DW: Οι πρόσφυγες δεν «είδαν» τα εκατομμύρια της ΕΕ

Παρά τα δια­θέ­σιμα κον­δύ­λια για την ανα­κού­φισή τους, οι πρό­σφυ­γες στην Ελλάδα συνε­χί­ζουν να ζουν σε άθλιες συν­θή­κες. Την ίδια ώρα κυβέρ­νηση και ΜΚΟ ανταλ­λάσ­σουν κατη­γο­ρίες για κακο­δια­χεί­ριση.

Στις 18 Ιανουα­ρίου ο αρμό­διος επί­τρο­πος για θέματα Μετα­νά­στευ­σης Δημή­τρης Αβρα­μό­που­λος έφτασε στη Λέσβο. Αφορμή της επί­σκε­ψής του ήταν το δριμύ ψύχος που έπληξε όλη τη χώρα και μαζί με αυτήν και τους προ­σφυ­γι­κούς της καταυ­λι­σμούς. Στην πλου­σιό­τερη ήπειρο του κόσμου είδαμε εικόνες προ­σφύ­γων -πολλοί από τους οποίους παιδιά, ηλι­κιω­μέ­νοι ή ανάπηροι- να παλεύ­ουν με θερ­μο­κρα­σίες κάτω από το μηδέν, μην έχοντας περισ­σό­τερη προ­στα­σία από σκηνές και κου­βέρ­τες. Λίγες μέρες νωρί­τερα ο υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γιάννης Μου­ζά­λας είχε δηλώσει ότι «κανένας πρό­σφυ­γας ή μετα­νά­στης δεν είναι πλέον στο κρύο». Ο Δ. Αβρα­μό­που­λος κάλεσε τις αρμό­διες αρχές και τις ΜΚΟ να κάνουν περισ­σό­τερα, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η Ελλάδα είναι ο σημα­ντι­κό­τε­ρος απο­δέ­κτης χρη­μα­το­δο­τή­σεων από τα ταμεία των Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της ΕΕ, έχοντας λάβει 1,1 δις ευρώ χρη­μα­το­δο­τι­κής στή­ρι­ξης σε διά­στημα δύο ετών.

Πού πήγαν λοιπόν αυτά τα χρήματα; Και γιατί η χώρα έχει απο­δει­χθεί ανίκανη να παρά­σχει στοι­χειω­δώς ικα­νο­ποι­η­τι­κές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης για πολλούς από τους περίπου 50.000 πρό­σφυ­γες που φιλο­ξε­νεί;

Οι πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης

Οι ακραίες και­ρι­κές συν­θή­κες επι­δεί­νω­σαν ακόμη περισ­σό­τερο την κατά­σταση των προ­σφύ­γων στη Λέσβο

Γεγονός είναι το ένα δις ευρώ που ανέφερε ο Δ. Αβρα­μό­που­λος περι­λαμ­βά­νει σειρά κεφα­λαίων που εν πολλοίς δεν έχουν δαπα­νη­θεί ακόμη. Ωστόσο, τα κεφά­λαια που έχουν ήδη χορη­γη­θεί στην κυβέρ­νηση και σε ΜΚΟ έχουν ουσια­στική σημασία. Από τις αρχές του 2015 η ελλη­νική κυβέρ­νηση, σύμφωνα με στοι­χεία της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, έχει απορ­ρο­φή­σει 179 εκ. ευρώ από τη Γενική Διεύ­θυνση Μετα­νά­στευ­σης και Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων (DG HOME). Αυτά προ­στί­θε­νται σε 60 εκ. ευρώ από τα συνο­λικά 509 εκ. μακρο­πρό­θε­σμης χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ελλάδας για το προ­σφυ­γικό για την περίοδο 2014-2020.

Στο μεταξύ η Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, η Ευρω­παϊκή Υπη­ρε­σία Υπο­στή­ρι­ξης για το Άσυλο (EASO) και ο Διεθνής Οργα­νι­σμός Μετα­νά­στευ­σης (ΙΟΜ) έλαβαν 175 εκ. ευρώ έκτα­κτης χρη­μα­το­δό­τη­σης από τα Ταμεία Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της ΕΕ. Ένα πρό­σθετο κονδύλι έκτα­κτης χρη­μα­το­δό­τη­σης ύψους 186 εκ. ευρώ χορη­γή­θηκε ακόμη σε σειρά ΜΚΟ για παροχή ανθρω­πι­στι­κής βοή­θειας στην Ελλάδα από τη Γενική Διεύ­θυνση Ευρω­παϊ­κής Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και Επι­χει­ρή­σεων Ανθρω­πι­στι­κής Βοή­θειας για δράσεις που ξεκί­νη­σαν το 2016. Επι­πλέον 500 εκ. ευρώ έχουν προ­βλε­φθεί για το συγκε­κρι­μένο ταμείο έως το 2018.

Κατη­γο­ρίες για κακο­δια­χεί­ριση

Ο υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Γ. Μου­ζά­λας απέδιδε επί μακρόν απο­κλει­στικά και μόνο στο γεγονός ότι μέρος των χρη­μά­των δια­τί­θετο απευ­θείας στις ΜΚΟ αντί της κυβέρ­νη­σης. Ωστόσο, υπάρ­χουν και φωνές που καθι­στούν υπεύ­θυνη την κυβέρ­νηση για την κατά­σταση των προ­σφύ­γων στην Ελλάδα. «Για τον Μουζάλα φταίνε πάντα οι άλλοι», σχο­λιά­ζει στην DW ο Οδυσ­σέας Βου­δού­ρης, πρώην γενικός γραμ­μα­τέας Πρώτης Υπο­δο­χής και Ταυ­το­ποί­η­σης στο υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών. Το περα­σμένο Σεπτέμ­βριο είχε παραι­τη­θεί, επιρ­ρί­πτο­ντας στον κ. Μουζάλα ότι αρνεί­ται να παρα­χω­ρή­σει βασικές αρμο­διό­τη­τες στη νεό­τευ­κτη γενική γραμ­μα­τεία, στο πλαίσιο συντο­νι­σμέ­νης προ­σπά­θειας να καθιε­ρω­θεί ένα «παράλ­ληλο σύστημα» κατά το οποίο η διάθεση ευρω­παϊ­κών κον­δυ­λίων θα ελέγ­χε­ται από έναν στενό κύκλο συμ­βού­λων. Ο Γ. Μου­ζά­λας έχει επα­νει­λημ­μένα αντι­κρού­σει ως συκο­φα­ντι­κές τις αιτιά­σεις του Οδ. Βου­δούρη.

Η περί­εργη υπόθεση της Softex

Η σφοδρή κακο­και­ρία έπληξε το προη­γού­μενο διά­στημα και τον καταυ­λι­σμό προ­σφύ­γων στην έκταση της Softex

Ο πρώην γ.γ. ανα­φέ­ρει το παρά­δειγμα της Softex. Στην έκταση της παλιάς χαρ­το­βιο­μη­χα­νίας κοντά στη Θεσ­σα­λο­νίκη επρό­κειτο να στηθεί ένας καταυ­λι­σμός που να προ­σφέ­ρει απο­δε­κτές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης στους πρό­σφυ­γες. Οι πρώτοι εξ αυτών εγκα­τα­στά­θη­καν εκεί την άνοιξη του 2016 μετά το κλεί­σιμο των συνόρων με την ΠΓΔΜ. Ωστόσο, σύντομα έγινε γνωστό ότι ο συγκε­κρι­μέ­νος καταυ­λι­σμός έχει ρημάξει.

