Ελίζα Βόζεμπεργκ-Αλήθειες και ψέματα για τη Ζώνη Σένγκεν-

Το τελευ­ταίο χρονικό διά­στημα βιώ­νουμε στην Ευρώπη μία κατά­σταση αλη­θι­νής παρα­φρο­σύ­νης γύρω από τον κίνδυνο κατάρ­ρευ­σης της Ζώνης Σένγκεν και τις συνέ­πειες μίας τέτοιας εξέ­λι­ξης για το μέλλον του ευρω­παϊ­κού οικο­δο­μή­μα­τος.

Ο χώρος ελεύ­θε­ρης δια­κί­νη­σης Σένγκεν απο­τε­λεί μία από τις πιο σημα­ντι­κές κατα­κτή­σεις της ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης μέχρι σήμερα. Η ανα­στολή του με οποιον­δή­ποτε τρόπο συνιστά οπι­σθο­δρό­μηση και κλο­νί­ζει την αμοι­βαία εμπι­στο­σύνη μεταξύ των κρατών μελών, στην οποία στη­ρί­ζε­ται πρω­τί­στως κάθε κοινή ευρω­παϊκή πολι­τική.

Το γεγονός ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει συμ­βά­λει με την ανα­πο­τε­λε­σμα­τική πολι­τική της στην κλι­μα­κού­μενη προ­σφυ­γική κρίση σε πληθώρα σενα­ρίων περί – de jure ή de facto – απο­βο­λής της χώρας από τη ζώνη Σένγκεν, απο­τε­λεί μία θλιβερή πραγ­μα­τι­κό­τητα. Εντού­τοις, οφεί­λουμε να ομο­λο­γή­σουμε ότι οι Ευρω­παίοι εταίροι μας αρέ­σκο­νται πλέον να μας θεωρούν «απο­διο­πο­μπαίο τράγο», εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τις αδυ­να­μίες μας σε πολλούς τομείς, ενώ εθε­λο­τυ­φλούν στο γεγονός ότι απο­δει­κνύ­ο­νται ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κοί στην εφαρ­μογή των κοινών πολι­τι­κών τους.

Στο σημείο αυτό, φρονώ ότι ανα­γκαίες επι­ση­μάν­σεις έχουν τη δική τους προ­στι­θέ­μενη αξία. Οι ευθύνες της Ουγ­γα­ρίας, για παρά­δειγμα, που στήνει φράχτες εντός ζώνης Σένγκεν, δεν έχουν συζη­τη­θεί δημόσια μέχρι στιγμής στην πραγ­μα­τι­κής τους έκταση. Ακόμα λιγό­τερο έχει απα­σχο­λή­σει την ΕΕ η πολι­τική της Σλο­βα­κίας, που δηλώνει ευθαρ­σώς ότι δεν θα δεχτεί κανέναν πρό­σφυγα και την εγκαλεί για παρα­βί­αση της ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας λόγω εφαρ­μο­γής του μέτρου της μετε­γκα­τά­στα­σης.

Σε αυτό το κλίμα έρχεται να προ­στε­θεί η αβελ­τη­ρία και απο­τυ­χία της ΕΕ να ασκήσει ουσια­στι­κές πιέσεις στην Τουρκία, για την τήρηση των δεσμεύ­σεων της ως προς τη δια­χεί­ριση των τερά­στιων μετα­να­στευ­τι­κών ροών, που διέρ­χο­νται από τα εδάφη της με προ­ο­ρι­σμό την Ευρώπη, αλλά και την τήρηση των συμ­φω­νη­θέ­ντων με την ΕΕ. Επα­νερ­χό­μενη στο θέμα της ζώνης Σένγκεν, λεκτέα τα ακό­λουθα.

Καταρ­χάς, έχει ξεκα­θα­ρί­σει η Ένωση δια στό­μα­τος του αρμό­διου Επι­τρό­που, ότι ουδεμία νομική δια­δι­κα­σία προ­βλέ­πε­ται στη συνθήκη Σένγκεν για την αποβολή κράτους μέλους, που παρου­σιά­ζει αδυ­να­μίες στον έλεγχο των εξω­τε­ρι­κών ευρω­παϊ­κών συνόρων. Αντ’ αυτού ορί­ζε­ται στο άρθρο 26 της συν­θή­κης, σε εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις όπου η συνο­λική λει­τουρ­γία του χώρου χωρίς ελέγ­χους τίθεται σε κίνδυνο, ως έσχατη λύση, η δυνα­τό­τητα δια­τύ­πω­σης συστά­σεων του Συμ­βου­λίου προς ένα κράτος μέλος, για να επα­να­φέ­ρει προ­σω­ρινά συνο­ρια­κούς ελέγ­χους στο σύνολο ή σε τμήματα των εσω­τε­ρι­κών συνόρων του.

