ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ

Νέα Υόρκη, η χρονιά Καβάκου ξεκίνησε

news room 5 λεπτά ανάγνωση
Καβάκος

Δεν θα ήταν υπερ­βολή να χαρα­κτη­ρί­σουμε τη στιγμή ιστο­ρική. Η τελευ­ταία φορά που ένας Ελληνας είχε ανέβει στο πόντιουμ της Φιλαρ­μο­νι­κής Ορχή­στρας της Νέας Υόρκης ήταν το 1960, στην τελευ­ταία, πριν από τον αδόκητο χαμό του λίγους μόλις μήνες αργό­τερα, εμφά­νιση του εμβλη­μα­τι­κού Δημήτρη Μητρό­που­λου στη Νέα Υόρκη. Το βράδυ της Πέμπτης 20 Οκτω­βρίου, στο Λίνκολν Σέντερ του Μαν­χά­ταν, φαί­νε­ται ότι ήρθε και πάλι το πλήρωμα του χρόνου και ο Λεω­νί­δας Καβάκος ανέλαβε να διευ­θύ­νει την ιστο­ρική ορχή­στρα.

Ο Καβάκος, παρά το ότι εδώ και πολλά χρόνια ανα­λαμ­βά­νει αυτό τον ρόλο, δεν είναι κατά κύρια ιδιό­τητα μαέ­στρος και κέρδισε αυτή τη μεγάλη τιμή και ταυ­τό­χρονα ευκαι­ρία όχι μέσω της τυπικής στα­διο­δρο­μίας ενός αρχι­μου­σι­κού, αλλά μέσω της σπου­δαίας πορείας του ως σολί­στας του βιολιού, η οποία τον φέρνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια τακτικά στη Νέα Υόρκη. Και όσο κι αν μια τόσο μεγάλη καλ­λι­τε­χνική πορεία είναι ανα­γκα­στικά μονα­χική και απο­τέ­λε­σμα μιας πολύ επί­πο­νης προ­σω­πι­κής προ­σπά­θειας, ανάμεσα στους Ελληνες ακρο­α­τές στο Λίνκολν Σέντερ υπήρχε σίγουρα και ένα αίσθημα περη­φά­νιας. Οικειό­τητα υπήρχε και μεταξύ του Καβάκου και των μου­σι­κών της Φιλαρ­μο­νι­κής, οι οποίοι τον υπο­δέ­χθη­καν με χαμό­γελα και αγκα­λιές κατά την είσοδό του στην αίθουσα.

Η συναυ­λία ξεκί­νησε με ένα έργο του Γιόχαν Σεμπά­στιαν Μπαχ, το Κον­τσέρτο για Βιολί σε Ρε ελάσ­σονα, με τον Καβάκο στον διπλό ρόλο του σολίστα και μαέ­στρου. Και ενώ ήδη ο διπλός αυτός ρόλος δημιουρ­γεί πολλές δυσκο­λίες, ο Ελληνας σολί­στας ανέβασε ακόμα περισ­σό­τερο τον πήχυ, επι­λέ­γο­ντας εξαι­ρε­τικά γρήγορα τέμπι, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­τη­ρη­θούν και κάποιες μικρές αστο­χίες τόσο στο σολι­στικό κομμάτι, όσο και στη συνεν­νό­ηση με τους άλλους μου­σι­κούς.

Κοντράστ προ­σεγ­γί­σεων

Η προ­σέγ­γιση του Ελληνα σολίστα στο έργο του Μπαχ δείχνει να είναι πιο παρα­δο­σιακή, φαί­νε­ται να μην ακο­λου­θεί πιστά την κρα­τούσα στην εποχή μας λεγό­μενη «ιστο­ρική» προ­σέγ­γιση στην εποχή του Μπαρόκ, αλλά να εγείρει την αξίωση να συνο­μι­λεί απευ­θείας με την παρά­δοση. Αντί­θετα, οι μου­σι­κοί της ορχή­στρας, αν και με δια­κρι­τικό βιμπράτο, βρί­σκο­νταν εγγύ­τερα στο πνεύμα της νέας προ­σέγ­γι­σης, δημιουρ­γώ­ντας έτσι ένα κοντράστ προ­σεγ­γί­σεων, κάτι που βέβαια επέ­τεινε και ο ήχος του τσέ­μπα­λου, με σολίστα τον Paolo Bordignon.

Ομως, παρά τις όποιες μικρο­εν­στά­σεις, ο Καβάκος έδειξε και πάλι την ιδιαί­τερη σχέση που έχει με το έργο του Μπαχ σε μια επί­δειξη υψηλής τεχνι­κής και βιρ­τουο­ζι­κών ικα­νο­τή­των στο σολι­στικό, για την οποία άλλωστε δια­κρί­νε­ται, στο δαι­μο­νιώ­δες τέμπο που όπως προ­α­να­φέ­ραμε επέλεξε. Τα αργά μέρη απο­δό­θη­καν πολύ ευαί­σθητα, με την επι­κοι­νω­νία του σε αυτά με τους μου­σι­κούς της Φιλαρ­μο­νι­κής ιδιαί­τερα το πρώτο βιολί και τον εξάρ­χο­ντα των τσέλι να δημιουρ­γούν σε ορι­σμένα σημεία μια καθη­λω­τική ατμό­σφαιρα.

Ακο­λού­θησε ένα έργο από τον 20ό αιώνα, η Berceuse élégiaque του Φερού­τσιο Μπου­σόνι, το οποίο ο Καβάκος είχε διευ­θύ­νει και στην Αθήνα τον Μάιο που μας πέρασε με την Ορχή­στρα της Γαλ­λι­κής Ραδιο­φω­νίας. Σε μια εισα­γω­γική ομιλία του που μετα­δό­θηκε από τη Φιλαρ­μο­νική δια­δι­κτυακά πριν από τις συναυ­λίες, ο Καβάκος εξήγησε τον λόγο που επέλεξε αυτό το έργο, αφού είναι μεν ένα ρομα­ντικό ή σωστό­τερα μετα­ρο­μα­ντικό έργο, όπως ο Σούμαν που το ακο­λου­θεί στο πρό­γραμμα, αλλά ο συν­θέ­της του έχει επη­ρε­α­στεί από το έργο του Μπαχ που προη­γή­θηκε. Με αργά τέμπι που επέ­τρε­ψαν στους μου­σι­κούς των ξύλινων πνευ­στών και των εγχόρ­δων να ξετυ­λί­ξουν τις εκφρα­στι­κές τους αρετές, ο Καβάκος παρου­σί­ασε μια μυστα­γω­γική ερμη­νεία του σύντο­μου μελαγ­χο­λι­κού κομ­μα­τιού, το οποίο είχε εντάξει στο ρεπερ­τό­ριο της Φιλαρ­μο­νι­κής το 1911, δύο μόλις χρόνια μετά τη συγ­γραφή του ο τότε αρχι­μου­σι­κός της, γνωστός και ο ίδιος για τα πολύ εκφρα­στικά αργά μέρη, Γκού­σταβ Μάλερ!

Στο δεύτερο μέρος της συναυ­λίας παρου­σιά­στηκε η Δεύτερη συμ­φω­νία σε Ρε μείζονα του Ρόμπερτ Σούμαν. Στην αρχή του έργου τον πολύ εκφρα­στικό ήχο των εγχόρ­δων κάλυ­πταν τα πολύ δυνατά χάλκινα πνευστά.

Στην πορεία του πρώτου μέρους τα τεχνικά μικρο­προ­βλή­ματα ξεπε­ρά­στη­καν με τον Καβάκο να έχει τον έλεγχο της ορχή­στρας. Σε ορι­σμένα σημεία η λυρική ροή φαι­νό­ταν να μην είναι η επι­θυ­μητή, δημιουρ­γώ­ντας μια αίσθηση στα­τι­κό­τη­τας, όμως γενικά καθ’ όλη τη διάρ­κεια της συμ­φω­νίας η ορχή­στρα έπαιζε πολύ εκφρα­στικά, με τα έγχορδα να δια­κρί­νο­νται για τον «όγκο» και το ιδιαί­τερο πάθος τους!

