Οι τσουχτερές… μηνύσεις έδιωξαν τους έλληνες από τα δικαστήρια

Είτε από τη θέση του δια­δί­κου είτε από τη θέση του κατη­γο­ρου­μέ­νου, ολοένα και περισ­σό­τε­ροι είναι οι πολίτες οι οποίοι ή θα απο­φύ­γουν να εμπλα­κούν με τη Δικαιο­σύνη ή θα ζητή­σουν νομικό παρα­στάτη διο­ρι­σμένο από κράτος γιατί δεν έχουν χρήματα να πλη­ρώ­σουν δικη­γόρο, ενώ στη διοι­κη­τική Δικαιο­σύνη τα αιτή­ματα για το ευερ­γέ­τημα πενίας έχoυν σχεδόν πεντα­πλα­σια­στεί. Οι μόνες δια­φο­ρές που συνε­χί­ζουν να απα­σχο­λούν συστη­μα­τικά τη Θέμιδα είναι οι εργα­τι­κές, λόγω των απο­λύ­σεων αλλά και γενι­κό­τερα των αλλαγών που έχουν επέλθει στο εργα­σιακό τοπίο.

Χαρα­κτη­ρι­στι­κοί είναι οι αριθμοί στην Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών, όπου πριν από τα πέτρινα χρόνια της οικο­νο­μι­κής κρίσης, «έσφυζε» από ζωή, με τους δικη­γό­ρους να κατα­θέ­τουν σωρηδόν μηνύ­σεις.

Μάλιστα, λίγο πριν από το 2010 είχε παρα­τη­ρη­θεί έκρηξη, με τις μηνύ­σεις να φθάνουν περίπου τις 300.000! Από τότε πολλά άλλαξαν στο μισθο­λο­γικό τοπίο των Ελλήνων πολιτών, οι οποίοι γίνο­νται ολοένα και πιο φει­δω­λοί στην προ­σφυγή στα δικα­στή­ρια. Η χρονιά που πέρασε ήταν επίσης καθο­δική, αφού όλες κι όλες οι μηνύ­σεις έφτασαν τις 164.249. Εισαγ­γε­λική πηγή έλεγε μάλιστα με έκπληξη στο «Εθνος της Κυρια­κής» ότι «απο­τε­λεί θαύμα το γεγονός πως σήμερα προσ­διο­ρί­ζουμε μία υπόθεση στο Τρι­με­λές Πλημ­με­λειο­δι­κείο για το τέλος του 2016. Πριν από μερικά χρόνια, αυτό το διά­στημα θεω­ρείτο άπιαστο. Δεν θα μπο­ρούσε όμως να γίνει δια­φο­ρε­τικά, αφού πια το παρά­βολο για την κατά­θεση μιας μήνυσης έφθασε τα 100 ευρώ και εάν υπο­λο­γί­σει κανείς και την αμοιβή του δικη­γό­ρου, το κόστος ανε­βαί­νει».

Απο­συμ­φό­ρηση

Υπάρχει ωστόσο και η άλλη όψη του νομί­σμα­τος, αφού η κρίση έχει συμ­βά­λει κατά τι και στην απο­συμ­φό­ρηση των υπο­θέ­σεων, πολλές εκ των οποίων έφθαναν χωρίς πραγ­μα­τικό λόγο σε ένα ακρο­α­τή­ριο.

Δεν ήταν μάλιστα λίγοι οι δικα­στές που ζητού­σαν την αύξηση του παρα­βό­λου των μηνύ­σεων από τα 10 ευρώ σε ένα μεγα­λύ­τερο ποσό, προ­κει­μέ­νου να περιο­ρι­στεί το κύμα των ανε­ξέ­λεγ­κτων προ­σφυ­γών στη Δικαιο­σύνη. Το ερώτημα όμως που τίθεται πια είναι εάν οι μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας έχουν κατα­στή­σει απο­τρε­πτικό το αίτημα για δικα­στική προ­στα­σία κυρίως από τους μη έχοντες πολίτες.

Στα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια η εικόνα δείχνει ότι η αύξηση των παρα­βό­λων έχει κατα­στή­σει τις προ­σφυ­γές απο­τρε­πτι­κές.

Στις φορο­λο­γι­κές δια­φο­ρές μάλιστα, όπου το παρά­βολο είναι ανα­λο­γικό (2%), ο πολίτης φαί­νε­ται ότι αδυ­να­τεί να προ­σεγ­γί­σει αυτήν τη δια­δι­κα­σία. Και αυτό γιατί εάν η διαφορά μεταξύ πολίτη και κράτους είναι για παρά­δειγμα 10.000 ευρώ, ο πρώτος πρέπει να πλη­ρώ­σει παρά­βολο 2% επί της δια­φο­ράς, δηλαδή 200 ευρώ, αλλιώς η προ­σφυγή του δεν συζη­τεί­ται, με απο­τέ­λε­σμα οι ανα­βο­λές να πέφτουν… βροχή. Το ίδιο φαι­νό­μενο παρα­τη­ρεί­ται και στα διοι­κη­τικά εφετεία όπου για να προ­σφύ­γει κάποιος σε δεύτερο βαθμό πρέπει να πλη­ρώ­σει το 50% του φόρου που του επι­βλή­θηκε από το πρώτο δικα­στή­ριο.

«Τα παρά­βολα αυξή­θη­καν λόγω ταμεια­κών αναγκών» λένε στο «Εθνος» διοι­κη­τι­κοί δικα­στές. «Δεν είναι δυνατόν για να ασκήσει κάποιος το δικαί­ωμα της έφεσης να πρέπει να πλη­ρώ­σει το μισό του φόρου που του κατα­λο­γί­στηκε. Είναι σαν να δίνεις σε κάποιον το δικαί­ωμα και μετά να του το παίρ­νεις πίσω αμέσως».

Δικα­στές του πρώτου βαθμού σημειώ­νουν ότι τα τελευ­ταία χρόνια έχουν πεντα­πλα­σια­στεί τα αιτή­ματα για να λάβει κάποιος το ευερ­γέ­τημα της πενίας, δηλαδή να του διο­ρί­σει το δικα­στή­ριο δικη­γόρο αλλά και να πλη­ρώ­σει αντ’ αυτού το παρά­βολο για να εισα­χθεί προς συζή­τηση η προ­σφυγή του. Στο υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης έχει ήδη συστα­θεί νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή για να μελε­τή­σει την υπάρ­χουσα κατά­σταση και τις αλλαγές που μπορούν να γίνουν ώστε να απο­κτή­σουν ευκο­λό­τερα πρό­σβαση στη νομική εκπρο­σώ­πηση τα κατώ­τερα οικο­νο­μικά στρώ­ματα. Οι προ­τά­σεις που έχουν γίνει μέχρι στιγμής, είναι οι εξής:

• Μείωση του παρα­βό­λου των μηνύ­σεων από 100 στα 50 ευρώ.

• Μείωση από τα 150 στα 100 ευρώ για την αίτηση εξαί­ρε­σης στο πρόσωπο δικαστή.

• Δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις στα πρό­στιμα λιπο­μαρ­τυ­ρίας, από 180 ευρώ που είναι σήμερα, τα οποία να κυμαί­νο­νται από 100 έως 250 ευρώ.

• Το παρά­βολο της πολι­τι­κής αγωγής να «πέσει» από τα 50 στα 40 ευρώ.

• Μείωση των παρα­βό­λων στη διοι­κη­τική δίκη για προ­σω­ρι­νές δια­τα­γές από 100 στα 50 ευρώ.

H δωρεάν νομική βοήθεια παρέ­χε­ται σήμερα με αυστηρά εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια χωρίς να εξε­τά­ζο­νται άλλες παρά­με­τροι του πολίτη που ζητεί να υπαχθεί στο ευερ­γε­τικό μέτρο.

Το όριο

Ειδι­κό­τερα τα μέλη της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής κρίνουν ότι το αδια­κρί­τως ισχύον σήμερα εισο­δη­μα­τικό όριο των 2/3 των κατώ­τα­των ετήσιων ατο­μι­κών απο­δο­χών που προ­βλέ­πο­νται από την Εθνική Γενική Συλ­λο­γική Σύμβαση Εργα­σίας, αφενός, δεν είναι επαρκώς εξει­δι­κευ­μένο ώστε να παρέχει ασφά­λεια ως προς τον προσ­διο­ρι­σμό των δικαιού­χων και δεν εγγυά­ται την ομοιό­μορφη εφαρ­μογή της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας. Αφε­τέ­ρου, το κρι­τή­ριο αυτό είναι ιδιαι­τέ­ρως αυστηρό εν όψει της τρέ­χου­σας οικο­νο­μι­κής συγκυ­ρίας, δοθέ­ντος ότι οι κατώ­τα­τες μηνιαίες απο­δο­χές που προ­βλέ­πο­νται από την ΕΓΣΣΕ ανέρ­χο­νται σήμερα σε ποσό περίπου 510 ευρώ, δηλαδή το ισχύον εισο­δη­μα­τικό όριο αντι­στοι­χεί σε ατο­μι­κές ετήσιες απο­δο­χές ύψους περίπου 4.000 ευρώ και δεν λαμ­βά­νει υπόψη άλλους παρά­γο­ντες ευα­λω­τό­τη­τας του αιτού­ντος τη νομική βοήθεια. Με τις προ­τά­σεις που έχουν υπο­βά­λει στο υπουρ­γείο διευ­ρύ­νο­νται και εξει­δι­κεύ­ο­νται εξα­ντλη­τικά τα εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια για την υπαγωγή στις σχε­τι­κές ρυθ­μί­σεις. Ενδει­κτικά, στη χαμη­λό­τερη κατη­γο­ρία (άγαμοι χωρίς προ­στα­τευό­μενα τέκνα) το εισο­δη­μα­τικό όριο θα ανέρ­χε­ται σε 6.000 ευρώ και στην υψη­λό­τερη κατη­γο­ρία (πρόσωπα με περισ­σό­τερα από δύο προ­στα­τευό­μενα τέκνα) το εισο­δη­μα­τικό όριο θα ανέρ­χε­ται σε 10.000 ευρώ, ποσά που θα αφορούν τον μ.ο. καθαρών εισο­δη­μά­των τριε­τίας.

