Κτηματολόγιο: Απαντήσεις σε 25 γρίφους-Τι ισχύει για ειδικές περιπτώσεις – Τι γίνεται µε τις κληρονοµιές

Η προ­σέλ­κυση περισ­σό­τε­ρων ιδιο­κτη­τών ειδικά από αγρο­τι­κές περιο­χές, οι οποίες απο­τε­λούν το µεγαλύτερο τµήµα αυτής της φάσης κτηµατογράφησης, αλλά εµφανίζουν και τις περισ­σό­τε­ρες δυσκο­λίες, απο­τε­λεί το βασικό στοίχηµα του φορέα του Ελλη­νι­κού Κτηµατολογίου αυτήν την περίοδο.

Την επόµενη εβδοµάδα, µάλιστα, αρχίζει νέα καµπάνια από τον φορέα µε τη διορ­γά­νωση ενηµερωτικών ηµερίδων σε συνερ­γα­σία µε τις τοπικές Αρχές και στόχο την πλη­ρο­φό­ρηση του κοινού, το οποίο µέχρι τώρα εµφανίζεται «µουδιασµένο», παρά το γεγονός ότι οι πρώτες εκ των νέων προθεσµιών για την υποβολή δηλώ­σεων περιου­σίας αρχί­ζουν να εκπνέ­ουν. Και παρά το γεγονός ότι η υποβολή δήλωσης είναι µια σχετικά εύκολη δια­δι­κα­σία, υπάρ­χουν ορισµένες περι­πτώ­σεις οι οποίες χρειά­ζο­νται ειδικό χειρισµό και κάποια πρό­σθετα δικαιο­λο­γη­τικά. Σε αυτούς τους «γρίφους» -και όχι µόνοέρχεται να ρίξει φως το «Εθνος», παρου­σιά­ζο­ντας έναν πλήρη οδηγό µε συγκεκριµένες οδηγίες τόσο για τις κατη­γο­ρίες υπο­χρε­ω­τι­κών δηλώ­σεων περιου­σίας, όσο και για τις ειδικές περι­πτώ­σεις, ενώ, µεταξύ άλλων, παρέχει ανα­λυ­τικά παραδείγµατα µε τα τέλη για τους ιδιο­κτή­τες ανά περιοχή.

Υπο­χρε­ω­τική δήλωση

Πάντως, το Εθνικό Κτηµατολόγιο υπενθυµίζει ότι η υποβολή δήλωσης είναι υπο­χρε­ω­τική για όλα τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα που έχουν εµπράγµατο ή άλλο εγγρα­πτέο δικαίωµα σε ακίνητο. Υπο­χρέ­ωση υπο­βο­λής δήλωσης έχουν και όσοι δια­χει­ρί­ζο­νται ξένη περιου­σία (εκκα­θα­ρι­στής δια­θή­κης, σύν­δι­κος πτώ­χευ­σης, κηδεµόνας σχο­λά­ζου­σας κληρονοµίας, εκτε­λε­στής δια­θή­κης, δια­χει­ρι­στής ακι­νή­του κ.λπ.). Επίσης, όποιος αποκτά δικαίωµα κατά την περίοδο συλ­λο­γής δηλώ­σεων υπο­χρε­ού­ται να υπο­βά­λει δήλωση, ανε­ξάρ­τητα από το αν το δικαίωµα έχει ήδη δηλωθεί από τον προηγούµενο δικαιούχο.

Τα δικαιώµατα αυτά είναι:

• Κυριό­τητα (πλήρης ή ψιλή κυριό­τητα)
• ∆ουλεία (π.χ. επι­καρ­πίας από γονική παροχή, οίκησης, διόδου κ.λπ.)
• Υποθήκη / προσηµείωση
• Αγωγή και ανακοπή
• Κατά­σχεση
• Μακρο­χρό­νια µίσθωση
• Χρονοµεριστική µίσθωση (time sharing)
• Χρηµατοδοτική µίσθωση ακι­νή­του (leasing)
• Μεταλ­λειο­κτη­σία
• Μετα­φορά συντε­λε­στή δόµησης

Οι δηλώ­σεις που υπο­βάλ­λο­νται αφορούν στο δικαίωµα, και όχι στο ακίνητο. Ως εκ τούτου, εάν ένα ακίνητο ανήκει σε περισ­σό­τερα του ενός άτοµα, πρέπει όλοι όσοι έχουν δικαίωµα σε αυτό να το δηλώ­σουν (δηλαδή και αυτός που έχει την ψιλή κυριό­τητα και αυτός που έχει την επι­καρ­πία). ∆εδοµένου ότι το Κτηµατολόγιο κατα­γρά­φει ιδιο­κτη­σία, και όχι χαρακτηρισµό, όλα τα ακίνητα των υπό κτηµατογράφηση περιο­χών πρέπει να δηλω­θούν.

