Υπουργείο Παιδείας: «Επιστρέψτε τα βιβλία σας»

Βιβλία, σχολικά και μη, και χαρτικά ζητεί το υπουρ­γείο Παι­δείας από τους μαθητές να φέρουν στο σχολείο τους με στόχο τα αντα­πο­δο­τικά έσοδα της ανα­κύ­κλω­σης να συμ­βά­λουν και στα πενιχρά κον­δύ­λια των σχο­λείων. Την ίδια στιγμή, θέτει ρεα­λι­στι­κούς –και άρα πιο χαμη­λούς– στόχους για το πρό­γραμμα επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης των σχο­λι­κών βιβλίων από τους μαθητές των επό­με­νων τάξεων. Και αυτό γιατί οι μαθητές δεν έχουν συνη­θί­σει να επι­στρέ­φουν τα σχολικά βιβλία, ώστε να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν οι επό­με­νοι, ενώ δεν υπάρ­χουν ούτε και οι υπο­δο­μές για κάτι τέτοιο. Ωστόσο, εκτι­μά­ται ότι εάν οι μαθητές επέ­στρε­φαν έστω το 10% των βιβλίων τους ετησίως, θα υπήρχε όφελος περίπου δύο εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ είτε από την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση είτε από την ανα­κύ­κλωσή τους.

Ειδι­κό­τερα, προ πεν­θη­μέ­ρου άρχισε η διανομή στα σχολεία των βιβλίων του Γυμνα­σίου, το πρώτο δεκα­ή­μερο του Ιουνίου θα πάρουν σειρά τα βιβλία του Λυκείου και στα τέλη Ιουνίου – αρχές Ιουλίου του Δημο­τι­κού. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ινστι­τού­του Τεχνο­λο­γίας Υπο­λο­γι­στών και Εκδό­σεων (ΙΤΥΕ)-«Διό­φα­ντος», κάθε χρόνο μοι­ρά­ζο­νται στους μαθητές των δύο βαθ­μί­δων 28 εκα­τομ­μύ­ρια αντί­τυπα σχο­λι­κών βιβλίων. Στο Δημο­τικό υπάρ­χουν κατά μέσον όρο 20 τίτλοι ανά τάξη, όπως και στο Γυμνά­σιο, ενώ στο Γενικό Λύκειο ο μέσος όρος ανε­βαί­νει στους 25 τίτλους. Αντί­θετα, στα Επαγ­γελ­μα­τικά Λύκεια, λόγω των πολλών ειδι­κο­τή­των, υπάρ­χουν συνο­λικά περίπου 700 τίτλοι βιβλίων. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι απαι­τού­νται 10.000 τόνοι χαρτιού και το ετήσιο κόστος προ­σεγ­γί­ζει τα 19 εκα­τομ­μύ­ρια, ύστερα από σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες οικο­νο­μίας τα τελευ­ταία χρόνια (το 2011 το κόστος ήταν 36 εκα­τομ­μύ­ρια).

Ωστόσο, όπως ανέφερε στην «Κ» ο Χρήστος Μανω­λό­που­λος, διευ­θυ­ντής εκδό­σεων στον «Διό­φα­ντο», τα προ­γράμ­ματα επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης των σχο­λι­κών βιβλίων είναι δύσκολο να υλο­ποι­η­θούν στο εκπαι­δευ­τικό σύστημά μας –εκείνα του 2011 και του 2012 εγκα­τα­λεί­φθη­καν γρήγορα– όχι μόνο επειδή δεν έχει δημιουρ­γη­θεί η σχετική κουλ­τούρα στους μαθητές, αλλά και επειδή τα σχολεία δεν έχουν το διοι­κη­τικό προ­σω­πικό και τους χώρους για την κατα­γραφή και απο­θή­κευση των βιβλίων που θα επι­στρέ­φουν οι μαθητές κάθε χρόνο. Στον αντί­ποδα, σε χώρες του εξω­τε­ρι­κού, πάντως, ο χρόνος ζωής των βιβλίων διαρκεί από τρία έως πέντε χρόνια. Ενδει­κτικά, στις ΗΠΑ, τη Γερ­μα­νία και τη Γαλλία οι μαθητές παίρ­νουν δωρεάν τα βιβλία, αλλά πρέπει να τα επι­στρέ­ψουν στο τέλος της χρονιάς. Αν δεν τα επι­στρέ­ψουν σε καλή κατά­σταση, τότε πλη­ρώ­νουν αντί­τιμο.

