Οι δέκα λόγοι της τραγωδίας σύμφωνα με τον καθηγητή Ευθύμιο Λέκκα

Τον δεκά­λογο των συμπε­ρα­σμά­των της για την κατα­στρο­φική πυρ­κα­γιά στο Μάτιέδωσε στη δημο­σιό­τητα η ερευ­νη­τική ομάδα του Τμή­μα­τος Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών υπό τον καθη­γητή Ευθύμη Λέκκα έπειτα από μια πρώτη ανάλυση των δεδο­μέ­νων που συνέ­λεξε.

Όπως επι­ση­μαί­νε­ται, μεταξύ άλλων, η μη έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση, γεγονός που συνε­τέ­λεσε στον μεγάλο αριθμό των θυμάτων, οφεί­λε­ται στην ταχύ­τατη πλευ­ρική εξά­πλωση της πυρ­κα­γιάς.

Ανα­λυ­τι­κό­τερα:

1. Πρό­κει­ται για χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση πυρ­κα­γιάς σε ζώνη μίξης δασών – οικι­σμών (wildland urban interface – WUI), όπου κατα­γρά­φε­ται η υψη­λό­τερη πιθα­νό­τητα ανθρώ­πι­νων απω­λειών στον ελλη­νικό χώρο και παγκο­σμίως. Ειδικά στον ελλη­νικό χώρο τέτοιες περι­πτώ­σεις είναι πολυά­ριθ­μες.
2. Οι ισχυροί δυτικοί άνεμοι, ταχύ­τη­τας κατά θέσεις και κατά δια­στή­ματα ακόμα και άνω των 90 χιλ. την ώρα, δια­δρα­μά­τι­σαν πολύ σημα­ντικό ρόλο στη γρήγορη μετά­δοση της πυρ­κα­γιάς προς τα χαμη­λό­τερα υψό­με­τρα (downslope spread).
3. Η ταχύ­τατη πλευ­ρική εξά­πλωση της πυρ­κα­γιάς, απο­τέ­λεσε πιθα­νό­τατα τον κύριο λόγο για τη μη έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση, γεγονός που συντέ­λεσε στο μεγάλο αριθμό των θυμάτων.
4. Παρα­τη­ρή­θηκε ότι επη­ρε­ά­στη­καν κυρίως κατοι­κίες και κτήρια υπε­ρυ­ψω­μένα ή με ορόφους, με μικρό­τε­ρες κατα­γε­γραμ­μέ­νες ζημιές στα ισόγεια και στα υπόγεια, τυπικό δείγμα πυρ­κα­γιάς κόμης.
5. Με βάση μαρ­τυ­ρίες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγμή συστη­μα­τικά, προ­κύ­πτει ότι ο πλη­θυ­σμός που βρι­σκό­ταν κοντά στην παραλία, πλη­ρο­φο­ρή­θηκε για την πυρ­κα­γιά από άτομα που εκκέ­νω­ναν το δυτι­κό­τερο τμήμα του οικι­σμού Μάτι, το οποίο είχε ήδη πληγεί και όχι με τη μορφή έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης από κάποιο φορέα. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι δόθηκε σχεδόν μηδε­νι­κός χρόνος προει­δο­ποί­η­σης και αντί­δρα­σης.
6. Από την έρευνα πεδίου δια­πι­στώ­θη­καν αδυ­να­μίες στην κατα­σκευή των οικιών με ευαί­σθητα σημεία στη στέγη, τα κου­φώ­ματα και άλλα μέρη, τα οποία συνε­τέ­λε­σαν στην κατα­στροφή τους. Η βελ­τί­ωσή τους πιθανόν να είχε θετικά απο­τε­λέ­σματα σε ό,τι αφορά στην τρω­τό­τητά τους απέ­να­ντι σε πυρ­κα­γιές.
7. Σημα­ντι­κός εκτι­μά­ται ότι είναι ο ιδιαί­τε­ρος πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός του οικι­σμού, ο οποίος ενέρ­γησε ως «παγίδα» για τον πλη­θυ­σμό που προ­σπά­θησε να εκκε­νώ­σει. Κάποια από τα σημα­ντικά χαρα­κτη­ρι­στικά του ήταν: οδοί μικρού πλάτους, πολυά­ριθμα αδιέ­ξοδα, ιδιαί­τερα επιμήκη οικο­δο­μικά τετρά­γωνα, χωρίς δυνα­τό­τητα πλευ­ρι­κής δια­φυ­γής.
8. Με βάση μαρ­τυ­ρίες που ανα­λύ­ο­νται αυτή τη στιγμή συστη­μα­τικά, στις επι­πτώ­σεις συνέ­βαλε η κυκλο­φο­ριακή συμ­φό­ρηση, λόγω πανικού αλλά και η μεγάλη συγκέ­ντρωση πλη­θυ­σμού (κατοί­κων αλλά και επι­σκε­πτών / του­ρι­στών που πιθανόν δεν γνώ­ρι­ζαν τη γεω­γρα­φία της περιο­χής).
9. Η μορ­φο­λο­γία της ακτο­γραμ­μής έκανε δυσχερή την πρόβαση στην παραλία στα περισ­σό­τερα σημεία (κρη­μνώ­δεις ακτές), περιο­ρι­σμέ­νες οι προ­σβά­σι­μες παρα­λίες, τα οποία σε συν­δυα­σμό με τη χαμηλή ορα­τό­τητα και την απο­πνι­χτική ατμό­σφαιρα συντέ­λε­σαν στον εγκλω­βι­σμό.
10. Πιθανή απρό­σμενη συμπε­ρι­φορά της πυρ­κα­γιάς λόγω αλλαγής στον τύπο της βλά­στη­σης. Η πυρ­κα­γιά ξεκί­νησε από περιο­χές που είχαν καεί στο παρελ­θόν και μετέβει σε περιοχή που δεν είχε καεί πρό­σφατα με υψηλή συγκέ­ντρωση καύ­σι­μης ύλης και επο­μέ­νως η συμπε­ρι­φορά της έγινε κατά πολύ πιο εκρη­κτική.