Το σκέρτσο ήταν γρήγορο, με έμφαση στις λεπτο­μέ­ρειες, ισορ­ρο­πία μεταξύ των γκρουπ των οργάνων, ενέρ­γεια και ζωντά­νια, ενώ στο αργό μέρος ο Καβάκος δημιούρ­γησε σε μια έντονα προ­σω­πική προ­σέγ­γιση, με αργά τέμπι, μία μυστα­γω­γική ατμό­σφαιρα. Αυτά τα δύο μέρη, μαζί με το πολύ προ­σεγ­μένο έντονο φινάλε της συμ­φω­νίας, ήταν τα κορυ­φαία σημεία της ερμη­νείας του Καβάκου, ο οποίος απέδωσε τα εύσημα στους μου­σι­κούς της ορχή­στρας κατά τη διάρ­κεια του χει­ρο­κρο­τή­μα­τος.

Ερμη­νευ­τική ανάγκη

Ο αναμ­φί­βολα κορυ­φαίος αυτή τη στιγμή Ελληνας μου­σι­κός έχει εκφρά­σει σε συνε­ντεύ­ξεις του στο παρελ­θόν πολλές φορές τον λόγο για τον οποίο γοη­τεύ­ε­ται από τη διεύ­θυνση της ορχή­στρας. Αισθά­νε­ται την ανάγκη να ερμη­νεύ­σει σπου­δαία έργα συν­θε­τών, τα οποία δεν είναι γραμ­μένα για σόλο βιολί, με μερι­κούς σπου­δαί­ους συν­θέ­τες μάλιστα να μην έχουν σχεδόν καθόλου τέτοια έργα, μεταξύ πολλών άλλων, ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα που χρη­σι­μο­ποιεί συχνά ο Καβάκος, ο Αντον Μπρού­κνερ. Από την άλλη μεριά, αυτή των ορχη­στρών ή του κοινού και παρά τις όποιες ενστά­σεις, είναι ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρον το να έχουν στο πόντιουμ κάποιον με τόσο βαθιά ερμη­νευ­τική ματιά στην κλασική παρά­δοση από μια δια­φο­ρε­τική προ­σέγ­γιση.

Στην πορεία της εξέ­λι­ξης του Καβάκου ως αρχι­μου­σι­κού είμαστε πεπει­σμέ­νοι ότι με την αφο­σί­ωση στην τέχνη που τον δια­κρί­νει θα υπάρξει και πλήρης εναρ­μό­νιση μεταξύ των «θέλω» της βαθύ­τα­της ερμη­νευ­τι­κής προ­σέγ­γι­σής του πάνω στα μεγάλα έργα, η οποία έχει έντονα προ­σω­πικό χαρα­κτήρα και είναι πάντα ιδιαί­τερη, πλούσια σε ιδέες και πολύ ενδια­φέ­ρουσα και της από­λυ­της εκπλή­ρω­σής τους στο ορχη­στρικό απο­τέ­λε­σμα, ώστε να είναι αυτό αντάξιο της σπάνιας μου­σι­κό­τη­τας ενός πραγ­μα­τικά σπου­δαίου καλ­λι­τέ­χνη.

Ανα­μέ­νουμε με ανυ­πο­μο­νη­σία τις επό­με­νες εμφα­νί­σεις. Η χρονιά του Λεωνίδα Καβάκου στη Νέα Υόρκη μόλις ξεκί­νησε!

56 χρόνια μετά

Το David Geffen (παλιό­τερα γνωστό ως Avery Fisher) Hall δεν υπήρχε καν το 1960. Η δια­κε­κρι­μένη ιστο­ρι­κός Barbara Haws, που ήρθε στη συναυ­λία για να ακούσει τον Καβάκο, επί δεκα­ε­τίες διευ­θύ­ντρια του Αρχείου της Φιλαρ­μο­νι­κής, μας επι­βε­βαί­ωσε ότι απ’ όσο και η ίδια μπορεί να γνω­ρί­ζει, δεν έχει ανέβει ενδιά­μεσα κάποιος άλλος Ελληνας στο πόντιουμ της ορχή­στρας. Ομως, το 2013 και το 2014 αυτή η τιμή έγινε σε έναν ομογενή, τον Κων­στα­ντίνο Κιτσό­πουλο!

Καθη­με­ρινή

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.