Με δεδο­μέ­νες, λοιπόν, τις δυσκο­λίες ο «Διό­φα­ντος» ξεκί­νησε πέρυσι με 12 βιβλία, στα οποία συνήθως δεν σημειώ­νουν οι μαθητές μιας και τους δια­νέ­με­ται και Τετρά­διο Μαθητή (π.χ. Γεω­γρα­φία), και ζήτησε από τους μαθητές να τα επι­στρέ­ψουν με τη λήξη των μαθη­μά­των. Φέτος, το πρό­γραμμα θα επε­κτα­θεί στα 22 βιβλία των δύο βαθ­μί­δων, με πρόθεση τη στα­διακή αύξηση του αριθμού των προς επι­στροφή βιβλίων.

Την ίδια στιγμή, το δέλεαρ των εσόδων εν μέσω έλλει­ψης πόρων θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει επι­τα­χυ­ντικά στο πρό­γραμμα ανα­κύ­κλω­σης χαρτιού, που προωθεί το υπουρ­γείο. Δηλαδή, παλιά βιβλία, σχολικά ή μη, μαθη­τικά τετρά­δια, λευκό φωτο­τυ­πικό χαρτί. Σύμφωνα με τον κ. Μανω­λό­πουλο, τον Ιούνιο του 2016 υπήρξε η πρώτη πιλο­τική προ­σπά­θεια συλ­λο­γής χαρτιού από σχο­λι­κές μονάδες, με σκοπό την κατα­γραφή των πρα­κτι­κών ενερ­γειών που απαι­τού­νται για την επι­τυ­χία του προ­γράμ­μα­τος, αλλά και τον εντο­πι­σμό τυχόν εμπο­δίων.

Στην πιλο­τική φάση μετεί­χαν 114 σχολεία, 29.793 μαθητές και 250 εκπαι­δευ­τι­κοί δήμων της Αττικής και της Θήβας, δια­θέ­το­ντας φορτηγά για την παρα­λαβή του χαρτιού και τη μετα­φορά τους στα σημεία μετα­φόρ­τω­σης. Με βάση μελέτη του «Διό­φα­ντου», είναι απόλυτα εφικτός στόχος ένας μέσος όρος 3 κιλών για ανα­κύ­κλωση ανά μαθητή. Ενδει­κτικά, από την πιλο­τική φάση συγκε­ντρώ­θη­καν 30.240 κιλά χαρτί, τα οποία δόθηκαν προς ανα­κύ­κλωση.

Το συνο­λικό ποσό που προ­έ­κυψε ήταν 4.660 ευρώ, με το οποίο αγο­ρά­στη­καν 1.925 πακέτα των 500 φύλλων χαρτί φωτο­τυ­πι­κού, δηλαδή 385 κούτες, οι οποίες μοι­ρά­στη­καν στα 114 σχολεία ανά 3 ή 4 κούτες. Φέτος το πρό­γραμμα επε­κτά­θηκε σε περίπου 700 σχολεία δήμων της Αττικής, της Αχαΐας, της Στερεάς, της Θεσ­σα­λίας και στις 12-16 Ιουνίου θα συγκε­ντρω­θεί το προς ανα­κύ­κλωση υλικό. Οπως τονίζει ο κ. Μανω­λό­που­λος, «το πρό­γραμμα μπορεί να επι­τύ­χει μόνο στον βαθμό που μαθητές, γονείς, εκπαι­δευ­τι­κοί θα συμ­με­τέ­χουν ενεργά».