Με άλλα λόγια, δηλώ­νο­νται και τα αυθαί­ρετα και τα εκτός σχεδίου σε κάθε περιοχή, είτε έχουν κτίσµα είτε όχι, χωρίς καµία εξαί­ρεση. Οι ιδιο­κτή­τες µαζί µε τη συµπληρωµένη δήλωση υπο­βάλ­λουν απλό φωτο­α­ντί­γραφο του τίτλου ιδιο­κτη­σίας (π.χ. συµβόλαιο), φωτο­α­ντί­γραφο του πιστο­ποι­η­τι­κού µεταγραφής/εγγρα­φής στο υπο­θη­κο­φυ­λα­κείο, στοι­χεία για τον εντοπισµό του ακι­νή­του, φωτο­α­ντί­γραφο αστυνοµικής ταυ­τό­τη­τας ή δια­βα­τη­ρίου του δικαιού­χου και απλό φωτο­α­ντί­γραφο εγγρά­φου που απο­δει­κνύει τον ΑΦΜ (απόσπασµα εκκα­θα­ρι­στι­κού σηµειώµατος Εφορίας, απο­δει­κτικό από­δο­σης ΑΦΜ ή λογαριασµό ∆ΕΗ).

Το Εθνικό Κτηµατολόγιο υπενθυµίζει ότι η υποβολή δήλωσης είναι υπο­χρε­ω­τική για όλα τα φυσικά ή νοµικά πρόσωπα που έχουν εµπράγµατο ή άλλο εγγρα­πτέο δικαίωµα σε ακίνητο

Εφόσον ο ιδιο­κτή­της δεν δια­θέ­τει ΑΦΜ, θα πρέπει να εκδώσει πριν από την υποβολή της δήλωσης, δεδοµένου ότι είναι κάτοχος ακί­νη­της περιου­σίας. Σε περί­πτωση που δεν έχει πιστο­ποι­η­τικό µεταγραφής, θα το ζητήσει µε αίτηση από το υπο­θη­κο­φυ­λα­κείο ή, εφόσον τα στοι­χεία της µεταγραφής (τόµος, αριθµός, ηµεροµηνία µεταγραφής κ.λπ.) είναι γνωστά, απλώς θα τα συµπληρώσει στο σχετικό πεδίο της δήλωσης και στη συνέ­χεια θα προσκοµίσει το πιστο­ποι­η­τικό για τη συµπλήρωση της δήλωσης. Κρίσιµη είναι η συµπλήρωση της ηλε­κτρο­νι­κής διεύ­θυν­σης (e-mail) του ιδιο­κτήτη, ώστε να υπάρχει ανοι­χτός δίαυλος επι­κοι­νω­νίας µε το Γραφείο Κτηµατογράφησης κυρίως την περίοδο της προ­α­νάρ­τη­σης για κάθε περιοχή.

