Ο εφιάλτης των πλαστικών απειλεί την Ελλάδα

Ενας πλα­στικά πλα­σμέ­νος κόσμος απειλεί άμεσα το περι­βάλ­λον και τις ζωές μας, μολύ­νο­ντας τη στεριά και τις θάλασ­σες του πλανήτη.

Οι αριθμοί που απο­τυ­πώ­νουν τη ρύπανση χτυπούν κόκκινο συνα­γερμό και η απε­ξάρ­τησή μας από το πλα­στικό είναι μονό­δρο­μος. Περισ­σό­τερο από 80% των θαλάσ­σιων απορ­ριμ­μά­των είναι πλα­στικά. Τα προ­ϊ­ό­ντα τα οποία καλύ­πτο­νται από την και­νού­ρια νομο­θε­σία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, απο­τε­λούν το 70% των συνο­λι­κών θαλάσ­σιων απορ­ριμ­μά­των. Εξαι­τίας του αργού ρυθμού απο­σύν­θε­σης, το πλα­στικό συσ­σω­ρεύ­ε­ται σε θάλασ­σες, ωκε­α­νούς και παρα­λίες. Τα πλα­στικά υπο­λείμ­ματα εντο­πί­ζο­νται σε είδη, όπως οι θαλάσ­σιες χελώνες, οι φώκιες, οι φάλαι­νες, αλλά και στα πουλιά, αλλά επίσης σε ψάρια και οστρα­κοειδή και ως εκ τούτου στην ανθρώ­πινη τροφική αλυσίδα.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη του αυτά τα στοι­χεία, το Ευρω­κοι­νο­βού­λιο ενέ­κρινε έναν νέο νόμο σχετικά με την ορι­στική απα­γό­ρευση των πλα­στι­κών αντι­κει­μέ­νων μιας χρήσης, όπως πιάτα, μαχαι­ρο­πί­ρουνα, καλα­μά­κια, μπα­το­νέ­τες.

Η απα­γό­ρευση για τα πλα­στικά μαχαι­ρο­πί­ρουνα μιας χρήσης, τις μπα­το­νέ­τες, τα καλα­μά­κια και τους ανα­δευ­τή­ρες ποτών από πλα­στικόθα τεθεί σε ισχύ από το 2021. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να πετύ­χουν το στόχο για συλλογή 90% των πλα­στι­κών μπου­κα­λιών μέχρι το 2029, ενώ τα πλα­στικά μπου­κά­λια θα πρέπει να προ­έρ­χο­νται του­λά­χι­στον κατά 25% από ανα­κυ­κλω­μένο υλικό μέχρι το 2025 και 30% μέχρι το 2030. Η συμ­φω­νία ενι­σχύει επίσης την εφαρ­μογή της αρχής «ο ρυπαί­νων πλη­ρώ­νει», εισά­γο­ντας καθε­στώς αυξη­μέ­νης ευθύνης για τους παρα­γω­γούς. Αυτό το νέο καθε­στώς θα ισχύει και για τα αλιευ­τικά εργα­λεία, ώστε να εξα­σφα­λι­στεί ότι οι παρα­γω­γοί, και όχι οι αλιείς, θα επι­βα­ρύ­νο­νται με το κόστος συλ­λο­γής των απο­λε­σθέ­ντων στη θάλασσα εργα­λείων.

Με αφορμή την Κοι­νο­τική Οδηγία, το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων και η δημο­σιο­γρά­φος Κάτια Παπα­δο­πού­λου πραγ­μα­το­ποί­ησε έρευνα για την πλα­στική ρύπανση στην Ελλάδα, όπου παρου­σιά­ζο­νται στοι­χεία από μελέτες και εκθέ­σεις των περι­βαλ­λο­ντι­κών οργα­νώ­σεων WWF και Greeenpeace, φιλο­ξε­νού­νται οι πρω­το­βου­λίες και κινή­σεις του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και του Ελλη­νι­κού Οργα­νι­σμού Ανα­κύ­κλω­σης, ενώ τη δική της θέση παρου­σιά­ζει η MKO Eco Rec (Oικολογική Εται­ρεία Ανα­κύ­κλω­σης). Τέλος, χαρ­το­γρα­φεί­ται το πρό­γραμμα «Sea Change Greek Islands» του κοι­νω­φε­λούς ιδρύ­μα­τος Αθα­να­σίου Κ. Λασκα­ρίδη, το οποίο προωθεί την στα­διακή κατάρ­γηση των πλα­στι­κών και την πλήρη αντι­κα­τά­στασή τους στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες.

Σαν να ρίχνουμε στη θάλασσα σχεδόν 23.000 αερο­πλάνα Boeing747 κάθε χρόνο  

Η εικόνα της πλα­στι­κής ρύπαν­σης στην Ελλάδα είναι απο­γοη­τευ­τική.  Σύμφωνα με την Greenpeace, καθη­με­ρινά στην Ελλάδα σερ­βί­ρο­νται κατά μέσο όρο 1.000.000 πλα­στικά ποτήρια μόνο για καφέ. Κάθε χρόνο χρη­σι­μο­ποιού­νται 4,3 δισ. πλα­στι­κές σακού­λες (πριν την εφαρ­μογή του περι­βαλ­λο­ντι­κού τέλους), 2 δισ. πλα­στικά μπου­κά­λια για νερό και ανα­ψυ­κτικά και 300 εκατ. πλα­στικά ποτήρια του καφέ. Στην Ελλάδα κατα­να­λώ­νο­νται εκτός σπιτιού κάθε χρόνο 315.000 σάκοι καφέ, που σημαί­νει 1,2 δισ. καφέδες.   Σύμφωνα με στοι­χεία της αγοράς, το 60% αφορά κρύο καφέ, από το οποίο το 50% είναι takeaway.

Επο­μέ­νως, χρη­σι­μο­ποιού­νται 300 εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στικά ποτήρια μίας χρήσης για καφέ ετησίως (σύμφωνα με στοι­χεία μετρή­σεων και εκτι­μή­σεων της Greenpeace με βάση δια­θέ­σιμα στοι­χεία της αγοράς μετρή­σεις), ενώ περίπου 40 τόνοι πλα­στι­κού κατα­λή­γουν στο φυσικό περι­βάλ­λον κάθε μέρα.

Στο μεταξύ, ένα άλλο είδος πλα­στι­κού απορ­ρίμ­μα­τος με σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις είναι οι μικρο­ΐ­νες πλα­στι­κού, που προ­έρ­χο­νται από τη διά­βρωση συν­θε­τι­κών υφα­σμά­των, πχ ρούχα από πολυ­ε­στέρα. Έχει υπο­λο­γι­στεί ότι ένα μπουφάν fleece σε μία και μόνο πλύση του στο πλυ­ντή­ριο απε­λευ­θε­ρώ­νει 250.000 τέτοιες μικρο­ΐ­νες. Το πρό­βλημα είναι τόσο εκτε­τα­μένο ώστε, σύμφωνα με μια μελέτη στο 80% των δειγ­μά­των πόσιμου νερού που ελέγ­χθη­καν παγκο­σμίως βρέ­θη­καν μικρο­ΐ­νες πλα­στι­κού.

Σε μελέτη που έγινε στην Ελλάδα στο 89% των ψαριών τριών ειδών (γαύρος, κολιός, παλα­μίδα) που εξε­τά­στη­καν εντο­πί­στη­καν 6,36 μικρο­ΐ­νες πλα­στι­κού (Έρευνα ΕΛΚΕΘΕ – Χρι­στίνα Ζέρη).   Για την ρύπανση της Μεσο­γείου από τα πλα­στικά, και το WWF πραγ­μα­το­ποί­ησε μελέτη, από την οποία προ­κύ­πτει ότι στη Μεσό­γειο, τα πλα­στικά απο­τε­λούν το 95% των σκου­πι­διών που εντο­πί­ζο­νται στις θάλασ­σες, τόσο στον βυθό της θάλασ­σας, όσο και στις ακτές. Η ρύπανση αυτή προ­έρ­χε­ται κυρίως από την Τουρκία και την Ισπανία, και σε δεύτερη φάση, από την Ιταλία, την Αίγυπτο, τη Γαλλία και την Ελλάδα, με τους του­ρί­στες που επι­σκέ­πτο­νται την περιοχή να ευθύ­νο­νται για την ετήσια αύξηση κατά 40% των απορ­ριμ­μά­των που κατα­λή­γουν στη Μεσό­γειο.

Τα μεγάλα πλα­στικά κομ­μά­τια τραυ­μα­τί­ζουν, προ­κα­λούν ασφυξία και συχνά θάνατο στα ζώα της θάλασ­σας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και ορι­σμέ­νων εμβλη­μα­τι­κών ειδών που είτε προ­στα­τεύ­ο­νται από τον νόμο, είτε κιν­δυ­νεύ­ουν με εξα­φά­νιση, όπως είναι οι θαλάσ­σιες χελώνες ή τα θαλάσ­σια θηλα­στικά. Ωστόσο, τα μικρο­πλα­στικά, τα μικρά δηλαδή εκείνα θραύ­σματα πλα­στι­κού, είναι αυτά που βρί­σκο­νται σε πραγ­μα­τική αφθονία στη Μεσό­γειο. Έχει, μάλιστα, υπο­λο­γι­στεί πως εντο­πί­ζο­νται 1,25 εκα­τομ­μύ­ρια κομ­μα­τά­κια πλα­στι­κού ανά τετρα­γω­νικό χιλιό­με­τρο στη Μεσό­γειο, συγκέ­ντρωση σχεδόν τέσ­σε­ρις φορές υψη­λό­τερη από αυτήν που κατα­γρά­φε­ται στο λεγό­μενο «πλα­στικό νησί», στον βόρειο Ειρη­νικό Ωκεανό. Όταν δε, εισέρ­χο­νται στην τροφική αλυσίδα απο­τε­λούν απειλή όχι μόνο για έναν μεγάλο αριθμό ειδών, αλλά και για την ανθρώ­πινη υγεία.

Τα επίπεδα ρύπαν­σης στη Μεσό­γειο είναι ιδιαί­τερα υψηλά, όπως φάνηκε στην πρό­σφατη έκθεση του WWF «Σώζο­ντας τη Μεσό­γειο από την πλα­στική παγίδα», θέτο­ντας σε κίνδυνο τα θαλάσ­σια είδη και μια σειρά από ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες. Η Ελλάδα, η χώρα με τα 16.000 χιλιό­με­τρα ακτο­γραμ­μής, που ο μεγάλος της πλούτος είναι η θάλασσα, βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη με αυτό το μεγάλο πρό­βλημα.

Μέσω της έκθεσης, σημειώ­νε­ται πως αν δεν υπάρ­ξουν δρα­στι­κές αλλαγές, υπάρχει κίν­δυ­νος να «διαρ­ρεύ­σουν» στο περι­βάλ­λον επι­πλέον 104 εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των έως το 2030, ενώ τα πλα­στικά από­βλητα στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον ανα­μέ­νε­ται να φτάσουν τους 300 εκατ. τόνους μέχρι το ίδιο έτος.

Την ίδια στιγμή, το 75% των πλα­στι­κών που έχουν συνο­λικά παρα­χθεί παγκο­σμίως, σήμερα είναι από­βλητα, ενώ του­λά­χι­στον το 1/3 από αυτά έχει ήδη κατα­λή­ξει στη φύση, με κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες στα οικο­συ­στή­ματα και την άγρια ζωή. Σύμφωνα με επί­ση­μες κατα­γρα­φές, τα πλα­στικά απορ­ρίμ­ματα έχουν απο­τε­λέ­σει αιτία τραυ­μα­τι­σμού ή και θανά­τω­σης πολλών ειδών άγριας ζωής, ενώ οι εκπο­μπές αερίων του θερ­μο­κη­πίου από την παρα­γωγή και την καύση πλα­στι­κών ανα­μέ­νε­ται να αυξη­θούν κατά 50% τα επόμενα χρόνια.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στη μελέτη του WWF, εκτι­μά­ται πως σχεδόν 100 εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των δια­φεύ­γουν στο περι­βάλ­λον κάθε χρόνο. Είναι σαν να ρίχνουμε στη θάλασσα σχεδόν 23.000 αερο­πλάνα Boeing747 κάθε χρόνο. Οι περισ­σό­τε­ρες από αυτές τις ποσό­τη­τες είναι σχεδόν αδύνατο να ανα­κτη­θούν και θα παρα­μεί­νουν στη θάλασσα ρυπαί­νο­ντάς την. Επι­πλέον, άλλες έρευνες εκτι­μούν πως η πλα­στική ρύπανση στα χερσαία οικο­συ­στή­ματα είναι του­λά­χι­στον 4 φορές μεγα­λύ­τερη σε σχέση με τη θαλάσ­σια.

Σωκρά­της Φάμελ­λος: «Στόχος μας στην Ελλάδα είναι η πλήρης εφαρ­μογή του νέου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου χωρίς περιτ­τές καθυ­στε­ρή­σεις»

«Τα πλα­στικά είναι υλικά με εξαι­ρε­τι­κές ιδιό­τη­τες και πολύ χαμηλό κόστος παρα­γω­γής. Προ­σφέ­ρουν, μεταξύ άλλων, στε­γα­νό­τητα, αντοχή, στα­θε­ρό­τητα και πολ­λα­πλή τυπο­ποί­ηση, προ­στα­σία από το φως, δυνα­τό­τητα εκτύ­πω­σης κλπ και ταυ­τό­χρονα είναι πολύ ελαφρά, επο­μέ­νως είναι πολύ εύχρη­στα και έχουν χαμηλό μετα­φο­ρικό κόστος. Η ευρύ­τατη χρήση τους οφεί­λε­ται στα μεγάλα πλε­ο­νε­κτή­ματα που παρου­σιά­ζουν ως υλικό είτε συσκευα­σίας είτε ως προϊόν ή μέρος προ­ϊ­ό­ντος» δηλώνει ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σωκρά­της Φάμελ­λος και συμπλη­ρώ­νει: «Ταυ­τό­χρονα όμως, η αλό­γι­στη χρήση τους και η μη ορθή δια­χεί­ρισή τους όταν καθί­στα­νται από­βλητα δημιουρ­γούν μεγάλα προ­βλή­ματα στο περι­βάλ­λον (κυρίως κατα­λή­γουν σε υδά­τι­νους απο­δέ­κτες και τεμα­χί­ζο­νται σε μικρο­πλα­στικά τα οποία στη συνέ­χεια μπορεί να εισέλ­θουν στην τροφική αλυσίδα).   Το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό τους είναι ότι δεν απο­συ­ντί­θε­νται στη φύση αλλά παρα­μέ­νουν στο περι­βάλ­λον για πολύ μεγάλα χρονικά δια­στή­ματα».

