Εσπειραν φόρους, θέρισαν φοροδιαφυγή

Εσπει­ραν αυξή­σεις φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών, θερί­ζουν μείωση δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η εκκα­θά­ριση των φετινών φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων απο­κά­λυψε σημα­ντική μείωση της «φορο­λο­γη­τέας ύλης» κατά περισ­σό­τερο από 1% του ΑΕΠ σε μια χρονιά που η οικο­νο­μία κινή­θηκε με έστω και οριακό θετικό πρόσημο. Από τα 75 δισ. που εμφά­νι­σαν περίπου 6,1 εκατ. νοι­κο­κυ­ριά κατά τη διάρ­κεια του 2015, τα δηλω­θέ­ντα εισο­δή­ματα υπο­χώ­ρη­σαν πέρυσι κατά περίπου 2 δισ. ευρώ, δηλαδή κοντά στα 73 δισ. Η ηγεσία του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών έχει ήδη ενη­με­ρω­θεί για τη συρ­ρί­κνωση της φορο­λο­γη­τέας ύλης, η οποία σε πολύ μεγάλο βαθμό εξηγεί και το «παρά­δοξο» της φετινής εκκα­θά­ρι­σης των φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων: η κυβέρ­νηση να «εκτο­ξεύει» τους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές –ειδικά για εισο­δη­μα­τίες, επαγ­γελ­μα­τίες με υψηλά δηλω­θέ­ντα εισο­δή­ματα και υπό­χρε­ους σε κατα­βολή εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης– και τελικώς το ποσό του φόρου που βεβαιώ­νε­ται να είναι μικρό­τερο από αυτό της περυ­σι­νής χρονιάς, ανοί­γο­ντας «τρύπα» στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό άνω των 330 εκατ. ήδη από το επτά­μηνο.

Τα αρνη­τικά σημάδια είχαν εμφα­νι­στεί με το που ολο­κλη­ρώ­θηκε τον Ιούλιο η φετινή δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής των φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων. Σε σύνολο 6,157 εκατ. φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων, βεβαιώ­θη­καν φόροι 3,412 δισ. Πέρυσι, βεβαιώ­θη­καν συνο­λικά 3,467 δισ. ευρώ δηλαδή περίπου 50 εκατ. ευρώ περισ­σό­τερα και μάλιστα από μικρό­τερο αριθμό φορο­λο­γου­μέ­νων (6,109 εκατ.). Το λογικό θα ήταν το ποσό της βεβαί­ω­σης να αυξηθεί λόγω της αύξησης των φόρων για επαγ­γελ­μα­τίες, εισο­δη­μα­τίες κ.λπ. Αυτό δεν έγινε –και η μείωση των δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των ήταν ένας σοβαρός λόγος– με απο­τέ­λε­σμα ήδη να εμφα­νί­ζε­ται από­κλιση 338 εκατ. ευρώ στις εισπρά­ξεις του φόρου εισο­δή­μα­τος φυσικών προ­σώ­πων έναντι του στόχου για την περίοδο Ιανουα­ρίου – Ιουλίου.

Σε μια χρονιά χωρίς ύφεση, όπως ήταν το 2016 και με την ΕΛΣΤΑΤ να κατα­γρά­φει σημα­ντική μείωση της ανερ­γίας, θα περί­μενε κανείς να κατα­γρα­φεί έστω και οριακή αύξηση των δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των, από τη στιγμή μάλιστα που οι μισθω­τοί και οι συντα­ξιού­χοι μοι­ρά­ζο­νται το 79% των δηλω­θέ­ντων εισο­δη­μά­των. Βέβαια, το 2016 ήταν χρονιά πίεσης των εισο­δη­μά­των, ειδικά των συντα­ξιού­χων. Μόνον από την περι­κοπή του ΕΚΑΣ χάθηκαν περίπου 200 εκατ., ενώ η συντα­ξιο­δο­τική δαπάνη περιο­ρί­στηκε από τα 30 δισ. το 2015 στα 29,645 δισ. το 2016, όπως προ­κύ­πτει και από τα στοι­χεία του μεσο­πρό­θε­σμου. Η μεγα­λύ­τερη μείωση, όμως, εμφα­νί­στηκε στα δηλω­θέ­ντα εισο­δή­ματα από άσκηση επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, τα οποία και περιο­ρί­στη­καν από τα 4,676 δισ. σε λιγό­τερα από 3,9 δισ. Η μείωση των εισο­δη­μά­των στους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες και στους επι­τη­δευ­μα­τίες ήταν απόρ­ροια της νέας πολι­τι­κής υπο­λο­γι­σμού των φόρων και των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Η εφαρ­μογή της ενιαίας κλί­μα­κας, μέσω της οποίας οι συντε­λε­στές φορο­λό­γη­σης δια­μορ­φώ­θη­καν από το 26%-33% που ήταν μέχρι και το 2016 στο 22%-45% για τη φετινή χρονιά, αλλά και η σύνδεση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών με το εισό­δημα (όπου ο υπο­λο­γι­σμός γίνεται με συντε­λε­στές κατ’ ελά­χι­στον 26,95%) έχουν προ­κα­λέ­σει νέο κύμα από­κρυ­ψης εισο­δη­μά­των, το οποίο εκτι­μά­ται ότι δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί. Η νέα πολι­τική για τους επαγ­γελ­μα­τίες απο­κα­λύ­φθηκε μετά τον Μάιο του 2016 και ενώ είχαν ήδη τιμο­λο­γη­θεί οι υπη­ρε­σίες του α΄ εξα­μή­νου. Το 2017 όμως οι επι­τη­δευ­μα­τίες γνώ­ρι­ζαν από την πρώτη ημέρα του νέου έτους τι ακριβώς θα πρέπει να πλη­ρώ­σουν για κάθε από­δειξη ή τιμο­λό­γιο παροχής υπη­ρε­σιών που θα εκδί­δουν.

Ο κίν­δυ­νος το νέο καθε­στώς υπο­λο­γι­σμού των φόρων και των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών να οδη­γή­σει σε έκρηξη της φορο­α­πο­φυ­γής και της εισφο­ρο­α­πο­φυ­γής, δεν ήταν άγνω­στος στην κυβέρ­νηση. Στελέχη της πίστευαν όμως ότι η «ελά­φρυνση» που θα γινόταν –τόσο στις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές όσο και στον φόρο- για τη μεγάλη πλειο­νό­τητα των επι­τη­δευ­μα­τιών που εμφα­νί­ζουν και τα χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα θα λει­τουρ­γούσε θετικά και για τα δημόσια έσοδα. Αυτό δεν επι­βε­βαιώ­νε­ται. Η φορο­λό­γηση μέχρι… οικο­νο­μι­κής εξό­ντω­σης στους επαγ­γελ­μα­τίες με μεσαία και υψηλά εισο­δή­ματα έχει γυρίσει μπού­με­ρανγκ. Μπορεί οι «έχοντες» επι­τη­δευ­μα­τίες να είναι λίγοι στα χαρτιά, όμως η συμβολή τους στα φορο­λο­γικά έσοδα είναι πολύ σημα­ντική. Οι επι­τη­δευ­μα­τίες που δηλώ­νουν ετήσιες απο­δο­χές άνω των 30.000 ευρώ ετησίως –αυτοί είναι που υπέ­στη­σαν και τις μεγα­λύ­τε­ρες απώ­λειες από τα φορο­λο­γικά μέτρα– δεν ξεπερ­νούν τα 38.188 άτομα σε σύνολο 457.572 φορο­λο­γου­μέ­νων που ασκούν επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα (σ.σ. αντι­στοι­χούν δηλαδή στο 8% του συνόλου). Αυτό όμως το 8% των επαγ­γελ­μα­τιών δήλωσε το 2016 εισο­δή­ματα 2,3 δισ., δηλαδή το 50% των εισο­δη­μά­των όλων των εισο­δη­μά­των από οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Και μόνο από αυτό το στοι­χείο γίνεται προ­φα­νής η επί­πτωση στα έσοδα από την απόφαση ενός και μόνον επαγ­γελ­μα­τία με υψηλές απο­δο­χές να ακο­λου­θή­σει τον δρόμο της φορο­α­πο­φυ­γής εφαρ­μό­ζο­ντας νόμιμες ή παρά­νο­μες μεθό­δους.