Οι γρίφοι που δυσκο­λεύ­ουν τους υπό­χρε­ους

• ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ: Σε ακίνητα που έχει µεταβιβαστεί µόνο η ψιλή κυριό­τητα και έχει παρα­κρα­τη­θεί η επι­καρ­πία, υπό­χρεοι δήλωσης είναι τόσο ο ψιλός κύριος όσο και ο επι­καρ­πω­τής του ακι­νή­του, ο καθένας για το δικαίωµά του.
• ΣΥΓΚΥΡΙΟΤΗΤΑ: Κάθε συγκύ­ριος δηλώνει το ποσοστό που του ανήκει (π.χ. αγροτεµάχιο που ανήκει σε δύο αδέλφια από 50%, δηλώ­νε­ται ξεχω­ρι­στά από καθέναν για το δικό του ποσοστό).
• ΚΑΘΕΤΗ Ή ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ Ι∆ΙΟΚΤΗΣΙΑ: Κάθε ιδιο­κτή­της δηλώνει το δικαίωµά του επί της ορι­ζό­ντιας ή κάθετης ιδιο­κτη­σίας (π.χ. το διαµέρισµά του σε µια πολυ­κα­τοι­κία).
• ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ∆ΟΥΛΕΙΑ (διόδου, άντλη­σης νερού, θέασης): Ο δικαιού­χος της δου­λείας υπο­βάλ­λει δήλωση για το δικαίωµα της δου­λείας του επί του ξένου ακι­νή­του και για το δικαίωµα της κυριό­τη­τάς του στο δικό του ακίνητο. Ο κύριος του βεβαρηµένου µε τη δουλεία ακι­νή­του (δου­λεύον ακίνητο) υπο­βάλ­λει δήλωση για την κυριό­τητα στο δικό του ακίνητο. Πρα­κτικά, εάν υποθέσουµε ότι ο Α είναι ιδιο­κτή­της αγροτεµαχίου και έχει δικαίωµα να περνά (µε αυτο­κί­νητο, µε τα πόδια κ.λπ.) µέσα από το αγροτεµάχιο του γείτονά του (Β) από συγκεκριµένη δίοδο, ο Α θα δηλώσει τα εξής δικαιώµατα: α) την κυριό­τητά του στο δικό του ακίνητο και β) την πραγµατική δουλεία στο ακίνητο του Β (γείτονα). Ο Β θα δηλώσει µόνο την κυριό­τητά του.
• ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ ∆ΑΝΕΙΟ ΜΕ ΥΠΟΘΗΚΗ: Ο ιδιο­κτή­της του ακι­νή­του δηλώνει το δικαίωµα της κυριό­τη­τάς του και η δανεί­στρια τράπεζα δηλώνει το δικαίωµα της εµπράγµατης ασφά­λειας (υποθήκη, προσηµείωση)
• ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΣΕ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΕΣ (απο­θή­κες, γκαράζ): Εάν οι βοη­θη­τι­κοί χώροι έχουν χιλιο­στά στο οικό­πεδο (απο­τε­λούν δηλαδή αυτο­τε­λείς ιδιο­κτη­σίες), δηλώ­νο­νται ξεχω­ρι­στά από τη διηρηµένη ιδιο­κτη­σία το κτίριο (σε ξεχω­ρι­στό έντυπο δήλωσης). Εάν δεν έχουν χιλιο­στά στο οικό­πεδο (είναι δηλαδή «παρακολούθηµα» ενός διαµερίσµατος), κατα­γρά­φο­νται στο πεδίο «Βοη­θη­τι­κοί χώροι διηρηµένων ιδιο­κτη­σιών» της δήλωσης του διαµερίσµατος.
• ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ (απο­θή­κες, αντλιο­στά­σια κ.λπ.): Οι κατα­σκευές αυτές δεν απο­τε­λούν αυτο­τε­λείς ιδιο­κτη­σίες, γι’ αυτό κατα­γρά­φο­νται στο πεδίο «Κτίρια για τα οποία δεν έχει συστα­θεί ορι­ζό­ντια ή κάθετη ιδιο­κτη­σία» της δήλωσης του ακι­νή­του (δεν χρησιµοποιείται, δηλαδή, ξεχω­ρι­στό έντυπο). Εκτός των απα­ραί­τη­των για όλες τις περι­πτώ­σεις εγγρά­φων, οι ιδιο­κτή­τες θα πρέπει να γνω­ρί­ζουν πως εάν έχουν απο­κτή­σει δικαίωµα (π.χ. κυριό­τητα) σε ένα ακίνητο µε δια­φο­ρε­τι­κούς τίτλους (π.χ. το 25% µε δωρεά, το 30% µε γονική παροχή και το 45% µε αγορά), τότε θα πρέπει να κατα­θέ­σουν όλους τους τίτλους και να συµπληρώσουν τα σχετικά πεδία στην ενότητα «Στοι­χεία δικαιώµατος». Εάν κάποιος έχει γει­το­νικά ακίνητα, θα τα δηλώσει ως ενιαίο ακίνητο µόνον εάν η συνέ­νωση προ­κύ­πτει από πράξη (π.χ. συµβολαιογραφική) η οποία έχει µεταγραφεί. ∆ιαφο­ρε­τικά, θα υπο­βά­λει δήλωση για κάθε ακίνητο και θα επι­συ­νά­ψει τον αντί­στοιχο τίτλο.

