλους στην ΟΝΕ, τη θέσπιση της Κοινής Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής και Πολι­τι­κής Ασφά­λειας (ΚΕΠΠΑ), τη θέσπιση των ρυθ­μί­σεων για την αντι­με­τώ­πιση θεμάτων εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας.

Από την 1η Νοεμ­βρίου του 1993, η «Συνθήκη για την Ευρω­παϊκή Ένωση» τίθεται σε ισχύ και από εκείνη την ημέρα, η Ευρω­παϊκή Κοι­νό­τητα μετο­νο­μά­ζε­ται σε «Ευρω­παϊκή Ένωση». Ένα χρόνο πριν τις ευρω­ε­κλο­γές του 1994 διευ­ρύ­νο­νται οι αρμο­διό­τη­τες του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου. Την ίδια περίοδο όμως των προσ­δο­κιών για την ευρω­παϊκή ολο­κλή­ρωση, οι δείκτες της ανερ­γίας στην Ευρώπη βαίνουν συνεχώς αυξα­νό­με­νοι. Μαζί με τους δείκτες ανερ­γίας, κατα­γρά­φε­ται και πτώση της θετικής στάσης των ευρω­παίων πολιτών που δεί­χνουν απο­γοη­τευ­μέ­νοι από το ευρω­παϊκό οικο­δό­μημα και νιώθουν ότι οι χώρες τους δεν ωφε­λού­νται.

Στην Ελλάδα, έχουν μεσο­λα­βή­σει οι πρόωρες εθνικές εκλογές το 1993 που προ­κλή­θη­καν από την πτώση της Κυβέρ­νη­σης Μητσο­τάκη. Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου επέ­στρεψε στην εξουσία. Προη­γου­μέ­νως, τον Απρίλιο του 1993, το Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του ΟΗΕ, έχει απο­δε­χθεί την ένταξη της γεί­το­νος με την ονο­μα­σία πΓΔΜ.

Τον Φεβρουά­ριο του 1994, λίγους δηλαδή μήνες, πριν τις ευρω­ε­κλο­γές, η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­βά­λει εμπο­ρικό εμπάρ­γκο στη γει­το­νική χώρα και η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή κατα­θέ­τει ασφα­λι­στικά μέτρα σε βάρος της Ελλάδας και την παρα­πέ­μπει στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο. Εξάλλου το 1992 είχαν εξαγ­γελ­θεί, από την κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη, μέτρα λιτό­τη­τας και εκτε­τα­μένο πρό­γραμμα ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων των προ­βλη­μα­τι­κών επι­χει­ρή­σεων. Παρά τις εξε­λί­ξεις αυτές, η έρευνα του Ευρω­βα­ρό­με­τρου, δείχνει πως οι Έλληνες ερω­τη­θέ­ντες επι­μέ­νουν να υπο­στη­ρί­ζουν το ευρω­παϊκό οικο­δό­μημα αλλά οι ευρω­ε­κλο­γές του 1994 ήταν μάλλον υπο­το­νι­κές. Στις 29 Ιουλίου 1992, η Ελλη­νική Βουλή κυρώνει τη Συνθήκη του Μάα­στριχτ με ευρύ­τατη πλειο­ψη­φία. Το ΚΚΕ ήταν το μόνο κόμμα που αντι­τά­χθηκε.

Η προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία δεν στη­ρί­χθηκε σε μαζικές συγκε­ντρώ­σεις, το έντυπο προ­ε­κλο­γικό υλικό περιο­ρί­στηκε και η «μάχη» δίνεται κυρίως από τους ιδιω­τι­κούς τηλε­ο­πτι­κούς σταθ­μούς, που απο­τε­λούν μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα από τις αρχές της δεκα­ε­τίας του ’90. Στον Τύπο παρα­μο­νές των ευρω­ε­κλο­γών του 1994 κυριαρ­χούν το «Σκο­πιανό», οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις και η οικο­νο­μία, όχι τα ευρω­παϊκά θέματα. Καθώς οι ευρω­ε­κλο­γές του 1994 ήταν λίγο μετά την κυβερ­νη­τική αλλαγή, διε­ξή­χθη­σαν σε χαμη­λούς τόνους.

