Μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα στο Αιγαίο

Το 2017 παρέ­λαβε σκυτάλη συγκρα­τη­μέ­νης αισιο­δο­ξίας, αλλά και καχυ­πο­ψίας, όσον αφορά το Κυπριακό. Δυστυ­χώς όμως, δεν συμ­βαί­νει το ίδιο και στο Αιγαίο, η ουσία του οποίου είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένη με το ζήτημα της Μεγα­λο­νή­σου. Η επι­θε­τι­κό­τητα της Τουρ­κίας στο Αιγαίο κατά τη διάρ­κεια του 2016 σημεί­ωσε μεγάλη άνοδο, σύμφωνα με τον απο­λο­γι­σμό των πιο πρό­σφα­των δεδο­μέ­νων του ΓΕΕΘΑ.

Συγκε­κρι­μένα, η τουρ­κική πολε­μική αερο­πο­ρία (ΤΠΑ) έκανε 57 υπερ­πτή­σεις πάνω από ελλη­νικό έδαφος, το οποίο είναι ρεκόρ για την περίοδο 2009-2016 που καλύ­πτουν τα δημο­σιο­ποι­η­μένα στοι­χεία του ΓΕΕΘΑ. Αυτό δεν απο­τε­λεί έκπληξη, καθώς στο διά­στημα 2013-2015 είχε ήδη παρου­σια­στεί κατα­κό­ρυφη αύξηση με 11, 14 και 36 υπερ­πτή­σεις, αντί­στοιχα, σε σχέση με τις 4 το 2011 και 3 το 2012.

Τα στοι­χεία του ΓΕΕΘΑ κρύβουν επίσης μία ακόμα πολύ ενδια­φέ­ρουσα λεπτο­μέ­ρεια. Ο αριθμός των εμπλο­κών για το διά­στημα 2010-2016 ήταν σχεδόν μηδε­νι­κός. Με τον όρο εμπλοκή εννο­ούμε τις περι­πτώ­σεις όπου οι ανα­χαι­τί­σεις εξε­λί­χθη­σαν σε αερο­μα­χία. Για τις 1.678 παρα­βιά­σεις του Εθνικού Ενα­έ­ριου Χώρου (ΕΕΧ) το 2009, ο αριθμός εμπλο­κών ήταν 237, δηλαδή περίπου 14%. Το 2010 το ποσοστό εμπλο­κών/παρα­βιά­σεων έπεσε στο 1%, 1,4% το 2011, 0% το 2013, 0,4% το 2014 και εμφά­νισε μικρή άνοδο το 2015 και 2016, γύρω στο 4%. Ουσια­στικά μιλάμε για χρονιές χωρίς εμπλο­κές παρά τις εκα­το­ντά­δες παρα­βιά­σεις του ΕΕΧ. Για να κατα­λά­βουμε τι σημαί­νει αυτό, πρέπει να γνω­ρί­ζουμε τι συμ­βαί­νει καθη­με­ρινά στο Αιγαίο.

Από τη στιγμή της απο­γεί­ω­σης μαχη­τι­κών από αερο­δρό­μια της Τουρ­κίας, γίνο­νται άμεσες ενέρ­γειες από το Εθνικό Κέντρο Αερο­πο­ρι­κών Επι­χει­ρή­σεων. Το ΕΚΑΕ έχει τερά­στια εμπει­ρία και αξιο­ποιεί κατάλ­ληλα τα αερο­σκάφη ανα­χαί­τι­σης. Λόγω του τερά­στιου κόστους, προ­τε­ραιό­τητα δίδεται στη μεγι­στο­ποί­ηση παρα­μο­νής των μαχη­τι­κών μας στο πεδίο επι­χει­ρή­σεων. Το πρό­βλημα είναι ότι εκεί έχουν το πλε­ο­νέ­κτημα οι Τούρκοι, καθώς δια­τη­ρούν την πρω­το­βου­λία και μπορούν να πετάνε για αρκετό χρόνο πάνω από το Αιγαίο, συχνά λόγω της δυνα­τό­τη­τάς τους να εκτε­λέ­σουν εναέριο ανε­φο­δια­σμό. Αυτό σημαί­νει ότι το ίδιο ζεύγος αερο­σκα­φών της ΤΠΑ μπορεί να απαι­τή­σει δυσα­νά­λογο αριθμό δικών μας, εκτο­ξεύ­ο­ντας το κόστος.