Οι αγρο­τι­κές περιο­χές εµφανίζουν τις µεγαλύτερες δυσκο­λίες και τη χαµηλότερη αντα­πό­κριση του κοινού

Τι ισχύει για κληρονοµιά και έκτακτη χρη­σι­κτη­σία

Απα­ραί­τητη είναι η υποβολή δήλωσης από κάθε κληρονόµο σε περί­πτωση κληρονοµιάς. Λύση υπάρχει ακόµα και για τις περι­πτώ­σεις που δεν υφί­στα­ται διαθήκη. Ακόµα και τα ακίνητα, για τα οποία δεν υπάρ­χουν τίτλοι ιδιο­κτη­σίας, ο ενδιαφερόµενος µπορεί να τα δηλώσει επι­συ­νά­πτο­ντας συγκεκριµένα έγγραφα που απο­δει­κνύ­ουν την επί 20ετία νοµή του. Κάθε κληρονόµος πρέπει να δηλώσει το µερίδιό του (ποσοστό δικαιώµατος επί τοις εκατό ή σε κλάσµα) στο ακίνητο που έχει κληρονοµήσει. ∆ικαίωµα που έχει απο­κτη­θεί µε κληρονοµιά, µπορεί να δηλωθεί ακόµα και αν δεν έχει γίνει αποδοχή κληρονοµιάς (ή άλλη ισοδύναµη πράξη π.χ. κληρονοµητήριο).

Σε αυτή την περί­πτωση, όµως, θα πρέπει να προσκοµισθούν τα απα­ραί­τητα δικαιο­λο­γη­τικά, ανάλογα µε την ύπαρξη ή όχι δια­θή­κης. Ετσι, εάν υπάρχει διαθήκη, υπο­βάλ­λο­νται υπο­χρε­ω­τικά ο τίτλος του κληρονοµούµενου, ληξιαρ­χική πράξη θανάτου, αντί­γραφο της δηµοσιευµένης δια­θή­κης, πιστο­ποι­η­τικό περί µη δηµοσιεύσεως άλλης δια­θή­κης και πιστο­ποι­η­τικό περί µη απο­ποι­ή­σεως κληρονοµιάς. Σε περί­πτωση που ο κληρονοµούµενος δεν είχε τίτλους γιατί είχε το ακίνητο µε χρη­σι­κτη­σία, πρέπει να προσκοµίσει δύο έγγραφα από τα οποία να προ­κύ­πτει πως ασκούσε πράξεις νοµής επί 20ετία. Στην περί­πτωση που δεν υπάρχει διαθήκη, υπο­βάλ­λο­νται υπο­χρε­ω­τικά ο τίτλος του κληρονοµούµενου, ληξιαρ­χική πράξη θανάτου, πιστο­ποι­η­τικό εγγυ­τέ­ρων συγ­γε­νών, πιστο­ποι­η­τικό περί µη δηµοσιεύσεως δια­θή­κης και πιστο­ποι­η­τικό περί µη απο­ποι­ή­σεως κληρονοµιάς.

Πώς δηλώ­νε­ται

Σε περί­πτωση που κάποιος έχει απο­κτή­σει δικαίωµα µε έκτακτη χρη­σι­κτη­σία, πρέπει να κατα­θέ­σει τη σχετική τελε­σί­δικη δικα­στική απόφαση εφόσον υπάρχει. Εάν δεν υπάρχει, θα πρέπει να υπο­βά­λει έγγραφα από τον συνδυασµό των οποίων απο­δει­κνύ­ε­ται η 20ετής νοµή και κατοχή του ακι­νή­του (π.χ. λογαριασµοί ∆ΕΗ, ΟΤΕ, εται­ρειών ύδρευ­σης κ.λπ., µισθωτήρια, απο­δει­κτικά επι­δό­τη­σης, συµβολαιογραφική πράξη ανα­γνώ­ρι­σης ορίων, έγγραφα υπο­θη­κών και λοιπών βαρών επί του ακι­νή­του, συµβόλαια γει­το­νι­κών ιδιο­κτη­τών που ανα­φέ­ρουν τον δηλού­ντα ως κύριο του ακι­νή­του, Ε9 κ.λπ.). Στην περί­πτωση χρη­σι­κτη­σίας είναι απα­ραί­τητη και η επι­σύ­ναψη τοπο­γρα­φι­κού διαγράµµατος, εκτός εάν η θέση και τα όρια του γεωτεµαχίου µπορούν να προσ­διο­ρι­στούν επα­κρι­βώς στον ψηφιακό χάρτη της περιο­χής, ενώ οπωσ­δή­ποτε ένα από τα προσκοµιζόµενα έγγραφα πρέπει να είναι το Ε9 που θα περιλαµβάνει το δηλούµενο ακίνητο.