Το εκλο­γικό σύστημα ήταν παρό­μοιο με το σύστημα των προη­γού­με­νων ευρω­ε­κλο­γών, η απλή ανα­λο­γική. Ο αριθμός των ευρω­βου­λευ­τών αυξή­θηκε από 24 σε 25 και, για πρώτη φορά σε ευρω­παϊκή ανα­μέ­τρηση, τίθεται το όριο του 3%. Θύμα του 3% γίνεται η ΔΗΑΝΑ η οποία αν και αύξησε το ποσοστό της, έμεινε εκτός ευρω­παϊ­κού κοι­νο­βου­λίου, γιατί συγκέ­ντρωσε 2,8%. Στις ευρω­ε­κλο­γές του 1994 υπήρξε ρύθμιση για τους ετε­ρο­δη­μό­τες. Η αποχή έφτασε το 22,14%.

Με τις ευρω­ε­κλο­γές της 12ης Ιουνίου 1994 στο ευρω­παϊκό κοι­νο­βού­λιο εκπρο­σω­πού­νται:

1 Πανελ­λή­νιο Σοσια­λι­στικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ) με ποσοστό 37,60% και δέκα 10 έδρες.

2 Νέα Δημο­κρα­τία (ΝΔ) με 32,63% και 9 έδρες

3 Πολι­τική Άνοιξη (ΠΟΛΑΝ) με 8,67% και 2 έδρες

4 Κομ­μου­νι­στικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) με 6,29% και 2 έδρες

5 Συνα­σπι­σμός της Αρι­στε­ράς και της Προόδου (ΣΥΝ) με 6,26% και 2 έδρες.

Ευρω­ε­κλο­γές 13 Ιουνίου 1999

Οι Ευρω­ε­κλο­γές 1999 διε­ξή­χθη­σαν την Κυριακή 13 Ιουνίου. Η περί­ο­δος 1994 – 1995 έχει ενσω­μα­τώ­σει σημα­ντικά γεγο­νότα. Το 1996 φεύγει από τη ζωή ο Ανδρέας Παπαν­δρέου. Ο Κώστας Σημίτης γίνεται πρω­θυ­πουρ­γός, η Ελλάδα ζει τη υπόθεση των Ιμίων. Το 1997 ο βου­λευ­τής Θεσ­σα­λο­νί­κης Κώστας Καρα­μαν­λής εκλέ­γε­ται πρό­ε­δρος της ΝΔ. Το 1998 φεύγει από τη ζωή ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής. Η Ελλάδα γίνεται μέλος της ΟΝΕ. Το 1999 το Χρη­μα­τι­στή­ριο της Αθήνας βρί­σκε­ται σε ξέφρενη πορεία. Οι Έλληνες δίνουν τους μισθούς και τις συντά­ξεις τους, τρέχουν στις τρά­πε­ζες και συνά­πτουν δάνεια για να πάρουν μέρος στον απί­στευτο χρη­μα­τι­στη­ριακό τζόγο, ανυ­πο­ψί­α­στοι για το κακό που θα…πέσει στα κεφάλια τους, λίγο καιρό μετά.

Τον ίδιο χρόνο, το 1999, τίθεται σε εφαρ­μογή η Συνθήκη του Άμστερ­νταμ η οποία καλύ­πτει κάποια κενά της συν­θή­κης του Μάα­στριχτ και θεσπί­ζει τη θέση του ύπατου εκπρο­σώ­που για τη δια­χεί­ριση της Κοινής Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής. Στη Συνθήκη του Άμστερ­νταμ, η Ελλάδα κατα­φέρ­νει να περάσει ρύθμιση για την προ­στα­σία των συνόρων και την ακε­ραιό­τητα των κρατών μελών. Τον Μάρτιο του 1999 ξεκι­νούν οι Νατοϊ­κοί βομ­βαρ­δι­σμοί στην πρώην Γιου­γκο­σλα­βία.

Στην Ελλάδα, τα δύο μεγάλα κόμματα προσ­δί­δουν στις ευρω­ε­κλο­γές του 1999 δημο­ψη­φι­σμα­τικό χαρα­κτήρα. Το ΠΑΣΟΚ έθεσε στο επί­κε­ντρο την πορεία στην ΟΝΕ, την εθνική οικο­νο­μία ακόμη και το Χρη­μα­τι­στή­ριο. Είναι χαρα­κτη­ρι­στική η αφίσα με το σύνθημα «1.000.000 επεν­δυ­τές ξέρουν ότι οι μετοχές έχουν αξία». Στις πολι­τι­κές αφίσες του ΠΑΣΟΚ, τα βασικά μηνύ­ματα για τις ευρω­ε­κλο­γές είναι «Πρώτα η Ελλάδα» και «Ισχυρή Οικονομία-Ισχυρή Ελλάδα». Βασικό σύνθημα στην προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία της ΝΔ είναι το «Νέο Ξεκί­νημα». Το βασικό σύνθημα του ΚΚΕ είναι «ΟΧΙ στην ΟΝΕ. Ψήφο στο ΚΚΕ» ενώ στις αφίσες κυριαρ­χεί το «κέρδη στο κεφά­λαιο, δεινά στο λαό». Βασικό μήνυμα της εκλο­γι­κής δια­κή­ρυ­ξης του ΣΥΝ είναι το «Να στα­μα­τή­σουμε τον πόλεμο-να αλλά­ξουμε την Ευρώπη-να αλλά­ξουμε την Ελλάδα».

Στις ευρω­ε­κλο­γές της 13ης Ιουνίου 1999, το ΠΑΣΟΚ έχει σημα­ντι­κές απώ­λειες και χάνει την πρώτη θέση στις προ­τι­μή­σεις των ψηφο­φό­ρων. Η αποχή φτάνει 29,75%. Η Πολι­τική Άνοιξη δεν κατα­φέρ­νει να πιάσει το 3% και μένει εκτός ευρω­βου­λής.

Με τις ευρω­ε­κλο­γές της 13ης Ιουνίου 1999 στο ευρω­παϊκό κοι­νο­βού­λιο εκπρο­σω­πού­νται

1 Νέα Δημο­κρα­τία με ποσοστό 35,98% και 9 έδρες

2 ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 32,92% και 9 έδρες

3 ΚΚΕ με ποσοστό 8,67% και 3 έδρες

4 ΔΗΚΚΙ με ποσοστό 6,85% και 2 έδρες

5 Συνα­σπι­σμός με ποσοστό 5,17% και 2 έδρες

Ευρω­ε­κλο­γές 13 Ιουνίου 2004

Οι Ευρω­παίοι πολίτες προ­σέρ­χο­νται στην κάλπη στις 13 Ιουνίου 2004. Έχει ήδη τεθεί σε ισχύ η Συνθήκη της Νίκαιας (2003) που προ­ε­τοί­μασε τη μεγάλη διεύ­ρυνση της ΕΕ και προ­ώ­θησε την αμυ­ντική ενο­ποί­ηση. Οι δια­φο­ρές για το Ευρω­σύ­νταγμα απο­δει­κνύ­ο­νται αγε­φύ­ρω­τες. Το χτύπημα της 11ης Σεπτεμ­βρίου 2001 στους δίδυ­μους πύργους στη Ν. Υόρκη, έχει δια­μορ­φώ­σει μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα για την Ευρώπη και όλο τον κόσμο. Τον Μάρτιο του 2003 Αμε­ρι­κα­νοί και Βρε­τα­νοί στρα­τιώ­τες εισβά­λουν στο Ιράκ και η Ευρώπη αδυ­να­τεί να δια­δρα­μα­τί­σει καθο­ρι­στικό ρόλο στις πολε­μι­κές εξε­λί­ξεις.

Στην Ελλάδα λίγους μήνες πριν τις ευρω­ε­κλο­γές, οι πολίτες έχουν προ­σέλ­θει μια ακόμη φορά στις κάλπες, για τις βου­λευ­τι­κές εκλογές, που τις κέρδισε η ΝΔ με πρόεδρο τον Κων­στα­ντίνο Καρα­μανλή. Πρό­ε­δρος του ΠΑΣΟΚ είναι πλέον ο Γιώργος Παπαν­δρέου. Με αυτά τα δεδο­μένα, η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος των ευρω­ε­κλο­γών του 2004 κινεί­ται σε χαμη­λούς τόνους και έχει αλλάξει ύφος. Το «Δίπλα στον πολίτη- Δυνατά στην Ευρώπη », είναι βασικό μήνυμα της προ­ε­κλο­γι­κής εκστρα­τείας της ΝΔ. Το «Δύναμη για την Ελλάδα στην Ευρώπη», υπήρξε βασικό μήνυμα της προ­ε­κλο­γι­κής καμπά­νιας του ΠΑΣΟΚ. Το «ΟΧΙ στον ευρω­μο­νό­δρομο. Αντί­σταση, Ανυ­πα­κοή, Απει­θαρ­χία, Απο­δέ­σμευση από την ΕΕ», ήταν το μήνυμα του ΚΚΕ. Το «υπάρχει και άλλος δρόμος. Παρ΄ το Αρι­στερά», ήταν ένα από τα κεντρικά συν­θή­ματα του Συνα­σπι­σμού. Στις 8 Ιουνίου 2004 οι τηλε­θε­α­τές παρα­κο­λου­θούν το debate (τηλε­μα­χία) των πολι­τι­κών αρχηγών ενόψει των ευρω­ε­κλο­γών. Από τις 40 ερω­τή­σεις που τέθηκαν στους πολι­τι­κούς αρχη­γούς, μόνο 4 ερω­τή­σεις αφο­ρού­σαν τα ευρω­παϊκά δια­κυ­βεύ­ματα. Τα θέματα που κυριαρ­χούν λοιπόν την προ­ε­κλο­γική περίοδο είναι η οικο­νο­μία και οι Ολυ­μπια­κοί Αγώνες.

