Η έρευνα της «Κ» για το άβατο του Πολυτεχνείου: «Έχουμε εγκλωβιστεί στα ίδια μας τα σπίτια»

Το τηλε­γρά­φημα του ΑΠΕ το πρωί της περα­σμέ­νης Κυρια­κής έλεγε τα εξής: «Ενταση επε­κρά­τησε, για μια ακόμα φορά, κατά τη διάρ­κεια της νύχτας έξω από το Πολυ­τε­χνείο. Ομάδα νεαρών, που, σύμφωνα με την Αστυ­νο­μία, κατέ­φευγε στο ίδρυμα, πραγ­μα­το­ποί­ησε επι­θέ­σεις με βόμβες μολότοφ και πέτρες ενα­ντίον της δύναμης των ΜΑΤ, στη συμβολή των οδών Πατη­σίων και Τοσίτσα. Τα επει­σό­δια άρχισαν γύρω στις 23.00 χτες (σ.σ. Σάββατο) και διήρ­κε­σαν μέχρι τις 02.30 τα ξημε­ρώ­ματα, οπότε και επα­νήλθε η ηρεμία στην περιοχή». Το ξέρω ότι ίσως δεν προ­κα­λεί εντύ­πωση, αλλά το ίδιο έλεγε και το ρεπορ­τάζ του kathimerini.gr την προη­γού­μενη ημέρα. Εάν ανα­τρέ­ξει κανείς σε τηλε­γρα­φή­ματα και ρεπορ­τάζ του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου, κάθε Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου, θα δει περίπου τα ίδια. Είναι ένα διαρκές copy-paste της πραγ­μα­τι­κής ζωής…

Κυρια­κά­τικο κήρυγμα

Τις προ­άλ­λες, όσο κι αν ακού­γε­ται παρά­δοξο, ένας αρχι­μαν­δρί­της κάλεσε από άμβωνος κατοί­κους και επι­χει­ρη­μα­τίες να μην εγκα­τα­λεί­ψουν τα Εξάρ­χεια, διότι «θα φτιάξει η συνοι­κία σας». Με αυτή την ελπίδα φαί­νε­ται ότι ζουν οι πολίτες που κατοι­κούν και επι­χει­ρούν πέριξ του Πολυ­τε­χνείου, όπως συνά­γε­ται από συνο­μι­λίες που είχε μαζί τους η «Κ» (τα στοι­χεία όλων βρί­σκο­νται στη διάθεση της εφη­με­ρί­δας). Κυρίως, όμως, ζουν με τον φόβο και την αγα­νά­κτηση – την από­γνωση. Οι κάτοι­κοι και οι επαγ­γελ­μα­τίες, σύμφωνα με δηλώ­σεις τους στην «Κ», συνα­ντούν κλει­στές πόρτες παντού: υπουρ­γείο Προ­στα­σίας του Πολίτη, Ελλη­νική Αστυ­νο­μία, Δήμος Αθη­ναίων, κανείς δεν μοιάζει ικανός να δώσει λύση, έστω και μακρο­πρό­θε­σμη.

Μια… ειδυλ­λιακή εικόνα

Ανήμερα τα Φώτα, η «Κ» βρέθηκε στο εσω­τε­ρικό του Πολυ­τε­χνείου. Σαν μια υπαί­θρια… γκαλερί, το ίδρυμα φιλο­ξε­νεί στους τοίχους του δεκάδες κιλά σπρέι, στις δια­δρο­μές του σκου­πί­δια και βρωμιά (μάκα, επί το λαϊ­κώ­τε­ρον) και στα κτίρια σπα­σμένα παρά­θυρα και σκι­σμένα σκί­α­στρα. Βέβαια, θαυ­μά­σαμε την αρχι­τε­κτο­νική, τα υλικά της κατα­σκευής, τα μοντερ­νι­στικά κτίρια επέ­κτα­σης των μετα­πο­λε­μι­κών δεκα­ε­τιών, το πράσινο, το φως που αντα­να­κλά­ται στα μάρμαρα και στα παρά­θυρα. Λίγοι νέοι με σκύλους έκαναν βόλτα στον χώρο και κάποιοι τάιζαν αδέ­σπο­τες γάτες, άλλοι έπιναν καφέ στα σκα­λο­πά­τια του κεντρι­κού κτιρίου, κάποιοι απλώς στέ­κο­νταν σε διάφορα σημεία ακί­νη­τοι για ώρες και μετά χάνο­νταν εντός αιθου­σών ή εργα­στη­ρίων.

Ωραία εικόνα, ε; Δεν είναι, όμως, έτσι τα πράγ­ματα. Και, ασφαλώς, δεν είναι μόνον τα γκρα­φίτι και οι βαριο­πού­λες που έχουν βεβη­λώ­σει τοίχους, αρχι­τε­κτο­νικά έργα τέχνης, πόρτες, σκα­λο­πά­τια ή προ­το­μές• δεν είναι μόνον η εικόνα παραί­τη­σης από κάθε προ­σπά­θεια απο­κα­τά­στα­σης• δεν είναι ούτε τα ξέφτια καθη­με­ρι­νών «επα­να­στά­σεων» εντός και πέριξ του Πολυ­τε­χνείου• δεν είναι καν τα απο­πνι­κτικά αμφι­θέ­α­τρα και τα σκο­τεινά εργα­στή­ρια. Είναι η ένταση που ανα­δί­δει ο χώρος, ο σπιν­θή­ρας που είναι έτοιμος να βάλει φωτιά σε μία ακόμη νύχτα μαχών, είναι η από­γνωση όσων ανα­γκά­ζο­νται είτε να κλεί­νο­νται στα σπίτια τους «μετά την δύσιν του ηλίου» είτε να βλέπουν τις επι­χει­ρή­σεις τους να μαρα­ζώ­νουν. Κι όλοι μαζί έχουν βάλει… γκα­ρα­ζό­πορ­τες και σιδε­ριές στις εισό­δους, στις μπαλ­κο­νό­πορ­τες, διπλά παρά­θυρα για τα κατά ριπάς χημικά από δακρυ­γόνα, μολότοφ και κάδους απορ­ριμ­μά­των, οι οποίοι, όταν ο Δήμος Αθη­ναίων τούς μαζεύει πριν από μεγάλες πορείες, εκείνοι μετα­φέ­ρο­νται από όμορες γει­το­νιές, όπως η Νεάπολη.

Οι συμ­μο­ρίες

«Είναι μέρες που δεν μπο­ρούμε ούτε στον δρόμο να βγούμε. Παρα­μο­νεύ­ουν συμ­μο­ρίες, ακο­λου­θούν ηλι­κιω­μέ­νους, τους λένε τα γνωστά, ότι είναι από τη ΔΕΗ ή το συνερ­γείο για το ασανσέρ, μπαί­νουν μαζί στην πολυ­κα­τοι­κία και τους κατα­κλέ­βουν. Μόνο στις τρεις διπλα­νές πολυ­κα­τοι­κίες έχουν ληστέ­ψει, και μερικές φορές τραυ­μα­τί­σει, τέσ­σε­ρις μεγάλης ηλικίας ανθρώ­πους. Για να μη μιλή­σουμε για το παρε­μπό­ριο τσι­γά­ρων, που οι πωλητές κρύβουν τις κούτες με τα πακέτα στα λούκια της ΕΥΔΑΠ ή στους κάδους, όταν οι τσι­λια­δό­ροι, σε τέσσερα σημεία πέριξ της πλα­τείας, ειδο­ποιούν για εμφά­νιση της αστυ­νο­μίας – όταν μας θυμάται», αφη­γεί­ται στην «Κ» κάτοι­κος της Στουρ­νάρη.

«Εχουμε εγκλω­βι­στεί στα ίδια μας τα σπίτια» λένε Εξαρ­χειώ­τες πέριξ της δια­κε­καυ­μέ­νης ζώνης του Πολυ­τε­χνείου. «Στις μεγάλες δια­δη­λώ­σεις, χτυπούν τα κου­δού­νια για να ανέβουν στις ταρά­τσες μας, ξηλώ­νουν θυρω­ρεία και μάρμαρα για “πολε­μο­φό­δια”», λέει κάτοι­κος των Εξαρ­χείων.

«Το πρωί, όλα είναι πάλι σαν να μην έγινε τίποτα. Εμάς να ρωτή­σετε αν έγινε, κάθε μέρα που περνάτε από εδώ για τη βόλτα σας. Διότι για δου­λειές σπάνια έρχεται κάποιος στα Εξάρ­χεια».

Απο­τέ­λε­σμα; Ληστείες και κλοπές, στον δρόμο και στα σπίτια, λόγω της γενι­κευ­μέ­νης ανομίας, κατάρ­ρευση του αισθή­μα­τος ασφά­λειας του πολίτη και της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, άνθηση του παρε­μπο­ρίου, δημιουρ­γία νεκρής ζώνης μεταξύ Πεδίου του Αρεως και πλα­τείας Κάνιγ­γος, με μονα­δική όαση το Εθνικό Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο.

Η δυνα­μική του Μου­σείου και ο φωτι­σμός

Σε αυτήν τη δυνα­μική του Μου­σείου επεν­δύει ο Σύλ­λο­γος Κατοί­κων και Επι­χει­ρη­μα­τιών Εξαρ­χείων, ο οποίος ιδρύ­θηκε αμέσως μετά τη δολο­φο­νία του 15χρονου Μιχάλη Καλτεζά από τις σφαίρες του 27χρονου αστυ­νο­μι­κού Αθα­νά­σιου Μελίστα (ο οποίος εντέλει αθω­ώ­θηκε), στις 17 Νοεμ­βρίου 1985. «Από τα τέλη του ’80, τότε που βλέπαμε τα computers κρε­μα­σμένα στις ακακίες της Στουρ­νάρη από τους κατα­στρο­φείς των επει­σο­δίων, ζητού­σαμε τη μετα­τροπή της χρήσης του Πολυ­τε­χνείου», λέει στέ­λε­χος του Συλ­λό­γου στην «Κ». Ακριβώς εδώ εντο­πί­ζε­ται, όμως, το νομικό κώλυμα, που επι­κα­λεί­ται η Σχολή Αρχι­τε­κτό­νων: το κλη­ρο­δό­τημα του ΕΜΠ απο­κλείει κάτι τέτοιο. «Για τη χρήση του ως εργα­στη­ρίου παρα­γω­γής μολότοφ, όπως γίνεται επί χρόνια πολλά στις αίθου­σες της πτέ­ρυ­γας Μπου­μπου­λί­νας και Τοσίτσα, τι προ­βλέ­πει;» ανα­ρω­τιέ­ται ο Σύλ­λο­γος.

Πλη­θαί­νουν, έτσι, οι φωνές που ζητούν την επέ­κταση του Μου­σείου στο Πολυ­τε­χνείο, με ταυ­τό­χρονη ανα­τρο­φο­δό­τηση του έξοχου Επι­γρα­φι­κού Μου­σείου, που είναι «κατα­δι­κα­σμένο» στην Τοσίτσα, βασικό πεδίο μάχης των κου­κου­λο­φό­ρων με τα ΜΑΤ κάθε Παρα­σκευή και Σάββατο. Αλλοι ζητούν να μετα­τρα­πεί σε Μουσείο Τεχνο­λο­γίας. Κάποιοι προ­τεί­νουν τον φωτισμό εισόδων και μπαλ­κο­νιών της Στουρ­νάρη, επί μία εβδο­μάδα, καθ’ όλη τη διάρ­κεια της νύχτας. Αλλωστε, η συσκό­τιση, όπως δεί­χνουν οι φωτο­γρα­φίες της «Κ», είναι μάλλον γενική, αφού η δημο­τική φωτα­γώ­γηση είναι ελλι­πέ­στατη. «Δεν φταίει μόνον ο δήμος. Αλλάζει τις λάμπες και τα φανα­ρά­κια και το ίδιο βράδυ, αν όχι την ίδια στιγμή, τα σπάνε ξανά», μας μετα­φέ­ρε­ται.

 

ΣΥΡΙΖΑ, «χώρος» και σφαίρες

Από τις πλη­ρο­φο­ρίες που συγκέ­ντρωσε η «Κ», προ­κύ­πτει το εξής: σε συνε­δρί­αση της τοπικής οργά­νω­σης του ΣΥΡΙΖΑ, επί της Καλ­λι­δρο­μίου, ειπώ­θηκε επα­νει­λημ­μέ­νως ότι πράγ­ματι η κατά­σταση έχει φτάσει στα όριά της – «και κάτι πρέπει να γίνει». Αυτό που επίσης προ­κα­λεί εντύ­πωση, σύμφωνα με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες, είναι πως, ταυ­τό­χρονα, ο «παρα­δο­σια­κός» και «μπα­ρου­το­κα­πνι­σμέ­νος» αντιε­ξου­σια­στι­κός χώρος των Εξαρ­χείων δηλώνει ότι η κατά­σταση είναι ανε­ξέ­λεγ­κτη και δεν θα έβλεπε με κακό μάτι την επέμ­βαση της… Αστυ­νο­μίας – «κανένας από τους παλιούς του “χώρου” δεν θα έφτανε την κατά­σταση εδώ, τώρα φέρ­νουμε “επα­νά­σταση” απέξω και βρί­σκουμε σφαίρες στα παρά­θυρά μας».

