Ενέχυρο στους δανει­στές η δημόσια περιου­σία

Ενέχυρο για την εξυ­πη­ρέ­τηση του δημο­σίου χρέους προς τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας καθί­στα­ται ολό­κληρη η δημόσια περιου­σία που έχει μετα­βι­βα­στεί στην Ελλη­νική Εται­ρεία Συμ­με­το­χών και Περιου­σίας (ΕΕΣΥΠ) κοινώς, το νέο Υπερ­τα­μείο ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων. Με σειρά άρθρων στο πολυ­νο­μο­σχέ­διο με τα προ­α­παι­τού­μενα που κατα­τέ­θηκε την Παρα­σκευή στη Βουλή, γίνεται ξεκά­θα­ρος ο ρόλος του Υπερ­τα­μείου για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες, όπως επίσης και ο ασφυ­κτι­κός έλεγχος των δανει­στών σε κάθε του δρα­στη­ριό­τητα.

του Θάνου Καμή­λαλη

Ανάμεσα στις σελίδες του πολυ­νο­μο­σχε­δίου, που ανα­μέ­νε­ται να ψηφι­στεί την ερχό­μενη εβδο­μάδα στη Βουλή, συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται, (από τη σελ 73) και η τρο­πο­ποί­ηση της δανεια­κής σύμ­βα­σης του 2015, μεταξύ του ελλη­νι­κού Δημο­σίου και του Ευρω­παϊ­κού Μηχα­νι­σμού Στα­θε­ρό­τη­τας, που κατέχει πλέον το μεγα­λύ­τερο μέρος του ελλη­νι­κού χρέους. Η τρο­πο­ποί­ηση αφορά τον ρόλο του Υπερ­τα­μείου, το οποίο, εκτός από την υπο­χρέ­ωση να κατα­βάλ­λει το μεγα­λύ­τερο μέρος των εσόδων του για την απο­πλη­ρωμή του δημο­σίου χρέος, μπαίνει πλέον και εγγυ­η­τής, δεσμευό­μενο ότι σε περί­πτωση που το ελλη­νικό κράτος δεν μπο­ρέ­σει κάποια στιγμή να απο­πλη­ρώ­σει μέρος του δανείου του, θα τα πλη­ρώ­νει το ίδιο, μέχρι το ύψος των 25 δισ. Ευρώ.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται συγκε­κρι­μένα στο πολυ­νο­μο­σχέ­διο, η ΕΕΣΥΠ, «απα­ρέ­γκλιτα και άνευ όρων» μάλιστα:

• Θα εγγυά­ται στον ESM την έγκαιρη εκπλή­ρωση από το δικαιούχο κράτος μέλος των υπο­χρε­ώ­σεων του δικαιού­χου κράτους μέλους βάσει της σύμ­βα­σης.
• Θα υπό­σχε­ται στον ESM ότι κάθε φορά που το δικαιούχο κράτος μέλος δεν κατα­βάλ­λει ποσό οφει­λό­μενο βάσει ή σε σχέση με τη Σύμβαση, η Ελλη­νική Εται­ρεία Συμ­με­το­χών και Περιου­σίας μετά από αίτημα θα φέρει την ευθύνη κατα­βο­λής αυτού του ποσού σαν να ήταν ο κύριος οφει­λέ­της, εφόσον τα συνο­λικά κατα­βλη­τέα ποσά βάσει αυτής της εγγύ­η­σης δεν θα υπερ­βαί­νουν συνο­λικά τα 25 δισ. ευρώ.
• Θα συμ­φω­νεί με τον ESM ότι εάν οποια­δή­ποτε εγγύηση που εγγυά­ται είναι ή καθί­στα­ται μη εκτε­λε­στή, άκυρη ή παρά­νομη, ανε­ξάρ­τητα ως αρχική υπο­χρέ­ωση, απο­ζη­μιώ­νει τον ESM αμέσως μετά από αίτημά του έναντι οποιου­δή­ποτε κόστους, απώ­λειας ή υπο­χρέ­ω­σης ευθύνης που προ­κύ­πτει από το γεγονός ότι το δικαιούχο κράτος μέλος δεν κατα­βάλ­λει κανένα ποσό το οποίο θα κατα­βαλ­λό­ταν στο πλαίσιο της σύμ­βα­σης, αλλά λόγω μη εκτε­λε­στό­τη­τας, ακυ­ρό­τη­τας ή παρα­νο­μίας δεν κατα­βάλ­λε­ται την ημε­ρο­μη­νία κατά την οποία θα έπρεπε να κατα­βλη­θεί.

Με την τρο­πο­ποί­ηση αυτή, οι δανει­στές κάνουν χρήση ενός «παρα­θύ­ρου» που είχαν αφήσει ανοικτό από το 2015. Τότε, όπως σημειώ­νει το cnn.gr που είχε απο­κα­λύ­ψει την επερ­χό­μενη τρο­πο­ποί­ηση, στην αρχική δανειακή σύμβαση για το τρίτο μνη­μό­νιο, ανα­φε­ρό­ταν ότι είναι δυνατόν  «να παρα­σχε­θεί στον ESM εγγύηση για την υπο­χρέ­ωση του δικαιού­χου κράτους μέλους να εξο­φλή­σει τη χρη­μα­το­δο­τική συν­δρομή από οποια­δή­ποτε μέρος του Ταμείου Ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων ενδέ­χε­ται να απαι­τή­σει ο ESM κατά τη δια­κρι­τική του ευχέ­ρεια».

