Χωρίς μέτρα στήριξης οι οικογένειες με παιδιά, ενώ η Ελλάδα γερνάει…

Ενώ στην Ελλάδα η υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα λαμ­βά­νει ολοένα και μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις και η παιδική φτώχεια καταρ­ρί­πτει το ένα αρνη­τικό ρεκόρ μετά το άλλο, στη χώρα μας εφαρ­μό­ζε­ται το διεθνώς λιγό­τερο απο­δο­τικό σύστημα ενί­σχυ­σης των εργα­ζο­μέ­νων με παιδιά. Οι πολι­τι­κές μείωσης των κρα­τή­σεων για φόρους και εισφο­ρές –δια­φο­ρο­ποί­ηση αφο­ρο­λο­γή­του, επι­δό­ματα τέκνων και άμεσες εισο­δη­μα­τι­κές ενι­σχύ­σεις– μειώ­νουν τον συντε­λε­στή κρα­τή­σεων μόλις κατά 1,2%, λιγό­τερο από οποια­δή­ποτε άλλη χώρα-μέλος του ΟΟΣΑ. Οι ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κές πολι­τι­κές για τις οικο­γέ­νειες με παιδιά έρχο­νται ξανά στο προ­σκή­νιο ενόψει και των αλλαγών που προ­ω­θού­νται στο πλαίσιο των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με τους θεσμούς.

Στο τραπέζι ανα­μέ­νε­ται να τεθεί και θέμα αλλαγής των κρι­τη­ρίων χορή­γη­σης του επι­δό­μα­τος τέκνων που δίδεται από τον ΟΓΑ αλλά και περαι­τέρω δια­φο­ρο­ποί­η­σης του αφο­ρο­λο­γή­του ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών. Ηδη προς αυτή την κατεύ­θυνση κινού­νται προ­τά­σεις και της Παγκό­σμιας Τρά­πε­ζας αλλά και της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος.

Ο Ελληνας εργα­ζό­με­νος με δύο παιδιά, ο οποίος αμεί­βε­ται με απο­δο­χές που κινού­νται στον μέσο όρο της χώρας, υφί­στα­ται κρα­τή­σεις της τάξεως του 38,1% για φόρο εισο­δή­μα­τος, εισφορά αλλη­λεγ­γύης και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές ποσοστό που είναι το 6ο μεγα­λύ­τερο μεταξύ των 35 χωρών-μελών του ΟΟΣΑ. Για τον ίδιο εργα­ζό­μενο ο οποίος δεν έχει παιδιά, οι κρα­τή­σεις αυξά­νο­νται στο 39,3%. Η μικρή δια­φο­ρο­ποί­ηση είναι απο­τέ­λε­σμα της πενι­χρής πολι­τι­κής που ισχύει σήμερα για τους οικο­γε­νειάρ­χες:

1. Η έκπτωση φόρου στο εισό­δημα των μισθω­τών δια­φο­ρο­ποιεί­ται μόλις κατά 50 ευρώ για κάποιον που έχει ένα παιδί (αντί για 1.900 ευρώ αυξά­νε­ται στα 1.950 ευρώ) ή κατά 100 ευρώ για κάποιον που έχει δύο παιδιά (από τα 1.900 στις 2.000 ευρώ).

2. Το επίδομα τέκνων ανέρ­χε­ται στα 40 ευρώ τον μήνα ανά παιδί, μόνο αν το εισό­δημα περιο­ρί­ζε­ται στις 9.000 ευρώ ετησίως. Για εισό­δημα από 9.000 έως 18.000 ευρώ (σε αυτό το επίπεδο κυμαί­νε­ται και ο μέσος όρος της χώρας), το επίδομα περιο­ρί­ζε­ται στα 26,67 ευρώ τον μήνα.

Ετσι, η πολι­τική ενί­σχυ­σης για μια οικο­γέ­νεια με δύο παιδιά, στην οποία εργά­ζε­ται ο ένας εκ των δύο συζύγων και έχει ετήσιο εισό­δημα της τάξεως των 15.000 ευρώ, μετα­φρά­ζε­ται σε περίπου 740 ευρώ τον χρόνο στην καλύ­τερη περί­πτωση.