Τι πλη­ρώ­νουμε: 35 ευρώ για κάθε δικαίωµα

Το πάγιο τέλος κτηµατογράφησης είναι 35 ευρώ για κάθε δικαίωµα σε κύριο χώρο (διαµέρισµα, κατάστηµα, οικό­πεδο κ.λπ.). Για τους βοη­θη­τι­κούς χώρους (απο­θή­κες, χώροι στάθµευσης), που απο­τε­λούν αυτο­τε­λείς ιδιο­κτη­σίες, δηλαδή έχουν χιλιο­στά στο οικό­πεδο και δεν ανα­φέ­ρο­νται στον τίτλο ως παρακολουθήµατα, το τέλος κτηµατογράφησης είναι 20 ευρώ για κάθε δικαίωµα. Στις αγρο­τι­κές περιο­χές τα φυσικά πρόσωπα που δηλώ­νουν περισ­σό­τερα από δύο δικαιώµατα κυριό­τη­τας ή δου­λείας στον ίδιο προ­κα­πο­δι­στριακό ΟΤΑ, κατα­βάλ­λουν πάγιο τέλος για δύο µόνο δικαιώµατα, ανε­ξάρ­τητα από τον συνο­λικό αριθµό δικαιωµάτων που δηλώ­νουν στον συγκεκριµένο ΟΤΑ.

Το τοπο­γρα­φικό διά­γραμμα

Η επι­σύ­ναψή του είναι απα­ραί­τητη ακόµα κι αν αυτό είναι παλαιό­τε­ρης χρο­νο­λο­γίας, σε περι­πτώ­σεις που:

• ανα­φέ­ρε­ται ή προ­σαρ­τά­ται στο συµβόλαιο,
• µε τη δήλωση στο Κτηµατολόγιο γίνεται επί­κληση χρη­σι­κτη­σίας ως αιτίας κτήσης του ακι­νή­του,
• έχει εκδοθεί οικοδοµική άδεια,
• έχει ήδη συντα­χθεί τοπο­γρα­φικό για οποια­δή­ποτε άλλη χρήση (τακτο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­του, εγκα­τά­σταση φωτο­βολ­ταϊ­κών, πράξη τακτο­ποί­η­σης, διορ­θω­τική πράξη εφαρµογής κ.λπ).

Παραδείγµατα

• ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: Ιδιο­κτή­της που δηλώνει δικαιώµατα κυριό­τη­τας ή δου­λείας σε τρία διαµερίσµατα (π.χ. δύο διαµερίσµατα µε δικαίωµα κυριό­τη­τας και ένα διαµέρισµα µε δικαίωµα επι­καρ­πίας) θα κατα­βά­λει 105 ευρώ (35×3). Ιδιο­κτή­της που δηλώνει ένα δικαίωµα κυριό­τη­τας σε διαµέρισµα και ένα δικαίωµα κυριό­τη­τας σε χώρο στάθµευσης µε χιλιο­στά στο οικό­πεδο θα κατα­βά­λει 55 ευρώ (35×1) + (20×1). Ιδιο­κτή­της που δηλώνει ένα δικαίωµα κυριό­τη­τας σε διαµέρισµα και ένα δικαίωµα κυριό­τη­τας σε χώρο στάθµευσης χωρίς χιλιο­στά στο οικό­πεδο θα κατα­βά­λει 35 ευρώ.
• ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ: Ιδιο­κτή­της που δηλώνει δύο δικαιώµατα σε ακίνητα που αφορούν κυριό­τητα ή δουλεία (π.χ. επι­καρ­πία) θα κατα­βά­λει 70 ευρώ (35×2). Ιδιο­κτή­της που δηλώνει άνω των δύο δικαιωµάτων που αφορούν κυριό­τητα ή δουλεία (επι­καρ­πία) θα κατα­βά­λει 70 ευρώ (35×2).  ΣΕ ΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ: Ιδιο­κτή­της που δηλώνει ένα δικαίωµα που αφορά κυριό­τητα σε αστική περιοχή (εντός των ορίων του ίδιου ΟΤΑ) και τρία δικαιώµατα σε ακίνητα σε αγρο­τική περιοχή του ίδιου ΟΤΑ θα κατα­βά­λει 105 ευρώ, δηλαδή (35×1)+(35×2).

Πηγή ethnos.gr

Μαρία Λιλιο­πού­λου