«Το 2017 θα είναι ακόμη ένα έτος επίπονων προσπαθειών από τα νοικοκυριά και τις ελληνικές επιχειρήσεις»

Ο κ. Γιώργος Καβ­βα­θάς είναι πρό­ε­δρος της Γενικής Συνο­μο­σπον­δίας Επαγ­γελ­μα­τιών Βιο­τε­χνών Ελλάδος. Σε συνέ­ντευξή του στην «δ» μιλάει για την χρονιά που φεύγει, την ύφεση στις επι­χει­ρή­σεις και την δυσκο­λία για να επι­τευ­χθεί η πολυ­πό­θητη ανά­πτυξη στην Ελλάδα. Ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η αναφορά του στα στοι­χεία της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το κλίμα στις μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις, όπου κατα­γρά­φε­ται η πραγ­μα­τική κατά­σταση της αγοράς. Ειδικά για τον ΦΠΑ στα νησιά, δηλώνει πως η αύξηση του από το 2015 δεν συνέ­βαλε στη βελ­τί­ωση των φορο­λο­γι­κών εσόδων.

Η συνέ­ντευξη ανα­λυ­τικά:

• Κύριε Καββαθά, το 2016 φτάνει στο τέλος του. Η 2η χρονιά με capital controls, με έλλειψη ρευ­στό­τη­τας, με προ­βλή­ματα στις εισα­γω­γές – εξα­γω­γές, με συνε­χι­ζό­μενη φορο­μπη­χτική πολι­τική. Τι μπορεί να γίνει κάτω από αυτές τις συν­θή­κες στην χώρα μας;

Στην τελευ­ταία έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ (Ιούλιος 2016) για το κλίμα στις μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις υπο­γραμ­μί­στηκε ότι τείνει να παγιω­θεί ένας νέος οικο­νο­μι­κός δυϊσμός στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, ο οποίος πιθα­νό­τατα θα προ­κα­λέ­σει έντονες αντα­γω­νι­στι­κές πιέσεις προς τις μικρές επι­χει­ρή­σεις, θα ενι­σχύ­σει τη μερική απα­σχό­ληση και θα οδη­γή­σει σε διευ­ρυ­μένα ποσοστά άτυπων μορφών απα­σχό­λη­σης και επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Αυτή η δια­δι­κα­σία μετα­σχη­μα­τι­σμού που έκανε αισθητή την παρου­σία της από το καλο­καίρι του 2015, όταν οι επι­πτώ­σεις της δεύ­τε­ρης φάσης της ύφεσης έτειναν να πλήξουν κυρίως τη μικρή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, με απο­τέ­λε­σμα επι­χει­ρή­σεις, οι οποίες επέ­δει­ξαν σημάδια αντοχής στην πρώτη φάση της ύφεσης (2010-2014), να έχουν πλέον εξα­ντλή­σει τα όρια επι­βί­ω­σης και να αδυ­να­τούν να αντε­πε­ξέλ­θουν στο νέο κύμα λιτό­τη­τας.  Είχε εκτι­μη­θεί μάλιστα ότι το 2ο εξάμηνο του 2016 θα έκλει­ναν 18.100 επι­χει­ρή­σεις ενώ για όλο το 2016 τα λουκέτα θα εφταναν τις 40.000. Τα στοι­χεία αυτά δυστυ­χώς επι­βε­βαιώ­θη­καν και από τα επίσημα στα­τι­στικά. Παράλ­ληλα η τάση απο­ε­πέν­δυ­σης και η μειω­μένη ρευ­στό­τητα παγιώ­νε­ται ως ένα διαρ­θρω­τικό χαρα­κτη­ρι­στικό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και συνε­χί­ζει να τρο­φο­δο­τεί ένα νέο σπιράλ ύφεσης- αποεπένδυσης- υπο­α­πα­σχό­λη­σης των παρα­γω­γι­κών συντε­λε­στών.