Στις ευρω­ε­κλο­γές της 13ης Ιουνίου 2004 η Ελλάδα εκλέγει 24 βου­λευ­τές, βάσει της Συν­θή­κης της Νίκαιας.

Στις ευρω­ε­κλο­γές της 13ης Ιουνίου 2004, η αποχή έφτασε το 36,82%.

Τα κόμματα εκπρο­σω­πή­θη­καν στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο ως εξής:

1 Νέα Δημο­κρα­τία με ποσοστό 43,03% και 11 έδρες

2 ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 34,01% και 8 έδρες

3 ΚΚΕ με ποσοστό 9,48% και 3 έδρες

4 Συνα­σπι­σμός με ποσοστό 4,16% και 1 έδρα

5 ΛΑΟΣ με ποσοστό 4,12% και 1 έδρα.

Ευρω­ε­κλο­γές 7 Ιουνίου 2009

Στην Ελλάδα, στις ευρω­ε­κλο­γές της 7ης Ιουνίου 2009, πραγ­μα­τι­κός νικητής ανα­δεί­χθηκε η αποχή που έφτασε το 47,37%. Η ΝΔ που είχε ανα­λά­βει τη δια­κυ­βέρ­νηση της χώρας εξα­σφα­λί­ζο­ντας μια καθαρή νίκη στην εκλο­γική ανα­μέ­τρηση των βου­λευ­τι­κών εκλογών του 2004, είδε τα πρώτα σύννεφα τρία χρόνια αργό­τερα, στην ανα­μέ­τρηση των εθνικών εκλογών 2007, στην οποία ο δικομ­μα­τι­σμός υπέστη το πρώτο ισχυρό πλήγμα.

Το εκλο­γικό σύστημα στις ευρω­ε­κλο­γές του 2009 ήταν η απλή ανα­λο­γική, οι ευρω­βου­λευ­τές εξε­λέ­γη­σαν με τη δια­δι­κα­σία της λίστας και ελά­χι­στο ποσοστό 3% για την είσοδο στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, ενώ οι έδρες της Ελλάδας μειώ­θη­καν κατά δύο (22 από 24). Πρώτο κόμμα βγήκε το ΠΑΣΟΚ και δεύτερη η Νέα Δημο­κρα­τία και έτσι στις ευρω­ε­κλο­γές του 2009 ο εκλο­γι­κός χάρτης ξανά­γινε.. πρά­σι­νος.

Πρό­ε­δρος του ΣΥΝ είναι από το 2008 ο Αλέξης Τσίπρας ο οποίος εκλέ­γε­ται, για πρώτη φορά βου­λευ­τής, λίγους μήνες μετά τις ευρω­ε­κλο­γές, δηλαδή στις βου­λευ­τι­κές εκλογές του Οκτω­βρίου του 2009.

Η περί­ο­δος από τις ευρω­ε­κλο­γές του 2004 μέχρι τις ευρω­ε­κλο­γές του 2009, ενσω­μα­τώ­νει σοβαρές εξε­λί­ξεις στο σκέλος της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Ο υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών Γιώργος Αλο­γο­σκού­φης έχει προ­χω­ρή­σει σε οικο­νο­μική απο­γραφή η οποία απο­κα­λύ­πτει απο­κρύ­ψεις δαπανών της προη­γού­με­νης κυβέρ­νη­σης με απο­τέ­λε­σμα να ανα­θε­ω­ρη­θούν τα ελλείμ­ματα των προη­γού­με­νων ετών προς τα πάνω. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μείωση της αξιο­πι­στίας της χώρας και σε τριετή επι­τή­ρηση από την ΕΕ. Η Ευρω­στα­τι­στική Υπη­ρε­σία (Eurostat) έχει προ­χω­ρή­σει σε ανα­θε­ώ­ρηση παλαιό­τε­ρων ελλειμ­μά­των της Ελλάδας, από τα οποία προ­έ­κυ­πτε ότι η Ελλάδα δεν ικα­νο­ποιούσε ποτέ τα κρι­τή­ρια σύγκλι­σης του Μάα­στριχτ, αφού ακόμα και την κρίσιμη χρονιά του 1999 εξα­κο­λου­θούσε να έχει έλλειμμα πάνω από 3%.

