“Η σύγχρονη δημόσια διοίκηση, προϋπόθεση για το «άλμα» στον Τουρισμό”

του Γιώργου Χατζη­μάρ­κου Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου

Στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, στα νησιά των Κυκλά­δων και της Δωδε­κα­νή­σου, χτυπά η «καρδιά» του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Είναι η Περι­φέ­ρεια που κάθε χρόνο ανα­γο­ρεύ­ε­ται σε εθνικό «πρω­τα­θλητή» στον του­ρι­σμό, σε «στυ­λο­βάτη» και «τρο­φο­δότη» της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Συνε­χί­ζο­ντας τις εντυ­πω­σια­κές επι­δό­σεις του 2016, στα νησιά της Περι­φέ­ρειάς μας πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το 2017 ο κύριος όγκος των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων, αλλά και το μεγα­λύ­τερο ποσοστό δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων στη χώρα, σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος. Η μέση δαπάνη ανά επι­σκέ­πτη, παρου­σί­ασε αύξηση, σε σχέση με το 2016, μόνο στο Νότιο Αιγαίο. Την Περι­φέ­ρεια που δια­θέ­τει τον μεγα­λύ­τερο αριθμό ξενο­δο­χεια­κών κλινών, αλλά και τον μεγα­λύ­τερο αριθμό ξενο­δο­χείων 5 αστέρων.

Τα παρα­πάνω στοι­χεία, που απο­τυ­πώ­νουν την ισχυρή επί­δραση του Νοτίου Αιγαίου στο συνο­λικό του­ρι­στικό προϊόν της χώρας μας, απο­τε­λούν τη μεγα­λύ­τερη επι­βρά­βευση της στρα­τη­γι­κής επι­λο­γής της Περι­φέ­ρειάς μας, να εργα­στεί με προ­σή­λωση πάνω στον του­ρι­σμό, με όρους που αρμό­ζουν σ’ έναν πρω­τα­θλητή.

Η ανάγκη στή­ρι­ξης του του­ρι­σμού των νησιών μας συνέ­πεσε με μια εξαι­ρε­τικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα και προ­σέ­δωσε στην επιλογή μας τον χαρα­κτήρα της εθνικής προ­σπά­θειας, όπως αρμόζει άλλωστε στην Περι­φέ­ρεια με τους πιο δημο­φι­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Η απόλυτη συναί­σθηση των χαρα­κτη­ρι­στι­κών, των μεγεθών και των δυνα­το­τή­των του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος των νησιών μας, δια­μόρ­φω­σαν το Στρα­τη­γικό Σχέδιο Ανά­πτυ­ξης του Του­ρι­σμού του Νοτίου Αιγαίου, που εφαρ­μό­ζε­ται με εξαι­ρε­τική επι­τυ­χία και εντυ­πω­σια­κές επι­δό­σεις.

Με άξονα την εξω­στρέ­φεια, η Περι­φέ­ρειά μας συνερ­γά­στηκε με τους καλύ­τε­ρους στον κόσμο στον τομέα του του­ρι­σμού και της επι­κοι­νω­νίας, για να ανα­στρέ­ψει το διεθνές κλίμα ενάντια στη χώρα μας, που στο 2015 λει­τουρ­γούσε, συνυ­πο­λο­γι­ζό­με­νου και του μετα­να­στευ­τι­κού προ­βλή­μα­τος, ως τρο­χο­πέδη. Ουσια­στικά ήταν ένα εθνικό στοί­χημα ανά­σχε­σης της αρνη­τι­κής εικόνας της Ελλάδας στο εξω­τε­ρικό, παράλ­ληλα με τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό των σχέσεών της με παρα­δο­σια­κές και νέες αγορές.

Η επι­τυ­χία του Νοτίου Αιγαίου το 2016 στον του­ρι­σμό, έχει την ιδιαι­τε­ρό­τητα ότι ήρθε μετά από μια χρονιά, κατά την οποία το Αιγαίο συνο­λικά ήταν στο επί­κε­ντρο αρνη­τι­κών ειδή­σεων στα ΜΜΕ όλου του κόσμου, λόγω ακριβώς των μετα­να­στευ­τι­κών και προ­σφυ­γι­κών ροών. Τον Οκτώ­βριο του 2015, η πλειο­ψη­φία των συμπα­τριω­τών μας δήλωνε ότι η μονο­ψή­φια πτώση κατά το 2016 θα ήταν κατά­κτηση. Αυτό που φαι­νό­ταν ακα­τόρ­θωτο, η αύξηση δηλαδή του 2016, και μάλιστα σε ιστο­ρικά για την εποχή επίπεδα, ήρθε μόνο μετά από πολύ σκληρή, επαγ­γελ­μα­τική, μεθο­δική δουλειά. Δουλειά που συνο­δεύ­τηκε και με μεγάλο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου διέθεσε στο σχέδιο που εκπό­νησε. Πως άλλωστε θα μπο­ρούσε να υλο­ποι­η­θεί ένα σχέδιο που στόχευε στην αντι­στροφή κλί­μα­τος; Στη χώρα όπου όλοι έχουν μια φτηνή πρόταση σωτη­ρίας, το να «υπη­ρε­τή­σεις» ένα σχέδιο μεσο­πρό­θε­σμο με οικο­νο­μι­κές θυσίες, για την Περι­φέ­ρειά μας, απαι­τούσε και ισχυρή πολι­τική βούληση, που θα αγνο­ούσε το περί­φημο και υπερ­τι­μη­μένο «πολι­τικό κόστος».

Οι δυνα­τό­τη­τες των νησιών μας είναι ανε­ξά­ντλη­τες και αυτές ανα­δεί­ξαμε και συνε­χί­ζουμε να ανα­δει­κνύ­ουμε με τις πιο προηγ­μέ­νες μεθό­δους ψηφια­κού marketing. Έχοντας ως στόχο να αφή­σουμε δυνατό το στίγμα του Νοτίου Αιγαίου στις διε­θνείς αγορές, δημιουρ­γή­σαμε, σε συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, τον Ε.Ο.Τ., τον Σ.Ε.Τ.Ε. και τη Marketing Greece, ένα πρω­το­πο­ριακό πλάνο δράσεων του­ρι­στι­κής προ­βο­λής με ορί­ζο­ντα τριε­τίας. Ανα­δεί­ξαμε τη μονα­δι­κό­τητα του κάθε νησιού ξεχω­ρι­στά, τις εμπει­ρίες που προ­σφέ­ρει στον επι­σκέ­πτη, έχοντας ως κεντρικό μας σύνθημα το Aegean Islands-Like No Other. Συν­δέ­σαμε το του­ρι­στικό προϊόν του Νοτίου Αιγαίου με τον πολι­τι­σμό, τον αθλη­τι­σμό, τη γαστρο­νο­μία.

Η προβολή μαζί με την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών και τη δημιουρ­γία νέων ταξι­διω­τι­κών εμπει­ριών είναι τα τρία από τα βασικά προ­α­παι­τού­μενα για να έχει μέλλον ο του­ρι­σμός, για να προ­σφέ­ρει αυτά που μπορεί στην τοπική κοι­νω­νία, αλλά και στην εθνική προ­σπά­θεια για έξοδο από την κρίση. Και πάνω σε αυτά εργα­ζό­μα­στε με σχέδιο, συνέ­πεια, επαγ­γελ­μα­τι­σμό, επεν­δύ­ο­ντας μεγάλο ποσοστό πόρων, οικο­νο­μι­κών και ανθρώ­πι­νων, στον μονα­δικό κλάδο της οικο­νο­μίας των νησιών, που δίνει ελπίδα, αισιο­δο­ξία, εισό­δημα και θέσεις εργα­σίας.

Στη γαστρο­νο­μία, ειδι­κό­τερα, επεν­δύ­σαμε, στο­χεύ­ο­ντας στο «κτίσιμο» ενός brand ανα­γνω­ρί­σι­μου και πιστο­ποι­η­μέ­νου. Για τον σκοπό αυτό επι­διώ­ξαμε με επι­τυ­χία την κατά­κτηση του τίτλου του European Young Chef 2016, που κατα­κτή­θηκε στο πρόσωπο του νεαρού Ροδίτη chef, Σταμάτη Μισο­μικέ. Η συνέ­χεια ήταν η διεκ­δί­κηση του τίτλου της Γαστρο­νο­μι­κής Περι­φέ­ρειας της Ευρώπης 2019, τίτλου που επίσης κατα­κτή­θηκε σε συνερ­γα­σία με 117 επαγ­γελ­μα­τι­κούς φορείς, συλ­λό­γους και κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους των Κυκλά­δων και της Δωδε­κα­νή­σου.

Ωστόσο, η συνεχής άνοδος του του­ρι­σμού στα νησιά της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, ανα­δει­κνύει τις δομικές αδυ­να­μίες, που η χώρα δεν κατόρ­θωσε να ξεπε­ρά­σει στα χρόνια της οικο­νο­μι­κής ευμά­ρειας. Αδυ­να­μίες που αν δεν αντι­με­τω­πι­στούν, θα λει­τουρ­γή­σουν ανα­σταλ­τικά για την περαι­τέρω ενί­σχυση του του­ρι­σμού, παρόλο που τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου δεν έχουν «ξεδι­πλώ­σει» ακόμη ολό­κληρο το φάσμα των δυνα­το­τή­των τους.

Αν, λοιπόν, συμ­φω­νούμε ότι η συμβολή του του­ρι­σμού στην επί­τευξη της πολυ­πό­θη­της κοι­νω­νι­κής ευη­με­ρίας είναι κάτι παρα­πάνω από σημα­ντική για την Περι­φέ­ρειά μας, αλλά και για την ίδια την ελλη­νική οικο­νο­μία, οφεί­λουμε να περά­σουμε στον σχε­δια­σμό και τη λήψη των μέτρων αυτών που θα του επι­τρέ­ψουν να κατα­κτή­σει κορυφές ακόμη υψη­λό­τε­ρες, κορυφές εφικτές και προ­σι­τές, αφού η δυνα­μική και η προ­ο­πτική των νησιών μας αξιο­ποιεί­ται σήμερα σε ποσοστό χαμηλό. Μέτρα που έχουν να κάνουν με τη διοι­κη­τική και οικο­νο­μική θωρά­κιση των νησιών και ενί­σχυση των υπο­δο­μών τους, που με δυσκο­λία σηκώ­νουν το βάρος της σημε­ρι­νής ροής επι­σκε­πτών, πόσο μάλλον εμπο­δί­ζουν την αύξηση αυτής.

Η συζή­τηση στον δημόσιο διάλογο που άνοιξε για την πορεία του 2018 στον Του­ρι­σμό, θυμίζει, δυστυ­χώς, πολύ, την Ελλάδα που μας πλήγωσε. Έχουμε όλοι δια­βά­σει, το τελευ­ταίο διά­στημα, εκα­το­ντά­δες άρθρα για το πόσο μικρό είναι το οικο­νο­μικό απο­τέ­λε­σμα, παρά τα ρεκόρ στις αφίξεις. Εύκολες και πρό­χει­ρες ανα­λύ­σεις, συν­θή­ματα και καμία πρόταση -ή για να το πω καλύτερα- καμία πρόταση που να περι­λαμ­βά­νει και υπο­χρέ­ωση που δεν αφορά μόνο τους «άλλους». Το 2018, για τα νησιά μας έχει ήδη πιάσει επίπεδα που δύσκολα θα μπο­ρέ­σουμε να ξανα­δούμε και πραγ­μα­τικά περι­μένω από όλους αυτούς που υπο­βαθ­μί­ζουν σε κάθε ευκαι­ρία την ευη­με­ρία των αφίξεων να είναι οι πρώτοι που θα κατα­κε­ραυ­νώ­νουν το 2019 σε μια πιθανή μονο­ψή­φια πτώση στις αφίξεις. Και ξέρουμε ότι θα το κάνουν, γιατί η κοινή γνώμη στη χώρα μας δια­μορ­φώ­νε­ται από ημι­μα­θείς.

Εμείς, από το του­ρι­στικό 2018 μάθαμε με έναν σκληρό τρόπο ότι οι δημό­σιες επεν­δύ­σεις στις υπο­δο­μές που χρεια­ζό­μα­στε για να δια­τη­ρή­σουμε ή καλύ­τερα για να «υπη­ρε­τή­σουμε» σωστά αυτό το επίπεδο των αφίξεων, είναι πολ­λα­πλά­σιες αυτών που έχουμε δια­θέ­σι­μες. Οι κορυφές που μπο­ρούμε να κατα­κτή­σουμε στον του­ρι­σμό, απαι­τούν αλλαγή μοντέ­λου σε πολλά επίπεδα. Άλλη αυτο­διοί­κηση, άλλο τρόπο κατα­νο­μής των πόρων, άλλες δια­δι­κα­σίες αδειο­δο­τή­σεων των έργων, άλλο μοντέλο δια­χεί­ρι­σης των υπο­δο­μών, άλλο μοντέλο χρη­μα­το­δό­τη­σης των μεγάλων έργων, άλλο εκπαι­δευ­τικό σύστημα, κ.λπ.. Βλέπετε, στον του­ρι­σμό καθρε­πτί­ζε­ται το συνο­λικό οικο­νο­μικό, πολι­τι­σμικό, κοι­νω­νικό επίπεδο κάθε χώρας.

Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να δια­νύ­σουμε και είναι καιρός να «κτί­ζουμε» θετικά και δημιουρ­γικά. Αγνο­ώ­ντας πρα­κτι­κές του παρελ­θό­ντος και εγκα­θι­στώ­ντας το συντο­μό­τερο δυνατόν μια σύγ­χρονη δημόσια διοί­κηση. Σύγ­χρονη στην οργά­νωση, στην αντί­ληψη και στη στε­λέ­χωση. Από εκεί μόνο θα έρθει η σύγκλιση δημό­σιων και ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σεων και θα μπο­ρέ­σουν επι­τέ­λους να συμ­βα­δί­σουν. Σήμερα, η διαφορά στην ταχύ­τητα ανάμεσα στον δημόσιο και τον ιδιω­τικό τομέα δημιουρ­γεί περι­βάλ­λον αφι­λό­ξενο για επεν­δύ­σεις. Αν συμ­φω­νούμε, γιατί δεν είναι σίγουρο, ότι οι επεν­δύ­σεις είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τες για να σταθεί ξανά στα πόδια της η χώρα μας και η κοι­νω­νία που έχει υπο­φέ­ρει μια δεκα­ε­τία, τότε πρέπει, ξεπερ­νώ­ντας το αγα­πη­μένο μας άθλημα του «εμφυ­λια­κού δια­λό­γου», να «κτί­σουμε» άμεσα τη δημόσια διοί­κηση, που θα μπο­ρέ­σει να ακο­λου­θή­σει, έστω από μικρή από­σταση, τον ιδιω­τικό τομέα. Μια δημόσια διοί­κηση με καθαρό σχέδιο και αντα­να­κλα­στικά.

Στη νησιω­τική Περι­φέ­ρεια του Νοτίου Αιγαίου, το ενδια­φέ­ρον για επεν­δύ­σεις, ειδικά στον του­ρι­σμό, είναι διεθνές και μεγάλο. Χρειά­ζε­ται να κρα­τη­θεί μια ιδιαί­τερα λεπτή και δύσκολη ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην αξιο­ποί­ηση αυτού του ενδια­φέ­ρο­ντος και την προ­στα­σία των νησιών με όρους αει­φο­ρίας. Οποια­δή­ποτε προ­στα­σία όμως των νησιών μας, οφείλει να ξεκινά από τη θωρά­κιση τους. Θωρά­κιση οικο­νο­μική, θεσμική, διοι­κη­τική. Η προ­στα­σία μιας νησιω­τι­κής Περι­φέ­ρειας, όπως είναι το Νότιο Αιγαίο, δεν είναι μόνο συνταγ­μα­τική υπο­χρέ­ωση, είναι ο τρόπος να ισχυ­ρο­ποιού­μα­στε εθνικά και να ανα­πτυσ­σό­μα­στε οικο­νο­μικά. Σε αυτήν την επιλογή, η μεθο­δική ενα­σχό­ληση με τον του­ρι­σμό, σε συνάρ­τηση με την αξιο­ποί­ηση των συγκρι­τι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των των νησιών μας, ήταν και είναι η απά­ντηση στην πρό­κληση για βιώσιμη οικο­νο­μική ανά­πτυξη.

Σε αυτήν την προ­σπά­θεια πρέπει να συμ­βά­λουμε όλοι, με πρόταση και όχι με συν­θή­ματα.

Το Νότιο Αιγαίο έχει δυνα­τό­τη­τες και κρύβει μεγάλες, σημα­ντι­κές ευκαι­ρίες. Στις Κυκλά­δες και τα Δωδε­κά­νησα, το στοί­χημα της ανά­καμ­ψης της οικο­νο­μίας και ανά­τα­σης της χώρας, του­λά­χι­στον στον τομέα του του­ρι­σμού, κερ­δί­ζε­ται σταθερά τα τρία τελευ­ταία του­λά­χι­στον χρόνια. Το γεγονός ότι αυτό δεν ανα­γνω­ρί­ζε­ται με τρόπο που να πιστώ­νε­ται, θεσμικά, πολι­τικά, αλλά και λογι­στικά, στην περιοχή και στους κατοί­κους της, απο­τε­λεί μια ακόμη παθο­γέ­νεια της χώρας μας. Οι επι­δό­σεις μας όμως στον «στίβο» της αξιο­ποί­η­σης των ευκαι­ριών και των δυνα­το­τή­των μας θα καθο­ρί­σουν το μέλλον μας. Η πρό­κληση για πρόοδο και ευη­με­ρία είναι μπροστά μας και το σερί των χαμένων ευκαι­ριών πρέπει κάποτε επι­τέ­λους να λάβει τέλος. Όχι μόνο για το καλό των κοι­νω­νιών των νησιών μας, αλλά και της χώρας ολό­κλη­ρης.

ΑΡΘΡΟ ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Πηγή money-tourism.gr