Η αναφορά περί της εισα­γω­γής «επα­νά­στα­σης» γίνεται, κυρίως, για την περί­φημη κατά­ληψη της Θεμι­στο­κλέ­ους 58, όπου τα πανό στα μπαλ­κό­νια του μοντερ­νι­στι­κού κτιρίου των μέσων του ’50 είναι όλα σε ξένες γλώσσες, κυρίως ισπα­νικά. «Εχουμε Γάλλους και Πορ­το­γά­λους, αλλά γενικώς μας προ­τι­μούν οι Ισπανοί», λένε οι ίδιες πηγές.

 

Οσο για τις σφαίρες; Είναι μια… απλή καθη­με­ρι­νό­τητα. «Τις προ­άλ­λες, δυο πιτσι­ρι­κά­δες τσα­κώ­νο­νται, στη γωνία Θεμι­στο­κλέ­ους και Μεταξά, με έναν ταξιτζή. Ξαφνικά, ακούω τον οδηγό να λέει ότι δεν τον νοιάζει που έχουν πιστόλι, μπαίνει στο αυτο­κί­νητο και φεύγει. Μέχρι να βγει στη Σόλωνος, τον είχαν πάρει στο κατόπι κρα­δαί­νο­ντας το πιστόλι. Εκείνος μάρσαρε κι εμείς μείναμε με το στόμα ανοιχτό…».

 

«Ας έρθει ο δήμαρ­χος»

«Ας έρθει ο ίδιος ο δήμαρ­χος Αθη­ναίων, ο Γιώργος Καμίνης, αφού λέει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα αλλά με δάκρυα μας ακούει να του περι­γρά­φουμε την κατά­σταση, να ηγηθεί μιας μεγάλης δια­μαρ­τυ­ρίας, κι εμείς θα τον ακο­λου­θή­σουμε, θα μαζέ­ψουμε κόσμο. Αλλά να θυμάστε: δεν θα μας σώσουν τα ΜΑΤ. Θα μας σώσει η επι­στροφή των υπη­ρε­σιών, των τρα­πε­ζών και των καλών κατα­στη­μά­των. Η γει­το­νιά έχει καλό κόσμο, πάντα είχε. Οι κατα­στρο­φείς έρχο­νται από αλλού, δεν είναι Εξαρ­χειώ­τες», λέει παλιά καρα­βάνα των Εξαρ­χείων. «Γερά­σαμε κι εμείς, γέρασαν κι εκείνοι», λένε για κατοί­κους και «χώρο». «Καιρός να τα πάρουμε όλα από την αρχή. Δεν δίνω συγ­χω­ρο­χάρτι σε όσους επέ­τρε­ψαν να παρει­σφρύ­σουν οι μαφίες και τα ναρ­κω­τικά στον παρα­δο­σιακό αντιε­ξου­σια­στικό χώρο, αλλά πρέπει να τα πάρουμε όλα από την αρχή – να προ­φυ­λά­ξουμε την παρά­δοση και την ιστορία, την αστική ιστορία, των Εξαρ­χείων».

 

«Ποιον βολεύει;»

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας τη συνο­μι­λία, ευχό­μα­στε καλή δύναμη. «Τι καλή δύναμη; Δεν έχουμε άλλη δύναμη, εξα­ντλη­θή­καμε. Ενα απελ­πι­σμένο ερώτημα μένει εκκρε­μές στα χείλη όλων μας: ποιους βολεύει αυτή η κατά­σταση; Ποιον εξυ­πη­ρε­τεί το “μάντρωμα” των επει­σο­δίων και η κατα­δίκη μιας γει­το­νιάς στη δικτα­το­ρία του φόβου;».

Καθη­με­ρινή