Στο μεταξύ, ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός κάνει λόγο για την πρό­κληση «που καλού­μα­στε να αντι­με­τω­πί­σουμε. Είναι η λελο­γι­σμένη χρήση τους και η ορθή δια­χεί­ρισή τους όταν φθάνουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους και καθί­στα­νται από­βλητα και η πρόληψη παρα­γω­γής ή η πρόληψη λαν­θα­σμέ­νης δια­χεί­ρι­σης μετά το τέλος του κύκλου ζωής. Προ­φα­νώς και δεν απο­τε­λεί λύση η μετα­τροπή των πλα­στι­κών σε απο­διο­πο­μπαίο τράγο για όλα τα περι­βαλ­λο­ντικά προ­βλή­ματα».

Ο Σ. Φάμελ­λος επι­ση­μαί­νει ότι «η Ευρω­παϊκή Ένωση, στο πλαίσιο της πολι­τι­κής για την κυκλική οικο­νο­μία, έχει σχε­διά­σει ένα σύνολο πολι­τι­κών για την ορθή χρήση των πλα­στι­κών. Στο τέλος του 2018 υιο­θε­τή­θηκε η νέα Οδηγία για τα Πλα­στικά Μιας Χρήσης (δεν έχει ακόμα δημο­σιευ­θεί επίσημα). Η Οδηγία αυτή έρχεται αμέσως μετά την πρώτη σχετική Οδηγία που αφο­ρούσε τον περιο­ρι­σμό της χρήσης λεπτών πλα­στι­κών σακου­λών μετα­φο­ράς, η εφαρ­μογή της οποίας, στην Ελλάδα, με την απα­γό­ρευση της δωρεάν διά­θε­σής της και τον καθο­ρι­σμό ελά­χι­στης τιμής για τον κατα­να­λωτή, από 1/1/2018, έχει ήδη οδη­γή­σει σε θεα­μα­τική μείωση της κατα­νά­λω­σης».

Η νέα Οδηγία προ­βλέ­πει:

• Τη στα­διακή κατάρ­γηση ορι­σμέ­νων πλα­στι­κών μιας χρήσης όπως τα καλα­μά­κια, οι ανα­δευ­τή­ρες ποτών, οι μπα­το­νέτ­τες, τα μαχαι­ρο­πή­ρουνα, τα πλα­στικά στη­ρίγ­ματα μπα­λο­νιών και τα ποτήρια από πολυ­στυ­ρέ­νιο (προσοχή όχι γενική απα­γό­ρευση και όχι από άλλα είδη πλα­στι­κού όπως PET ή πολυ­προ­πυ­λέ­νιο), οι περιέ­κτες φαγητού και ποτών από πολυ­στυ­ρέ­νιο.
• Τη λήψη μέτρων για τη μείωση της κατα­νά­λω­σης των πλα­στι­κών περιε­κτών φαγητών και των πλα­στι­κών ποτη­ριών
• Την υπο­χρε­ω­τική χρήση μη απο­σπώ­με­νων πωμάτων στα πλα­στικά μπου­κά­λια
• Ανάληψη του κόστους καθα­ρι­σμού, από τα από­βλητα αυτών των προ­ϊ­ό­ντων, από τους παρα­γω­γούς πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων μιας χρήσης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των τσι­γά­ρων, μέσω, μεταξύ άλλων, συστη­μά­των διευ­ρυ­μέ­νης ευθύνης του παρα­γω­γού
• Συλλογή των αλιευ­τι­κών διχτυών από συστή­ματα διευ­ρυ­μέ­νης ευθύνης του παρα­γω­γού
• Υπο­χρε­ω­τική χρήση κατ’ ελά­χι­στον 25% ανα­κυ­κλω­μέ­νου PET στην κατα­σκευή νέων μπου­κα­λιών από PET από το 2025 (αυξά­νε­ται σε 30% από το 2030)
• Βελ­τί­ωση της σήμαν­σης ορι­σμέ­νων προ­ϊ­ό­ντων, όπως τα υγρά μαντη­λά­κια, οι σερ­βιέ­τες και τα μπα­λό­νια ανα­φο­ρικά με τον ορθό τρόπο διά­θε­σής τους
• Στόχο συλ­λο­γής για τα πλα­στικά μπου­κά­λια 77% έως το 2025 και 90% έως το 2029 κυρίως μέσω της δημιουρ­γίας συστη­μά­των εγγυο­δο­σίας» και προ­σθέ­τει ότι «στόχος μας στην Ελλάδα είναι η πλήρης εφαρ­μογή του νέου νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου χωρίς περιτ­τές καθυ­στε­ρή­σεις. Είμαστε ήδη σε διαρκή συνερ­γα­σία με τη βιο­μη­χα­νία πλα­στι­κών τα τελευ­ταία χρόνια (γιατί στην Ελλάδα, σε αντί­θεση με τα περισ­σό­τερα από τα άλλα ΚΜ της ΕΕ, υπάρχει σημα­ντική παρα­γωγή σε κάποια από αυτά τα είδη) προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να προ­σαρ­μο­στεί έγκαιρα στα νέα δεδο­μένα».

«Σε συνερ­γα­σία με την ελλη­νική βιο­μη­χα­νία προ­χω­ρούμε σε αξιο­λό­γηση των θετικών και αρνη­τι­κών δια­θέ­σι­μων εναλ­λα­κτι­κών λύσεων, όπως τα βιο­α­ποι­κο­δο­μή­σιμα πλα­στικά ή τα “χάρτινα” σκεύη, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί η στροφή της αγοράς προς προ­ϊ­ό­ντα που “πλα­σά­ρο­νται” ως φιλικά προς το περι­βάλ­λον, αλλά τελικά, μετά από κάποια χρόνια, συνει­δη­το­ποιούμε ότι προ­ξε­νούν μεγα­λύ­τερη ζημιά», λέει ο κ. Φάμελ­λος και συμπλη­ρώ­νει: «Για παρά­δειγμα τα βιο­πα­οι­κο­δο­μή­σιμα πλα­στικά μπορούν να απο­τε­λέ­σουν λύση η οποία δίνει και οικο­νο­μική διέξοδο στη ελλη­νική βιο­μη­χα­νία πλα­στι­κών, που πλήτ­τε­ται από τα νέα μέτρα, αλλά θα πρέπει να δούμε ποια βιο­α­ποι­κο­δο­μή­σιμα υλικά είναι προ­τι­μό­τερα σε σχέση με τις επι­κρα­τέ­στε­ρες μεθό­δους λιπα­σμα­το­ποί­η­σης που υπάρ­χουν στην Ελλάδα και πως πρέπει να επι­ση­μαί­νο­νται έτσι ώστε να απο­φεύ­γε­ται η ανάμιξή τους με το ρεύμα των συμ­βα­τι­κών πλα­στι­κών (καθώς αυτό καθιστά αδύνατη την ανα­κύ­κλωσή των συμ­βα­τι­κών πλα­στι­κών).

Αντί­στοιχα, τα “χάρτινα” ποτήρια ή πιάτα είναι αδύ­να­τον να ανα­κυ­κλω­θούν αφού περιέ­χουν μια πλα­στική μεμ­βράνη που δεν μπορεί να δια­χω­ρι­στεί από το χαρτί. Επο­μέ­νως, αν δια­σφα­λί­σουμε τη συλλογή π.χ. των ποτη­ριών μιας χρήσης, είναι προ­τι­μό­τερο αυτά να είναι πλα­στικά (από PET ή πολυ­προ­πυ­λέ­νιο) έτσι ώστε να μπορούν να ανα­κυ­κλω­θούν αντί για “χάρτινα”».

Ο Σ. Φάμελ­λος διευ­κρι­νί­ζει  ότι «επι­πρό­σθετα, συζη­τούμε με τα συστή­ματα εναλ­λα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να ανα­προ­σαρ­μό­σουν τις εργα­σίες τους στο πλαίσιο της ανα­θε­ώ­ρη­σης του επι­χει­ρη­σια­κού τους σχε­δια­σμού έτσι ώστε να επι­τυγ­χά­νο­νται οι νέοι στόχοι. Και φυσικά να εισα­χθούν τα κρι­τή­ρια οικο­λο­γι­κού σχε­δια­σμού προ­ϊ­ό­ντων στην τιμο­λο­γιακή πολι­τική των Συστη­μά­των Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης και κατ’ επέ­κταση του Οργα­νι­σμού Ανα­κύ­κλω­σης». «Στόχος μας», συμπλη­ρώ­νει, «είναι να ενθαρ­ρύ­νουμε όλες τις προ­σπά­θειες χωρι­στής συλ­λο­γής των πλα­στι­κών μιας χρήσης έτσι ώστε να πετύ­χουμε σημα­ντικά ποσοστά ανα­κύ­κλω­σης, όχι μόνο στα ρεύματα υλικών που είναι υπο­χρε­ω­τικό από τη νέα Οδηγία, όπως πχ τα πλα­στικά μπου­κά­λια, αλλά και σε άλλα ρεύματα υλικών όπως πχ τα πλα­στικά ποτήρια, όπου οι κατα­να­λώ­σεις στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλές λόγω συγκε­κρι­μέ­νων κατα­να­λω­τι­κών συνη­θειών».

Και κατα­λή­γει: «Τέλος, δρο­μο­λο­γούμε την ανα­θε­ώ­ρηση του Εθνικού Σχε­δια­σμού Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των έτσι ώστε ως το 2020 να έχουμε ένα νέο σύγ­χρονο πλαίσιο απο­λύ­τως συμβατό με το νέο Ευρω­παϊκό νομο­θε­τικό πλαίσιο για τα από­βλητα και ειδικά για τα πλα­στικά με βάση τις αρχές της κυκλι­κής οικο­νο­μίας. Τα δημο­τικά σχέδια δια­χεί­ρι­σης και τα περι­φε­ρειακά σχέδια δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των πρέπει επίσης να προ­σαρ­μο­στούν στις νέες απαι­τή­σεις».

Πρόληψη, όχι μόνον ανα­κύ­κλωση 

«Η ευρω­παϊκή κοι­νό­τητα έκανε ένα πρώτο βήμα στην προ­σπά­θεια που γίνεται παγκο­σμίως για να αντι­με­τω­πι­στεί το τερά­στιο πρό­βλημα της πλα­στι­κής ρύπαν­σης. Για πρώτη φορά μπαίνει στο τραπέζι το κομμάτι της πρό­λη­ψης, όχι πώς θα δια­χει­ρι­στούμε καλύ­τερα τα απορ­ρίμ­ματα αλλά πώς θα μειώ­σουμε το πλα­στικό που βγαίνει στην αγορά. Είναι μια πολύ σημα­ντική κίνηση και πρω­το­βου­λία της ευρω­παϊ­κής κοι­νό­τη­τας, η Greenpeace χαί­ρε­ται για αυτό, ωστόσο δεν συνιστά το σύνολο του πλα­στι­κού που υπάρχει στην αγορά» τονίζει ο Άλκης Καφε­τζής υπεύ­θυ­νος εκστρα­τείας για την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος στο ελλη­νικό γραφείο της Greenpeace και προ­σθέ­τει: «Οποιοσ­δή­ποτε πάει στο σούπερ μάρκετ και δια­πι­στώ­σει τι κατα­να­λώ­νουμε θα δει ότι μιλάμε για πολύ μικρή ποσό­τητα πλα­στι­κού που θα απα­γο­ρευ­τεί από το 2021. Οφεί­λουμε σαν κοι­νω­νία είτε είμαστε απλοί πολίτες, κατα­να­λω­τές είτε ΜΚΟ, είτε πολι­τεία και εται­ρείες να μειώ­σουμε συνο­λικά την ποσό­τητα πλα­στι­κών που υπάρ­χουν σχεδόν σε όλα μας τα προ­ϊ­ό­ντα που κατα­λή­γουν σε μια δυο εβδο­μά­δες πίσω στα σκου­πί­δια. Οφεί­λουμε να δούμε συνο­λικά το πρό­βλημα, να μην κρυ­φτούμε πίσω από το δάκτυλό μας».

Όσο για τη σωστή ιεράρ­χηση της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των ο κ. Καφε­τζής ανα­φέ­ρει ότι: πρώτον, είναι η πρόληψη, πώς θα μειώ­σουμε τον όγκο των απορ­ριμ­μά­των που παρά­γουμε, δεύ­τε­ρον, η επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση, τρίτη δράση είναι η ανα­κύ­κλωση, και στο τέλος η ταφή ή η καύση.

«Η πολι­τεία οφείλει να δει αυτή τη οδηγία σαν μια καλή ευκαι­ρία για να μιλήσει σωστά για την κυκλική οικο­νο­μία. Αν δεν μπει ο κόσμος στην συζή­τηση, αν δεν ενη­με­ρω­θεί σωστά, αν δεν του δώσεις εναλ­λα­κτι­κές και του δείξεις με το δάχτυλο ότι εκείνος ευθύ­νε­ται προ­φα­νώς θα αντι­δρά­σει αρνη­τικά κι έντονα απέ­να­ντι σε ένα μέτρο που στην ουσία είναι σωστό. Αν το υπουρ­γείο αντί να προ­σπα­θή­σει να λύσει το πρό­βλημα, αλλά προ­σπα­θεί να ευχα­ρι­στή­σει όλες τις πλευρές και να μην πάρει γεν­ναίες απο­φά­σεις θα κατα­λή­ξουμε στο ίδιο σημείο. Πρέπει να πάρουμε γεν­ναίες απο­φά­σεις για ένα αντι­κεί­μενο που βρί­σκε­ται παντού στη ζωή μας, η κοι­νω­νία και η οικο­νο­μία είναι εξαρ­τη­μένη από αυτό το υλικό, πρέπει να βρούμε το σωστό μείγμα μέτρων, κινή­τρων για να απε­ξαρ­τη­θούμε», λέει  ο κ. Καφε­τζής. Και προ­σθέ­τει: «Δεν πρέπει να εξαρ­τά­ται από τον κατα­να­λωτή, οφεί­λουν οι εται­ρείες να δώσουν εναλ­λα­κτι­κές λύσεις. Θα πρέπει να στα­μα­τή­σουμε να θεω­ρούμε ότι η πλα­στική ρύπανση είναι θέμα κακής δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των, κακής ανα­κύ­κλω­σης και κακών κατα­να­λω­τι­κών επι­λο­γών».

Όπως ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Καφε­τζής, «η δρα­στική μείωση της πλα­στι­κής ρύπαν­σης απαιτεί πρω­τί­στως γεν­ναίες πολι­τι­κές απο­φά­σεις για τη μείωση της παρα­γω­γής και της κατα­νά­λω­σης πλα­στι­κού μίας χρήσης και δευ­τε­ρευό­ντως για την ανα­κύ­κλωσή του. Αν δεν υπάρξει αυτή η ριζική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αξιο­ποιούμε και δια­χει­ρι­ζό­μα­στε το πλα­στικό, και ιδιαί­τερα το πλα­στικό μίας χρήσης, η ποσό­τητα που θα παρα­χθεί μέχρι το 2050 θα είναι 4 φορές μεγα­λύ­τερη από τη συνο­λική ποσό­τητα πλα­στι­κού που είχε παρα­χθεί από τη δεκα­ε­τία του 1950 έως το 2015. Η Ελλάδα κάθε χρόνο εξάγει 30-50.000 τόνους πλα­στι­κών απο­βλή­των, με τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα αυτής της ποσό­τη­τας να πηγαί­νει στην Κίνα (στοι­χεία από βάση δεδο­μέ­νων του ΟΗΕ. Σύμφωνα με αυτήν οι βασι­κό­τε­ρες χώρες προ­ο­ρι­σμού των πλα­στι­κών απο­βλή­των της Ελλάδας για την περίοδο 2010-2016 είναι: Κίνα (35,1%), Βουλ­γα­ρία (24,5%), Χονκ Κονγκ (16,6%), Τουρκία (3,1%), Ινδο­νη­σία (2,9%), Βιετνάμ (1,7%) .

Αν ανα­λο­γι­στούμε ότι κάθε χρόνο στη χώρα μας η ετήσια κατα­νά­λωση πλα­στι­κών συσκευα­σιών είναι κοντά στις 300.000 τόνους, εκ των οποίων κατα­λή­γουν στην ανα­κύ­κλωση 50.000 τόνοι (EΟΑΝ, Έκθεση για την Ανα­κύ­κλωση στην Ελλάδα, Νοέμ­βριος 2014, Αθήνα & Κλαδική Ανάλυση: πλα­στική συσκευα­σία. 2011, νούμερο στο οποίο συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και οι ποσό­τη­τες που εξά­γο­νται, εύκολα αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι το υπάρχον σύστημα δια­χεί­ρι­σης του πλα­στι­κού σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του δεν είναι βιώσιμο».

Σχετικά με την εκστρα­τεία «stopotirimou» ο Άλκης Καφε­τζής δηλώνει ότι «η καμπά­νια τρέχει εδώ και 1,5 χρόνο. Είναι μια προ­σπά­θεια των εθε­λο­ντών μας να δεί­ξουμε στον κόσμο ότι η λύση μπορεί να δοθεί και δεν είναι τόσο δύσκολη. Με απλά βήματα μπο­ρούμε να αλλά­ξουμε κάποια πράγ­ματα και να μειώ­σουμε το πλα­στικό μας απο­τύ­πωμα. Ο κόσμος αντα­πο­κρί­θηκε άμεσα, θέλει να συμ­με­τέ­χει και να αντι­με­τω­πι­στεί το πρό­βλημα. Στο δίκτυο συμ­με­τέ­χουν 325 επι­χει­ρή­σεις καφέ -εστίασης από όλη την Ελλάδα, που προ­σφέ­ρουν έκπτωση στον καφέ σε όποιον έχει το δικό του ποτήρι. Σημειώ­νε­ται μια αυξη­τική τάση, ωστόσο οι κατα­να­λω­τές χρειά­ζε­ται να στη­ρί­ξουν αυτήν την πρω­το­βου­λία μας και να επι­λέ­γουν με κάθε ευκαι­ρία αυτά τα καφέ που συμ­με­τέ­χουν στο δίκτυο topotiri mou».

Η Μεσό­γειος, «πλα­στική σούπα»  

«H Μεσό­γειος θάλασσα, λίκνο του πολι­τι­σμού και κέντρο μιας μονα­δι­κής περι­βαλ­λο­ντι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, είναι σήμερα μία από τις θάλασ­σες με τα υψη­λό­τερα ποσοστά πλα­στι­κών στον πλανήτη και κιν­δυ­νεύει να χαρα­κτη­ρι­στεί ως “πλα­στική σούπα”. Όντας μέρος της Μεσο­γείου, η Ελλάδα, η χώρα με τα 16.000 χιλιό­με­τρα ακτο­γραμ­μής που ο μεγάλος της πλούτος είναι η θάλασσα, βρί­σκε­ται κι αυτή αντι­μέ­τωπη με το μεγάλο πρό­βλημα της θαλάσ­σιας ρύπαν­σης από πλα­στικά» δηλώνει ο Αχιλ­λέας Πλη­θά­ρας, υπεύ­θυ­νος προ­γραμ­μά­των ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, WWF Ελλάς. Όπως επι­ση­μαί­νει «στην Ελλάδα υπάρχει τρο­μα­κτικό έλλειμμα πρω­το­γε­νών δεδο­μέ­νων για την εκτί­μηση των επι­πέ­δων πλα­στι­κής ρύπαν­σης των θαλασ­σών μας. Οι όποιες μελέτες έχουν γίνει έρχο­νται από μεμο­νω­μένα επι­στη­μο­νικά προ­γράμ­ματα κι όχι από μια ολο­κλη­ρω­μένη εθνική κατα­γραφή κι αξιο­λό­γηση της κατά­στα­σης.

Εκτι­μά­ται ότι σύμφωνα με συντη­ρη­τι­κές υπο­λο­γι­σμούς περίπου 2,5 – 15 χιλιά­δες τόνοι πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των κατα­λή­γουν κάθε χρόνο στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες από χερ­σαίες πηγές. Σε αυτό το νούμερο δεν προ­σμε­τρού­νται τα πλα­στικά που κατα­λή­γουν στις ακτές και τις θάλασ­σες της Ελλάδας λόγω μετα­φο­ράς από τα θαλάσ­σια ρεύματα ή τα μικρο­πλα­στικά που κατα­λή­γουν στη θάλασσα μέσα από τα συστή­ματα επε­ξερ­γα­σίας λυμάτων».

Ο κ. Πλη­θά­ρας προ­σθέ­τει ότι «σήμερα που στην Ευρω­παϊκή Ένωση όλες οι συζη­τή­σεις στρέ­φο­νται γύρω από την κυκλική οικο­νο­μία και θεσπί­ζο­νται νέα μέτρα για την απα­γό­ρευση ή τον περιο­ρι­σμό στην κατα­νά­λωση πλα­στι­κών μιας χρήσης, η Ελλάδα κιν­δυ­νεύει να χάσει ακόμα μια φορά το τρένο επι­μέ­νο­ντας σε αμή­χα­νες και ατε­λέ­σφο­ρες πρα­κτι­κές. Λίγα είναι τα ουσια­στικά μέτρα που έχουν ληφθεί στη χώρα μας για τον περιο­ρι­σμό των πλα­στι­κών μιας χρήσης το εξής ένα: το τέλος πλα­στι­κής σακού­λας. Όμως ακόμα κι αυτό το μέτρο έχει αρκετά “παρα­θυ­ρά­κια” που απει­λούν να ακυ­ρώ­σουν την σκο­πι­μό­τητά του και να επι­τρέ­ψουν την δια­κί­νηση μεγάλων ποσο­τή­των πλα­στι­κών σακου­λών μεγα­λύ­τε­ρου βάρους. Αλλά και στην ανα­κύ­κλωση πλα­στι­κών, παρότι ο εθνικός σχε­δια­σμός για τη δια­χεί­ριση απο­βλή­των που βγήκε το 2015 προ­έ­βλεπε τη δημιουρ­γία ξεχω­ρι­στού ρεύ­μα­τος ανα­κύ­κλω­σης για πλα­στικά, σήμερα τέσσερα χρόνια μετά εξα­κο­λου­θούμε να θάβουμε σε χωμα­τε­ρές το μεγα­λύ­τερο μέρος των πλα­στι­κών απο­βλή­των που δημιουρ­γού­νται».

Συμπλη­ρώ­νει ακόμα πως «η δημιουρ­γία ξεχω­ρι­στού ρεύ­μα­τος για πλα­στικά απορ­ρίμ­ματα, η ανάληψη άμεσων νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών για θέσπιση στόχων και μέτρων για τον περιο­ρι­σμό στην κατα­νά­λωση αχρεί­α­στων πλα­στι­κών μιας χρήσης, η επέ­κταση της ευθύνης των παρα­γω­γών πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των, η αυστη­ρο­ποί­ηση των ελέγχων στα συστή­ματα δια­λο­γής και δια­χεί­ρι­σης πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των, η κατάλ­ληλη σήμανση των πλα­στι­κών συσκευα­σιών, η θέσπιση νέων μηχα­νι­σμών δια­λο­γής κι ανα­κύ­κλω­σης όπως πχ. συστή­ματα χρη­μα­το­δό­τη­σης επι­στρο­φών, η επιβολή προ­στί­μων σε μη-συνεργαζόμενες επι­χει­ρή­σεις και δημο­τι­κές αρχές, η δημόσια παρου­σί­αση των επι­δό­σεων των δημο­τι­κών αρχών στη δια­χεί­ριση και ανα­κύ­κλωση πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των, η ενη­μέ­ρωση των πολιτών και η παροχή κινή­τρων για οικο­λο­γικό σχε­δια­σμό πλα­στι­κών υλικών και συσκευα­σιών είναι μερικά από τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν χθες αν θέλουμε να περιο­ρί­σουμε την πλα­στική ρύπανση και συνάμα να απο­κο­μί­σουμε κοι­νω­νικά και οικο­νο­μικά οφέλη».

Σχο­λιά­ζο­ντας την Οδηγία της ΕΕ για την ορι­στική κατάρ­γηση πλα­στι­κών μιας χρήσης, ο πρό­ε­δρος του Ελλη­νι­κού Οργα­νι­σμού Ανα­κύ­κλω­σης, Δημή­τρης Πολι­τό­που­λος τονίζει ότι «ακόμη δεν έχει καθα­ρο­γρα­φεί ο νόμος, κατ’ επέ­κταση δεν ξέρουμε πώς θα δια­μορ­φω­θούν τα μέτρα, γεγονός όμως είναι ότι η πρόθεση του Ελλη­νι­κού Οργα­νι­σμού Ανα­κύ­κλω­σης είναι να τον εφαρ­μό­σει πλήρως, ώστε να έχουμε όσο το δυνατό συντο­μό­τερο τα απο­τε­λέ­σματα της μείωσης στα πλα­στικά μιας χρήσης προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τέ­ψουμε το θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον το οποίο πλήτ­τε­ται κυρίως από την χρήση των πλα­στι­κών μιας χρήσης».

Όσον αφορά την πλα­στική ρύπανση στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες ο κ. Πολι­τό­που­λος δηλώνει ότι «η ρύπανση από τις μετρή­σεις που έχουν κάνει οι αρμό­διοι φορείς είναι σημα­ντι­κό­τατη. Δηλαδή πάνω από το 80% των απορ­ριμ­μά­των που βρί­σκο­νται στην θάλασσα απο­τε­λεί­ται από πλα­στικά. Κι αυτό έχει συνέ­πειες στην θαλάσ­σια ζωή και την επι­βί­ωση στην θαλάσ­σια ζωή και φυσικά στην ποιό­τητα της δια­τρο­φής των ανθρώ­πων. Η απόφαση της Ε.Ε. είναι σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο και νομίζω ότι η Ελλάδα έχει και την ευαι­σθη­σία αλλά και την πολι­τική βούληση να εφαρ­μό­σει άμεσα το νόμο. Μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα έχει τερά­στιες ακτο­γραμ­μές και έχει κι έναν του­ρι­σμό που είναι θα λέγαμε το “αερο­πλα­νο­φόρο” της οικο­νο­μίας. Κατ’ επέ­κταση είναι επι­τα­κτική η ανάγκη να προ­στα­τέ­ψουμε το περι­βάλ­λον μας».

