Κομφούζιο σε Ευρώπη και Ελλάδα για το Προσφυγικό

Σε τεντω­μένο σκοινί κινεί­ται η Ευρω­παϊκή Ενωση και μαζί της η Ελλάδα στο Προ­σφυ­γικό. Σε Βρυ­ξέλ­λες, Βερο­λίνο και Αθήνα είναι πλέον κοινή πεποί­θηση ότι αν ως τον προσεχή Ιούνιο δεν ελεγ­χθούν οι ροές προ­σφύ­γων από την Τουρκία τότε το σύστημα «θα σκάσει» – με ανυ­πο­λό­γι­στες συνέ­πειες. Κυβερ­νη­τι­κοί παρά­γο­ντες στην Αθήνα ανη­συ­χούν σοβαρά ότι αν δεν προ­χω­ρή­σουν τα μέτρα που έχουν συμ­φω­νη­θεί τότε ο κίν­δυ­νος να εγκλω­βι­στούν εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες άνθρω­ποι στην ελλη­νική επι­κρά­τεια είναι κάτι παρα­πάνω από υπαρ­κτός, καθώς τα βαλ­κα­νικά κράτη θα αρχί­σουν να κλεί­νουν τα σύνορα – ίσως πιε­ζό­μενα από χώρες της ΕΕ.

Ο Δημή­τρης Αβρα­μό­που­λος δεν έκρυψε τη σκληρή αλήθεια την περα­σμένη Πέμπτη, μιλώ­ντας στην Επι­τροπή Πολι­τι­κών Ελευ­θε­ριών, Δικαιο­σύ­νης και Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου. «Η κατά­σταση χει­ρο­τε­ρεύει» είπε ο έλληνας επί­τρο­πος, προ­σθέ­το­ντας ότι «οι απο­φά­σεις που έχουμε λάβει δεν αρκούν». Ο κ. Αβρα­μό­που­λος σημεί­ωσε ότι εντός Μαρτίου η Κομι­σιόν θα παρου­σιά­σει την πρότασή της για την ανα­θε­ώ­ρηση του Συστή­μα­τος του Δου­βλί­νου. Χωρίς πρόοδο στα υπό­λοιπα όμως, αυτή δύσκολα θα απο­δώ­σει.

Υψηλές ροές και καθυ­στε­ρή­σεις

Οι αριθμοί είναι αδυ­σώ­πη­τοι. Τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο εισήλ­θαν στη χώρα μας από τα θαλάσ­σια σύνορα με την Τουρκία σχεδόν 111.500 άνθρω­ποι. Σύμφωνα με στοι­χεία που έχει στη διάθεσή του «Το Βήμα», τον Δεκέμ­βριο του 2014 ο αριθμός τους δεν ξεπερ­νούσε τους 2.200. Πρό­κει­ται για μια ποσο­στιαία μετα­βολή που φθάνει το ιλιγ­γιώ­δες 5.000%! Σε ετήσια βάση, το 2014 εισήλ­θαν παρά­νομα στην Ελλάδα λίγο περισ­σό­τε­ροι από 45.000 αλλο­δα­ποί, ενώ ο αριθμός τους για το 2015 ξεπέ­ρασε τις 876.000. Η αύξηση αγγίζει το 1.830%!

Η ροή ανθρώ­πων δεν στα­μά­τησε παρά ελά­χι­στα τον Δεκέμ­βριο, πρώτο μήνα του χειμώνα. Πηγή με άριστη γνώση της κατά­στα­σης εξη­γούσε πριν από λίγες ημέρες ότι «αν είχαμε πάνω από 100.000 εισό­δους τον Δεκέμ­βριο, τι θα συμβεί από τον Μάρτιο και μετά;». Μέσα στις πρώτες 11 ημέρες του Ιανουα­ρίου εισήλ­θαν πάνω από 18.000 άτομα. Την ίδια στιγμή ο αριθμός των προ­σφύ­γων και μετα­να­στών που παρα­μέ­νουν στα νησιά δεν είναι διόλου αμε­λη­τέος. Ενδει­κτικά, στις 13 Ιανουα­ρίου περίπου 5.800 άνθρω­ποι παρέ­με­ναν σε Λέσβο, Σάμο, Χίο, Λέρο και Κω.