Εάν υπάρχει κάτι θετικό που μπο­ρούμε να ανα­φέ­ρουμε έιναι ότι οι μικρές επι­χει­ρή­σεις, παρά τα σημα­ντικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τώ­πι­σαν με την εφαρ­μογή των capital controls, φαί­νε­ται ότι επέ­δει­ξαν υψηλό βαθμό προ­σαρ­μο­γής στις νέες συν­θή­κες. Ο αριθμός των επι­χει­ρή­σεων που δια­θέ­τουν τερ­μα­τικά POS  σε όλους τους κλάδους αυξή­θηκε σε ένα χρόνο κατά 75% (από 28,9% στο 49%). Αντί­στοιχα, 2 στις 3 επι­χει­ρή­σεις δια­θέ­τουν λογα­ρια­σμούς ηλε­κτρο­νι­κής τρα­πε­ζι­κής e-banking (αύξηση  37%).

Ωστόσο ανα­σταλ­τι­κοί παρά­γο­ντες προς την κατεύ­θυνση ευρύ­τε­ρης υιο­θέ­τη­σης των ηλε­κτρο­νι­κών συστη­μά­των πλη­ρω­μών είναι η μη εφαρ­μογή του ακα­τά­σχε­του επαγ­γελ­μα­τι­κού λογα­ρια­σμού, η ανυ­παρ­ξία θεσμι­κού πλαι­σίου για το ηλε­κτρο­νικό εμπόριο, το υψηλό διοι­κη­τικό κόστος από την εισα­γωγή συστη­μά­των ηλε­κτρο­νι­κής τιμο­λό­γη­σης, τα αυξη­μένα κόστη τρα­πε­ζι­κών προ­μη­θειών. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι πάνω από 50% των επι­χει­ρή­σεων κατα­βάλ­λουν προ­μή­θεια άνω του 1%.

Δυστυ­χώς η γενι­κό­τερη κατά­σταση στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία παρα­μέ­νει αρνη­τική. Είναι απόλυτη ανάγκη να αξιο­ποι­η­θούν στο έπακρο τόσο το νέο ΕΣΠΑ όσο και ο νέος επεν­δυ­τι­κός νόμος ώστε να δημιουρ­γη­θούν νέες επι­χει­ρή­σεις και θέσεις εργα­σίας και να ανα­πτυ­χθούν νέα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία για την ενί­σχυση των επι­χει­ρή­σεων είτε μέσω των ευρω­παϊ­κών προ­γραμ­μά­των, την αξιο­ποί­ηση του πακέτου Γιούν­κερ, ή του Ευρω­παϊ­κού Ταμείου και της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων. Παράλ­ληλα θα πρέπει να εξα­ντλη­θούν όλες οι δυνα­τό­τη­τες για την δημιουρ­γία ενός στα­θε­ρού και ορθο­λο­γι­κού φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος αλλιώς όλες οι υπό­λοι­πες προ­σπά­θειες ανά­πτυ­ξης και επα­νεκ­κί­νη­σης της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μίας θα εξου­δε­τε­ρώ­νο­νται.

• Πώς είδατε τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που ψηφί­στηκε πρό­σφατα; Υπάρ­χουν περι­θώ­ρια για ανά­καμψη και ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας στην χώρα μας;

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του 2017 επι­βε­βαιώ­νει τις αρχικές επι­φυ­λά­ξεις μας σχετικά με τη δυνα­τό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας να εισέλ­θει σε ένα βιώσιμο και στέρεο διά­δρομο ανά­πτυ­ξης, ενόσω η ασκού­μενη οικο­νο­μική πολι­τική παρα­μέ­νει υφε­σιακή. Πρό­κει­ται για έναν προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό χωρίς ισχυρή ταυ­τό­τητα, που ανα­πα­ρά­γει το παρελ­θόν, ενώ στη­ρί­ζε­ται σε ορι­σμέ­νες πολύ ισχυρές υπο­θέ­σεις, τις οποίες η οικο­νο­μική πραγ­μα­τι­κό­τητα έχει δια­ψεύ­σει δια­δο­χικά σε αντί­στοιχα σχέδια προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών τα προη­γού­μενα χρόνια.

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του 2017 ακο­λου­θεί χωρίς απο­κλί­σεις τα συμ­φω­νη­θέ­ντα όλων των προ­γραμ­μά­των προ­σαρ­μο­γής των προη­γού­με­νων ετών προ­οιω­νί­ζο­ντας ακόμη ένα έτος επί­πο­νων προ­σπα­θειών από τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις και τα νοι­κο­κυ­ριά. Η μονο­διά­στατη έμφαση στην επί­τευξη υψηλών πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των τείνει να γίνει από μοχλός εξυ­γί­αν­σης της οικο­νο­μίας σε ανα­σταλ­τικό παρά­γο­ντα για τις επεν­δύ­σεις και την ανά­πτυξη. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι από τις χώρες που εφάρ­μο­σαν προ­γράμ­ματα δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, η Ελλάδα υπέστη τη μεγα­λύ­τερη περι­κοπή δαπανών, το δια­θέ­σιμο εισό­δημα κατέρ­ρευσε κατά 1/3 μεσο­σταθ­μικά, οι επι­χει­ρή­σεις απο­ψι­λώ­θη­καν κατά 25%.  Αυτή η εμμονή στην αέναη καθο­δική δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή, με τη συνα­κό­λουθη φορο­λο­γική επι­δρομή και κατα­βα­ρά­θρωση της δημό­σιας δαπάνης προ­κα­λεί πλέον τα αντί­θετα απο­τε­λέ­σματα από αυτά που οι ειση­γη­τές της δια­κη­ρύτ­τουν. Μειώ­νουν τη δυνη­τική κατα­νά­λωση, ανα­στέλ­λουν τις επεν­δυ­τι­κές πρω­το­βου­λίες και υπο­νο­μεύ­ουν την προ­σπά­θεια της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας να βρεθεί σε βιώσιμη τροχιά ανά­πτυ­ξης. Ενώ η επτα­ε­τής υφε­σιακή πορεία της χώρας φαί­νε­ται να αντι­στρέ­φε­ται τη νέα χρονιά, αμφί­βο­λες παρα­μέ­νουν οι δυνα­τό­τη­τες διά­χυ­σης του πλε­ο­νά­σμα­τος ευη­με­ρίας στο σύνολο της οικο­νο­μίας και τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις. Επι­πλέον, οι διε­θνείς κίν­δυ­νοι εντεί­νο­νται (Brexit, οικο­νο­μι­κές σχέσεις ΕΕ με Ρωσία, μετα­στροφή αμε­ρι­κα­νι­κής πολι­τι­κής, πόλεμος Συρίας και ένταση προ­σφυ­γι­κού), γεγονός που απο­τρέ­πει την εξ αρχής υιο­θέ­τηση ενός αισιό­δο­ξου σενα­ρίου εξω­γε­νούς πρό­κλη­σης θετικών εξε­λί­ξεων. Όσον αφορά  τους στόχους του Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού η προσ­δο­κώ­μενη βελ­τί­ωση των εσόδων δυστυ­χώς θα στη­ρι­χτεί και πάλι στην υπερ­φο­ρο­λό­γηση, η οποία εκτιμώ ότι τελικά δεν θα απο­δώ­σει τα ανα­με­νό­μενα.

• Οι επεν­δύ­σεις έρχο­νται αργά και με το στα­γο­νό­με­τρο. Η Ελλάδα μπορεί να γίνει ελκυ­στική τελικά με τέτοιο περι­βάλ­λον;

Οι επεν­δύ­σεις είτε ξένες είτε εγχώ­ριες για να γίνουν απαι­τούν σταθερό πολι­τικό και οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον. Υπό αυτό το πρίσμα, ποιος επεν­δυ­τής θα τολ­μή­σει να επεν­δύ­σει σε μια χώρα που κάθε χρόνο το φορο­λο­γικό καθε­στώς μετα­βάλ­λε­ται και η πολι­τική κατά­σταση βρί­σκε­ται σε μια διαρκή ρευ­στό­τητα.

• Είναι γεγονός πάντως πως τα τελευ­ταία χρόνια έχει πληγεί η μικρο­με­σαία και μικρή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, καθώς οι συν­θή­κες χρη­μα­το­δό­τη­σης είναι πολύ περιο­ρι­σμέ­νες ενώ δεν υπάρ­χουν και περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης του επι­χει­ρείν. Ποιες είναι οι προ­τά­σεις της ΓΣΕΒΕΕ;

Στην παρούσα συγκυ­ρία κατ’ αρχάς είναι απα­ραί­τητη η δημιουρ­γία ενός δικτύου κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας με τέτοιον τρόπο ώστε να μη μειωθεί περαι­τέρω το ήδη ισχνό εισό­δημά των ΜμΕ και αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων που έχουν πληγεί καίρια από την κρίση και, κατά συνέ­πεια να μην επι­δει­νω­θεί περαι­τέρω το ήδη χαμηλό επίπεδο δια­βί­ω­σής τους. Η δια­τή­ρηση αυτού του κοι­νω­νι­κού στρώ­μα­τος είναι πρω­τί­στως ζήτημα κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Παράλ­ληλα και σχετικά με τον ΦΠΑ η βασική μας θέση είναι ότι αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι επι­χει­ρη­μα­τίες με ετήσιο κύκλο εργα­σιών μέχρι 25.000 ευρώ πρέπει να απαλ­λάσ­σο­νται πλήρως από αυτόν. Επι­πρό­σθετα, και ως προς τον φόρο εισο­δή­μα­τος και εφόσον πρό­κει­ται για ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις θα πρέπει αυτοί οι συνά­δελ­φοι να αντι­με­τω­πί­ζο­νται ακριβώς όπως οι μισθω­τοί. Ειδι­κό­τερα, η φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος θα πρέπει να περι­λαμ­βά­νει το αφο­ρο­λό­γητο αλλά και την ίδια κλίμακα των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών.

Κρί­σι­μης σημα­σίας επίσης ιδιαί­τερα τώρα με το νέο ασφα­λι­στικό θα είναι η υιο­θέ­τηση της πρό­τα­σης μας για πάγωμα των οφειλών και την άμεση μετα­τροπή τους σε χρόνο ασφά­λι­σης για όλους τους οφει­λέ­τες ενερ­γούς και μη.

Η μόνη προ­ϋ­πό­θεση για να ισχύσει αυτό το μέτρο είναι η τακτική κατα­βολή των τρε­χου­σών εισφο­ρών. Μετά το πέρας του ενεργού ασφα­λι­στι­κού βίου κάθε υπο­ψή­φιος συντα­ξιού­χος θα έχει τη δυνα­τό­τητα είτε εξα­γο­ράς (ολικής ή μερικής) του ασφα­λι­στι­κού χρόνου που «χρω­στάει» είτε να του κατα­βλη­θεί μειω­μένη σύνταξη ανάλογη προς τον ασφα­λι­στικό χρόνο στον οποίο αντι­στοι­χούν οι εισφο­ρές που έχει κατα­βά­λει.

Όσον αφορά την ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας των ΜμΕ έχουμε προ­τεί­νει την δημιουρ­γία ενός Ταμείου Χρη­μα­το­δό­τη­σης των Αναγκών των Ελλη­νι­κών ΜμΕ, το οποίο θα παρα­κάμ­πτει τις συστη­μι­κές τρά­πε­ζες και θα συγκε­ντρώ­νει εκείνα τα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία, που είναι προ­σαρ­μο­σμένα στο μέγεθος αλλά και στη φύση των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων.

Τέλος είναι απα­ραί­τητο ένα θεσμικό πλαίσιο για τα clusters / τις συστά­δες επι­χει­ρή­σεων, οποια­δή­ποτε μορφή κι αν έχουν αυτά. Αυτό έχει προ­κύ­ψει από  την εμπει­ρία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, το οποίο μέχρι τώρα έχει βοη­θή­σει στο σχη­μα­τι­σμό, τη λει­τουρ­γία και εν γένει τη στήριξη 11 τέτοιων συνερ­γειών.

• Τελικά την πρόταση για τον ακα­τά­σχετο λογα­ρια­σμό για τις επι­χει­ρή­σεις, δεν τον δέχτη­καν οι Θεσμοί –παρά τις εξαγ­γε­λίες του πρω­θυ­πουρ­γού. Αυτό ωστόσο δημιουρ­γεί πολλά προ­βλή­ματα στην αγορά. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Είναι προ­φα­νές ότι τα έσοδα της επι­χεί­ρη­σης δεν απο­τε­λούν καθαρά κέρδη, αλλά προ­ο­ρί­ζο­νται για να καλύ­πτουν σημα­ντικό μέρος των υπο­χρε­ώ­σεων: τρέ­χου­σες ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές εργα­ζο­μέ­νων και εργο­δότη, τρέ­χου­σες οφειλές προς εφορία, μισθο­δο­σία, υπο­χρε­ώ­σεις προς προ­μη­θευ­τές, κόστος ενέρ­γειας και μετα­κι­νή­σεων, δανεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις της εται­ρείας, διάφορα άλλα τέλη. Συνεπώς η δέσμευση ενός λογα­ρια­σμού σημα­το­δο­τεί μια de facto κατά­σταση κλει­σί­μα­τος μιας επι­χεί­ρη­σης.

Έχουμε υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη θεσμο­θέ­τη­σης ενός μονα­δι­κού ακα­τά­σχε­του επι­χει­ρη­μα­τι­κού λογα­ρια­σμού, ο οποίος θα εξυ­πη­ρε­τεί όλες τις οικο­νο­μι­κές λει­τουρ­γίες της επι­χεί­ρη­σης και του οποίου οι τεχνι­κές παρα­με­τρο­ποι­ή­σεις δύνα­νται να υπό­κει­νται σε κάποια κρι­τή­ρια, όπως ο κύκλος εργα­σιών, το ύψος οφειλών κα.

Πρέπει να γίνει κατα­νοητό ότι εάν μια επι­χει­ρήση δεν μπορεί να χρη­μα­το­δο­τή­σει την καθη­με­ρινή της λει­τουρ­γία τότε απλά δεν μπορεί να επι­βιώ­σει. Αυτόν τον σκοπό εξυ­πη­ρε­τεί ο ακα­τά­σχε­τος λογα­ρια­σμός. Την επι­βί­ωση χιλιά­δων επι­χει­ρή­σεων.

• Πως κρίνετε την κατά­σταση στα νησιά με την συνεχή φορο­μπη­χτική πολι­τική που δεν αφήνει περι­θώ­ριο ανά­πτυ­ξης στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα με την παράλ­ληλη κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ;

Η Ελλάδα σήμερα είναι η 4η χώρα στην ΕΕ με τον υψη­λό­τερο συντε­λε­στή ΦΠΑ, ενώ παράλ­ληλα βάλ­λε­ται από αντα­γω­νι­στι­κές πολι­τι­κές όμορων χωρών (είτε αυτών που ανήκουν στην ΕΕ, είτε τρίτων). Την ίδια στιγμή τα έσοδα από την αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά το 2015 δεν συνέ­βαλ­λαν στη βελ­τί­ωση των φορο­λο­γι­κών εσόδων σε σχέση με το 2016. Έχουμε κατ’ επα­νά­ληψη επι­ση­μά­νει ότι το πρό­βλημα της εισπρα­ξι­μό­τη­τας δεν μπορεί να μετα­τρέ­πε­ται σε πρό­βλημα στρε­βλής φορο­λο­γι­κής διάρ­θρω­σης, η οποία πλήττει την εγχώρια παρα­γωγή και το εμπόριο. Είναι πλέον κοινός τόπος ότι η αυστηρή λιτό­τητα των ετών 2010-2016 έχει απο­τύ­χει πατα­γω­δώς. Άλλωστε για μια νησιω­τική χώρα, όπως η πατρίδα μας, το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο αλλά και εθνικοί λόγοι, επι­βάλ­λουν κατά την άποψή μου την ανάγκη μειω­μέ­νων συντε­λε­στών στα νησιά μας, γεγονός που υφί­στα­ται σε άλλες Ευρω­παϊ­κές χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία.

Οι παρεμ­βά­σεις, είτε στο σκέλος περι­στο­λής των δαπανών, είτε στο σκέλος αύξησης των φόρων έχουν εξα­ντλη­θεί και έχουν εξα­ντλή­σει την καθη­μαγ­μένη οικο­νο­μία. Η φαύλη αυτή οικο­νο­μική θεώρηση πρέπει να ανα­στρα­φεί με στο­χευ­μέ­νες ανα­πτυ­ξια­κές παρεμ­βά­σεις και  ένα εθνικό μοντέλο παρα­γω­γι­κής ανα­συ­γκρό­τη­σης.