Επιτροπή της Βουλής: Προτείνει «Αθηνά» Νο2 για πανεπιστήμια και ΤΕΙ

«Αθηνά Νο 2» με μεί­ω­ση πα­νε­πι­στη­μια­κών τμη­μά­των και εν­σω­μά­τω­ση τε­χνο­λο­γι­κών ιδρυ­μά­των σε ομοει­δή ΑΕΙ, με­τα­κί­νη­ση ερευ­νη­τών με­τα­ξύ ΑΕΙ και ερευ­νη­τι­κών κέ­ντρων, πρι­μο­δό­τη­ση της συ­νερ­γα­τι­κής έρευ­νας ανά­με­σα στα μέλη των πα­νε­πι­στη­μί­ων και των ερευ­νη­τι­κών κέ­ντρων και θέ­σπι­ση πρό­τυ­πων, μει­κτών με­τα­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των, που ενι­σχύ­ο­νται από την Πο­λι­τεία, προ­τεί­νει νέο πό­ρι­σμα για την Παι­δεία της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σε­ων της Βου­λής.

Ο διά­λο­γος για την Παι­δεία εξε­λίσ­σε­ται σε «διά­λο­γο-πα­ρω­δία», με ευ­θύ­νη της ηγε­σί­ας του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, καθώς και νέο (τρίτο ως σή­με­ρα) πό­ρι­σμα πα­ρου­σιά­ζε­ται επί­ση­μα αύριο, Τρίτη, αυτή τη φορά συ­μπλη­ρώ­νο­ντας το προη­γού­με­νο πό­ρι­σμα της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σε­ων της Βου­λής.

Έχου­με δη­λα­δή ως σή­με­ρα ένα πρώτο πό­ρι­σμα της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σε­ων της Βου­λής επί όλων των θε­μά­των της εκ­παί­δευ­σης υπό τον πρό­ε­δρο της κα­θη­γη­τή κ.Κων­στα­ντί­νο Γα­βρό­γλου, ένα πό­ρι­σμα της επι­τρο­πής δια­λό­γου υπό τον κα­θη­γη­τή κ.Αντώ­νη Λιάκο, επί­σης επί όλων των βαθ­μί­δων της εκ­παί­δευ­σης, ένα πό­ρι­σμα που ανα­μέ­νε­ται από το Ιν­στι­τού­το Εκ­παι­δευ­τι­κής Πο­λι­τι­κής (ΙΕΠ) που θα συ­νε­νώ­σει τα πα­ρα­πά­νω συ­μπε­ρά­σμα­τα και ένα νέο πό­ρι­σμα τώρα από τη Βουλή μόνο για θέ­μα­τα ΑΕΙ και ερευ­νη­τι­κών κέ­ντρων. Και μέσα σε όλα αυτά, έναν υπουρ­γό Παι­δεί­ας που ήδη ανα­κοι­νώ­νει αλ­λα­γές για τον ερ­χό­με­νο Σε­πτέμ­βριο…

Όλα αυτά λίγες εβδο­μά­δες από την ψή­φι­ση ενός ολό­κλη­ρου νο­μο­σχε­δί­ου για την έρευ­να. Έτσι, σή­με­ρα, τον ενιαίο χώρο ανώ­τα­της εκ­παί­δευ­σης στον οποίο τα ΑΕΙ πρέ­πει να συ­νερ­γα­στούν με τα ερευ­νη­τι­κά κέ­ντρα της χώρας, αλλά και τα πα­νε­πι­στή­μια να δί­νουν «κοινά πτυ­χία» πε­ρι­γρά­φει το νέο πό­ρι­σμα της επι­τρο­πής δια­λό­γου της Βου­λής.

Το νέο υπο-πό­ρι­σμα έχει οκτώ ωστό­σο σκέλη. Σε αυτά με­τα­ξύ άλλων ανα­φέ­ρε­ται επί λέξει:

* Στη γε­ω­γρα­φι­κή απο­μό­νω­ση επι­μέ­ρους ερευ­νη­τι­κών μο­νά­δων, σε συν­δυα­σμό τον κα­τα­κερ­μα­τι­σμό ή τις εκτε­τα­μέ­νες αλ­λη­λε­πι­κα­λύ­ψεις των ερευ­νη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των.

* Στην πο­λυ­τυ­πία ερ­γα­σια­κών σχέ­σε­ων και διοι­κη­τι­κών / δια­χει­ρι­στι­κών πρα­κτι­κών στα ερευ­νη­τι­κά κέ­ντρα (ΕΚ).

* Στα ελ­λείμ­μα­τα προ­σω­πι­κού και κρί­σι­μων μαζών σε ΑΕΙ (πα­νε­πι­στή­μια και ΤΕΙ) και ΕΚ, σε συν­δυα­σμό με τη μα­ζι­κή με­τα­νά­στευ­ση νέων επι­στη­μό­νων στο εξω­τε­ρι­κό.

* Στη σχε­τι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νη αξιο­ποί­η­ση των ερευ­νη­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των στη λε­γό­με­νη «αλυ­σί­δα της και­νο­το­μί­ας» (βα­σι­κή έρευ­να – εφαρ­μο­σμέ­νη έρευ­να – εμπο­ρι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση και­νο­τό­μων εφαρ­μο­γών).

* Στην κα­τά­στα­ση των με­τα­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των σπου­δών.

* Στη με­γά­λη δια­φο­ρά που πα­ρα­τη­ρεί­ται στο επί­πε­δο των σπου­δών, αλλά και της ερευ­νη­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, ανά­με­σα σε τμή­μα­τα των ΑΕΙ με ομοει­δή γνω­στι­κά αντι­κεί­με­να.

* Στην αδυ­να­μία εν­σω­μά­τω­σης νέων επι­στη­μό­νων στα ΑΕΙ και ΕΚ.

Το­νί­ζε­ται στο νέο πό­ρι­σμα:

* Η εθνι­κή πο­λι­τι­κή για την έρευ­να και την και­νο­το­μία δεν μπο­ρεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στα προ­γράμ­μα­τα ΕΣΠΑ που χρη­μα­το­δο­τού­νται κατά κύριο λόγο από κοι­νο­τι­κά τα­μεία.

* Απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για να αρ­θρω­θεί μια εθνι­κή στρα­τη­γι­κή είναι η δη­μιουρ­γία ενός Ελ­λη­νι­κού Ιδρύ­μα­τος Έρευ­νας και Και­νο­το­μί­ας – που, σε αντί­θε­ση με ό,τι συμ­βαί­νει σε άλλες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, δεν υπάρ­χει αυτή τη στιγ­μή στην Ελ­λά­δα.

Βα­σι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες του ιδρύ­μα­τος θα πρέ­πει να είναι η κά­λυ­ψη των ερευ­νη­τι­κών ανα­γκών (μι­σθοί, ανα­λώ­σι­μα), η δι­κτύ­ω­ση των ερευ­νη­τι­κών και ακα­δη­μαϊ­κών μο­νά­δων σε εθνι­κό και διε­θνές επί­πε­δο, η συμ­βο­λή στην αξιο­ποί­η­ση εμπο­ρι­κά εκ­με­ταλ­λεύ­σι­μων και μη απο­τε­λε­σμά­των και η δια­σύν­δε­ση με την υγιή, και­νο­τό­μο επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα. Ήδη γί­νο­νται συ­ζη­τή­σεις με την Ευ­ρω­παϊ­κή Επεν­δυ­τι­κή Τρά­πε­ζα.

* Η ορι­ζό­ντια κι­νη­τι­κό­τη­τα μελών ΔΕΠ πα­νε­πι­στη­μί­ων, ΤΕΙ και ερευ­νη­τι­κών κέ­ντρων

*Για να κα­λυ­φθούν οι ανά­γκες στο επί­πε­δο των προ­πτυ­χια­κών και με­τα­πτυ­χια­κών σπου­δών και στο επί­πε­δο της κά­λυ­ψης κρι­σί­μων μαζών στα ΕΚ, θα πρέ­πει να θε­σμο­θε­τη­θεί είτε η δυ­να­τό­τη­τα με­τα­κί­νη­σης ερευ­νη­τών των ΕΚ προς ΑΕΙ μέσα από συ­γκε­κρι­μέ­νες δια­δι­κα­σί­ες (και αντί­στρο­φα), είτε η διπλή ιδιό­τη­τα προ­κει­μέ­νου περί «ζευ­γών» που πε­ρι­λαμ­βά­νουν ένα πα­νε­πι­στη­μια­κό τμήμα και ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο ερευ­νη­τι­κό ιν­στι­τού­το.

* Η μα­κρο­χρό­νια συ­νερ­γα­σία με δύο δια­φο­ρε­τι­κά ιδρύ­μα­τα μπο­ρεί να αντι­στοι­χεί είτε σε ένα κα­θε­στώς πα­ράλ­λη­λης άσκη­σης κυ­ρί­ων κα­θη­κό­ντων, είτε στη μό­νι­μη με­τα­κί­νη­ση, με βάση δια­δι­κα­σί­ες που θα πρέ­πει να εξει­δι­κευ­θούν πε­ραι­τέ­ρω.

* Αύ­ξη­ση των κον­δυ­λί­ων για τον Ενιαίο Χώρο Έρευ­νας και Τρι­το­βάθ­μιας Εκ­παί­δευ­σης

* Σχε­δια­σμός για την ίδρυ­ση πρό­τυ­πων, μει­κτών με­τα­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των, μόνο υπό συ­γκε­κρι­μέ­νες γε­ω­γρα­φι­κές, θε­μα­τι­κές και ποιο­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ώστε να μην πα­ρα­τη­ρη­θούν επι­κα­λύ­ψεις και κα­τα­σπα­τά­λη­ση πόρων.

* Η συ­γκρό­τη­ση ει­κο­νι­κών ιν­στι­τού­των (virtual institutes) ως μέ­θο­δος δι­κτύ­ω­σης ακα­δη­μαϊ­κών και ερευ­νη­τι­κών μο­νά­δων.

Στο πό­ρι­σμα γί­νε­ται λόγος και για «ερευ­νη­τι­κές υπο­δο­μές που βρί­σκο­νται κάτω από ένα ιδιό­τυ­πο κα­θε­στώς “προ­σω­πι­κής ιδιο­κτη­σί­ας”».

Το­νί­ζε­ται ότι υπάρ­χει «έδα­φος γό­νι­μης συ­νερ­γα­σί­ας για την δια­σφά­λι­ση πρό­σβα­σης ερευ­νη­τών, ακα­δη­μαϊ­κών φο­ρέ­ων, ΕΚ και στε­λε­χών της βιο­μη­χα­νί­ας τόσο σε εθνι­κό, όσο και σε πε­ρι­φε­ρεια­κό και σε διε­θνές επί­πε­δο. Κάτι τέ­τοιο θα δη­μιουρ­γή­σει προ­στι­θέ­με­νη αξία σε όρους αξιο­ποί­η­σης του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού και ολο­κλή­ρω­σης φι­λό­δο­ξων ερευ­νη­τι­κών σχε­δί­ων».

Το πό­ρι­σμα της Επι­τρο­πής Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σε­ων της Βου­λής ανα­φέ­ρει ακόμη ότι τα Ιν­στι­τού­τα της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών θα πρέ­πει να εντα­χθούν άμεσα στο υπάρ­χον δί­κτυο ΕΚ που επο­πτεύ­ε­ται από τη Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Έρευ­νας και Τε­χνο­λο­γί­ας.

Τα ΑΕΙ και τα ερευ­νη­τι­κά ιν­στι­τού­τα προ­τεί­νε­ται να έχουν κοινό διοι­κη­τι­κό προ­σω­πι­κό, αλλά πα­ρό­λα αυτά «οι όποιες ανα­διαρ­θρώ­σεις θα πρέ­πει να εγ­γυώ­νται τα ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα του προ­σω­πι­κού».

Σε ό,τι αφορά τα ΑΕΙ το­νί­ζε­ται πως ένα «πρό­σθε­το πρό­βλη­μα είναι η αδυ­να­μία με­τα­κί­νη­σης των φοι­τη­τών που δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από το αντι­κεί­με­νο σπου­δών που επέ­λε­ξαν στην αρχή των σπου­δών τους. Μία με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κή πρό­τα­ση θα ήταν να προ­βλε­φτεί η δυ­να­τό­τη­τα “με­τα­γρα­φής” σε συγ­γε­νές τμήμα ή / και η δυ­να­τό­τη­τα από­κτη­σης ενός τί­τλου σπου­δών του τύπου “joint degree”, δη­λα­δή πτυ­χίο δι­πλής εξει­δί­κευ­σης».

Προ­κει­μέ­νου περί ανα­δια­τά­ξε­ων που αφο­ρούν τα ΤΕΙ, προ­τεί­νε­ται με­σο­πρό­θε­σμη δια­δι­κα­σία ου­σια­στι­κής ανα­μόρ­φω­σης και ανα­βάθ­μι­σής τους. Βάση εκ­κί­νη­σης απο­τε­λεί η δια­μόρ­φω­ση κρι­τη­ρί­ων αξιο­λό­γη­σης του κάθε Τμή­μα­τος.

Ένα από τα άμεσα απο­τε­λέ­σμα­τα θα είναι η δυ­να­τό­τη­τα εκ­πό­νη­σης δι­δα­κτο­ρι­κού σε εκεί­να τα τμή­μα­τα που θα πλη­ρούν τα κρι­τή­ρια.

Μα­κρο­πρό­θε­σμα, και ύστε­ρα από εξέ­τα­ση μιας σει­ράς στοι­χεί­ων από ολι­γο­με­λή επι­τρο­πή, θα υπάρ­ξει δια­βού­λευ­ση για το εν­δε­χό­με­νο της έντα­ξης των ΤΕΙ σε μία από τις εξής κα­τη­γο­ρί­ες:

α. Αυτά πού είναι ήδη (ακα­δη­μαϊ­κώς) ισο­δύ­να­μα με αντί­στοι­χα πα­νε­πι­στη­μια­κά τμή­μα­τα ή κα­λύ­πτουν επι­στη­μο­νι­κά πεδία που δεν θε­ρα­πεύ­ο­νται στα πα­νε­πι­στή­μια.

β. Αυτά που δεν πλη­ρούν τις πα­ρα­πά­νω προ­ϋ­πο­θέ­σεις, αλλά θα μπο­ρού­σαν να τις κα­λύ­ψουν στη διάρ­κεια μιας τριε­τί­ας (όχι απα­ραί­τη­τα στο τέλος της).

γ. Αυτά που θα μπο­ρού­σαν να συ­νε­χί­σουν να υπάρ­χουν στα ΤΕΙ ως τμή­μα­τα που πα­ρέ­χουν τε­χνο­λο­γι­κή εκ­παί­δευ­ση, πε­ρισ­σό­τε­ρο συμ­βα­τή με τον αρ­χι­κό σκοπό ίδρυ­σης των ΤΕΙ. Ρυθ­μί­σεις ανά­λο­γες με αυτές που ανα­φέρ­θη­καν πα­ρα­πά­νω θα μπο­ρού­σαν να ισχύ­σουν προ­κει­μέ­νου περί πα­νε­πι­στη­μια­κών Τμη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­μα­τα ανά­λο­γα με εκεί­να που κα­τα­γρά­φο­νται στα ΤΕΙ.

Τα Τμή­μα­τα που εντάσ­σο­νται στην πρώτη κα­τη­γο­ρία (και αυτά της δεύ­τε­ρης που θα εντα­χθούν στη διάρ­κεια της τριε­τί­ας στην πρώτη), θα έχουν άμεσα το δι­καί­ω­μα να ορ­γα­νώ­σουν σπου­δές τρί­του κύ­κλου και να διε­ρευ­νή­σουν, επί­σης άμεσα τις δυ­να­τό­τη­τες μελ­λο­ντι­κής έντα­ξης σε ένα «ομό­λο­γο» πα­νε­πι­στη­μια­κό τμήμα ή να απο­τε­λέ­σουν ένα αυ­το­τε­λές τμήμα σε ένα πα­νε­πι­στή­μιο.

Στο τέλος της τριε­τί­ας, τα απο­τε­λέ­σμα­τα της πα­ρα­πά­νω δια­δι­κα­σί­ας αξιο­λό­γη­σης των τμη­μά­των θα έχουν δώσει τη βάση για τον πα­ρα­πέ­ρα σχε­δια­σμό της συ­νο­λι­κής ανα­διορ­γά­νω­σης των ιδρυ­μά­των. Στα πλαί­σια αυτά θα πρέ­πει να ακο­λου­θη­θούν πο­λι­τι­κές, εν­δοϊ­δρυ­μα­τι­κές και διαϊ­δρυ­μα­τι­κές, ώστε, στο πλαί­σιο της ανα­βάθ­μι­σης, πε­ρισ­σό­τε­ρα τμή­μα­τα να μπο­ρέ­σουν να αντα­πο­κρι­θούν σε επό­με­νες φά­σεις στα κρι­τή­ρια. Εφό­σον υπάρ­ξουν τμή­μα­τα για τα οποία θα φανεί ότι δεν υφί­στα­νται αντι­κει­με­νι­κά, ούτε σε μα­κρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, δυ­να­τό­τη­τες διε­ξα­γω­γής σπου­δών τρί­του κύ­κλου, θα πρέ­πει να υπάρ­ξει ανα­προ­σαρ­μο­γή στα προ­γράμ­μα­τα σπου­δών, την απαι­τού­με­νη διάρ­κεια σπου­δών και στο είδος του πτυ­χί­ου που θα πα­ρέ­χουν.

Και επει­δή είναι… της μόδας και τα με­τα­πτυ­χια­κά προ­γράμ­μα­τα των ΑΕΙ, το πό­ρι­σμα ανα­φέ­ρει: «Θα πρέ­πει να επα­να­κα­θο­ρι­στούν με σα­φή­νεια οι ακα­δη­μαϊ­κοί στό­χοι που εξυ­πη­ρε­τούν τα Προ­γράμ­μα­τα Με­τα­πτυ­χια­κών Σπου­δών (ΠΜΣ), το είδος συ­νερ­γα­σί­ας ανά­με­σα σε Πα­νε­πι­στή­μια, ΤΕΙ και ΕΚ για τη συ­γκρό­τη­ση και λει­τουρ­γία ΠΜΣ, ζη­τή­μα­τα που αφο­ρούν στα δί­δα­κτρα, όπως το ανώ­τα­το όριο δι­δά­κτρων και το πο­σο­στό των εσό­δων που διο­χε­τεύ­ε­ται στη φοι­τη­τι­κή μέ­ρι­μνα, τα κρι­τή­ρια και η δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης, καθώς και οι ώρες εβδο­μα­διαί­ως που θα μπο­ρεί να αφιε­ρώ­σει ένα μέλος ΔΕΠ σε δι­δα­σκα­λία στο πλαί­σιο του ΠΜ».