Οι αρχαιολόγοι που θέλουν να είναι κράτος εν κράτει

Της Αγγε­λι­κής Κώττη

Επεν­δύ­σεις στον «αέρα», καθυ­στε­ρή­σεις σε έργα, απειλές για προ­σφυ­γές στα δικα­στή­ρια. Προ­στα­σία των αρχαιο­τή­των τα ονο­μά­ζει ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, πρό­κει­ται για μια προ­σπά­θεια επι­βο­λής της λογικής πως οι αρχαιο­λό­γοι είναι κράτος εν κράτει, ενερ­γούν όπως θέλουν και δεν είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να συνερ­γα­στούν με κανέναν. Τα τελευ­ταία χρόνια, ο Σύλ­λο­γος των αρχαιο­λό­γων που εργά­ζο­νται στο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού κάνει ό,τι μπορεί για να είναι ένα ακόμα σωμα­τείο και όχι ένα σωμα­τείο πρω­τί­στως επι­στη­μο­νικό.

Η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού είναι η μακρο­βιό­τερη υπη­ρε­σία του ελλη­νι­κού δημο­σίου. Επι­φορ­τι­σμένη με την προ­στα­σία των αρχαιο­τή­των, πράξη που  κατο­χυ­ρώ­νε­ται από το Σύνταγμα, επι­τε­λεί τα καθή­κο­ντά της με αυστη­ρό­τητα. Ενίοτε και με υπερ­βο­λές. Όσο περνούν τα χρόνια όμως, κι εκείνη αλλάζει αντι­λή­ψεις και πρα­κτι­κές. Σε αντί­θεση με την  συν­δι­κα­λι­στική ηγεσία της, που τα τελευ­ταία χρόνια γίνεται ολοένα και πιο δογ­μα­τική, οδη­γώ­ντας την αρχαιο­λο­γική υπη­ρε­σία σε περι­πέ­τειες.

Επέν­δυση στο Ελλη­νικό; Να προη­γη­θεί κήρυξη του χώρου, λέει ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων. Ανα­κοι­νώ­σεις, δελτία Τύπου, παρα­στά­σεις στο Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο, μέχρι και στάση εργα­σίας προχθές. Τι να κηρυ­χθεί; Περίπου τα μισά από 6,5 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα, στα οποία υπάρ­χουν 13 σημεία με διά­σπαρ­τες αρχαιό­τη­τες. Μόνο 13 αρχαιό­τη­τες (κυρίως τάφοι) σε μια τερά­στια έκταση. Ηλίου φαει­νό­τε­ρον πως με τόσο ισχνά απο­τε­λέ­σματα, καμία κήρυξη δεν θα σταθεί. Θα κατα­πέ­σει αμέσως στο ΣτΕ.

Κι όμως. Αυτό προ­τεί­νει η αρμόδια εφορεία αρχαιο­τή­των και υιο­θε­τεί ο Σύλ­λο­γος. Η κήρυξη της μισής έκτασης προ­τεί­νε­ται γιατί εκεί έχουν εντο­πι­στεί αρχαιότητες- εντελώς αραιές όπως είδαμε. Αν εντο­πι­στούν και στην άλλη μισή, προ­φα­νώς, και ας μη το λέει κανείς, θα προ­τα­θεί νέα κήρυξη και θα ξεκι­νή­σει νέα διελ­κυ­στίνδα.

Η προ­στα­σία των αρχαιο­τή­των είναι απα­ραί­τητη, αλλά μπορεί να επι­τευ­χθεί με πολλούς τρόπους. Όμως, προχθές στη συζή­τηση του θέματος για το Ελλη­νικό στο ΚΑΣ, επα­νερ­χό­ταν επι­με­λώς η συζή­τηση στην κήρυξη αρχαιο­λο­γι­κών ζωνών. Οι ειση­γή­σεις των αρμό­διων αρχαιο­λο­γι­κών διευ­θύν­σεων έλυναν το θέμα της προ­στα­σίας με τον καλύ­τερο τρόπο. Αλλά, η πλευρά που ήθελε κήρυξη, δεν έλεγε να το βάλει κάτω. Με απο­τέ­λε­σμα, να φτά­σουμε στο «από μηχανής» μετα­με­σο­νύ­κτιο τηλε­φώ­νημα που οδήγησε στη διακοπή της συνε­δρί­α­σης. Και στην αγωνία για το πώς θα τελειώ­σει το θέμα αυτό. Για πολ­λο­στή φορά, δυστυ­χώς.