Την τριετία 2004-2007 το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει αυξηθεί και από το φθι­νό­πωρο του 2008 τα πράγ­ματα γίνο­νται ακόμα πιο δύσκολα. Λίγους μήνες μετά τις ευρω­ε­κλο­γές του Ιουνίου του 2009, και με δια­μορ­φω­μένο ένα δυσά­ρε­στο κλίμα στο εξω­τε­ρικό για την ελλη­νική οικο­νο­μία, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώστας Καρα­μαν­λής εξαγ­γέλ­λει πρόωρες εκλογές για τις 4 Οκτω­βρίου 2009.

Με τις ευρω­ε­κλο­γές της 7ης Ιουνίου του 2009, εκπρο­σω­πού­νται στο ευρω­παϊκό κοι­νο­βού­λιο:

1 ΠΑΣΟΚ με ποσοστό 36,64% και 8 έδρες

2 Νέα Δημο­κρα­τία με ποσοστό 32,29% και 8 έδρες

3 ΚΚΕ με ποσοστό 8,35% και 2 έδρες

4 ΛΑΟΣ με ποσοστό 7,15% και 2 έδρες

5 ΣΥΡΙΖΑ με ποσοστό 4,70% και 1 έδρα

6 ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ ΠΡΑΣΙΝΟΙ με ποσοστό 3,49% και 1 έδρα.

Ευρω­ε­κλο­γές 25 Μαΐου 2014

Οι ευρω­ε­κλο­γές του 2014 διε­ξή­χθη­σαν στην Ελλάδα στις 25 Μαΐου. Το εκλο­γικό σύστημα ήταν η απλή ανα­λο­γική και για πρώτη φορά χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε η δια­δι­κα­σία επι­λο­γής βου­λευ­τών με σταυρό, αντί για λίστα.

Η Ελλάδα είχε το δικαί­ωμα εκλογής 21 ευρω­βου­λευ­τών, έναν λιγό­τερο από τις προη­γού­με­νες ευρω­ε­κλο­γές, λόγω της εισόδου της Κρο­α­τίας στην Ευρω­παϊκή Ένωση και της ανα­κα­τα­νο­μής των εδρών.

Νικητής των ευρω­ε­κλο­γών ανα­δεί­χθηκε ο Συνα­σπι­σμός Ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς και δεύτερη δύναμη η Νέα Δημο­κρα­τία. Τρίτη δύναμη ανα­δεί­χθηκε η Χρυσή Αυγή

Η αποχή άγγιξε το 40,03%.

Το απο­τέ­λε­σμα ήταν απόρ­ροια μεγάλων πολι­τι­κών ανα­τρο­πών αφού τα μνη­μό­νια και η τρόικα ήταν στην Ελλάδα. Είχαν προη­γη­θεί οι βου­λευ­τι­κές εκλογές του 2012 που ανέ­δει­ξαν τον ΣΥΡΙΖΑ δεύτερο κόμμα με το ΠΑΣΟΚ να βλέπει σημα­ντική πτώση της εκλο­γι­κής του δύναμης.

Στις ευρω­ε­κλο­γές του Μαΐου του 2014:

ο ΣΥΡΙΖΑ έλαβε ποσοστό 26,57% και 6 έδρες

η Ν.Δ. έλαβε ποσοστό 22,72% και 5 έδρες

η ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ έλαβε ποσοστό 9,39% και 3 έδρες

η  ΕΛΙΑ έλαβε ποσοστό 8,02% και 2 έδρες

το ΠΟΤΑΜΙ έλαβε ποσοστό 6,60% και 2 έδρες

το Κ.Κ.Ε. έλαβε ποσοστό 6,11% και 2 έδρες

Οι Ανε­ξάρ­τη­τοι Έλληνες έλαβαν ποσοστό 3,46% και 1 έδρα

^{Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ}