Το “κρυφό” χαρτί στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του χρέους

Ένα “βήμα” στον περι­βό­ητο λαβύ­ρινθο του σχεδίου ανα­διάρ­θρω­σης του ελλη­νι­κού χρέους βρί­σκε­ται ήδη σε εξέλιξη. Ένα “βήμα” μιας περί­πλο­κης δια­δρο­μής, που όμως παρα­μέ­νει υπο­νο­μευ­μένη από πολλές αντι­θέ­σεις και προ­βλή­ματα.

Το “βήμα” αυτό, αν και είναι τεχνικό, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι κυρίως “πολι­τικό”. Και απο­δει­κνύει για άλλη μία φορά ότι ο ρόλος του Βερο­λί­νου, και συγκε­κρι­μένα του κ. Σόιμπλε, ήταν, είναι και θα είναι καθο­ρι­στι­κός μέχρι τέλους.

Τι ακριβώς έχει συμβεί; Η πρώτη απλή απά­ντηση είναι ότι βρέθηκε “τρόπος” να ξεπε­ρα­στεί η απόλυτη αδυ­να­μία της Γερ­μα­νίας, εν όψει εκλογών το φθι­νό­πωρο του 2017, να δεχτεί οποια­δή­ποτε “παρα­χώ­ρηση” προς την Ελλάδα που θα μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ενα­ντίον του κ. Σόιμπλε από τους πολι­τι­κούς του αντι­πά­λους.

Η “υπέρ­βαση” αυτή αφορά το πρώτο πακέτο της συμ­φω­νίας για το χρέος, αυτό των άμεσης εφαρ­μο­γής μέτρων, που συμ­φω­νή­θηκε τον περα­σμένο Μάιο.

Το πολι­τικό τρικ της υπέρ­βα­σης αυτής είναι ότι “το πακέτο” αυτό υπάρχει η δυνα­τό­τητα να μη χρεια­στεί να τεθεί ως θέμα συζή­τη­σης στο Eurogroup, αλλά να υλο­ποι­η­θεί ως ένα εσω­τε­ρικό θέμα του ESM που αφορά την ενεργή δια­χεί­ριση του δανείου προς την Ελλάδα.

Συγκε­κρι­μένα, τα μέτρα αυτά θα “βαφτι­στούν” ως μέτρα δια­χεί­ρι­σης του κιν­δύ­νου που αντι­προ­σω­πεύει το ελλη­νικό δάνειο για τον ESM! Το ενδια­φέ­ρον εδώ είναι ότι στο “τρικ” αυτό έχει βάλει το χέρι της και η Αθήνα…

Τα μέτρα αυτά θυμί­ζουμε ότι, στη βάση της από­φα­σης του Εurogroup του Μαΐου, περι­γρά­φο­νται σε τρία επίπεδα:

1. Εξο­μά­λυνση της καμπύ­λης υπο­χρε­ώ­σεων του χρέους με μικρή επι­μή­κυνση από τα 28 έτη διάρ­κειας (σήμερα) σε 32,5 έτη. Έτσι, σε κάποια έτη που συμπί­πτουν μεγάλες πλη­ρω­μές δανείων, αυτές θα περιο­ρί­ζο­νται και το ποσό που θα “κόβεται” θα μετα­φερ­θεί στα 4,5 επι­πλέον χρόνια στο τέλος του δανείου.

2. Χρη­σι­μο­ποί­ηση ενός σύν­θε­του προ­γράμ­μα­τος παρα­γώ­γων για να δια­σφα­λι­στεί (hedging) ότι το ύψος των επι­το­κίων θα παρα­μεί­νει χαμηλό σε όλη τη διάρ­κεια του δανείου (το πρό­γραμμα αυτό έχει σχε­δια­στεί, αλλά θα παρα­μεί­νει κρυφό για την αποφυγή κερ­δο­σκο­πίας).

3. Αντι­με­τώ­πιση μιας μεγάλης αύξησης δαπάνης επι­το­κίων το 2017 σε ένα μικρό μέρος του ελλη­νι­κού χρέους.

Αυτές οι τρεις κινή­σεις, λοιπόν, αντί να είναι αντι­κεί­μενο συζήτησης-έγκρισης από τα Κοι­νο­βού­λια, θα είναι απλώς μια εσω­τε­ρική δια­χεί­ριση κιν­δύ­νου (risk management) από την πλευρά του ESM…

Το πρώτο βήμα και η δύσκολη συνέ­χεια

Γιατί ο κ. Σόιμπλε σιωπηρά και ο ESM πρα­κτικά δου­λεύ­ουν πάνω σε αυτό το τεχνικό/πολι­τικό τρικ; Η απά­ντηση έχει δοθεί πρό­σφατα σε φαι­νο­με­νικά άσχετες ανα­φο­ρές τόσο από τον κ. Ρέγκλινγκ, επι­κε­φα­λής του ESM, όσο και από τον Σόιμπλε, αλλά επι­βε­βαιώ­νε­ται και από κοι­νο­τι­κούς αξιω­μα­τού­χους στις Βρυ­ξέλ­λες που τελούν σε γνώση των εξε­λί­ξεων αυτών.

Ο Γερ­μα­νός υπ. Οικο­νο­μι­κών έχει δια­τυ­πώ­σει τη θέση –που έχει υιο­θε­τή­σει ο προ­σω­πι­κός και πολι­τι­κός του φίλος κ. Ρέγκλινγκ– ότι άμεσα ο ESM πρέπει να απο­κτή­σει μεγα­λύ­τερο ρόλο στην οικο­νο­μία της Ευρω­ζώ­νης.

Ο νέος ρόλος του ESM θα πρέπει, πέραν του απλού “δια­με­τα­κο­μι­στή” δανείων από τις αγορές στις χώρες-μέλη, να απο­κτή­σει ευρύ­τερο ρόλο δια­χεί­ρι­σης και ελέγχου των κεφα­λαίων του, με υπη­ρε­σίες που αφενός θα μπορούν να δια­χει­ρί­ζο­νται τον κίνδυνο δανει­σμού και αφε­τέ­ρου θα είναι ικανές να αξιο­λο­γούν τους δανει­ζο­μέ­νους. Το δεύτερο είναι κάτι που το κάνει σήμερα η Κομι­σιόν…

Στο πλαίσιο αυτού του σχε­δια­σμού, η περί­πτωση της Ελλάδας εμφα­νί­ζε­ται για πολ­λο­στή φορά να είναι το όχημα-πρόσχημα για τις αλλαγές αυτές. Άλλωστε, και ο EFSF, δηλαδή ο προ­κά­το­χος του ESM, δημιουρ­γή­θηκε με αφορμή το δάνειο προς την Ελλάδα.

Μόνο τα δάνεια του ESM

Το βήμα αυτό, όμως, δεν λύνει το πρό­βλημα, καθώς αφορά μόνο τα δάνεια του ESM (139 δισ. ευρώ του παλαιού δανείου και ακόμα 86 δισ. ευρώ του νέου δανείου, εκ των οποίων τα 28,9 δισ. ευρώ έχουν εκτα­μιευ­θεί) και αφήνει απέξω τα σχετικά λίγα μεν (περί τα 30 δισ. ευρώ), αλλά ακριβά ομόλογα που βρί­σκο­νται στην αγορά ή τα δια­κρα­τικά δάνεια (GLF – 52 δισ. ευρώ), τα ομόλογα που έχουν οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες (περί τα 13 δισ. ευρώ) ή το υπό­λοιπο προς απο­πλη­ρωμή του δανείου από το ΔΝΤ (περίπου 10 δισ. ευρώ).

Βέβαια, εδώ έρχεται το δεύτερο πακέτο της συμ­φω­νίας του Μαΐου, που αφορά τις μεσο­πρό­θε­σμης εφαρ­μο­γής παρεμ­βά­σεις, μεταξύ των οποίων προ­βλέ­πε­ται και η χρήση της επι­στρο­φής των κερδών από τα (επίσης ακριβά) ομόλογα που κατέ­χουν οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες (ANFAs, SΜP κ.λπ.) και τα οποία έχουν στα­μα­τή­σει να επι­στρέ­φο­νται εδώ και σχεδόν δύο χρόνια… Τα χρήματα αυτά στο δεύτερο πακέτο θα μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για την απο­πλη­ρωμή ή προ­ε­ξό­φληση κάποιων από τις ανωτέρω υπο­χρε­ώ­σεις. Και μετά τη ρύθμιση αυτή θα έρθει το τρίτο μέρος, εκείνο των παρεμ­βά­σεων σε μακρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα πολύ-πολύ αργό­τερα, το οποίο θεω­ρεί­ται ότι δεν θα χρεια­στεί, γιατί το ελλη­νικό χρέος θα έχει ήδη αρχίσει να “ιδιω­τι­κο­ποιεί­ται” με τη στα­διακή (από το β’ εξάμηνο του 2017) έξοδο στις αγορές. Αλλά αυτό είναι μια συζή­τηση που θα ακο­λου­θή­σει μετά το τέλος των γερ­μα­νι­κών εκλογών, σύμφωνα με τον κ. Σόιμπλε…

Η κρίσιμη στάση του ΔΝΤ και ο ρόλος της ΕΚΤ

Το ΔΝΤ παρα­μέ­νει αρνη­τικό απέ­να­ντι σε οποια­δή­ποτε παρά­καμψη της υπό­θε­σης του χρέους από την Ευρω­ζώνη και πιέζει για την ανα­διάρ­θρωση του ελλη­νι­κού ως μέρος μιας συνο­λι­κής αλλαγής στάσης από τους Ευρω­παί­ους. Παρ’ όλα αυτά, η πίεση που ασκούν στο Συμ­βού­λιο του Ταμείου οι ισχυροί Ευρω­παίοι μέτοχοί του είναι επίσης αυξη­μένη. Διπλω­μα­τι­κοί κύκλοι στην Ουά­σινγ­κτον, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του “Κ”, δεν απο­κλεί­ουν έναν προ­σω­ρινό συμ­βι­βα­σμό, που θα στη­ρί­ζε­ται, όμως, σε μια “νομική” ερμη­νεία των κατα­στα­τι­κών περιο­ρι­σμών του ΔΝΤ. Ήδη προς αυτή την κατεύ­θυνση υπάρ­χουν σοβαρές κινή­σεις.

Και κάπου εδώ μπαίνει στη διελ­κυ­στίνδα και η ΕΚΤ.

Στο Συμ­βού­λιο της ΕΚΤ “κυκλο­φο­ρεί” η άποψη ότι με την ανε­λα­στική προ­ϋ­πό­θεση της επι­τυ­χούς ολο­κλή­ρω­σης της β’ αξιο­λό­γη­σης θα πρέπει να διε­ρευ­νη­θεί η δυνα­τό­τητα ένταξης των ελλη­νι­κών ομο­λό­γων στο QE. To ερώτημα που δεν έχει ακόμη απα­ντη­θεί είναι το αν αρκεί γι’ αυτό να βεβαιω­θεί ότι το ελλη­νικό πρό­γραμμα είναι “on track” ή χρειά­ζε­ται και η αξιο­λό­γηση του ελλη­νι­κού χρέους από το ΔΝΤ. Η απά­ντηση σε αυτό δεν έχει δοθεί και, από ό,τι ακού­γε­ται, δεν πρό­κει­ται να δοθεί πριν το τέλος του χρόνου…

Κεφά­λαιο