Τα Λόπια της Κατταβιάς Ρόδου-Αφιέρωμα του ΑΠΕ

Στην τελική ευθεία βρί­σκε­ται η δια­δι­κα­σία πιστο­ποί­η­σης των λοπιών (φασο­λιών) Κατ­τα­βιάς ως προϊόν γεω­γρα­φι­κής ένδει­ξης.

Το χωριό Κατ­τα­βιά, βρί­σκε­ται στο νότιο άκρο του νησιού της Ρόδου και οι κάτοι­κοι του ασχο­λού­νται κυρίως με γεωρ­γι­κές εργα­σίες, ενώ τα λόπια (όπως ονο­μά­ζο­νται τα φασόλια στην τοπική διά­λε­κτο) είναι ιδιαι­τέ­ρως εύγευ­στα και γίνο­νται ανάρ­πα­στα.

Στο πλαίσιο αυτό η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, έχει κινήσει τις δια­δι­κα­σίες για να χαρα­κτη­ρι­στούν τα λόπια ως προϊόν γεω­γρα­φι­κής ένδει­ξης.

Ήδη το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης έχει αναρ­τή­σει στην ιστο­σε­λίδα του το αίτημα ανα­γνώ­ρι­σης κι αν έως τις 28 Μαΐου δεν υπάρ­ξουν αντιρ­ρή­σεις και ενστά­σεις η δια­δι­κα­σία θα προ­χω­ρή­σει κανο­νικά.

Τα λόπια Κατ­τα­βιάς ανήκουν στο γένος Phaseolus και πρό­κει­ται για ποι­κι­λία ξηρού φασο­λιού που έχει προ­σαρ­μο­στεί στις εδα­φο­κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες της περιο­χής της κοι­νό­τη­τας Κατ­τα­βιάς.

Τα τελευ­ταία χρόνια, στις αρχές Σεπτεμ­βρίου οργα­νώ­νε­ται γιορτή Λοπιού, από το τοπικό συμ­βού­λιο Κατ­τα­βιάς και την περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, στη διάρ­κεια της οποίας προ­σφέ­ρο­νται στους επι­σκέ­πτες παρα­δο­σιακή φασο­λάδα.

Τα φασόλια Κατ­τα­βιάς Ρόδου/Λόπια Κατ­τα­βιάς Ρόδου είναι ιδιαί­τερα αγαπητά στους κατα­να­λω­τές, αφενός, λόγω της ικα­νό­τη­τάς τους να βράζουν γρήγορα και της χαμηλής αίσθη­σης του φλοιού τους μετά το μαγεί­ρεμα, και αφε­τέ­ρου, λόγω της νόστι­μης γεύσης τους (ήπια γλυκιά γεύση).

Η περιε­κτι­κό­τητα σε ολικούς υδα­τάν­θρα­κες είναι υψηλή, του­λά­χι­στον 60% επί ξηράς ουσίας και η μέγιστη υγρασία δεν ξεπερνά το 15%.

Η οριο­θε­τη­μένη γεω­γρα­φική περιοχή περι­λαμ­βά­νει το δημο­τικό δια­μέ­ρι­σμα Κατ­τα­βιάς της δημο­τι­κής ενό­τη­τας Νότιας Ρόδου, που ανήκει διοι­κη­τικά στο δήμο Ρόδου της περι­φε­ρεια­κής ενό­τη­τας Ρόδου της περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Το δημο­τικό δια­μέ­ρι­σμα της Κατ­τα­βιάς χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ως πεδινό και είναι το μεγα­λύ­τερο δημο­τικό δια­μέ­ρι­σμα της δημο­τι­κής ενό­τη­τας Νότιας Ρόδου (97,3 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα).

Η πεδιάδα της Κατ­τα­βιάς περι­βάλ­λε­ται από μικρούς ορει­νούς όγκους προς τα βόρεια και βορειο­α­να­το­λικά που την δια­κρί­νουν από τα δημο­τικά δια­με­ρί­σματα του Μεσα­να­γρού και της Λαχα­νιάς και από θάλασσα προς τα νότια, δυτικά και ανα­το­λικά.

Οι ντόπιοι παρα­γω­γοί χρη­σι­μο­ποιούν στη σπορά ιδιο­πα­ρα­γό­μενο σπόρο νάνας ποι­κι­λίας ξηρού φασο­λιού, που είναι άριστα προ­σαρ­μο­σμέ­νος στις ιδιαί­τε­ρες εδα­φο­κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες της περιο­χής της Κατ­τα­βιάς και στην άνυδρη καλ­λιέρ­γεια. Ο σπόρος συλ­λέ­γε­ται από τους παρα­γω­γούς κατά τη συγκο­μιδή της προη­γού­με­νης σοδειάς μετά το αλώ­νι­σμα και απο­θη­κεύ­ε­ται σε σκιερό μέρος μέσα σε τσου­βά­λια.

Ο τρόπος επι­λο­γής των καλύ­τε­ρων σπόρων που θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν στην επόμενη σπορά γίνεται με γνώμονα τα ακό­λουθα χαρα­κτη­ρι­στικά: τα σπέρ­ματα πρέπει να είναι λευκά, με σχεδόν νεφροει­δές σχήμα και να έχουν μικρό μέγεθος, ενώ πρέπει να είναι απαλ­λαγ­μένα από τυχόν ελατ­τώ­ματα π.χ. χρω­μα­τι­κές αλλοιώ­σεις, μη ακέ­ραιοι σπόροι, σπα­σμέ­νοι σπόροι.

