Από τον Κοτζιά στον Κατρούγκαλο – Μετά τις Πρέσπες το Καστελόριζο…

Άρθρο του Σταύρου Λυγερού

Την αρχή έκανε ο Κοτζιάς, προ­κα­λώ­ντας κύμα αντι­δρά­σεων με την αναφορά σε «μονα­χο­φά­η­δες» Έλληνες για το Καστε­λό­ριζο. Εάν δεν υπήρχε συνέ­χεια θα μπο­ρούσε κανείς να ισχυ­ρι­σθεί πως επρό­κειτο για προ­σω­πική άποψή του αν και ο πρώην υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών γνω­ρί­ζει το ειδικό βάρος των λέξεων και τις επι­πτώ­σεις που μπορεί να έχουν. Επειδή κατά γενική ομο­λο­γία είναι και ευφυής και πολύ­πει­ρος στα ζητή­ματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, ήταν, λοιπόν, εξαρχής προ­φα­νές πως η επίμαχη δήλωσή του στο Φόρουμ των Δελφών ήταν ένα είδος προ­α­ναγ­γε­λίας μία κίνησης που κυο­φο­ρεί­ται.

Δεν χρειά­σθηκε να περά­σουν πολλές ημέρες για να επι­βε­βαιω­θεί η σχετική εκτί­μηση που είχαμε δια­τυ­πώ­σει στο άρθρο με τον ενδει­κτικό τίτλο «Ο Κοτζιάς σε ρόλο ‘λαγού’ – Απο­κρυ­πτο­γρα­φώ­ντας μία θολή δήλωση» (8 Μαρτίου 2019). Ο σημε­ρι­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Ελλάδας, που είχε κρίσιμη συνά­ντηση στην Αττά­λεια με τον Τούρκο ομόλογό του, επα­νέ­λαβε περίπου τα ίδια.

Αυτό προ­φα­νώς δεν μπορεί να θεω­ρη­θεί καθόλου τυχαίο. Πολύ περισ­σό­τερο όταν στην πρό­σφατη συνά­ντηση Τσίπρα-Ερντογάν είχε γίνει λόγος για συνερ­γα­σία των δύο χωρών στα ενερ­γειακά,, χωρίς να προσ­διο­ρι­σθεί σε ποιον ακριβώς ενερ­γειακό τομέα συζη­τεί­ται συνερ­γα­σία. Εκείνη έκφραση δεν μπο­ρούσε από μόνη της να τεκ­μη­ριώ­σει εθνική ανη­συ­χία, επειδή θα μπο­ρούσε η ελλη­νο­τουρ­κική συνερ­γα­σία να αφορά π.χ. στην προ­έ­κταση του αγωγού Turkish Stream που θα μετα­φέ­ρει ρωσικό φυσικό αέριο προς την Τουρκία με σκοπό στη συνέ­χεια να διο­χε­τευ­θεί στην Ευρώπη.

Το γεγονός, όμως, ότι στη γενι­κό­λογη δήλωση Τσίπρα και στη θολή μεν απο­κα­λυ­πτική δε δήλωση Κοτζιά προ­στέ­θηκε η παρεμ­φε­ρής δήλωση Κατρού­γκα­λου απο­τε­λεί από­δειξη ότι κάτι «ψήνεται» όσον αφορά την εκμε­τάλ­λευση ενερ­γεια­κών πόρων στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα, έτσι όπως αυτή ορί­ζε­ται ατύπως με βάση την αρχή της μέσης γραμμής.

Αυτό που είπε κι αυτό που δεν είπε

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ο Κοτζιάς προέβη στην επίμαχη δήλωση, επειδή γνώριζε το τι είχε συζη­τη­θεί μεταξύ του Έλληνα πρω­θυ­πουρ­γού και του Τούρκου προ­έ­δρου. Στους παροι­κού­ντες την Ιερου­σα­λήμ, άλλωστε, είναι γνωστό ότι στους κόλπους του ΣΥΡΙΖΑ είναι αρκετοί που επι­διώ­κουν μία ελλη­νο­τουρ­κική συμ­φω­νία κατά το προη­γού­μενο της Συμ­φω­νίας των Πρεσπών. Υπάρ­χουν και σχε­τι­κές δημό­σιες δηλώ­σεις από βου­λευ­τές του ότι το μοντέλο της Συμ­φω­νίας των Πρεσπών πρέπει να εφαρ­μο­σθεί και στα ελλη­νο­τουρ­κικά!

