Μεγαλώνει η «ψαλίδα» του προσδόκιμου ζωής μεταξύ πλουσίων και φτωχών

Είναι γνωστό -τουλάχιστον μεταξύ των επιστημόνων- ότι γενικά οι πλού­σιοι ζουν περισ­σό­τερα χρόνια σε σχέση με τους φτωχούς. Το ανη­συ­χη­τικό, όμως, είναι ότι, παρά τις αδιά­κο­πες προ­ό­δους στην υγεία, στη μόρφωση και στην τεχνο­λο­γία, αντί αυτή η «ψαλίδα» του προσ­δό­κι­μου ζωής να κλείνει στα­διακά, αντί­θετα φαί­νε­ται να διευ­ρύ­νε­ται.

Σύμφωνα με στοι­χεία για τις ΗΠΑ, που παρου­σί­α­σαν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» -και τα οποία πιθα­νό­τατα κατα­γρά­φουν μια διεθνή τάση- γίνεται φανερό ότι όσο περνάνε τα χρόνια ένας πλού­σιος όχι μόνο γίνεται πλου­σιό­τε­ρος, αλλά ζει και πιο πολύ. Έτσι, οι φτωχοί χάνουν έδαφος τόσο σε οικο­νο­μικό, όσο και σε βιο­λο­γικό επίπεδο.

Στην αρχή της δεκα­ε­τίας του ’70, ένας 60χρονος που ανήκε στο ανώτερο 50% της εισο­δη­μα­τι­κής κλί­μα­κας μπο­ρούσε να προσ­δοκά ότι θα ζήσει 1,2 χρόνια περισ­σό­τερα από ό,τι ένας συνο­μή­λι­κός του στο κατώ­τερο 50% της κλί­μα­κας των εισο­δη­μά­των. Το 2001 η διαφορά είχε φθάσει τα 6,8 χρόνια και σήμερα είναι ακόμη μεγα­λύ­τερη.

Σύμφωνα με μελέτη του ινστι­τού­του Brookings, η διαφορά είναι πολύ πιο αισθητή ανάμεσα στα άκρα της κλί­μα­κας. Ένας πλού­σιος άνδρας γεν­νη­μέ­νος στη δεκα­ε­τία του 1920 που ανήκε στο ανώτερο 10% των εισο­δη­μά­των, ανα­με­νό­ταν να ζήσει έξι χρόνια περισ­σό­τερα από έναν συνο­μή­λικό του που ήταν φτωχός και ανήκε στο κατώ­τερο 10%. Η αντί­στοιχη διαφορά μεταξύ των γυναι­κών ήταν 4,7 χρόνια.

Όμως μέσα σε τρεις δεκα­ε­τίες τα πράγ­ματα άλλαξαν δρα­μα­τικά. Μεταξύ πλου­σίων και φτωχών ανδρών γεν­νη­μέ­νων στη δεκα­ε­τία του 1950, η ψαλίδα του προσ­δό­κι­μου ζωής έχει υπερ­δι­πλα­σια­στεί στα 14 χρόνια, ενώ για τις γυναί­κες έχει επίσης υπερ­δι­πλα­σια­σθεί στα 13 χρόνια.

Το ζήτημα έχει γίνει αντι­κεί­μενο δημό­σιου δια­λό­γου στις προ­κρι­μα­τι­κές εκλογές στις ΗΠΑ, βασικά από τους δύο υπο­ψή­φιους των Δημο­κρα­τι­κών Μπέρνι Σάντερς και Χίλαρι Κλίντον, διευ­ρύ­νο­ντας το περιε­χό­μενο του προ­βλη­μα­τι­σμού σχετικά με την ανι­σό­τητα.

Σύμφωνα με το Brookings, μεταξύ του 10% των χαμη­λό­τερα αμει­βό­με­νων μισθω­τών που γεν­νή­θη­καν στη δεκα­ε­τία του ΄50, το προσ­δό­κιμο ζωής αυξή­θηκε κατά 3% μόνο, σε σχέση με τη δεκα­ε­τία του ΄20. Όμως, μεταξύ του 10% των υψη­λό­τερα αμει­βό­με­νων μισθω­τών, η αύξηση του προσ­δό­κι­μου ζωής ήταν εντυ­πω­σιακή: περίπου 28%. Αυτό εξηγεί γιατί η «ψαλίδα» μεταξύ προ­νο­μιού­χων και μη διευ­ρύν­θηκε, όσον αφορά τη διάρ­κεια της ζωής τους.

Οι ειδικοί δεν είναι σίγου­ροι πού οφεί­λε­ται αυτό. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι πιο πλού­σιοι και πιο μορ­φω­μέ­νοι άρχισαν να ακο­λου­θούν πιο υγιεινό τρόπο ζωής (κόψιμο τσι­γά­ρου, σωμα­τική άσκηση, πιο προ­σε­κτική δια­τροφή κ.ά.), ενώ οι φτω­χό­τε­ροι δεν ήθελαν ή εξ αντι­κει­μέ­νου δεν μπο­ρού­σαν να κάνουν κάτι ανάλογο. Μόνο το κάπνι­σμα πιστεύ­ε­ται ότι εξηγεί γύρω στο ένα τρίτο έως ένα τέταρτο της «ψαλίδας».

Για την παχυ­σαρ­κία τα πράγ­ματα είναι πιο επίμαχα, καθώς ναι μεν η παχυ­σαρ­κία αυξάνει γενικά μεταξύ του πλη­θυ­σμού, αλλά τα ποσοστά παχυ­σαρ­κίας μεταξύ πλου­σίων και φτωχών τείνουν να συγκλί­νουν. Έτσι, στις ΗΠΑ υπο­λο­γί­ζε­ται ότι το 37% των «κάτω» στην εισο­δη­μα­τική κλίμακα είναι παχύ­σαρ­κοι, έναντι ποσο­στού 31% των «πάνω».

Η περιο­ρι­σμένη πρό­σβαση των φτωχών σε ιατρική και νοσο­κο­μειακή περί­θαλψη επίσης εξηγεί εν μέρει τη διαφορά του προσ­δό­κι­μου ζωής.

Πολλοί ερευ­νη­τές πιστεύ­ουν ότι η «ψαλίδα» του προσ­δό­κι­μου ζωής άρχισε να διευ­ρύ­νε­ται πιο αισθητά πριν από περίπου 40 χρόνια, όταν άρχισε να διευ­ρύ­νε­ται και η οικο­νο­μική ανι­σό­τητα. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι -όπως και στην οικο­νο­μία μεγα­λώ­νει η «πίτα» προς διανομή αλλά μοι­ρά­ζε­ται ολοένα πιο άνισα- υπάρχει μεν μια διαρκής ιατρική και τεχνο­λο­γική πρόοδος, όμως απλού­στατα δεν επω­φε­λού­νται όλοι από αυτήν. Μεγάλα τμήματα του πλη­θυ­σμού μένουν «απ’ έξω» -και πεθαί­νουν νωρί­τερα.

ΑΠΕ-ΜΠΕ