FT: Χρέος με… πρόσφυγες να ανταλλάξει η Ελλάδα!

Οι Financial Times σε άρθρο του Gideon Rachman προ­τεί­νουν, η Γερ­μα­νία να συμ­φω­νή­σει σε μεγάλη δια­γραφή χρέους με αντάλ­λαγμα τη συμβολή της Αθήνας στην ανακοπή των προ­σφύ­γων. Μάλιστα όπως ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά στο δημο­σί­ευμα “προ­σφυ­γικό και δημόσιο χρέος της Ελλάδας μπορούν να συν­δυα­στούν. Τα πρώτα βήματα, το παρά­δειγμα του Β’ Παγκό­σμιου και οι δυσκο­λίες”.

Η Ε.Ε. έχει αντι­με­τω­πί­σει δύο μεγάλες κρίσεις το τελευ­ταίο εξάμηνο. Η μία αφορά το ευρώ και η άλλη το προ­σφυ­γικό. Από σύμ­πτωση, οι ίδιες δύο χώρες βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο και των δύο προ­βλη­μά­των, η Ελλάδα και η Γερ­μα­νία.

Το περα­σμένο καλο­καίρι, η Γερ­μα­νία έφτασε πολύ κοντά στο να διώξει την Ελλάδα από το ευρώ, αντί να συμ­φω­νή­σει σε νέο δάνειο δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ προς την ελλη­νική κυβέρ­νηση. Τώρα, η Γερ­μα­νία παρα­παίει από το βάρος της έλευσης πάνω από 1 εκατ. προ­σφύ­γων, οι περισ­σό­τε­ροι εκ των οποίων πέρασαν στην Ευρώπη μέσω της Ελλάδας.

Έφτασε η ώρα να σκε­φτούμε δημιουρ­γικά πως τα δύο προ­βλή­ματα μπορούν να συν­δυα­στούν σε ένα διπλω­μα­τικό πακέτο που θα βοηθάει και τις δύο χώρες. Το γενικό περί­γραμμα της συμ­φω­νίας θα είναι απλό.

Η Ελλάδα θα συμ­φω­νή­σει να σφρα­γί­σει τα βόρεια σύνορα της με την βοήθεια της Ε.Ε., δια­κό­πτο­ντας την ροή μετα­να­στών στην βόρεια Ευρώπη. Σε αντάλ­λαγμα, η Γερ­μα­νία θα συμ­φω­νή­σει σε μια μεγάλη δια­γραφή του ελλη­νι­κού χρέους, καθώς και σε άμεση οικο­νο­μική βοήθεια για την δια­χεί­ριση της τρέ­χου­σας κρίσης. Οι πρό­σφυ­γες που θα κατα­φθά­νουν στην Ελλάδα θα φιλο­ξε­νού­νται στα ελλη­νικά νησιά, σε καταυ­λι­σμούς προ­σφύ­γων υπό την δια­χεί­ριση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και θα επι­στρέ­φουν στην Συρία (ή όπου αλλού πηγαί­νουν) μόλις απο­κα­τα­στα­θεί η ειρήνη.

Το σχέδιο αυτό φαί­νε­ται ακραίο. Αλλά πτυχές του μπορεί να έχουν ήδη αρχίσει διστα­κτικά να προ­ω­θού­νται. Σύμφωνα με δημο­σιεύ­ματα, αξιω­μα­τού­χοι της Ε.Ε. εξε­τά­ζουν την «περί­φραξη» της Ελλάδας με το κλεί­σιμο των συνόρων ανάμεσα στην Ελλάδα και στην ΠΓΔΜ, που είναι το βασικό μονο­πάτι προς τα βόρεια.

Σύμφωνα με δημο­σί­ευμα των Financial Times, το σχέδιο αυτό «φέρεται να έχει την στήριξη του Βερο­λί­νου». Η λήψη μέτρων μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα. Την περα­σμένη εβδο­μάδα, ο Ολλαν­δός πρω­θυ­πουρ­γός Μαρκ Ρούτε, ανέφερε ότι η Ε.Ε. πρέπει να ανα­κτή­σει τον έλεγχο του προ­σφυ­γι­κού προ­βλή­μα­τος «μέσα στις επό­με­νες έξι με οκτώ εβδο­μά­δες», προ­σθέ­το­ντας: «Δεν μπο­ρούμε να αντα­πε­ξέλ­θουμε πλέον σε αυτά τα νούμερα».

Με μια πρώτη εκτί­μηση, οποια­δή­ποτε ιδέα της συγκέ­ντρω­σης των προ­σφύ­γων στην Ελλάδα ακού­γε­ται ριψο­κίν­δυνη.

Χωρίς καλή δια­χεί­ριση, θα μπο­ρούσε να αφήσει εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες απελ­πι­σμέ­νους πρό­σφυ­γες σε μια χώρα 11 εκα­τομ­μυ­ρίων η οποία είναι αντι­μέ­τωπη με ανεργία 25% και ένα εθνικό χρέος που πλη­σιά­ζει το 180% του ΑΕΠ.

Αλλά το τερά­στιο χρέος της Ελλάδας μπορεί τελικά να είναι το κλειδί για την λύση του προ­βλή­μα­τος. Η κυβέρ­νηση του Αλέξη Τσίπρα, έχει επι­μεί­νει επα­νει­λημ­μένα ότι τα χρέη της χώρας πνίγουν την οικο­νο­μία. Η Γερ­μα­νία, που είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος δανει­στής της Ελλάδας, έχει επι­μεί­νει επα­νει­λημ­μένα ότι τα γερ­μα­νικά δάνεια στην Αθήνα πρέπει τελικά να απο­πλη­ρω­θούν. Αλλά η προ­σφυ­γική κρίση έχει δημιουρ­γή­σει ένα πιο άμεσο πρό­βλημα για τους Γερ­μα­νούς φορο­λο­γου­μέ­νους από το σχετικά αφη­ρη­μένο ερώτημα για το πότε η Ελλάδα θα απο­πλη­ρώ­σει τα χρέη της.

Αν οι Έλληνες εμφα­νί­ζο­νταν να κάνουν μια μεγάλη χάρη στους Γερ­μα­νούς με τον περιο­ρι­σμό των προ­σφυ­γι­κών ροών, θα ήταν πολύ πιο εύκολο για την Γερ­μα­νίδα καγκε­λά­ριο Άγκελα Μέρκελ να υπο­στη­ρί­ξει στους ψηφο­φό­ρους της μια πρόταση για ελά­φρυνση του ελλη­νι­κού χρέους. Και μόλις έκαναν την πρώτη κίνηση οι Γερ­μα­νοί, θα ακο­λου­θού­σαν και οι υπό­λοι­ποι πιστω­τές της Ελλάδας. Η συμ­φω­νία θα ήταν ελκυ­στική και για την Ελλάδα. Θα προ­σέ­φερε μια ορι­στική ανα­κού­φιση από τα χρέη, με αντάλ­λαγμα έναν προ­σω­ρινό ρόλο ως το βασικό κέντρο υπο­δο­χής της Ε.Ε. για τους πρό­σφυ­γες. Η Ε.Ε. θα μπο­ρούσε επίσης να ανα­λά­βει το βάρος της χρη­μα­το­δό­τη­σης και της δια­χεί­ρι­σης των προ­σφυ­γι­κών κέντρων στο ελλη­νικό έδαφος, που θα μπο­ρού­σαν να προ­σφέ­ρουν προ­στα­σία και εκπαί­δευση για τα παιδιά και ευκαι­ρίες απα­σχό­λη­σης για τους ενή­λι­κες.

Ορι­σμέ­νοι θα αντι­τεί­νουν πως θα ήταν ανήθικο ή παρά­νομο για την Ευρώπη να αλλάξει το τρέχον σύστημα για το άσυλο. Αλλά το σύστημα αυτό βρί­σκε­ται ούτως ή άλλως στα πρόθυρα της κατάρ­ρευ­σης και θρέφει την άνοδο των ακραίων πολι­τι­κών δυνά­μεων εντός της Ε.Ε. Οι περισ­σό­τε­ροι Ευρω­παίοι αισθά­νο­νται συμπό­νοια για τους πρό­σφυ­γες που φοβού­νται ότι θα χάσουν τις ζωές τους αλλά ανη­συ­χούν για ένα ανε­ξέ­λεγ­κτο κύμα μετα­νά­στευ­σης από την Μέση Ανατολή.

Οπότε είναι κρίσιμο να σπάσει η σύνδεση ανάμεσα στην προ­σω­ρινή προ­στα­σία από τον πόλεμο και την προ­σφορά μόνιμης μετα­νά­στευ­σης στην Ε.Ε. Μόλις η σύνδεση αυτή σπάσει, η ευρω­παϊκή κοινή γνώμη θα καθη­συ­χα­στεί. Και ενώ οι άνθρω­ποι που κιν­δυ­νεύ­ουν θα συνε­χί­σουν να δέχο­νται προ­στα­σία εντός της Ευρώπης, το κλεί­σιμο της πορείας προς την Γερ­μα­νία θα απο­δυ­να­μώ­σει τον βασικό παρά­γο­ντα έλξης για τους οικο­νο­μι­κούς μετα­νά­στες.

Ένα μοντέλο που θα μπο­ρού­σαν να σκε­φτούν οι Ευρω­παίοι είναι οι καταυ­λι­σμοί που δημιουρ­γή­θη­καν για εκα­τομ­μύ­ρια εκπα­τρι­σμέ­νους στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο. Προ­σέ­φε­ραν κατα­φύ­γιο και βοή­θη­σαν οικο­γέ­νειες να ξανα­ε­νω­θούν. Πολύ εκπα­τρι­σμέ­νοι επα­νε­γκα­τα­στά­θη­καν σε τρίτες χώρες, λόγω της αλλαγής των συνόρων. Αλλά η καλύ­τερη επιλογή ήταν πάντοτε η επι­στροφή των προ­σφύ­γων στις χώρες τους.

Όσο ζοφερή και αν είναι η σημε­ρινή κατά­σταση στην Μέση Ανατολή, δεν είναι τόσο χαοτική όσο στην μετα­πο­λε­μική Ευρώπη, που κάνει πιο ρεα­λι­στική την ιδέα ότι θα επι­στρέ­ψουν κάποια στιγμή στο σπίτι τους οι Σύροι, Ιρα­κι­νοί και άλλοι πρό­σφυ­γες. Το έργο της ανοι­κο­δό­μη­σης της Συρίας, μετά τον πόλεμο, θα είναι πολύ πιο εύκολο αν η μεσαία τάξη της χώρας δεν έχει στο μεταξύ εγκα­τα­στα­θεί εντός της Ε.Ε. Ο επα­να­πα­τρι­σμός των Σύρων προ­σφύ­γων θα έχει καθο­ρι­στική σημασία στο να απο­κτή­σει και πάλι μέλλον η χώρα.

Φυσικά υπάρχει ο κίν­δυ­νος ότι ο πόλεμος θα συνε­χι­στεί και ότι τα «προ­σω­ρινά» προ­σφυ­γικά κέντρα θα γίνουν μόνιμα, όπως συνέβη και στην Παλαι­στίνη. Αλλά, αν σε λίγα χρόνια, υπάρ­χουν μικρές πιθα­νό­τη­τες να επι­στρέ­ψουν σπίτι τους οι Σύροι, τότε το καθε­στώς όσων ζουν στους καταυ­λι­σμούς προ­σφύ­γων της Ε.Ε. μπορεί να επα­νε­ξε­τα­στεί. Του­λά­χι­στον μια επα­νε­ξέ­ταση θα μπο­ρούσε να γίνει με ομαλό και οργα­νω­μένο τρόπο και όχι στην σημε­ρινή χαοτική ατμό­σφαιρα.

Είμαι βέβαιος πως μια σοβαρή εξέταση μις συμ­φω­νίας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Γερ­μα­νία για επίλυση του προ­βλή­μα­τος του χρέος με αντάλ­λαγμα το προ­σφυ­γικό θα εμφά­νιζε μια σειρά από πρα­κτικά, ηθικά και νομικά προ­βλή­ματα.

Αλλά δεν έχω ακούσει ακόμα κάποια καλύ­τερη ιδέα.”