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι στο Υπερ­τα­μείο (που ενσω­μα­τώ­νει, χωρίς να καταρ­γεί, το ΤΑΙΠΕΔ) πλέον ανήκει το μεγα­λύ­τερο μέρος της δημό­σιας περιου­σίας, με περίπου 70.000 ακίνητα και οι εξής ΔΕΚΟ: ΟΑΣΑ και οι θυγα­τρι­κές του (ΟΣΥ και ΣΤΑΣΥ), ΟAKA, ΕΛΤΑ, Ε.Υ.Α.Θ., Ε.ΥΔ.Α.Π, ΔΕΗ, Διεθνής Αερο­λι­μέ­νας Αθηνών,  Ελλη­νι­κές Αλυκές, ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ, Ανώνυμη Εται­ρεία Διώ­ρυ­γας Κορίν­θου (ΑΕΔΙΚ),  Οργα­νι­σμός Κεντρι­κών Αγορών και Αλιείας (Ο.Κ.Α.Α. ΑΕ), Κεντρική Αγορά Θεσ­σα­λο­νί­κης (Κ.Α.Θ. ΑΕ), ΔΕΘ -Helexpo και Κατα­στή­ματα Αφο­ρο­λο­γή­των Ειδών. Ουσια­στικά, η δημόσια περιου­σία παύει να είναι υπό τον έλεγχο του Δημο­σίου, καθώς σύμφωνα με τον ιδρυ­τικό νόμο της ΕΕΣΥΠ, αυτή «δεν ανήκει στο δημόσιο ή ευρύ­τερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός εκά­στοτε ορί­ζε­ται.»

Παράλ­ληλα, στα άρθρα που αφορούν την ΕΕΣΥΠ γίνεται ξεκά­θα­ρος ο ασφυ­κτι­κός έλεγχος των δανει­στών σε κάθε της δρα­στη­ριό­τητα. Από την αρχή της δημιουρ­γίας του Υπερ­τα­μείου, η κυβέρ­νηση υπο­στή­ριξε ότι θα έχει τον πρώτο λόγο για την «αξιο­ποί­ηση της δημό­σιας περιου­σίας», θέτο­ντας ως επι­χεί­ρημα την επιλογή από πλευράς της των 3 από τα 5 μέλη του Επο­πτι­κού Συμ­βου­λίου. Το επι­χεί­ρημα αυτό ήταν εξαρχής έωλο, καθώς , αφενός οι δανει­στές είχαν δικαί­ωμα βέτο στα πρόσωπα που θα επέλεγε η Ελλάδα, αφε­τέ­ρου απαι­τεί­ται πλειο­ψη­φία των τεσ­σά­ρων πέμπτων για τη λήψη από­φα­σης.

Σύμφωνα με το πολυ­νο­μο­σχέ­διο, η ΕΕΣΥΠ και το ελλη­νικό κράτος θα πρέπει να ενη­με­ρώ­νουν τον ESM για κάθε κίνηση του υπερ­τα­μείου, τις προ­τά­σεις, τις «στρα­τη­γι­κές καθο­δη­γή­σεις» του υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών, εξα­μη­νιαίες οικο­νο­μι­κές κατα­στά­σεις, ακόμα και για τις συζη­τή­σεις του διοι­κη­τι­κού του συμ­βου­λίου, ενώ δεσμεύ­ο­νται να παρέ­χουν στους δανει­στέ ς οποια­δή­ποτε πλη­ρο­φο­ρία για την ΕΕΣΥΠ η τις ΔΕΚΟ που κατέχει.

Συν τοις άλλοις, για να δια­σφα­λί­σουν οι δανει­στές ότι καμία νέα κυβέρ­νηση ή δια­φο­ρε­τική διοί­κηση του Υπερ­τα­μείου δεν θα έχει τη δυνα­τό­τητα να αλλάξει έστω και στο ελά­χι­στο τον ρόλο του, ο ESM επι­βάλ­λει ότι οποια­δή­ποτε πρόταση για τρο­πο­ποί­ηση του νόμου της ΕΕΣΥΠ θα υπο­βάλ­λε­ται πρώτα αμελητί σε αυτόν, όπως επίσης και ότι δεν έχει τη δυνα­τό­τητα να πραγ­μα­το­ποιεί εξα­γο­ρές ή επα­να­γο­ρές μετοχών και γενικά να μειώνει τα δια­θέ­σιμα κεφά­λαια του, εκτός από το να δίνει μερί­σματα, δηλαδή να χρη­σι­μο­ποιεί τα έσοδά του για την απο­πλη­ρωμή του χρέους.

Στις πρώτες του δηλώ­σεις αμέσως μετά την ολο­κλη­ρω­τική παρά­δοση στις ορέξεις των δανει­στών, στις 13 Ιουλίου του 2015, ο Αλέξης Τσίπρας τόνισε, ως πρώτο θετικό μάλιστα, ότι «η συμ­φω­νία είναι δύσκολη αλλά απο­τρέ­ψαμε τη μετα­φορά της δημό­σιας περιου­σίας στο εξω­τε­ρικό», ανα­φε­ρό­με­νος στην πρόταση Σόιμπλε που προ­έ­βλεπε το Υπερ­τα­μείο να έχει έδρα του το Λου­ξεμ­βούργο. Τρία χρόνια μετά, φαί­νε­ται ξεκά­θαρα ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά.