Προβλέψεις και φαβορί γιατο Νομπέλ Ειρήνης 2016

Οι γεν­ναίοι δια­σώ­στες της Συρίας, οι έλληνες νησιώ­τες που βοή­θη­σαν με απα­ρά­μιλλη ανθρω­πιά τους πρό­σφυ­γες και ο Πάπας Φρα­γκί­σκος είναι μεταξύ των κορυ­φαίων υπο­ψη­φίων για το Νομπέλ Ειρήνης 2016, το οποίο θα ανα­κοι­νω­θεί το μεση­μέρι της 7ης Οκτω­βρίου στο Οσλο. Εφέτος ο αριθμός των υπο­ψη­φίων έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ: συνο­λικά 376 – 228 άτομα και 148 οργα­νώ­σεις έχουν προ­τα­θεί για τη μεγάλη τιμή.

Η επιλογή καλύ­πτε­ται πάντα από πέπλο μυστι­κό­τη­τας – τα ονόματα όλων των υπο­ψη­φίων δεν ανα­κοι­νώ­νο­νται αν δεν περά­σουν 50 χρόνια μετά την απόφαση, γεγονός που καθιστά την πρό­βλεψη πολύ παρα­κιν­δυ­νευ­μένη. Σύμφωνα πάντως με όσα γρά­φο­νται και ακού­γο­νται διεθνώς, ανάμεσα στους υπο­ψη­φί­ους με τις μεγα­λύ­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες είναι όσοι έχουν δια­κρι­θεί για τον ανθρω­πι­σμό τους στην κρίση με τους πρό­σφυ­γες.

Στη διάρ­κεια των τελευ­ταίων πέντε ετών του πολέμου στη Συρία, τα Λευκά Κράνη, μια ομάδα διά­σω­σης εθε­λο­ντών, έχουν αψη­φή­σει τις βόμβες θέτο­ντας σε κίνδυνο τη ζωή τους για να σώσουν δεκάδες χιλιά­δες – ως και 60.000 ανθρώ­πους – από τα ερείπια και τα πεδία των μαχών. Οι εθε­λο­ντές της ομάδας έχουν χάσει 160 δικούς τους, καθώς είναι συχνά οι πρώτοι που φτάνουν στη σκηνή μετά από κάθε αερο­πο­ρική επι­δρομή βγά­ζο­ντας μέσα από τα μπάζα τραυ­μα­τίες.

Φορώ­ντας λευκά κράνη, από τα οποία έχουν πάρει το όνομά τους, αγω­νί­ζο­νται με αυτο­θυ­σία με σύνθημα «Οταν σώζεις μια ζωή είναι σαν να σώζεις όλη την ανθρω­πό­τητα». Εχουν ανα­γνω­ρι­στεί παγκο­σμίως ως πρότυπο κοι­νο­τι­κής συνερ­γα­σίας, αυτο­θυ­σίας και επι­τυ­χίας.

«Στην πρώτη γραμμή του μεγα­λύ­τε­ρου κινή­μα­τος ανθρω­πι­σμού στη σύγ­χρονη εποχή, οι κάτοι­κοι της Λέσβου – για να ανα­φέ­ρουμε μόνο ένα από τα ελλη­νικά νησιά – άνοιξαν τα σπίτια και τις αγκα­λιές τους για τους σύρους πρό­σφυ­γες, παρά την οικο­νο­μική δυσπρα­γία στη χώρα» γράφει ο «Guardian», που εκτιμά ότι οι έλληνες νησιώ­τες είναι φαβορί για το Νομπέλ Ειρήνης. Επίσης υπο­ψή­φιες είναι ΜΚΟ και φιλαν­θρω­πι­κές οργα­νώ­σεις που έσπευ­σαν σε ελλη­νικά νησιά στο απο­κο­ρύ­φωμα της κρίσης.

Η Ανγκελα Μέρκελ ακού­γε­ται και εφέτος, παρ’ όλο που ένα Νομπέλ Ειρήνης στη γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριο θα είναι αμφι­λε­γό­μενο μετά τη σκλή­ρυνση της θέσης της στο Προ­σφυ­γικό. Οταν ήταν από τις επι­κρα­τέ­στε­ρες υπο­ψη­φί­ους, το 2015, για την πολι­τική των ανοι­κτών θυρών για τους πρό­σφυ­γες, ήδη το 73% των Γερ­μα­νών έλεγαν ότι δεν της αξίζει το βραβείο. Ιδιω­τικά η Μέρκελ φέρεται να έχει εκφρά­σει την ανα­κού­φισή της που δεν κέρδισε πιστεύ­ο­ντας ότι κάτι τέτοιο θα περιό­ριζε τις επι­λο­γές της πολι­τι­κής της, δεδο­μέ­νου ότι το Προ­σφυ­γικό βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο των ανη­συ­χιών πολλών απλών Γερ­μα­νών, οι οποίοι ζητούν να στα­μα­τή­σει η εισροή των προ­σφύ­γων – πάνω από 1 εκα­τομ­μύ­ριο πέρυσι και αρκετές εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ως το τέλος του τρέ­χο­ντος έτους.

Κανένας Πάπας δεν έχει κερ­δί­σει Νομπέλ Ειρήνης, αλλά ο ανοι­χτό­μυα­λος Φρα­γκί­σκος θεω­ρεί­ται ανάμεσα στα φαβορί, δεδο­μέ­νου ότι έχει κερ­δί­σει τις καρδιές εκα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων – όχι μόνο καθο­λι­κών – σε όλον τον κόσμο για την έντονη στάση του σε θέματα όπως οι πρό­σφυ­γες, η φτώχεια και η κλι­μα­τική αλλαγή.

Ο πρό­ε­δρος της Κολομ­βίας Χουάν Μανουέλ Σάντος και ο ηγέτης των ανταρ­τών FARCΡοντρί­γκο Λοντό­νιο, γνωστός ως Τιμο­τσένκο, θεω­ρή­θη­καν κορυ­φαίοι υπο­ψή­φιοι με την υπο­γραφή ειρη­νευ­τι­κής συμ­φω­νίας τον περα­σμένο μήνα για τον τερ­μα­τι­σμό 52 ετών πολέμου. Αλλά οι πιθα­νό­τη­τές τους δέχθη­καν ένα μοιραίο πλήγμα από το δημο­ψή­φι­σμα της Κυρια­κής που απέρ­ριψε οριακά τη συμ­φω­νία.

Στην ιστορία του Νομπέλ Ειρήνης, εκτός από τις λίγο-πολύ ανα­με­νό­με­νες, δεν ήταν λίγες οι βρα­βεύ­σεις που προ­κά­λε­σαν έκπληξη και έντονες δια­μά­χες.

Κανείς δεν είχε αντίρ­ρηση, ας πούμε, για τον πρώτο νομπε­λί­στα Ειρήνης, τον ιδρυτή του Ερυθρού Σταυρού Ερρίκο Ντινάν (1901). Ούτε για βρα­βεύ­σεις όπως του Αλμπερτ Σβάι­τσερ (1952), του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (1964), της Μητέρας Τερέζας (1979) και της Αουνγκ Σαν Σούου Κίι (1991), της πολι­τι­κού που τα έβαλε με τη χούντα στη Μιανμάρ. Ολοι αγω­νί­στη­καν για την ειρήνη, τη δημο­κρα­τία και τον ανθρω­πι­σμό.

Αντι­θέ­τως, άλλα Νομπέλ Ειρήνης, ιδίως εκείνα που δόθηκαν, κάπως πρόωρα, όπως απο­δεί­χθηκε αργό­τερα, σε πολι­τι­κούς προ­κά­λε­σαν μεγάλες αντι­δρά­σεις. Οπως εκείνα στους Θεόδωρο Ρούζ­βελτ (1906), Γιτζάκ Ράμπιν, Σιμόν Πέρες και Γιάσερ Αραφάτ (1994) και στους Χένρι Κίσιν­γκερ και Λε Ντουκ Θο (1973) – το οποίο μάλιστα οδήγησε σε παραί­τηση δύο μέλη της Επι­τρο­πής. Πιο πρό­σφατα, το 2009, η επιλογή του Μπαράκ Ομπάμα ήταν μη ανα­με­νό­μενη και αμφι­λε­γό­μενη καθώς ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ βρι­σκό­ταν στην εξουσία για λιγό­τερο από έναν χρόνο.

Η πιο λαμπερή απουσία από τον κατά­λογο με τους νομπε­λί­στες Ειρήνης είναι βέβαια εκείνη του Μαχάτμα Γκάντι.

Το ΒΗΜΑ