Πηγή newsbeast.gr

Το Μάτι έχει πολε­ο­δο­μικό σχέδιο – παγίδα

Το Μάτι έχει ένα “σχέδιο παγίδα” το οποίο εγκλώ­βισε τους πιο πολλούς του κατοί­κους, ανα­φέ­ρει σε συνέ­ντευξή του ο καθη­γη­τής Γεω­λο­γίας στο πανε­πι­στή­μιο Ευθύμης Λέκκας.

«Αυτή η πυρ­κα­γιά ήταν 100 φορές μικρό­τερη από την πυρ­κα­γιά της Ηλείας» δήλωσε, σε τηλε­ο­πτική συνέ­ντευξή του στον ΣΚΑΪ, ο καθη­γη­τής Δυνα­μι­κής Τεκτο­νι­κής και Εφαρ­μο­σμέ­νης Γεω­λο­γίας στο Τμήμα Γεω­λο­γίας και Γεω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο, Ευθύμης Λέκκας. Όπως σημεί­ωσε, στη συγκε­κρι­μένη πυρ­κα­γιά συνέ­βα­λαν «το ακραίο καιρικό φαι­νό­μενο, οι ριπές του αέρα, η ταχύ­τητα της φωτιάς, το δάσος το οποίο δεν είχε καθα­ρι­στεί, η μορ­φο­λο­γία του εδάφους που συνε­τέ­λε­σαν στο να έχουμε μία ταχύ­τατη εξά­πλωση με διεύ­θυνση από τη δύση προς την ανατολή, δηλαδή από το Πεντε­λικό όρος προς της θάλασσα».

Σύμφωνα με τον καθη­γητή, καθο­ρι­στικό για να έχουμε αυτήν την ταχεία εξέλιξη ήταν η διάταξη του πολε­ο­δο­μι­κού σχεδίου στην περιοχή κάτω από τη λεωφόρο Μαρα­θώ­νος. Συγκε­κρι­μένα, όπως περιέ­γραψε, «ήταν ένα σχέδιο παγίδα, η οποία εγκλώ­βισε τους πιο πολλούς κατοί­κους, τους ανθρώ­πους που διέ­με­ναν εκεί ή τους επι­σκέ­πτες. Ήταν ένα σχέδιο, το οποίο περι­λάμ­βανε δρόμους, οι οποίοι δεν οδη­γού­σαν πουθενά, ήταν αδιέ­ξο­δοι ή δρόμους οι οποίοι κατέ­λη­γαν στους κρη­μνούς της παρα­λίας»

Ο κ. Λέκκας συνέ­κρινε το Μάτι με τη Μάνδρα επι­ση­μαί­νο­ντας:

«Αντί­στοιχη περί­πτωση ήταν και η περί­πτωση της Μάνδρας, μόνο που εκεί είχαμε πλημ­μύρα. Ένας οικι­στι­κός ιστός, μία πόλη ολό­κληρη είναι ταυ­τό­ση­μες, μόνο που στη μία πλευρά το φυσικό φαι­νό­μενο ήταν πυρ­κα­γιά και στην άλλη περί­πτωση είχαμε την πλημ­μύρα. Ο οικι­στι­κός ιστός ήταν αυτός που έφταιγε. Ήταν η πόλη της Μάνδρας, κτι­σμένη πάνω σε ένα ποτάμι και το Μάτι και οι γύρω περιο­χές είναι χτι­σμέ­νες πάνω σε μία περιοχή που πολε­ο­δο­μικά δεν στέκει, δεν συνάδει με τους κιν­δύ­νους, τους οποίους θα μπο­ρού­σαν να εκδη­λω­θούν στην περιοχή».

Τέλος, ο καθη­γη­τής ανέφερε ότι «πολύ λίγες πόλεις έχουν δομηθεί έτσι όπως πρέπει και κυρίως με γνώμονα την ασφά­λεια» επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το θέμα πλέον είναι «τι μπο­ρούμε να κάνουμε σε όλες αυτές τις περιο­χές της Ελλάδας που είναι δημιούρ­γημα των τελευ­ταίων 4-5 δεκα­ε­τιών και έχουμε όλα αυτά τα απο­τε­λέ­σματα με τις αυθαι­ρε­σίες, τις εντά­ξεις».

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