Η ανα­χαί­τιση των τουρ­κι­κών αερο­σκα­φών που παρα­βιά­ζουν τον ΕΕΧ γίνεται σύμφωνα με συγκε­κρι­μέ­νους διε­θνείς κανόνες. Κάθε περι­στα­τικό ανα­χαι­τί­ζε­ται, είτε από από­σταση με εικο­νικό εγκλω­βι­σμό ή με προ­σέγ­γιση και ανα­γνώ­ριση, ανάλογα με τις οδηγίες. Οι Τούρκοι, βέβαιοι ότι δεν θα καταρ­ρι­φθούν, συχνά αγνοούν τους εικο­νι­κούς εγκλω­βι­σμούς και την ανα­γνώ­ρισή τους από τα ελλη­νικά μαχη­τικά, συνε­χί­ζο­ντας την πτήση τους μέσα στον ΕΕΧ και πάνω από ελλη­νικά εδάφη.

Ο εκμη­δε­νι­σμός των εμπλο­κών υπο­δει­κνύει ότι έχουμε φτάσει σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα στο Αιγαίο. Είμαστε ουσια­στικά πλέον απλοί παρα­τη­ρη­τές και κατα­γρα­φείς της τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας, ανή­μπο­ροι να την κάμ­ψουμε στο ελά­χι­στο. Αυτή είναι η βουβή στρα­τη­γική νίκη της Τουρ­κίας. Το ζήτημα είναι πολι­τικό, καθώς επι­μέ­νουμε σε μια αντι­δρα­στική αντι­με­τώ­πιση της επι­θε­τι­κό­τη­τάς της, εδραιώ­νο­ντας το status quo. Βιώ­νουμε, δηλαδή, την de facto απε­μπό­ληση του νομίμου δικαιώ­μα­τός μας για άμυνα των συνόρων μας.

Τα παρα­πάνω έχουν ήδη «μετα­φρα­στεί» από τον ανα­γνώ­στη ανάλογα με την ιδε­ο­λο­γία του, ανε­ξαρ­τή­τως της ουσίας. Αν είμαστε προς το αρι­στερό άκρο του πολι­τι­κού φάσμα­τος ζούμε σε μια παράλ­ληλη πραγ­μα­τι­κό­τητα αγγε­λικά πλα­σμένη, με πλήρη άρνηση της σημα­σίας των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων. Αν είμαστε στην αντί­περα όχθη, τα βλέ­πουμε όλα ως κομ­μα­τική ευκαι­ρία, καπη­λευό­με­νοι κάθε έννοια πατριω­τι­σμού και αγνο­ώ­ντας τόσο τα τραγικά λάθη του παρελ­θό­ντος όσο και την τωρινή επι­χει­ρη­σιακή και γεω­πο­λι­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα. Οι μεν θέλουν να χορέ­ψουν κου­μπα­γιά γύρω από τη φωτιά, οι δε να πάρουμε την Πόλη. Αυτό μας εμπο­δί­ζει να ανα­πτύ­ξουμε μια μακρο­χρό­νια στρα­τη­γική που θα μπο­ρέ­σει να απο­τρέ­ψει την τακτική της Τουρ­κίας. Εχουμε πολλά ανα­ξιο­ποί­ητα όπλα στη διάθεσή μας, τόσο διπλω­μα­τικά όσο και στρα­τιω­τικά, αυτό που χρεια­ζό­μα­στε είναι και­νο­το­μία, επαγ­γελ­μα­τι­σμό και πάνω απ’ όλα πολι­τική βούληση.

* Ο κ. Νικόλας Κατσί­μπρας διδά­σκει στα προ­γράμ­ματα επί­λυ­σης συγκρού­σεων του πανε­πι­στη­μίου Columbia της Νέας Υόρκης και του City University of NY, είναι Senior Fellow του Hellenic American Leadership Council και πρώην αξιω­μα­τι­κός του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού.