Την αγωνία και τον προβληματισμό τους για την άσχημη κατάσταση που επικρατεί στην κοιλάδα των Πεταλούδων εξέφρασαν χθες στο δήμαρχο Ρόδου κ. Στάθη Κουσουρνά ο κ. Δημήτρης Γρηγοριάδης, ο κ. Λ Αυγερινός και ο κ. Νίκος Κασέρης.
Οι τρεις πολίτες, όπως αναφέρουν και στην επιστολή που παρέδωσαν στον κ. Κουσουρνά, αγωνιούν για την τύχη της συγκεκριμένης περιοχής και επισημαίνουν στο Δήμαρχο Ρόδου ότι τα προβλήματα άρχισαν να παρατηρούνται και πάλι στην κοιλάδα από το 2005 με την υποβάθμιση του βιότοπου και την πλημμελή διαχείριση του. Εκτοτε έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που όμως έπεσαν στο κενό. Απογοητευτική ήταν όμως και η επίσκεψη των τριών κατοίκων στην κοιλάδα τον περασμένο μήνα αφού διαπιστώθηκε ότι τα κατσίκια ακόμη και τα… γουρούνια που βρίσκονται εκεί συνεχίζουν να κατατρώγουν τη βλάστηση και να κάνουν ζημιά στα πρανή αλλά και στην κοίτη του ρέματος. Το φυτώριο συνεχίζει να είναι εγκαταλελειμμένο χωρίς φυτά και γεμάτο μπάζα. Εμφανής είναι ακόμη και η διάβρωση του εδάφους.
«Το πιο ανησυχητικό εξακολουθούσε να είναι η μείωση της βλάστησης που είναι ο βασικός παράγοντας για τη διατήρηση του μικροκλίματος και την επιβίωση του εντόμου», αναφέρουν στην αναφορά τους προς το δήμαρχο Ρόδου οι τρεις κάτοικοι.
Στην επιστολή γίνεται αναφορά και στις παρεμβάσεις που επιχείρησε να κάνει ο καθηγητής του τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντής του «National Geographic» Νίκος Μάργαρης επισημαίνοντας ότι η συνολική κατάσταση στην κοιλάδα είναι πολύ υποβαθμισμένη κάτι που θα έχει ως συνέπεια την εξαφάνιση των πεταλούδων σε χρονικό διάστημα μικρότερο της τριετίας.
«Η κοιλάδα των Πεταλούδων ως ένας μοναδικός βιότοπος παγκοσμίου εμβέλειας και ένα μνημείο φυσικής κληρονομιάς για το νησί μας χρήζει ιδιαίτερης προστασίας και προσοχής όχι μόνο για περιβαλλοντικούς αλλά και για οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους . Η κοιλάδα είναι μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους αλλά και ένας οικονομικός πόρος για τον ενιαίο πλέον Δήμο Ρόδου και βέβαια μια δραστηριότητα που δίνει εργασία σε αρκετούς ανθρώπους και μπορεί να δώσει σε ακόμη περισσότερους. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει να αποκατασταθεί και βελτιωθεί η κατάσταση της ως περιβαλλοντικός πόρος», επισημαίνουν στην επιστολή τους προς το δήμαρχο Ρόδου οι τρεις ευαισθητοποιημένοι πολίτες .
“Στην αρχή της διοικητικής μεταρρύθμισης που επιχειρείται στις μέρες μας με το σχέδιο «Καλλικράτης», θεωρούμε αναφέρουν οι κ.κ. Γρηγοριάδης, Αυγερινός και Κασέρης υποχρέωσή μας, να σας ενημερώσουμε αφενός και να κάνουμε τις προτάσεις μας αφετέρου για τα θέματα που αφορούν το μοναδικό αυτό βιότοπο”. Οσοι έχουν ασχοληθεί με την προστασία του εντόμου αλλά και της Κοιλάδας γενικότερα συμφωνούν, επισημαίνουν οι τρεις ευαισθητοποημένοι πολίτες, ότι είναι απαραίτητο να γίνουν οι παρακάτω ενέργειες:
• Αμεση απομάκρυνση όλων των κατσικιών που βόσκουν ανεξέλεγκτα στην ευρύτερη περιοχή καταστρέφοντας και εμποδίζοντας την ανανέωση της χλωρίδας κάτι που επηρεάζει το μικροκλίμα μέσα και γύρω από την Κοιλάδα.