Επι­πλέον, προ­βλέ­πο­νται ελα­στι­κό­τερα κρι­τή­ρια για την προ­στα­σία ευπαθών κοι­νω­νικά ομάδων και συγκε­κρι­μένα των μακρο­χρό­νια άνεργων και των προ­σώ­πων με σοβαρές ασθέ­νειες ή ανα­πη­ρίες. Τέλος, προ­βλέ­πε­ται υπο­χρε­ω­τική δωρεάν παροχή νομικής βοή­θειας ανε­ξαρ­τή­τως εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων σε περι­πτώ­σεις όπου εκτι­μά­ται ότι ο αιτών καθί­στα­ται ευά­λω­τος για λόγους που έχουν να κάνουν με άλλες ατο­μι­κές του περι­στά­σεις ή με τη φύση της υπό­θε­σης, όπως ενδει­κτικά σε ανη­λί­κους που αντι­με­τω­πί­ζουν ποι­νι­κές κατη­γο­ρίες κακουρ­γη­μα­τι­κού χαρα­κτήρα, σε ψυχικώς πάσχο­ντες και σε θύματα εγκλη­μά­των ρατσι­στι­κών δια­κρί­σεων και ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Αλλαγή δια­δι­κα­σίας

Σε ό,τι αφορά τη δια­δι­κα­σία παροχής δωρεάν νομικής βοή­θειας, δηλαδή του τρόπου διο­ρι­σμού των δικη­γό­ρων, κρίθηκε ότι και αυτή πρέπει να αλλάξει έτσι ώστε να μη διο­ρί­ζο­νται οι ίδιοι και οι ίδιοι δικη­γό­ροι, απο­κομ­μί­ζο­ντας τερά­στια οικο­νο­μικά οφέλη αφενός, και «εκτο­πί­ζο­ντας» αφε­τέ­ρου άλλους συνα­δέλ­φους τους. Στα δικα­στή­ρια και κυρίως στα εφετεία, υπάρ­χουν καταγ­γε­λίες ότι αντί να διο­ρί­ζο­νται συνή­γο­ροι από τους κατα­λό­γους που συντάσ­σει ο οικείος δικη­γο­ρι­κός σύλ­λο­γος, κυκλο­φο­ρούν αυτο­σχέ­διες λίστες βάσει των οποίων κάποιοι υπε­ρα­σπι­στές μοι­ρά­ζουν μεταξύ τους τα… ακρο­α­τή­ρια και τους κατη­γο­ρου­μέ­νους! Και αυτό γιατί το κονδύλι της παροχής νομικής βοή­θειας είναι διόλου ευκα­τα­φρό­νητο, αφού τα χρήματα που παρέχει το κράτος για τις αμοιβές τους αγγί­ζουνι ετησίως τα 10 εκατ. ευρώ!

Τα μέλη της επι­τρο­πής προ­κρί­νουν ότι πρέπει να δημιουρ­γη­θεί ένα σχήμα τριών βαθ­μί­δων: Να διο­ρί­ζε­ται συγκε­κρι­μέ­νος αριθμός δικη­γό­ρων που θα συμ­βάλ­λε­ται για έναν χρόνο με το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης, οποίοι θα επι­βλέ­πο­νται και θα καθο­δη­γού­νται από συντο­νι­στές.

Οι τελευ­ταίοι, εκτός από την αρμο­διό­τητα από­φα­σης επί των αιτη­μά­των για παροχή νομικής βοή­θειας, θα έχουν και την ευθύνη επι­λο­γής των προ­σώ­πων για τις παρα­πάνω θέσεις.

 

ΕΘΝΟΣ