«Ως πολι­τι­σμός μπο­ρούμε να αξιο­ποι­ή­σουμε αντι­κεί­μενα τα οποία θα είναι πολλών χρήσεων κι όχι μιας χρήσης» τονίζει ο Φίλιπ­πος Κυρ­κί­τσος της Eco Rec (οικο­λο­γι­κής εται­ρείας ανα­κύ­κλω­σης και επι­ση­μαί­νει ότι «η συγκέ­ντρωση πλα­στι­κού έχει να κάνει με ρεύματα και σε ποια περιοχή είμαστε. Η εικόνα δεν είναι ομοιό­μορφη παντού. Στον βυθό εκεί όπου υπάρ­χουν ρεύματα μπορεί να έχουμε μεγάλες συγκε­ντρώ­σεις πλα­στι­κού και κυρίως μιλάμε για πλα­στικά μπου­κά­λια και σακού­λες».

«Αν μιλή­σουμε για ακτές η κατά­σταση είναι δια­φο­ρε­τική», λέει και προ­σθέ­τει: «Αν η ακτή είναι οργα­νω­μένη με κατα­στή­ματα καφέ τότε γίνεται ένας υπο­τυ­πώ­δης καθα­ρι­σμός κι άρα εντο­πί­ζο­νται μικρο­πλα­στικά, όπως γόπες και μικρά κομ­μα­τά­κια πλα­στι­κού που προ­κύ­πτουν από την διά­σπαση των μεγάλων κομ­μα­τιών. Οπότε την μεγάλη ποσό­τητα και τον όγκο πλα­στι­κών τα βρί­σκουμε σε παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές όπου δεν υπάρ­χουν κατα­στή­ματα ή όταν τα ρεύματα βοηθούν και φέρνουν στις ακτές διάφορα απορ­ρίμ­ματα. Γενικά, είναι αρκετά επι­βα­ρη­μένη η εικόνα της ρύπαν­σης από πλα­στικό στην Ελλάδα σε σχέση με την κατά­σταση σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες με βάση τα στοι­χεία σύστα­σης των απορ­ριμ­μά­των. Για παρά­δειγμα στην Ελλάδα χρη­σι­μο­ποιούμε πολύ περισ­σό­τερο το πλα­στικό στις συσκευα­σίες ενώ στο εξω­τε­ρικό περισ­σό­τερο το γυαλί ως υλικό».

SeaChange, η αλλαγή που μετα­μορ­φώ­νει συνή­θειες  

Στην αλλαγή νοο­τρο­πίας και στην έμπνευση κι υιο­θέ­τηση μιας νέας «μόδας» και τρόπου ζωής που εξο­ρί­ζει το πλα­στικό επεν­δύει το περι­βαλ­λο­ντικό πρό­γραμμα Seachange greek islands, το οποίο υλο­ποιεί­ται από το 2018 σε δέκα νησιά των Κυκλά­δων, υπό την αιγίδα των τοπικών δήμων και σε συνερ­γα­σία με κατοί­κους, οργα­νώ­σεις και φορείς.

Όπως εξηγεί η εκτε­λε­στική διευ­θύ­ντρια του Ιδρύ­μα­τος Αθα­να­σίου Κ. Λασκα­ρίδη και υπεύ­θυνη του προ­γράμ­μα­τος, Αγγε­λική Κοσμο­πού­λου, «με βασικό μήνυμα “Είμαι η αλλαγή!”, το πρό­γραμμα ξεκί­νησε τον Μάιο από τη Σίκινο, συνε­χί­στηκε με επι­τυ­χία μέχρι τον Οκτώ­βριο στη Σέριφο, την Κίμωλο, την Ανάφη, την Αμοργό, τη Φολέ­γαν­δρο, την Ηρα­κλειά, τη Δονούσα, τη Σχοι­νούσα και στα Κου­φο­νή­σια». Η κ. Κοσμο­πού­λου τονίζει ότι στόχος του προ­γράμ­μα­τος είναι οι πολυ­ε­πί­πε­δες παρεμ­βά­σεις για την προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος, την ενί­σχυση των κατοί­κων και την ευαι­σθη­το­ποί­ηση για τη μείωση της ρύπαν­σης που προ­κα­λεί­ται από τα πλα­στικά μιας χρήσης. «Ξεκι­νή­σαμε να καθα­ρί­ζουμε παρα­λίες και βυθούς αλλά και να χρη­μα­το­δο­τούμε αντί­στοι­χες δράσεις άλλων φορέων».

Όπως σημειώ­νει η κ. Κοσμο­πού­λου, «το πρό­γραμμα περι­λαμ­βά­νει δράσεις ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για τους κατοί­κους και επι­σκέ­πτες των νησιών, εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα για τα παιδιά του δημο­τι­κού σχο­λείου, πρό­γραμμα citizen science για εφήβους και καθα­ρι­σμούς ακτών και βυθών. Καθώς η ενεργός συμ­με­τοχή των κατοί­κων των νησιών και η δέσμευσή τους για την υπο­στή­ριξη των αξιών του προ­γράμ­μα­τος απο­τε­λούν προ­ϋ­πό­θεση για την επι­τυ­χία και τη μακρο­πρό­θε­σμη αλλαγή νοο­τρο­πίας και συμπε­ρι­φο­ράς, όλες οι δράσεις πραγ­μα­το­ποιού­νται υπό την αιγίδα και με τη συνερ­γα­σία των νησιω­τι­κών δήμων. Επίσης, σε κάθε νησί ορί­ζε­ται ο τοπικός πρε­σβευ­τής του προ­γράμ­μα­τος που ενδυ­να­μώ­νει τους υπό­λοι­πους κατοί­κους και συμ­βάλ­λει στην αλλαγή νοο­τρο­πίας και συνη­θειών. Προ­σπα­θούμε να εξη­γή­σουμε και στους κατοί­κους και στους τοπι­κούς επι­χει­ρη­μα­τίες γιατί έχει νόημα να αλλά­ξουν τον τρόπο με τον οποίο δια­χει­ρί­ζο­νται την επι­χεί­ρησή τους, γιατί έχει νόημα να στρα­φούν σε πιο φιλικά υλικά για το περι­βάλ­λον. Ανα­λαμ­βά­νουμε ένα μέρος του κόστους για να δια­σκε­δά­σουμε και τις δικές τους αγωνίες, γιατί για να μπο­ρέ­σεις να πείσεις κάποιον να κάνει μια αλλαγή πρέπει να τον βοη­θή­σεις».

Όπως μάλιστα προ­σθέ­τει η κ. Κοσμο­πού­λου, «το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε επι­λεγ­μένη παραλία κάθε νησιού και συντο­νί­ζε­ται από τον υπεύ­θυνο του προ­γράμ­μα­τος, με την υπο­στή­ριξη εθε­λο­ντών του Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος Αθα­να­σίου Κ. Λασκα­ρίδη. Οι μαθητές και οι μαθή­τριες χωρί­ζο­νται σε ομάδες και, με τη χρήση ηλε­κτρο­νι­κών εργα­λείων, ανα­λαμ­βά­νουν να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν δειγ­μα­το­λη­ψίες και εκτί­μηση της ποιό­τη­τας του θαλασ­σι­νού νερού, καθώς και της κατά­στα­σης της ακτής και των πιέσεων που δέχεται.