• Αμεση δενδροφύτευση μέσα στην Κοιλάδα με ενδημικά φυτά και κυρίως με ζηδιές. Σχετική καταγραφή των ενδημικών φυτών της Κοιλάδας υπάρχει σε μελέτη του Πανεπιστημίου Πατρών που βρίσκεται στα γραφεία του τέως Δήμου Πεταλούδων. Τα δέντρα και τα φυτά αυτά θα λειτουργήσουν ευεργετικά για την Κοιλάδα αφού θα αυξήσουν την υγρασία, θα μειώσουν τη θερμοκρασία και θα συγκρατήσουν τα πρανή, τρία στοιχεία που είναι βασικά για την ευστάθεια του μικροκλίματος μέσα στην Κοιλάδα.
• Δενδροφύτευση του δάσους γύρω από την Κοιλάδα ως ανάπτυξη προστατευτικής ζώνης. Να σημειωθεί ότι το δάσος αυτό καταστράφηκε από πυρκαγιές τα τελευταία 40 χρόνια και πρέπει να βοηθηθεί για να αναπτυχθεί εκ νέου.
• Για την ανάπτυξη των παραπάνω πρέπει να λειτουργήσει το φυτώριο της Κοιλάδας που έχει αφεθεί να ρημάξει τόσα χρόνια.
• Είναι απαραίτητο να γίνει καταγραφή και προστασία των προ-βιοτόπων της Πεταλούδας αφού οι πεταλούδες γεννάνε τα αυγά τους και σχηματίζονται ως τέλεια έντομα κυρίως εκτός της Κοιλάδας. ¶ρα είναι κρίσιμο να προστατευτούν αυτές οι περιοχές
• Η φύλαξη της Κοιλάδας πρέπει να είναι ανελλιπής και 12 μήνες το χρόνο τόσο με ανθρώπους όσο και με τις κάμερες οι οποίες έχουν εγκατασταθεί με ευρωπαϊκούς πόρους αλλά δυστυχώς δεν λειτουργούν.
• Οι επισκέπτες της Κοιλάδας και οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται ξεπερνούν τη φέρουσα ικανότητα της Κοιλάδας όπως σημειώνουν όσοι γνωρίζουν. Η κατάσταση επιδεινώνεται καθώς αυτοί αναγκάζονται να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν από το ίδιο μονοπάτι αφού μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί τρόπος να γίνει η διαδρομή μιας κατεύθυνσης. Αυτό όμως μπορεί εύκολα να επιτευχθεί με ένα ηλεκτρικό τρένο το οποίο θα αποφέρει και επιπλέον έσοδα για την Κοιλάδα, θα δώσει άλλο χρώμα στην περιοχή και θα μειώσει στο μισό την ενόχληση μέσα στην Κοιλάδα. Παράλληλα πρέπει να διαμορφωθεί και ο χώρος στάθμευσης χαμηλά στην Κοιλάδα (στη υδατοδεξαμενή) ώστε να απομακρυνθούν και τα τουριστικά λεωφορεία και μεγάλο μέρος των αυτοκινήτων.
• Η φροντίδα της Κοιλάδας πρέπει να γίνεται από ανθρώπους οι οποίοι αγαπούν την Κοιλάδα αφενός, αφετέρου όμως έχουν τη γνώση και την ικανότητα να τη φροντίσουν.
