Ο Ταγίπ Ερντογάν ετοιμάζεται για πόλεμο;

Αθήνα, 28

«Ετοι­μά­ζε­ται για πό­λε­μο ο Ερ­ντο­γάν; Τι κρύ­βουν οι ανα­φο­ρές του στη Λω­ζάν­νη και μέχρι πού είναι απο­φα­σι­σμέ­νος να φτά­σει;». Οι δη­λώ­σεις του προ­έ­δρου της Τουρ­κί­ας έχουν προ­κα­λέ­σει ανη­συ­χία στην ελ­λη­νι­κή κοινή γνώμη, αλλά και στην κυ­βέρ­νη­ση.

Μόνο που, όπως έχει γρά­ψει ο Κι­νέ­ζος θε­ω­ρη­τι­κός της στρα­τη­γι­κής Σουν Τζου, «η με­γα­λύ­τε­ρη τέχνη στον πό­λε­μο είναι να υπο­τά­ξεις τον εχθρό χωρίς μάχη». Αντί για στρα­τεύ­μα­τα, ο Ερ­ντο­γάν έχει «πα­ρα­τά­ξει» στα μι­κρα­σια­τι­κά πα­ρά­λια δε­κά­δες χι­λιά­δες με­τα­νά­στες και πρό­σφυ­γες, τους οποί­ους απει­λεί να στεί­λει στην Ελ­λά­δα και τις υπό­λοι­πες χώρες της Ευ­ρώ­πης εάν η Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση υλο­ποι­ή­σει την από­φα­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου για πά­γω­μα των εντα­ξια­κών σχέ­σε­ων με την Τουρ­κία!

Εν­δει­κτι­κό της επι­θε­τι­κής διά­θε­σης του Ταγίπ Ερ­ντο­γάν είναι ότι δεν δί­στα­σε να στεί­λει τε­λε­σί­γρα­φο στην Ε.Ε. απει­λώ­ντας ότι, αν ανα­στα­λούν οι εντα­ξια­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Τουρ­κία, εκα­τομ­μύ­ρια με­τα­νά­στες θα πλημ­μυ­ρί­σουν την Ευ­ρώ­πη.

«Εμείς έχου­με 3 εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες στο έδα­φός μας, έχου­με δώσει 15 δισ. και η Ευ­ρώ­πη δεν έχει υλο­ποι­ή­σει τις υπο­σχέ­σεις της. Αν προ­χω­ρή­σε­τε ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο με τις απο­φά­σεις σας, οι συ­νο­ρια­κές πύλες θα ανοί­ξουν», ήταν η ευ­θεία απει­λή που εξα­πέ­λυ­σε ο κ. Ερ­ντο­γάν, προ­κα­λώ­ντας ανα­τρι­χί­λα στις ευ­ρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες.

Οι προει­δο­ποι­ή­σεις του προ­έ­δρου της Τουρ­κί­ας ότι θα δια­τά­ξει τη μα­ζι­κή επέ­λα­ση με­τα­να­στών προς την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια και τις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες δεν είναι απλώς λε­κτι­κές υπερ­βο­λές. Το σε­νά­ριο της διο­χέ­τευ­σης χι­λιά­δων με­τα­να­στών και προ­σφύ­γων προς την Ελ­λά­δα παίρ­νει σάρκα και οστά με πα­ρό­τρυν­ση, αν όχι με ευ­θύ­νη και ενορ­χή­στρω­ση της τουρ­κι­κής κυ­βέρ­νη­σης. Αυτό που προ­κα­λεί συ­να­γερ­μό στα υπουρ­γεία Εθνι­κής Αμυ­νας, Εξω­τε­ρι­κών και στις αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες ασφα­λεί­ας είναι η πλη­ρο­φο­ρία ότι στα μι­κρα­σια­τι­κά πα­ρά­λια συ­γκε­ντρώ­νο­νται βάρ­κες και μη­χα­νές οι οποί­ες θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν τις επό­με­νες εβδο­μά­δες και μήνες για να πε­ρά­σουν στα ελ­λη­νι­κά νησιά νέα κα­ρα­βά­νια με­τα­να­στών! Ο κίν­δυ­νος να αυ­ξη­θεί η ανε­ξέ­λεγ­κτη με­τα­νά­στευ­ση και τα προ­σφυ­γι­κά ρεύ­μα­τα από την Τουρ­κία προς την Ελ­λά­δα να ξα­να­φτά­σουν τον αριθ­μό των πε­ρί­που 3.000 αν­θρώ­πων την ημέρα προ­κα­λεί ίλιγ­γο στους Ελ­λη­νες που έχουν ανα­λά­βει τον χει­ρι­σμό της κρί­σης. Η πλη­ρο­φο­ρία ότι οι δια­κι­νη­τές στην Τουρ­κία έχουν αγο­ρά­σει και­νού­ριες βάρ­κες και έχουν προ­μη­θευ­τεί εξω­λέμ­βιες μη­χα­νές για τα πλωτά με τα οποία θα διο­χε­τεύ­ουν τους με­τα­νά­στες στη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα αξιο­λο­γεί­ται ως πολύ σο­βα­ρή από τις αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες.

Τον προ­βλη­μα­τι­σμό και την αγω­νία των αξιω­μα­τι­κών επι­τεί­νει η αί­σθη­ση ότι ο ΝΑ­ΤΟϊ­κός στο­λί­σκος που είχε ανα­πτυ­χθεί στο Αι­γαίο για την επι­τή­ρη­ση και τον έλεγ­χο της λα­θρο­με­τα­νά­στευ­σης είναι θέμα χρό­νου να απο­συρ­θεί από την πε­ριο­χή, αφού οι συμ­μα­χι­κές χώρες εμ­φα­νί­ζο­νται απρό­θυ­μες να συ­νε­χί­σουν τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της επι­χεί­ρη­σης, που έτσι κι αλ­λιώς είχε πολύ φτωχά απο­τε­λέ­σμα­τα.

«Αν η Τουρ­κία ξα­να­νοί­ξει πράγ­μα­τι την κά­νου­λα των με­τα­να­στών, θα έχου­με κακά ξε­μπερ­δέ­μα­τα», μας λέει αξιω­μα­τι­κός του υπουρ­γεί­ου Εθνι­κής Αμυ­νας εκ­φρά­ζο­ντας την έντο­νη ανη­συ­χία του.  Την προη­γού­με­νη Πέμ­πτη, λίγες ώρες αφού το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο ενέ­κρι­νε ψή­φι­σμα για το πά­γω­μα των εντα­ξια­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με την Τουρ­κία, ο πρω­θυ­πουρ­γός της γει­το­νι­κής χώρας Μπι­να­λί Γιλ­ντι­ρίμ προει­δο­ποί­η­σε ότι αν οι «28» υιο­θε­τή­σουν τη μη δε­σμευ­τι­κή πρό­τα­ση και ανα­στεί­λουν την εται­ρι­κή σχέση, τότε η Τουρ­κία θα στεί­λει τους με­τα­νά­στες στην Ευ­ρώ­πη. «Εί­μα­στε ένας από τους πα­ρά­γο­ντες που προ­στα­τεύ­ουν την Ευ­ρώ­πη. Αν οι πρό­σφυ­γες δια­σχί­σουν τα σύ­νο­ρά μας, θα πλημ­μυ­ρί­σουν και θα κα­τα­κλύ­σουν την Ευ­ρώ­πη και η Τουρ­κία απο­τρέ­πει να συμ­βεί αυτό», τό­νι­σε ο Τούρ­κος πρω­θυ­πουρ­γός, ενώ πρό­σθε­σε απει­λη­τι­κά: «Δέ­χο­μαι ότι η δια­κο­πή των σχέ­σε­ων με την Ευ­ρώ­πη θα βλά­ψει την Τουρ­κία, αλλά η ζημιά θα είναι πε­ντα­πλά­σια έως και εξα­πλά­σια για την Ευ­ρώ­πη». «Το κα­θε­στώς Ερ­ντο­γάν δεν χρειά­ζε­ται να μας απει­λή­σει με στρα­τιω­τι­κή κρίση», λέει σχο­λιά­ζο­ντας την κα­τά­στα­ση δι­πλω­μα­τι­κός πα­ρά­γο­ντας και προ­σθέ­τει: «Αρκεί να ανοί­ξουν λίγο τη στρό­φιγ­γα με τους πρό­σφυ­γες για να γο­να­τί­σουν όλα τα νησιά μας».

Στην πε­ρί­πτω­ση που οι απει­λές της Αγκυ­ρας πραγ­μα­το­ποι­η­θούν, «όλα τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά προ­βλή­μα­τα μπαί­νουν εκ των πραγ­μά­των πάνω στο τρα­πέ­ζι και ο Ερ­ντο­γάν διευ­κο­λύ­νε­ται να σε ανα­γκά­σει να οπι­σθο­χω­ρή­σεις ατά­κτως», εκτι­μά ο ίδιος έμπει­ρος δι­πλω­μά­της. «Ο Ερ­ντο­γάν έχει την κά­νου­λα και μπο­ρεί να μας πνί­ξει με χι­λιά­δες με­τα­νά­στες», ανα­φέ­ρει στο «ΘΕΜΑ» ανώ­τα­τος στρα­τιω­τι­κός, ση­μειώ­νο­ντας ότι οι εξε­λί­ξεις δεν είναι ευοί­ω­νες για την Αθήνα.

Η επερ­χό­με­νη «τέ­λεια κα­ται­γί­δα»

Ο φόβος για ένα σκη­νο­θε­τη­μέ­νο επει­σό­διο από τον απρό­βλε­πτο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν στοι­χειώ­νει την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Τις τε­λευ­ταί­ες ημέ­ρες στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου, στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και στο Πε­ντά­γω­νο επι­κρα­τεί ανα­βρα­σμός. Οι αρ­μό­διοι σύμ­βου­λοι του πρω­θυ­πουρ­γού, οι δι­πλω­μά­τες και οι στρα­τιω­τι­κοί επι­τε­λείς προ­σπα­θούν να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σουν πού το πάει ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κί­ας. Η με­γά­λη ανη­συ­χία είναι μήπως πα­ράλ­λη­λα με την επι­θε­τι­κή ρη­το­ρι­κή και τις απει­λές ότι η Αγκυ­ρα θα απαι­τή­σει την αλ­λα­γή της Συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης, ώστε να προ­σαρ­τή­σει εδάφη που ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν έχει δη­λώ­σει ότι ανή­καν στην Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία και σή­με­ρα τα αντι­με­τω­πί­ζει ως… αλύ­τρω­τες πα­τρί­δες, γί­νο­νται κι­νή­σεις πι­θα­νής στρα­τιω­τι­κής προ­πα­ρα­σκευ­ής. Το υπουρ­γείο Εθνι­κής Αμυ­νας πα­ρα­κο­λου­θεί τις κα­θη­με­ρι­νές πα­ρα­βιά­σεις του ελ­λη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου από τα τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά επι­χει­ρώ­ντας να με­τα­φρά­σει κι­νή­σεις που θα μπο­ρού­σαν να προ­δώ­σουν ότι η… ομί­χλη του πο­λέ­μου με­τα­φέ­ρε­ται προς τα σύ­νο­ρά μας. Από την αξιο­λό­γη­ση των κα­θη­με­ρι­νών τουρ­κι­κών προ­κλή­σε­ων, δη­λα­δή κυ­ρί­ως από τις πα­ρα­βιά­σεις που κά­νουν τα τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά, δεν προ­κύ­πτει τόσο ση­μα­ντι­κή ποιο­τι­κή με­τα­βο­λή που να δι­καιο­λο­γεί ότι η Αγκυ­ρα σχε­διά­ζει να κλι­μα­κώ­σει τε­χνη­τά την έντα­ση στο Αι­γαίο.

Η Ελ­λά­δα αντι­με­τω­πί­ζει τον κίν­δυ­νο να εγκλω­βι­στεί μέσα σε μια «τέ­λεια κα­ται­γί­δα» που μπο­ρεί να αφή­σει πίσω της μόνο κα­τα­στρο­φές: Ο Ερ­ντο­γάν απρό­βλε­πτος, ένα πλη­γω­μέ­νο θηρίο που αντι­λαμ­βά­νε­ται τον εαυτό του σαν σουλ­τά­νο και τη χώρα του σαν αυ­το­κρα­το­ρία. Οι Αλ­βα­νοί και οι Σκο­πια­νοί έχουν αφη­νιά­σει, σαν τα αρ­πα­κτι­κά που έχουν μυ­ρί­σει πτώμα και ετοι­μά­ζο­νται να το κα­τα­σπα­ρά­ξουν. Οι άλλες γει­το­νι­κές χώρες, όπως το Ισ­ρα­ήλ και η Αί­γυ­πτος, είναι κρυμ­μέ­νες επι­με­λώς μέσα σε μια ου­δε­τε­ρό­τη­τα που δεν δη­μιουρ­γεί προσ­δο­κί­ες για κάτι καλό. Οι ευ­ρω­παϊ­κές χώρες στον κόσμο τους. Η Λευ­κω­σία είναι κα­χύ­πο­πτη με την Αθήνα, με τε­λευ­ταίο επει­σό­διο, που δεν προ­οιω­νί­ζε­ται θε­τι­κές εξε­λί­ξεις, τη δια­σπο­ρά φημών ότι το ελ­λη­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών τορ­πί­λι­σε τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις του προ­έ­δρου Νίκου Ανα­στα­σιά­δη με τους Τουρ­κο­κύ­πριους στην Ελ­βε­τία. Οι ΗΠΑ βρί­σκο­νται σε πε­ρί­ο­δο με­τά­βα­σης που μπο­ρεί να διαρ­κέ­σει μήνες και αυτό εγκυ­μο­νεί απροσ­διό­ρι­στους κιν­δύ­νους για την Ελ­λά­δα. Το πα­ρα­λή­ρη­μα του Ερ­ντο­γάν σχε­τι­κά με τη Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης, από την οποία δια­μορ­φώ­θη­καν τα ση­με­ρι­νά σύ­νο­ρα της Τουρ­κί­ας με την Ελ­λά­δα, απευ­θύ­νε­ται κυ­ρί­ως στο εσω­τε­ρι­κό του ακρο­α­τή­ριο. Το γε­γο­νός όμως ότι συ­νε­χί­ζει και κλι­μα­κώ­νει την επι­θε­τι­κή ρη­το­ρι­κή του για την ανά­γκη επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­σης της Λω­ζάν­νης ση­μαί­νει ότι η προ­σπά­θεια της Τουρ­κί­ας να με­γα­λώ­σει την επι­κρά­τειά της θα έχει και εξω­τε­ρι­κές προ­ε­κτά­σεις… Δι­πλω­μα­τι­κές πηγές επι­ση­μαί­νουν ότι βα­σι­κή επι­δί­ω­ξη του τουρ­κι­κού κα­θε­στώ­τος είναι να εν­σω­μα­τώ­σει πε­ριο­χές όπως η Μο­σού­λη στο Ιράκ, αλλά και τμήμα της Συ­ρί­ας όπου ζουν φι­λι­κοί πλη­θυ­σμοί, όπως οι Τουρ­κμέ­νοι που βρί­σκο­νται στην πε­ριο­χή των ση­με­ρι­νών τουρ­κο­συ­ρια­κών συ­νό­ρων, εκεί όπου η Τουρ­κι­κή Αε­ρο­πο­ρία κα­τέρ­ρι­ψε το ρω­σι­κό μα­χη­τι­κό τον Νο­έμ­βριο του 2015. Ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κί­ας επα­να­φέ­ρει εδα­φι­κές αξιώ­σεις για πα­λιές πε­ριο­χές της Οθω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας που πε­ρι­λαμ­βά­νουν εδάφη τα οποία σή­με­ρα κα­τέ­χουν το Ιράκ και η Συρία, ζη­τώ­ντας την επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­ση της Συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης με την οποία η Αγκυ­ρα πα­ραι­τή­θη­κε από τις διεκ­δι­κή­σεις της στις συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ριο­χές.

Αυτό που απο­κα­λύ­πτει ότι ο ανα­θε­ω­ρη­τι­κός σχε­δια­σμός του Ερ­ντο­γάν δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει μόνο τη Συρία και το Ιράκ είναι το γε­γο­νός ότι ο πρό­ε­δρος της Τουρ­κί­ας έχει μι­λή­σει πα­ρα­πά­νω από μία φορά για τα νησιά του Αι­γαί­ου. «Με τη Λω­ζάν­νη δώ­σα­με στους Ελ­λη­νες τα νησιά όπου αν φω­νά­ξεις από τις ακτές του Αι­γαί­ου θα ακου­στείς απέ­να­ντι», έχει πει ο Τούρ­κος πρό­ε­δρος, πα­ρα­δε­χό­με­νος ότι είναι έτοι­μος να επω­φε­λη­θεί αν του πα­ρου­σια­στεί η ευ­και­ρία. Η ανα­φο­ρά του Ταγίπ Ερ­ντο­γάν στο «ορό­ση­μο» του 2023, οπότε συ­μπλη­ρώ­νο­νται 100 χρό­νια από την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης, δεί­χνει ότι η νέα τουρ­κι­κή πο­λι­τι­κή αμ­φι­σβη­τή­σε­ων του ση­με­ρι­νού status quo δεν είναι συ­γκυ­ρια­κή, αλλά πε­ρί­ο­δος ανα­τα­ρα­χής που θα διαρ­κέ­σει χρό­νια και όχι λί­γους μήνες. Ακο­λου­θώ­ντας μια ρε­α­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή γραμ­μή, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά απα­ντά ότι οι ισχυ­ρι­σμοί Ερ­ντο­γάν είναι απα­ρά­δε­κτοι, πα­ραλ­λή­λως όμως ακο­λου­θεί μια ήπια τα­κτι­κή με σκοπό να μην αφιο­νί­σει τον ανε­ξέ­λεγ­κτο πρό­ε­δρο της Τουρ­κί­ας.

«Η ατζέ­ντα Ερ­ντο­γάν δη­μιουρ­γεί με­σο­πρό­θε­σμους κιν­δύ­νους για την Ελ­λά­δα», το­νί­ζει ανώ­τα­τος αξιω­μα­τι­κός και εξη­γεί: «Μετά το πρα­ξι­κό­πη­μα χτύ­πη­σε τη ρα­χο­κο­κα­λιά του τουρ­κι­κού κρά­τους, δια­λύ­ο­ντας τον πυ­ρή­να της κρα­τι­κής μη­χα­νής που ακο­λου­θού­σε δυ­τι­κά πρό­τυ­πα, γε­γο­νός που δεί­χνει ότι πλέον δεν υπάρ­χουν στα­θε­ρές».

Αφού κα­τέ­πνι­ξε το κί­νη­μα ανα­τρο­πής του, ο Ταγίπ Ερ­ντο­γάν έχει απο­στρα­τεύ­σει σχε­δόν τους μι­σούς στρα­τη­γούς των τουρ­κι­κών Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων, θε­ω­ρώ­ντας ότι συμ­με­τεί­χαν στο κί­νη­μα των γκιου­λε­νι­στών. «Οι εξε­λί­ξεις στην Τουρ­κία δεν είναι καλές», ση­μειώ­νει ο ίδιος επι­τε­λής του Πε­ντα­γώ­νου, και πα­ρα­τη­ρεί ότι «έχει στα­μα­τή­σει η πα­ρα­γω­γή αυτών που απο­κα­λού­σα­με “λευ­κοί Τούρ­κοι”», δη­λα­δή των κρα­τι­κών αξιω­μα­τού­χων που λει­τουρ­γού­σαν ακο­λου­θώ­ντας δυ­τι­κά πρό­τυ­πα. Το και­νού­ριο στοι­χείο, για το οποίο η Αθήνα δεν έχει δια­μορ­φώ­σει ακόμη εναλ­λα­κτι­κή στρα­τη­γι­κή, είναι ότι έχει κα­ταρ­ρεύ­σει η πο­λι­τι­κή της «εξη­μέ­ρω­σης του κτή­νους» μέσω της ευ­ρω­παϊ­κής πο­ρεί­ας της Τουρ­κί­ας, την οποία οι ελ­λη­νι­κές κυ­βερ­νή­σεις ακο­λου­θού­σαν από την εποχή της πρω­θυ­πουρ­γί­ας του Κώστα Ση­μί­τη. «Ολη η στρα­τη­γι­κή ασφά­λειάς μας ήταν το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε. Σή­με­ρα, όμως, δεν γνω­ρί­ζου­με πώς θα λει­τουρ­γή­σουν αυτοί οι δύο μη­χα­νι­σμοί», προει­δο­ποιεί άλλος αξιω­μα­τι­κός.