Τα στα­τι­στικά στοι­χεία δεί­χνουν ότι οι ακο­λου­θού­με­νες πολι­τι­κές δεν απο­δί­δουν ενώ δύο είναι τα πιο ανη­συ­χη­τικά ευρή­ματα:

• Ο κίν­δυ­νος φτώ­χειας για παιδιά ηλικίας 0-17 ετών ανήλθε το 2015 στο 26,6%, σημειώ­νο­ντας αύξηση κατά 1,1 ποσο­στιαία μονάδα σε σχέση με το 2014. Ο κίν­δυ­νος αυτός είναι υψη­λό­τε­ρος κατά 5,2 ποσο­στιαίες μονάδες από το αντί­στοιχο ποσοστό του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού, το οποίο δια­μορ­φώ­θηκε στο 21,4% για τη συγκε­κρι­μένη χρονιά. Προ­κύ­πτει επο­μέ­νως αύξηση της παι­δι­κής φτώ­χειας σε μια χρονιά που το ποσοστό του πλη­θυ­σμού σε κίνδυνο φτώ­χειας εμφα­νί­στηκε να υπο­χω­ρεί από το 22,1% το 2014 στο 21,4% το 2015.

• Οι γεν­νή­σεις ήταν και το 2016 σαφώς λιγό­τε­ρες από τους θανά­τους. Με βάση τα στοι­χεία από τα ληξιαρ­χεία, η περυ­σινή χρονιά έκλεισε με μόλις 93.418 γεν­νή­σεις οι οποίες ήταν λιγό­τε­ρες κατά 25.205 σε σχέση με τους θανά­τους. Το 2016 είναι η 5η δια­δο­χική χρονιά που οι θάνατοι ξεπερ­νούν τις γεν­νή­σεις ενώ το αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο έχει φτάσει στις 115.000 άτομα από το 2011 μέχρι το 2016.

Η Παγκό­σμια Τράπεζα, στην έκθεση που συνέ­ταξε για την ανα­μόρ­φωση της κοι­νω­νι­κής και επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής στην Ελλάδα (σε αυτή την έκθεση η Παγκό­σμια Τράπεζα συντά­χθηκε με το ΔΝΤ στην ανα­γκαιό­τητα μείωσης το αφο­ρο­λο­γή­του προ­κει­μέ­νου να χρη­μα­το­δο­τη­θούν άλλες κοι­νω­νι­κές παροχές), πρό­τεινε να καταρ­γη­θεί το πολυ­τε­κνικό επίδομα των 500 ευρώ ανά παιδί που εισπράτ­τουν τρί­τε­κνοι και πολύ­τε­κνοι αλλά να καταρ­γη­θεί και το επίδομα τέκνων για όσους δηλώ­νουν ετήσιο εισό­δημα από 12.000 έως 18.000 ευρώ. Με τα χρήματα που θα εξοι­κο­νο­μη­θούν, ζήτησε να αυξηθεί το επίδομα τέκνων για τους υπό­λοι­πους δικαιού­χους, δηλαδή όσους δηλώ­νουν εισο­δή­ματα έως 12.000 ευρώ. Η έκθεση περι­γρά­φει και εναλ­λα­κτικά σενάρια που προ­βλέ­πουν την αύξηση του επι­δό­μα­τος ανά παιδί, από τα 40 ευρώ που βρί­σκε­ται σήμερα, ακόμη και στα 60 ή 70 ευρώ.