Οι τοπικοί παρα­γω­γοί της περιο­χής της Κατ­τα­βιάς είναι σε θέση λόγω της μακρό­χρο­νης εμπει­ρίας που έχουν στην συγκε­κρι­μένη καλ­λιέρ­γεια να επι­λέ­γουν τους καλύ­τε­ρους σπόρους.

Πριν την σπορά πραγ­μα­το­ποιού­νται δύο οργώ­ματα του χωρα­φιού, προ­κει­μέ­νου να βελ­τιω­θεί η ικα­νό­τητα των εδαφών της περιο­χής, που είναι αργι­λο­α­σβε­στώ­δους σύστα­σης, να συγκρα­τούν υγρασία και θρε­πτικά στοι­χεία, ούτως ώστε να μπορεί η καλ­λιέρ­γεια να αντα­πε­ξέλ­θει σε περι­βάλ­λον υδα­τι­κού stress (άνυδρη καλ­λιέρ­γεια).

Το πρώτο όργωμα (βαθιά άροση) γίνεται στις αρχές του φθι­νο­πώ­ρου με στόχο αφενός, τη βελ­τί­ωση της υδα­τοι­κα­νό­τη­τας του εδάφους, προ­κει­μέ­νου να συγκρα­τή­σει όσο το δυνατόν περισ­σό­τερη υγρασία από τις βροχές που θα ακο­λου­θή­σουν την χρονική περίοδο μέσα Σεπτεμ­βρίου έως τέλη Μαρτίου και αφε­τέ­ρου, την κατα­πο­λέ­μηση των ζιζα­νίων.

Το δεύτερο όργωμα γίνεται πριν την άνοιξη, όταν το έδαφος έχει την κατάλ­ληλη υγρασία, με σκοπό να επι­τευ­χθεί βελ­τί­ωση του αερι­σμού και της απο­στράγ­γι­σης του εδάφους και κατα­πο­λέ­μηση των ζιζα­νίων.

Η σπορά γίνεται με το χέρι από τα μέσα Μαρτίου έως μέσα Απρι­λίου και απαι­τού­νται περίπου 4 κιλά ιδιο­πα­ρα­γό­με­νου σπόρου ανά στρέμμα. Μαζί με τη σπορά γίνεται και όργωμα του χωρα­φιού (τρίτο όργωμα). Η συγκο­μιδή γίνεται με τον παρα­δο­σιακό τρόπο, δηλαδή με τα χέρια, καθόσον, λόγω του χαμηλού ύψους του φυτού, δεν υπάρχει τρόπος με τεχνικά μέσα για να πάρει κάποιος τον καρπό του.

Ο χρόνος της συγκο­μι­δής ποι­κί­λει περί τα μέσα έως τέλη Ιουνίου, όταν οι λοβοί απο­κτή­σουν το χαρα­κτη­ρι­στικό καστα­νο­κί­τρινο χρω­μα­τι­σμό, πριν ξερα­θούν τελείως, και γίνεται τις πρωινές ώρες με τον που­νέ­ντη (δυτικός άνεμος, υγρός) και με την πρωινή υγρασία, και αυτό, γιατί η υγρασία απο­τε­λεί μεγάλο αρωγό στη δια­δι­κα­σία της συγκο­μι­δής για να απο­φεύ­γε­ται το άνοιγμα των λοβών και το τίναγμα των σπόρων.

Τα φυτά κόβο­νται στη βάση τους ή ξερι­ζώ­νο­νται, συγκε­ντρώ­νο­νται σε σωρούς-δεμάτια σε υπαί­θριους χώρους ή σε καλά αερι­ζό­με­νες απο­θή­κες, όπου παρα­μέ­νουν στον ήλιο για 15-20 ημέρες μέχρι να ξερα­θούν τόσο, ώστε οι λοβοί να απο­χω­ρί­ζο­νται εύκολα από τους σπόρους.

Στη συνέ­χεια γίνεται αλω­νι­σμός, δια­χω­ρι­σμός του σπόρου από τον λοβό και καθα­ρι­σμός του σπόρου (απο­μά­κρυνση ξένων υλών, σπα­σμέ­νων και προ­σβε­βλη­μέ­νων ή και ξένων προς την ποι­κι­λία σπόρων).

Η καλ­λιέρ­γεια παρα­δο­σιακά είναι άνυδρη και μπορεί να δώσει ικα­νο­ποι­η­τι­κές απο­δό­σεις παρα­γω­γής, καθόσον πρό­κει­ται για καλ­λιέρ­γεια κατάλ­ληλα επι­λεγ­μέ­νου γενο­τύ­που νάνας ποι­κι­λίας ξηρού φασο­λιού, που έχει προ­σαρ­μο­στεί τον τελευ­ταίο αιώνα στα αργι­λο­α­σβε­στώδη εδάφη της περιο­χής της Κατ­τα­βιάς, σε συν­δυα­σμό με το μεσο­γειακό μικρο­κλίμα της περιο­χής.

Τα φασόλια Κατ­τα­βιάς Ρόδου/λόπια Κατ­τα­βιάς Ρόδου πωλού­νται κατά βάση από τους ντό­πιους παρα­γω­γούς σε άλλες επι­χει­ρή­σεις σε μεγάλες συσκευα­σίες που επι­τρέ­πουν τη διέ­λευση του αέρα και είναι μέγι­στης χωρη­τι­κό­τη­τας 25 kg.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