Τι μας είπε, λοιπόν, ο Κατρού­γκα­λος; «Πως μπορεί κάποιος να απο­κλεί­σει από αυτή την περιοχή την Τουρκία, η οποία έχει τόσα χιλιό­με­τρα ακτή στη Μεσό­γειο;». Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών θέλει κάτι να μας πει, χωρίς όμως να το λέει καθαρά, ή δηλώνει το αυτο­νό­ητο; Και επειδή η ανωτέρω δήλωση εκ των πραγ­μά­των συσχε­τί­ζε­ται με τα περί «μονα­χο­φά­η­δων» του Κοτζιά, ας ξεκα­θα­ρί­σουμε ότι ποτέ κυβέρ­νηση ή πολι­τικό κόμμα στην Ελλάδα και στην Κύπρο δεν ισχυ­ρί­σθηκε ότι όλα είναι δικά μας, ότι η Τουρκία δεν έχει υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ και στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Αντι­θέ­τως, είναι η Άγκυρα που ισχυ­ρί­ζε­ται ότι όλα τα νησιά, μικρά ή μεγάλα, δεν έχουν υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ, φθά­νο­ντας την τουρ­κική υφα­λο­κρη­πίδα (σύμφωνα με τους χάρτες Ακάρ) μέχρι και νότια της Κρήτης!

Κατά συνέ­πεια, ο Κατρού­γκα­λος, ως εκπρό­σω­πος της Ελλάδας, όφειλε να πει το αυτο­νό­ητο που είπε, προ­σθέ­το­ντας ότι τα ελλη­νικά νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ κι ότι η θέση της Αθήνας είναι πως η υφα­λο­κρη­πίδα ΑΟΖ πρέπει να οριο­θε­τη­θεί με βάση την αρχή της μέσης γραμμής. Και επειδή η Τουρκία έχει δια­φο­ρε­τική θέση, θα έπρεπε να επα­να­λά­βει την πρόταση για παρα­πο­μπή της δια­φο­ράς στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης για να την επι­λύ­σει με βάση το Διεθνές Δίκαιο.

Αυτό προ­βλέ­πει ρητά ότι ακόμα και η πιο μικρή νησίδα, εάν φιλο­ξε­νεί έστω και στοι­χειώδη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα (π.χ. εκτρέ­φο­νται κατσί­κια), δικαιού­ται υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ. Η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, ωστόσο, έχει κατα­στεί συμ­βα­τικό δίκαιο και ως εκ τούτου δεσμεύει και την Τουρκία. Παρόλα αυτά, η Άγκυρα εμμένει στον ισχυ­ρι­σμό της, επι­κα­λού­μενη ειδικές συν­θή­κες, όπως επίσης δεν έχει ανα­γνω­ρί­σει τη δικαιο­δο­σία του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου.

Στο στό­χα­στρο το Καστε­λό­ριζο

Τι προ­σπα­θούν, λοιπόν, να μας πουν κατά σειρά οι Τσίπρας, Κοτζιάς και Κατρού­γκα­λος, ο καθένας με τον τρόπο του; Δεδο­μέ­νου ότι τα ζητή­ματα που αφορούν στην κυπριακή ΑΟΖ είναι αρμο­διό­τητα της Λευ­κω­σίας, δεν ανα­φέ­ρο­νται σ’ αυτήν. Σύμφωνα με έγκυρες διπλω­μα­τι­κές πηγές, όλες αυτές οι δηλώ­σεις ανα­φέ­ρο­νται στη θαλάσ­σια περιοχή του Καστε­λο­ρί­ζου. Ο Κοτζιάς, μάλιστα, μας το είπε ωμά.

Κατά τις ίδιες πηγές, λοιπόν, η Αθήνα έχει εκφρά­σει στην Άγκυρα την ετοι­μό­τητά της να δια­πραγ­μα­τευ­θεί μικρό­τερη επήρεια του Καστε­λο­ρί­ζου όσον αφορά τις θαλάσ­σιες ζώνες. Η τουρ­κική πλευρά κατέ­γραψε, βεβαίως, την ελλη­νική υπο­χώ­ρηση, αλλά δεν δεσμεύ­θηκε, επι­μέ­νο­ντας ότι τα νησιά δεν δια­θέ­τουν υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ. Ως καλός προ­πα­γαν­δι­στής, ο Κοτζιάς είχε ηθε­λη­μένα μιλήσει θολά. Μας είχε, λοιπόν, πει ότι δια­φω­νεί με όσους υπο­στη­ρί­ζουν ότι το Καστε­λό­ριζο έχει όλη την υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ της περιο­χής!

Αυτό που ήθελε να πει είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να απο­δε­χθεί ότι το σύμπλεγμα του Καστε­λο­ρί­ζου δεν θα έχει πλήρη επήρεια σε υφαλοκρηπίδα-ΑΟΖ. Με άλλα λόγια πως δεν πρέπει να εφαρ­μο­στεί η αρχή της μέσης γραμμής στην οριο­θέ­τηση. Η θέση αυτή, όμως, ισο­δυ­να­μεί με εκ των προ­τέ­ρων παρα­χώ­ρηση εθνικών δικαιω­μά­των.

Εάν η Τουρκία δεχόταν η διαφορά για την οριο­θέ­τηση της υφαλοκρηπίδας-ΑΟΖ π.χ. του Καστε­λο­ρί­ζου να παρα­πεμ­φθεί στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης, αυτό ενδε­χο­μέ­νως να μην έδινε στο μικρό ελλη­νικό νησιω­τικό σύμπλεγμα πλήρη επήρεια, λόγω του μεγάλου χερ­σαίου όγκου της Τουρ­κίας. Ενδε­χο­μέ­νως να οριο­θε­τούσε, συν­δυά­ζο­ντας την αρχή της μέσης γραμμής με την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας. Προ­φα­νώς, η Ελλάδα θα απο­δε­χό­ταν τη σχετική απόφαση, αφού έχει ανα­γνω­ρί­σει τη δικαιο­δο­σία του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου. Άλλο αυτό, όμως, κι άλλο εκ των προ­τέ­ρων να λες ότι η Αθήνα είναι έτοιμη να απο­δε­χθεί μειω­μένη επήρεια, υπο­νο­μεύ­ο­ντας καίρια τη δια­πραγ­μα­τευ­τική και νομική θέση της χώρας.

Μορφές συνδιαχείρισης-συνεκμετάλλευσης

Σύμφωνα με τις ίδιες διπλω­μα­τι­κές πηγές, η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει εμφα­νι­σθεί δια­τε­θει­μένη να συζη­τή­σει και μορφές συνδιαχείρισης-συνεκμετάλλευσης του­λά­χι­στον στη θαλάσ­σια περιοχή του Καστε­λο­ρί­ζου. Αυτό το νόημα είχε και η δήλωση Κοτζιά «να δώσεις στην Τουρκία μία προ­ο­πτική να συμ­με­τά­σχει στην οικο­νο­μική ανάταση (από την εκμε­τάλ­λευση των ενερ­γεια­κών κοι­τα­σμά­των)». Και για να μην αφήσει καμία αμφι­βο­λία για το τι εννοεί πρό­σθεσε: «να το βάλουμε στο τραπέζι να το συζη­τή­σουμε» με την Άγκυρα.

Αυτά, όμως, δεν είναι μόνο του Κοτζιά. Στη συνέ­ντευξή του στο πρα­κτο­ρείο «Ανα­ντο­λού», ο Κατρού­γκα­λος κινή­θηκε στο ίδιο μήκος κύματος, δηλώ­νο­ντας ότι «ασφαλώς βλέ­πουμε θετικά την συμ­με­τοχή της Τουρ­κίας» στην ενερ­γειακή εξίσωση της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Ζήτησε, μάλιστα, τη συμ­με­τοχή και της Τουρ­κίας στην τριμερή συνερ­γα­σία Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ!

Η πρόταση αυτή, ωστόσο, είναι άκρως επι­πό­λαιη. Η Κυπριακή Δημο­κρα­τία πως θα απο­δε­χθεί σε ένα σχεδόν συμ­μα­χικό σχήμα τη συμ­με­τοχή των Τούρκων που κατέ­χουν σχεδόν το 40% της επι­κρά­τειάς της; Επι­πλέον, το Ισραήλ έχει ανοικτό μέτωπο με τον Ερντο­γάν και ούτε καν θα συζη­τούσε ένα τέτοιο ενδε­χό­μενο. Τα γεω­πο­λι­τικά τρίγωνα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ (στη σύνοδο της Ιερου­σα­λήμ συμ­με­τεί­χαν και οι ΗΠΑ) και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος (στην επόμενη σύνοδο θα συμ­με­τά­σχει και η Γαλλία), άλλωστε, συγκρο­τούν με τις ευλο­γίες της Δύσης ένα άτυπο γεω­στρα­τη­γικό πλέγμα. Αυτό το πλέγμα αφήνει εκτός την Τουρκία και στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, χωρίς να ομο­λο­γεί­ται ευθέως, έχει ως στόχο να την ανα­σχέ­σει στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Εξευ­τε­λι­στι­κός κατευ­να­σμός

Μπορεί, λοιπόν, ο Κατρού­γκα­λος να ήθελε να χαϊ­δέ­ψει τα αυτιά των Τούρκων για να τους κατευ­νά­σει, αλλά με τη θλιβερή κατευ­να­στική διπλω­μα­τία του εκθέτει την Ελλάδα στους συμ­μά­χους της. Και μόνο η δήλωσή του ότι σκοπός του είναι ο Τσα­βού­σο­γλου να τον λέει «καρντάς» (αδελφό) και όχι «γκιαούρ» (άπιστο) είναι η επιτομή ενός εξευ­τε­λι­στι­κού κατευ­να­σμού.

Ας μάθει, λοιπόν, ότι απο­στολή του Έλληνα υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών είναι να προ­α­σπί­ζει τα εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα με όρους διε­θνούς δικαίου και εθνικής αξιο­πρέ­πειας. Να συνο­μι­λεί με τον Τούρκο ομόλογό του με όρους ισο­τι­μίας κι όχι να εκλι­πα­ρεί για χαμηλές θερ­μο­κρα­σίες στο ελλη­νο­τουρ­κικό μέτωπο. Δεν είναι, βεβαίως, τυχαίο ότι στη συνά­ντηση της Αττά­λειας ο Τσα­βού­σο­γλου προ­σήλθε με σκληρή ατζέντα. Παραλ­λή­λως, ο Ερντο­γάν δεν χάνει ευκαι­ρία να χρη­σι­μο­ποιεί επιθετική-προσβλητική ρητο­ρική ενα­ντίον της Ελλάδας.

Σε κάθε περί­πτωση, πάντως, η κυβέρ­νηση Τσίπρα οφείλει να αφήσει στην άκρη τις θολές δηλώ­σεις και να ξεκα­θα­ρί­σει τη θέση της όσον αφορά τα ζητή­ματα που η ίδια άνοιξε. Ας πει και στα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης και στους πολίτες τι ακριβώς επι­διώ­κει. Εάν προ­τεί­νει ειδικά για τη θαλάσ­σια περιοχή του Καστε­λο­ρί­ζου μία συνεκ­με­τάλ­λευση πιθανών κοι­τα­σμά­των, προ­κει­μέ­νου να αρθεί το αδιέ­ξοδο που υφί­στα­ται σήμερα ας το πει καθαρά.

Πηγή slpress.gr