Ο Οδυσ­σέας Βου­δού­ρης υπο­στη­ρί­ζει ότι η γερ­μα­νική ανθρω­πι­στική οργά­νωση ASB είχε απευ­θυν­θεί επα­νει­λημ­μένα το καλο­καίρι στη γενική γραμ­μα­τείας της οποίας προ­ΐ­στατο, προ­τεί­νο­ντας τη δημιουρ­γία νέων εγκα­τα­στά­σεων για φιλο­ξε­νία 1.500 προ­σφύ­γων. Αυτό απαι­τούσε περί τα 2,5 εκ ευρώ, τα οποία θα διέθετε η Κομι­σιόν. Ωστόσο, όπως λέει, το σχέδιο αυτό παρε­μπο­δί­στηκε από στενό σύμ­βουλο του Γ. Μουζάλα, προ­τεί­νο­ντας ένα άλλο με προ­βλε­πό­μενο κόστος 8,6 εκ. ευρώ. Δεδο­μέ­νου ότι το ποσό υπε­ρέ­βαινε κατά πολύ τα δια­θέ­σιμα κεφά­λαια της ASB, η ΜΚΟ απευ­θύν­θηκε με επι­στολή (που βρί­σκε­ται στη διάθεση της DW) στο γραφείο του τότε ανα­πλη­ρωτή υπουρ­γού Γ. Μουζάλα με το αίτημα εκπό­νη­σης ενός κοινού σχεδίου που θα μείωνε το συνο­λικό κόστος κατα­σκευής του καταυ­λι­σμού σε 4,5 εκ. ευρώ. Ωστόσο, το υπουρ­γείο αρνή­θηκε να αλλάξει τα σχέδιά του με απο­τέ­λε­σμα το πλάνο της ASB να ναυα­γή­σει. «Ξεκά­θαρα τα 8,6 εκ. ευρώ είναι τρελό ποσό για 1.500 πρό­σφυ­γες», σχο­λιά­ζει ο Οδ. Βου­δού­ρης. Απα­ντώ­ντας σε ερώτηση της DW σχετικά με τον καταυ­λι­σμό, η ASB διευ­κρί­νισε ότι η διαφορά στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό των δύο προ­τά­σεων οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι το σχέδιο του υπουρ­γείου αφο­ρούσε την κατα­σκευή ενός πιο μακρο­πρό­θε­σμου καταυ­λι­σμού με πιο ανα­βαθ­μι­σμένα κοντέι­νερ για τη στέγαση των προ­σφύ­γων, σε αντί­θεση με το σχέδιο της γερ­μα­νι­κής οργά­νω­σης για έναν ημι­μό­νιμο καταυ­λι­σμό.

Σε κάθε περί­πτωση το υπουρ­γικό σχέδιο για δημιουρ­γία μεγάλων μόνιμων εγκα­τα­στά­σεων στην έκταση της Softex παρα­μέ­νει ανεκ­πλή­ρωτο. Παρότι έχουν στηθεί ορι­σμένα σπίτια-κοντέινερ, εκα­το­ντά­δες πρό­σφυ­γες εξα­κο­λου­θούν να ζουν σε σκηνές.

Βολές κατά της κυβέρ­νη­σης αλλά και της ΕΕ

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα καταγ­γέλ­λουν τη στάση της ΕΕ

Την ίδια ώρα ΜΚΟ και διε­θνείς οργα­νι­σμοί επι­ση­μαί­νουν ότι ο κακός κυβερ­νη­τι­κός σχε­δια­σμός συνέ­βαλε στο να μην φθάσουν τα κεφά­λαια στις ευά­λω­τες ομάδες. Πάντως αρκετοί δια­τυ­πώ­νουν το επι­χεί­ρημα ότι με το να εστιά­ζει κανείς απο­κλει­στικά στο πως αξιο­ποιού­νται τα κον­δύ­λια δεν λαμ­βά­νει υπόψη μια ευρύ­τερη εικόνα: την έλλειψη πολι­τι­κής βού­λη­σης στην Ευρώπη να κάνει στο πεδίο της προ­σφυ­γι­κής κρίσης ο,τιδή­ποτε άλλο πέρα από το να «πετά» χρήματα πάνω στο πρό­βλημα.

«Ήταν σκαν­δα­λώ­δες μετά το χιόνι στη Λέσβο να μας λέει ο εκπρό­σω­πος της Κομι­σιόν ότι κάναμε τα πάντα προ­κει­μέ­νου να βοη­θή­σουμε τις ελλη­νι­κές αρχές, αλλά δεν μπο­ρούμε να κάνουμε τη δουλειά τους», τόνισε στην DW o Λοΐκ Γέγκερ, επι­κε­φα­λής της απο­στο­λής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Ελλάδα. Όπως υπο­γράμ­μισε, «ο καταυ­λι­σμός στη Μόρια φτιά­χτηκε με ευρω­παϊκά χρήματα. Δύο ευρω­παϊ­κές υπη­ρε­σίες, η Frontex και η EASO, είναι ενεργές στο συγκε­κρι­μένο κέντρο. Και το γεγονός ότι ο καταυ­λι­σμός είναι γεμάτος οφεί­λε­ται σε ευρω­παϊκή απόφαση που ορίζει ότι άνθρω­ποι που φθάνουν στα νησιά δεν επι­τρέ­πε­ται να μετα­βαί­νουν στην ηπει­ρω­τική χώρα. Πώς μπορούν να προ­σποιού­νται (σ.σ. η ΕΕ) ότι δεν έχουν καμία σχέση με όλα αυτά;»

www.dw.com