Επί κυβερ­νή­σεως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ τα αιτή­ματα του Συλ­λό­γου Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων συνήθως υιο­θε­τού­νται από το υπουρ­γείο. Μόλις ζήτησε ο ΣΕΑ κήρυξη όλης της επέν­δυ­σης στο Αφάντου της Ρόδου, το ΚΑΣ έσπευσε. Απο­τέ­λε­σμα; Διετής καθυ­στέ­ρηση της επέν­δυ­σης και αμφι­βο­λίες για το αν τελικά θα γίνει.

Αυστη­ρό­τητα και ταχύ­τητα ως προς την κήρυξη της έκτασης, με πρόταση της σημε­ρι­νής προ­έ­δρου του ΣΕΑ. Η ίδια εφορεία αρχαιο­τή­των, ωστόσο, δεν δείχνει την ίδια ταχύ­τητα όταν πρό­κει­ται για τα κτήρια της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου που ανήκουν στο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού. Εργα­ζό­με­νοι νυν και πρώην κατοι­κούν σε αρκετά από αυτά, πλη­ρώ­νο­ντας συμ­βο­λικά ενοίκια των 30 ή 40 ευρώ. Από τα 219 ακίνητα που δια­χει­ρί­ζε­ται το Ταμείο Αρχαιο­λο­γι­κών Πόρων, εισπράτ­τει λιγό­τερο από μισό εκα­τομ­μύ­ριο ευρώ σε ετήσια βάση, όπως έχει επα­νει­λημ­μένα ανα­φερ­θεί στη Βουλή. Σε μια περιοχή που τα ενοίκια είναι πανά­κριβα.

Ο έλεγχος της αρχαιο­λο­γι­κής υπη­ρε­σίας στην Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου, όπως και ο ανά­λο­γος έλεγχος στη Μονεμ­βα­σία, είναι ασφυ­κτι­κός και ξεπε­ρα­σμέ­νος για την εποχή μας. Για να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κός και να απο­κλεί­ε­ται ο υπο­κει­με­νι­κός παρά­γο­ντας, πρέπει να αλλά­ξουν τα κρι­τή­ρια. Διότι έτσι και ο πολίτης ζημιώ­νε­ται, που πρέπει να διε­ξέλ­θει μια απί­στευτη γρα­φειο­κρα­τία και το ίδιο το υπουρ­γείο που δεν έχει το απο­τέ­λε­σμα που πρέπει. (Κλείνει η παρέν­θεση της Ρόδου). Ανοί­γουν πολλές ακόμη: του σταθμού Βενι­ζέ­λου στο Μετρό Θεσ­σα­λο­νί­κης, όπου λόγω εμμονών σημειώ­νο­νται καθυ­στε­ρή­σεις και αύξηση κόστους. Των Σκου­ριών Χαλ­κι­δι­κής, όπου ενώ τα αρχαία δεν είναι τόσα ώστε να γίνει κήρυξη, αλλά μπορούν να μετα­φερ­θούν, σημειώ­νε­ται η μία μετά την άλλη καθυ­στέ­ρηση λήψης από­φα­σης από το ΚΑΣ. Της Πύλου. Και άλλων ακόμα.

Ποιος πρέπει να κρατά τις ισορ­ρο­πίες και να βάζει φρένο στα σωμα­τεία όταν απαι­τεί­ται; Ο πολι­τι­κός προϊ­στά­με­νός τους, ο εκά­στοτε γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού. Ο οποίος οφείλει να φρο­ντί­ζει να έχουν οι υπη­ρε­σίες επαφή με την κοι­νω­νία. Να προ­στα­τεύ­ουν τις αρχαιό­τη­τες όπως πρέπει αλλά να μην προ­σπα­θούν να εφαρ­μό­σουν τις αντι­λή­ψεις, τις εμμονές και ενίοτε τις ιδε­ο­λη­ψίες τους. Η νυν πολι­τική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ φαί­νε­ται πως έχει άλλη αντί­ληψη. Με απο­τέ­λε­σμα, το υπουρ­γείο να μοιάζει σαν να κυβερ­νά­ται από κάποιες συν­δι­κα­λι­στι­κές παρα­τά­ξεις. Τα αιτή­ματά τους υιο­θε­τού­νται ασμένως και, όπως είναι φυσικό, με αυτό τον τρόπο ολοένα πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται. Αν δεν συμ­φω­νούν με την πολι­τική της κυβέρ­νη­σης, τόσο το χει­ρό­τερο για την κυβέρ­νηση. Στο κάτω- κάτω, ας πρόσεχε.

liberal.gr