Εργέ­νη­δες και οικο­γε­νειάρ­χες έχουν σχεδόν τα ίδια φορο­λο­γικά βάρη

Στο τραπέζι έχουν πέσει προ­τά­σεις όπως ότι η επι­κεί­μενη μείωση του αφο­ρο­λο­γή­του για μισθω­τούς και συντα­ξιού­χους να μη γίνεται αδια­κρί­τως, αλλά να έχει πολύ πιο ήπια χαρα­κτη­ρι­στικά για τους φορο­λο­γου­μέ­νους με προ­στα­τευό­μενα τέκνα. Υπέρ αυτής της δια­φο­ρο­ποί­η­σης του αφο­ρο­λο­γή­του –η οποία ίσχυε επί σειρά ετών, καταρ­γή­θηκε το 2013 λόγω της θέσπι­σης του επι­δό­μα­τος τέκνων και επα­νήλθε από τη σημε­ρινή κυβέρ­νηση αλλά «δειλά»– έχει ταχθεί δημο­σίως και ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρ­νά­ρας. Την ίδια ώρα, όπως προ­κύ­πτει από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η λιγό­τερο απο­δο­τική –του­λά­χι­στον συγκρι­τικά με τις υπό­λοι­πες χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ– είναι η ελλη­νική πολι­τική ενί­σχυ­σης των οικο­γε­νειών με παιδιά, όπως προ­κύ­πτει από τα επίσημα στοι­χεία του οργα­νι­σμού. Οι συνο­λι­κές κρα­τή­σεις που γίνο­νται στις απο­δο­χές εργα­ζο­μέ­νου με δύο παιδιά κατα­τάσ­σουν τον Ελληνα στην έκτη θέση μεταξύ όλων των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ και περίπου 12 ποσο­στιαίες μονάδες πάνω από τον παγκό­σμιο μέσο όρο.

Ο οικο­γε­νειάρ­χης στην Ελλάδα βρί­σκε­ται σε χει­ρό­τερη θέση συγκρι­τικά με τον εργένη, ο οποίος κατα­τάσ­σε­ται 14ος μεταξύ των εργέ­νη­δων του ΟΟΣΑ, με απο­τέ­λε­σμα να επι­βα­ρύ­νε­ται με περίπου 3,5 ποσο­στιαίες μονάδες συγκρι­τικά με τον μέσο όρο. Οσο για τα μέτρα ελά­φρυν­σης των εργα­ζο­μέ­νων με παιδιά, είναι τα λιγό­τερα απο­δο­τικά διεθνώς, όπως προ­κύ­πτει από την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων του ΟΟΣΑ. Οι κρα­τή­σεις ενός εργα­ζο­μέ­νου με δύο παιδιά είναι μόλις κατά 1,2 ποσο­στιαία μονάδα μικρό­τε­ρες στην Ελλάδα σε σχέση με τις κρα­τή­σεις που γίνο­νται στον εργένη.

Αυτό το ποσοστό είναι το μικρό­τερο διεθνώς ενώ στη σχετική λίστα μάς ξεπερνά μόνο το Μεξικό και η Χιλή, χώρες όμως οι οποίες ούτως ή άλλως επι­βάλ­λουν πολύ χαμηλές κρα­τή­σεις στους εργα­ζο­μέ­νους για φόρο εισο­δή­μα­τος και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές.

Για τον μονα­δικό εργα­ζό­μενο μιας 4μελούς οικο­γέ­νειας, οι κρα­τή­σεις που γίνο­νται στην Ελλάδα είναι από τις υψη­λό­τε­ρες στον κόσμο. Με ποσοστό της τάξεως του 38,1% για φόρους και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές (οι υπο­λο­γι­σμοί έχουν γίνει επί του μέσου εισο­δή­μα­τος της χώρας, διότι στα υψη­λό­τερα εισο­δή­ματα η κατά­σταση είναι πολύ χει­ρό­τερη λόγω της φορο­λο­γι­κής κλί­μα­κας), ο Ελληνας κατα­τάσ­σε­ται πολύ κοντά στην παγκό­σμια κορυφή. Πρώτος είναι ο Γάλλος φορο­λο­γού­με­νος με ποσοστό 40,5%, δεύ­τε­ρος ο Βέλγος με 40,4%, τρίτος ο Φιν­λαν­δός με 39,3%, τέταρ­τος ο Αυστρια­κός με 39% και πέμπτος ο Ιταλός με 38,8%. Να σημειω­θεί ότι ο μέσος όρος για τις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ δια­μορ­φώ­νε­ται στο 26,7%.

Καθη­με­ρινή