Σε ότι αφορά τη διαχείριση της Κοιλάδας τα τελευταία 20 χρόνια επισημαίνεται στην επιστολή ότι:
Η διαχείριση του βιότοπου ανατέθηκε το 1991 στην Κοινότητα Θεολόγου από τον ΕΟΤ ενώ μέχρι τότε την ευθύνη είχε ο Δήμος Ρόδου. Η Κοινότητα φρόντιζε να είναι σε άριστη κατάσταση όχι μόνον γιατί τον επισκέπτονται περισσότεροι από 500.000 κόσμου αλλά κυρίως γιατί είναι ένα μοναδικό περιβαλλοντικό πάρκο. Η περιοχή ανήκει στο δίκτυο Natura 2000 με κωδικό GR4210006 και φιλοξενεί το έντομο «Panaxia Quantripunctaria», ευρύτερα γνωστό και ως η «Πεταλούδα της Ρόδου», σε μοναδικά υψηλούς πληθυσμούς. Το έντομο αυτό σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 92/43/EEC του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L 206 της 22/07/1992 σ. 7 – 50, είναι είδος η διατήρηση του οποίου επιβάλλει τον καθορισμό ειδικών ζωνών διατήρησης και μάλιστα ως είδος προτεραιότητας.
Οι ενέργειες της μικρής Κοινότητας Θεολόγου για την προστασία του εντόμου άρχισαν σε συνεργασία με τον καθηγητή κ. Ν. Μάργαρη αφού διαπιστώθηκε η μείωση του πληθυσμού του εντόμου μέσα στην Κοιλάδα για διάφορους λόγους κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών. Τα αποτελέσματα άρχισαν να γίνονται ορατά σε λίγα μόλις χρόνια με τον πληθυσμό των πεταλούδων να αυξάνεται και να ανακάμπτει σε αριθμούς που είχαμε χρόνια να δούμε. Ο βιότοπος έγινε ένα από τα μεγαλύτερα οικοτουριστικά αξιοθέατα της Ευρώπης και οι επαινετικές κριτικές δεν άργησαν να έρθουν από παντού. Συγκεκριμένα, Η εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» στις 6 Αυγούστου 1995 επισημαίνει: «Φέτος οι πεταλούδες της Ρόδου – όπως λένε οι ειδήμονες- έφτασαν στην περίφημη κοιλάδα αριθμούς που οι παλαιότεροι δεν θυμούνται ούτε πριν από 40 χρόνια». Συνεργεία του BBC ήρθαν δύο φορές στην Κοιλάδα και το περιοδικό της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών αφιέρωσε όχι μόνο χώρο για άρθρο αλλά και το εξώφυλλό του. Το περιοδικό «Ελπίδα» της φιλοζωικής εταιρείας στο τεύχος 4 του 1997 κάνει αφιέρωμα στην Κοιλάδα, όμως η μεγαλύτερη διάκριση όλων έγινε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε επίσημη έκδοση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του 1996 περιλαμβάνει την Κοιλάδα ανάμεσα στα 36 πιο επιτυχημένα περιβαλλοντικά περιφερειακά έργα στην Ευρώπη. Το άρθρο με τίτλο «¶νθρωπος εναντίον εντόμου» καταλήγει: Παρά το μικρό προϋπολογισμό, τα αποτελέσματα του έργου είναι τεράστια αφού έχουν επαναφέρει τον πληθυσμό του εντόμου. Το επίτευγμα είναι επίσης πηγή περηφάνιας για τον τοπικό πληθυσμό και έχει βοηθήσει να διατηρηθεί μια πηγή εισοδήματος». Πλήθος αναφορών υπάρχουν βέβαια και στον τοπικό τύπο της εποχής.
Η Κοινότητα στη συνέχεια συνεργάστηκε με το Πανεπιστήμιο Πατρών με το οποίο προχώρησε στην ίδρυση του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, κατασκευή περίφραξης και άλλων υποδομών εντάσσοντας την περιοχή στο πρόγραμμα INTERREG. Η διαδικασία αυτή πέρασε στα χέρια του Δήμου Πεταλούδων αφού το 1999 η Κοινότητα Θεολόγου υπήχθη στο Δήμο Πεταλούδων που συνεστήθη με το σχέδιο Καποδίστριας (Ν. 2539/97) και η διαχείριση της Κοιλάδας των Πεταλούδων περνάει σε αυτόν.
