Στήνουν «ναυμαχίες» στο Αιγαίο

Η κατά­σταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο θα κρίνει, εν πολλοίς, αν η πορεία ομα­λο­ποί­η­σης των σχέσεων με την Τουρκία απο­τε­λεί ρεα­λι­στικό στόχο για το 2018. Πέρα από τη μόνιμη σκιά που ρίχνει πια πάνω από τα ελλη­νο­τουρ­κικά η υπόθεση των οκτώ, η συζή­τηση ανάμεσα στην Αθήνα και τη Λευ­κω­σία για την οριο­θέ­τηση των ΑΟΖ τους, σε συν­δυα­σμό με την τουρ­κική απο­φα­σι­στι­κό­τητα να προ­χω­ρή­σει σε έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες στην Ανατ. Μεσό­γειο, δημιουρ­γεί αρκετές δυσκο­λίες στην προ­σπά­θεια της Αθήνας να δημιουρ­γή­σει συν­θή­κες καλύ­τε­ρης συνεν­νό­η­σης με την Αγκυρα.

Την περα­σμένη Πέμπτη, την ίδια ημέρα που ανα­κοι­νώ­θηκε η επα­νέ­ναρξη των πολι­τι­κών δια­βου­λεύ­σεων σε επίπεδο γ.γ. υπουρ­γείων Εξω­τε­ρι­κών, η Αγκυρα έθεσε εκ νέου ζήτημα «τουρ­κι­κής μειο­νό­τη­τας» στη Θράκη, εισπράτ­το­ντας μια στο­χευ­μένη, αλλά αρκετά ήπια αντί­δραση από την Αθήνα. Σε γενικές γραμμές, έμπει­ροι παρα­τη­ρη­τές εκτι­μούν ότι οι τουρ­κι­κές εκλογές του Νοεμ­βρίου του 2019 είναι ακόμη πολύ μακριά, προ­ο­πτική η οποία καθιστά την Ελλάδα ανα­πό­φευ­κτα θέμα εσω­τε­ρι­κής κατα­νά­λω­σης.

Το πλέον ενδει­κτικό παρά­δειγμα είναι αυτή η διαρκής αντι­πα­ρά­θεση ανάμεσα στο κυβερ­νών ΑΚΡ και τους κεμα­λι­στές της αντι­πο­λί­τευ­σης για νησιά που δήθεν «κατέ­λα­βαν» οι Ελληνες τα τελευ­ταία χρόνια. Μια πολύ γλαφυρή απο­τύ­πωση αυτής της διόλου θετικής κατά­στα­σης είναι ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν συσφίγ­γει ακόμη περισ­σό­τερο τις σχέσεις με τους ακρο­δε­ξιούς Γκρί­ζους Λύκους του Ντεβλέτ Μπα­χτσελί, μετα­τρέ­πο­ντας τη συνερ­γα­σία των δύο κομ­μά­των σε προ­γραμ­μα­τική.

Η τουρ­κική κινη­τι­κό­τητα παρα­μέ­νει ελεγ­χό­μενη, ωστόσο, παρά τις ρητο­ρι­κές δια­βε­βαιώ­σεις, φαί­νε­ται ότι το μοτίβο διεκ­δι­κή­σεων παρα­μέ­νει σταθερό. Από το Βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο και την υπερ­πτήση πάνω από τη Ζουράφα την περα­σμένη Δευτέρα, έως τις ασκή­σεις έρευνας – διά­σω­σης στο Καστε­λό­ριζο. Παράλ­ληλα, παρά το γεγονός ότι περι­γρά­φο­νται ως συνή­θεις, συνε­χί­ζο­νται και οι πλόες τουρ­κι­κών ακταιω­ρών στην ευρύ­τερη περιοχή των Ιμίων.

Ωστόσο, εκείνο που ανη­συ­χεί πολύ περισ­σό­τερο τους αρμο­δί­ους είναι η σταθερά ανοδική πορεία των παρα­βιά­σεων των εθνικών χωρικών υδάτων. Το 2017 εκτο­ξεύ­θη­καν σε 1.861, από 414 το 2016 και 299 το 2015. Αυτή η πιε­στική πραγ­μα­τι­κό­τητα, κυρίως, όμως η ανάγκη του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού (Π.Ν.) να δια­τη­ρή­σει και να αυξήσει τις δυνα­τό­τη­τες ελέγχου και παρέμ­βα­σης στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, είναι και εκείνη που οδήγησε την Αθήνα στην απόφαση να ξεκι­νή­σει διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές με τη Γαλλία για την προ­μή­θεια δύο σύγ­χρο­νων φρε­γα­τών ή ισά­ριθ­μων κορ­βε­τών. Κάποιες από τις υφι­στά­με­νες φρε­γά­τες προ­σεγ­γί­ζουν ήδη τα 40 έτη και η παλαιό­τητα τους καθιστά, κατά το Π.Ν., επι­τα­κτική την αντι­κα­τά­στασή τους. Η κατά­ληξη των συζη­τή­σεων δεν είναι βέβαιη, ωστόσο αυτές ανα­μέ­νε­ται να αρχί­σουν τον επόμενο μήνα.

Ως προς την τουρ­κική παρα­βα­τι­κό­τητα, η Αθήνα είναι ιδιαί­τερα ενεργή σε όλους τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς που συμ­με­τέ­χει. Ωστόσο, προ­βλή­ματα δημιουρ­γού­νται ακόμη και εντός των διεθνών οργα­νι­σμών, ιδιαί­τερα σε ζητή­ματα που αφορούν τη συνερ­γα­σία με την Κύπρο. Ενα από τα προ­βλή­ματα που έχει προ­κύ­ψει αφορά τη συνερ­γα­σία Ε.Ε. – ΝΑΤΟ. Κυρίως διότι η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, αντι­τί­θε­ται στη συνερ­γα­σία με την Κυπριακή Δημο­κρα­τία, την οποία και προ­σπα­θεί να απο­κλεί­σει. Σύμφωνα με απο­κλει­στι­κές πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», ήδη υπάρχει στο ΝΑΤΟ μια πρόταση για την ανταλ­λαγή δια­βαθ­μι­σμέ­νων πλη­ρο­φο­ριών κατά τρόπο που να μην υπάρ­χουν απο­κλει­σμοί οποιου­δή­ποτε κράτους-μέλους και δη της Κύπρου. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, όπου αυτό δεν είναι δυνατόν, θα υπάρχει πλήρης απο­κλει­σμός όλων των κρατών-μελών ΝΑΤΟ και Ε.Ε., περιο­ρί­ζο­ντας τις επαφές σε επίπεδο «staff-to-staff».

Η εμπλοκή

Ολες αυτές οι συζη­τή­σεις ξεκί­νη­σαν λόγω της πατα­γώ­δους απο­τυ­χίας συνερ­γα­σίας ΝΑΤΟ και Ε.Ε. τον περα­σμένο Οκτώ­βριο κατά τη διάρ­κεια της επι­τε­λι­κής άσκησης CMX-17. Στη Συμ­μα­χία υπάρχει σφο­δρό­τατη ενό­χληση για τη στάση της Ευρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σίας Εξω­τε­ρι­κής Δράσης (ΕΥΕΔ), στην οποία απο­δί­δε­ται από αδια­φο­ρία έως προ­σπά­θεια τορ­πι­λι­σμού της δια­δι­κα­σίας. Από την πλευρά της η ΕΥΕΔ προ­σπά­θησε να ρίξει το φταί­ξιμο στο ΝΑΤΟ και τις εθνικές αντι­προ­σω­πείες, περι­λαμ­βα­νο­μέ­νης, βεβαίως, της ελλη­νι­κής. Σύμφωνα με έμπει­ρους παρα­τη­ρη­τές, με γνώση όσων συνέ­βη­σαν στις Βρυ­ξέλ­λες μεταξύ ΕΥΕΔ και ΝΑΤΟ, η συγκε­κρι­μένη εξέλιξη μπορεί να αποβεί αρνη­τική και για τα ευρύ­τερα συμ­φέ­ρο­ντα της Ελλάδας.

Πρα­κτικά, εμφα­νί­ζε­ται ως απο­λύ­τως αιτιο­λο­γη­μένη η τουρ­κική κριτική για απουσία συμ­μόρ­φω­σης της Ε.Ε. στις προ­δια­γρα­φές του ΝΑΤΟ και γίνεται δεκτή από χώρες όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, αλλά και κράτη της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης. Επί του συγκε­κρι­μέ­νου ζητή­μα­τος, οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. που παράλ­ληλα είναι και μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Γαλλία και η Γερ­μα­νία, ζητούν από την Ελλάδα να επι­κρί­νει στο Βορειο­α­τλα­ντικό Συμ­βού­λιο την Τουρκία. Κάτι που, εκ των πραγ­μά­των, είναι μάλλον ανα­πο­τε­λε­σμα­τικό, καθώς γίνεται αντι­λη­πτό ως πάγια, σχεδόν «παρα­δο­σιακή», πρα­κτική αντι­πα­ρά­θε­σης ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

«Κυριαρ­χικό δικαί­ωμα η ΑΟΖ»

Ο καθο­ρι­σμός συντε­ταγ­μέ­νων ΑΟΖ «είναι κυριαρ­χικό μας δικαί­ωμα», ανα­φέ­ρει σε συνέ­ντευξή του στην «Κ» της Κύπρου ο πρό­ε­δρος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας Νίκος Ανα­στα­σιά­δης, ο οποίος τονίζει ότι δεν έχει δια­πι­στώ­σει «απειλή μη υλο­ποί­η­σης των ενερ­γεια­κών μας σχε­δια­σμών». Ανα­φε­ρό­με­νος στην οριο­θέ­τηση της ΑΟΖ με την Ελλάδα, ο κ. Ανα­στα­σιά­δης δηλώνει ότι «αυτό που προ­σπα­θούμε να κάνουμε είναι να ορί­σουμε τις συντε­ταγ­μέ­νες. Στη συνέ­χεια, θα δούμε ποιος θα είναι ο πρό­σφο­ρος χρόνος κατά­θε­σής τους στον ΟΗΕ». Ανα­φο­ρικά με το Κυπριακό, ο κ. Ανα­στα­σιά­δης απο­κα­λύ­πτει στην «Κ» ότι έπειτα από το ναυάγιο του Κραν-Μοντανά δεν έχει συνο­μι­λή­σει με τον μέχρι πρό­τι­νος Τουρ­κο­κύ­πριο ηγέτη Ακιντζί. Επα­να­λαμ­βά­νει ότι η τουρ­κική εμμονή «σε σύστημα εγγυ­ή­σεων και παρου­σίας τουρ­κι­κού στρατού δεν συνάδει με την αρχή ότι η ασφά­λεια του ενός δεν πρέπει να απο­τε­λεί απειλή για τον άλλο». Σε περί­πτωση επα­νεκ­κί­νη­σης των συνο­μι­λιών, ο κ. Ανα­στα­σιά­δης ετάχθη ενα­ντίον της εκ του μηδενός δια­πραγ­μά­τευ­σης. «Πρέπει να γίνει συνεί­δηση πως εάν επι­διώ­ξουμε κάτι ανάλογο, κανένας δεν θα μας κατα­νο­ή­σει».

Καθη­με­ρινή