Να σημειώ­σουμε, ότι η Ελλάδα δεν δια­θέ­τει εσω­τε­ρικά σύνορα, δηλαδή σύνορα με άλλο κράτος μέλος Σένγκεν. Επο­μέ­νως, ακόμη και η λεγό­μενη de facto απο­μό­νωση της χώρας μας από τη ζώνη Σένγκεν φαντά­ζει παρά­λογη. Είναι εντελώς δια­φο­ρε­τικό το σενάριο του εγκλω­βι­σμού προ­σφύ­γων στο ελλη­νικό έδαφος, λόγω κλει­σί­μα­τος των συνόρων των γει­το­νι­κών μας βαλ­κα­νι­κών χωρών. Να θυμί­σουμε ότι η ΠΓΔΜ έχει ήδη υψώσει φράχτη προ διμήνου στα σύνορά της με την Ελλάδα. Τούτο δεν ερμη­νεύ­ε­ται αυτο­μά­τως ως απο­κλει­σμός της χώρας μας από τη ζώνη Σένγκεν, για δύο αυτο­νό­η­τους λόγους.

Πρώτον, διότι τα όμορα με την Ελλάδα βαλ­κα­νικά κράτη – μέλη ή μη της ΕΕ (Αλβανία, FYROM, Βουλ­γα­ρία) – δεν συμ­με­τέ­χουν στη Συνθήκη Σένγκεν. Και δεύ­τε­ρον, διότι τυχόν απο­κλει­σμός της χώρας μας θα προ­ϋ­πέ­θετε την επα­να­φορά όλων των συνο­ρια­κών ελέγχων σε όλα τα κράτη μέλη της Σένγκεν και σε κάθε μετα­φο­ρικό μέσο που τα προ­σεγ­γί­ζει από την Ελλάδα.

Τέτοιες τάσεις προς το παρόν δεν παρα­τη­ρού­νται, γιατί ομο­λο­γου­μέ­νως υπάρ­χουν μεταξύ μας ακόμα στην ευρω­παϊκή οικο­γέ­νεια κράτη μέλη (σ.σ. η πλειο­νό­τητα), που μένουν προ­ση­λω­μένα στα ιδεώδη της και αντι­δρούν σε εμμο­νικά παι­χνί­δια μετά­θε­σης ευθυνών. Με άλλα λόγια αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι, παρά τις αδυ­να­μίες μας, είναι πραγ­μα­τικά αδύ­να­τον να ελέγ­ξεις τα θαλάσ­σια σύνορα απο­τε­λε­σμα­τικά ή να τα «περι­φρά­ξεις», τηρώ­ντας παράλ­ληλα τις επι­τα­γές του διε­θνούς δικαίου περί μη επα­να­προ­ώ­θη­σης όσων ενδε­χο­μέ­νως χρήζουν διε­θνούς προ­στα­σίας.

Αυτό δήλωσε δημόσια και εκπρό­σω­πος της Frontex, που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται επί μακρόν στην περιοχή του Αιγαίου, σε μία συνεχή προ­σπά­θεια παροχής συν­δρο­μής στην Ελλάδα για τη δια­χεί­ριση των ανε­ξέ­λεγ­κτων μετα­να­στευ­τι­κών ορδών, που προ­σεγ­γί­ζουν τις ακτές της καθη­με­ρινά. Γι’ αυτό το λόγο έχουμε καλω­σο­ρί­σει, άλλωστε, τη σύσταση της νέας υπη­ρε­σίας ευρω­παϊ­κής συνοριοφυλακής-ακτοφυλακής.

Γνω­ρί­ζουμε πολύ καλά, ποιες συγκε­κρι­μέ­νες φωνές εγεί­ρουν αιτιά­σεις κατά της Ελλάδας… αυτές οι μόνιμα ξενο­φο­βι­κές, ακραίες φωνές, που αρνού­νται να ανα­λά­βουν το πολι­τικό κόστος μίας ανθρω­πι­στι­κής και αλλη­λέγ­γυας μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής.

Εμείς, θα συνε­χί­σουμε να υπο­στη­ρί­ζουμε τους αφανείς ήρωες των νησιών μας, που με αυτο­θυ­σία σώζουν τις ζωές απελ­πι­σμέ­νων ανθρώ­πων και δίνουν καθη­με­ρινά μαθή­ματα ανθρω­πιάς και ευρω­παϊ­κών αξιών σε μία περίοδο βαθειάς οικο­νο­μι­κής και ανθρω­πι­στι­κής κρίσης, για την υπο­ψη­φιό­τητα του Νόμπελ Ειρήνης.