Τα απο­τε­λέ­σματα κατα­χω­ρού­νται σε ψηφιακή εφαρ­μογή του Κοι­νω­φε­λούς Ιδρύ­μα­τος Αθα­να­σίου Κ. Λασκα­ρίδη. Το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα επι­διώ­κει, επίσης, τη διαρκή συμ­με­τοχή και την ανάληψη πρω­το­βου­λιών από τους μαθητές και τις μαθή­τριες με τη σύσταση περι­βαλ­λο­ντι­κής ομάδας σε κάθε σχολείο (SeaChange Club). Εξάλλου, επι­δί­ωξη του προ­γράμ­μα­τος είναι να συμ­βά­λει στην αλλαγή της σχέσης μας με τη θάλασσα. Να μας παρα­κι­νή­σει να κατα­νο­ή­σουμε την αξία του περι­βάλ­λο­ντος, να δια­τη­ρή­σουμε την ομορφιά της παρ­θέ­νας φύσης, να συνερ­γα­στούμε για την προ­στα­σία του πιο σημα­ντι­κού μας περιου­σια­κού στοι­χείου».

Η κ. Κοσμο­πού­λου υπο­γραμ­μί­ζει ότι «με σεβασμό στον κάθε τόπο οι δράσεις μας ενσω­μα­τώ­νο­νται στην συνθήκη που βρί­σκουμε. Μέσα από την αλλη­λε­πί­δραση εξε­λίσ­σε­ται το πρό­γραμμα και πολλές φορές ανα­σχε­διά­ζε­ται, με βάση αυτό που ζητά ο τόπος, όχι μόνον αυτό που θέλουμε να πούμε εμείς. Με το #single_plastic_free, ένας δήμος, ή τοπική επι­χεί­ρηση δεσμεύ­ε­ται έμπρα­κτα να μειώσει τη χρήση των πλα­στι­κών μιας χρήσης (όπως καλα­μά­κια, κύπελλα, μπου­κά­λια) και να προ­ω­θή­σει τη χρήση βιο­δια­σπώ­με­νων ή επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νων υλικών αντί αυτών».

Κατά τη διάρ­κεια του προ­γράμ­μα­τος SEA CHANGE 2018:

• Καθα­ρί­στη­καν 44 ακτές, σε συνερ­γα­σία με πολίτες, ομάδες και οργα­νώ­σεις.
• Πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν 4 υπο­θα­λάσ­σιοι καθα­ρι­σμοί στις Μικρές Κυκλά­δες, σε συνερ­γα­σία με την οργά­νωση «Σύλ­λο­γος Άγριας Ζωής Νάξου»
• 147 παιδιά συμ­με­τεί­χαν σε προ­γράμ­ματα περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης για όλες τις βαθ­μί­δες στη Σέριφο και στην Κίμωλο.
• Υλο­ποι­ή­θη­καν 11 δράσεις ενη­μέ­ρω­σης και κινη­το­ποί­η­σης.
• 20 επι­χει­ρή­σεις προ­ω­θούν ήδη τη χρήση του ποτη­ριού πολ­λα­πλών χρήσεων και προ­τεί­νουν στους πελάτες τους να απο­φύ­γουν το πλα­στικό καλα­μάκι.
• Δια­νε­μή­θη­καν 53.000 βιο­δια­σπώ­μενα καλα­μά­κια, 6.000 βιο­δια­σπώ­με­νες σακού­λες για χρήση στην αλιεία, 3.000 επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­μενα ποτήρια πολ­λα­πλών χρήσεων και 500 πάνινες τσάντες.
• Οι μαθητές της Σερίφου και της Κιμώλου δεσμεύ­τη­καν για τη δημιουρ­γία των πρώτων SeaChange Clubs που θα συνε­χί­σουν την περι­βαλ­λο­ντική δράση σε όλη τη διάρ­κεια του χρόνου.
• Οι «Κιμω­λί­στες – Εθε­λο­ντική Ομάδα Κιμώλου» έγιναν ο πρώτος τοπικός πρε­σβευ­τής του προ­γράμ­μα­τος, με τριετή δέσμευση για συνερ­γα­σία, δράσεις επι­στη­μο­νι­κής παρα­τή­ρη­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης των συνο­μη­λί­κων τους, της οικο­γέ­νειας και της ευρύ­τε­ρης κοι­νό­τη­τας

Γιατί είναι σημα­ντικό να μην χρη­σι­μο­ποιούμε πλα­στικά μιας χρήσης;  

• Κάθε χρόνο σε όλον τον κόσμο του­λά­χι­στον οκτώ εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κού κατα­λή­γουν στη θάλασσα. -Το πλα­στικό σκο­τώ­νει τη θαλάσ­σια ζωή, επιδρά αρνη­τικά στα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα και εισέρ­χε­ται στην τροφική αλυσίδα, ενώ πιθα­νό­τατα κατα­λή­γει και στο πιάτο μας.
• Στη Μεσό­γειο, τα πλα­στικά απο­τε­λούν το 95% των σκου­πι­διών που εντο­πί­ζο­νται στις θάλασ­σες, τόσο στον βυθό της θάλασ­σας, όσο και στις ακτές.
• Το 43% όλων των θαλάσ­σιων απορ­ριμ­μά­των που ρυπαί­νουν τους ωκε­α­νούς απο­τε­λεί­ται από μόλις 10 είδη πλα­στι­κών αντι­κει­μέ­νων μιας χρήσης. Η ποσό­τητα αυτή θα μπο­ρούσε να γεμίσει 38.500 απορ­ριμ­μα­το­φόρα
• Σε κάθε 100 μέτρα παρα­λίας στη Μεσό­γειο συλ­λέ­γο­νται 110 καπάκια ποτη­ριών, 91 πλα­στικά μπου­κά­λια και 131 καλα­μά­κια.
• Καθη­με­ρινά στη χώρα μας σερ­βί­ρο­νται κατά μέσο όρο 1.000.000 πλα­στικά ποτήρια μόνο για καφέ. Κάθε χρόνο παγκο­σμίως, του­λά­χι­στον 1 εκα­τομ­μύ­ριο θαλασ­σο­πού­λια και 100.000 θαλάσ­σια πλά­σματα, όπως οι χελώνες, πεθαί­νουν από την κατά­ποση απορ­ριμ­μά­των και ιδιαί­τερα πλα­στι­κών, εξαι­τίας της μορφής και του μεγέ­θους τους.
• Από τους καθα­ρι­σμούς ακτών που έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το Κοι­νω­φε­λές Ίδρυμα Αθα­να­σίου Κ. Λασκα­ρίδη προ­κύ­πτει ότι τα βασι­κό­τερα στοι­χεία ρύπαν­σης είναι οι γόπες, τα πλα­στικά ποτήρια μίας χρήσης, τα καλα­μά­κια, οι πλα­στι­κές σακού­λες μίας χρήσης, η συσκευα­σία ανα­ψυ­κτι­κού αλου­μί­νιου και τα μικρο­πλα­στικά.