Δυστυ­χώς, παρά τη δημόσια δέσμευση του Αλέξη Τσίπρα ότι τα hotspots θα είναι έτοιμα ως τις 15 Φεβρουα­ρίου, το συγκε­κρι­μένο χρο­νο­διά­γραμμα πολύ δύσκολα θα υλο­ποι­η­θεί. Η καθυ­στέ­ρηση αυτή έχει προ­βλη­μα­τί­σει την ΕΕ και ιδιαί­τερα χώρες όπως η Γερ­μα­νία και η Αυστρία. Οπως πλη­ρο­φο­ρεί­ται «Το Βήμα», δύο στενοί σύμ­βου­λοι της Ανγκελα Μέρκελ και του Βέρνερ Φάιμαν επι­σκέ­φθη­καν την εβδο­μάδα που πέρασε την Αθήνα για να ενη­με­ρω­θούν. Οι ίδιες πηγές ανα­φέ­ρουν ότι τέσσερα στελέχη της Διεύ­θυν­σης Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της Κομι­σιόν βρί­σκο­νται στην Ελλάδα από τον Δεκέμ­βριο με σκοπό να συντο­νί­σουν τις εργα­σίες τόσο στα νησιά όσο και στην Ειδο­μένη. Τα στελέχη αυτά είναι ελλη­νι­κής κατα­γω­γής.

Τα συνο­λικά πέντε hotspots που πρέπει να δημιουρ­γη­θούν στην Ελλάδα θα μπορούν, όταν ολο­κλη­ρω­θούν, να φιλο­ξε­νούν ως και 7.000 ανθρώ­πους. Η κατά­σταση όμως πόρρω απέχει από το να χαρα­κτη­ρι­στεί ενθαρ­ρυ­ντική. Το hotspot της Μόριας στη Λέσβο λει­τουρ­γεί μεν, όχι όμως πλήρως (σε ποσοστό 60%-70%). Σύμφωνα με την Εκθεση Προόδου που είχε δημο­σιεύ­σει στις 15 Δεκεμ­βρίου η Κομι­σιόν, τόσο η Μόρια όσο και το hotspot στη Λέρο θα έπρεπε να είναι πλήρως έτοιμα ως τις 8 Ιανουα­ρίου – κάτι που προ­φα­νώς δεν έχει γίνει. Σε αυτό μεγάλη ευθύνη δεν φέρει απο­κλει­στικά η κυβέρ­νηση, αλλά επίσης συγκε­κρι­μέ­νοι κύκλοι στη Δημόσια Διοί­κηση και στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση.

Στη Σάμο και στην Κω η κατα­σκευή δεν έχει καν αρχίσει. Σε ανα­κοί­νωση του ΓΕΕΘΑ στις 14 Ιανουα­ρίου ανα­φέ­ρε­ται ότι βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η διευ­θέ­τηση κέντρου πρώτης υπο­δο­χής στη Σάμο σε χώρο πρώην πεδίου βολής. Γνώστες της περιο­χής σημειώ­νουν ότι δεν θα είναι εύκολο. Στη δε Κω υπάρχει έντονη τοπική αντί­δραση για τον χώρο του στρα­το­πέ­δου στο Λινο­πότι, καθώς οι κάτοι­κοι ζητούν από την κυβέρ­νηση να δια­σφα­λί­σει ότι οι μετα­νά­στες/πρό­σφυ­γες δεν θα μένουν στο νησί παρα­πάνω χρόνο από αυτόν που χρειά­ζε­ται για την κατα­γραφή τους. Σε ό,τι αφορά τη Χίο, στην ίδια Εκθεση Προόδου ανα­φε­ρό­ταν ότι θα μπο­ρούσε να ολο­κλη­ρω­θεί το hotspot μέσα στο πρώτο μισό του Ιανουα­ρίου. Αυτό επίσης δεν συνέβη. Η Ολλαν­δία πάντως ανα­μέ­νε­ται να συμ­βά­λει σημα­ντικά, με υλι­κο­τε­χνικό εξο­πλι­σμό και ανθρώ­πινο δυνα­μικό, ώστε η κατα­σκευή στη Χίο να προ­χω­ρή­σει ταχύ­τερα.

Ερχο­νται ξένοι ειδικοί

Οπως ανα­κοί­νωσε ο ολλαν­δός πρέσβης στην Αθήνα Κάσπαρ Βέλ­ντ­καμπ κατά την παρου­σί­αση των προ­τε­ραιο­τή­των της προ­ε­δρίας, 50-60 άτομα ειδικοί από την Ολλαν­δία θα βοη­θή­σουν να στηθεί το hotspot (οι 43 έχουν ήδη έλθει), ενώ θα δια­τε­θούν και δύο περι­πο­λικά σκάφη. Η Αθήνα επι­διώ­κει όπως φαί­νε­ται τη συνερ­γα­σία με τη Χάγη. Ο Γιάννης Μου­ζά­λας βρέθηκε πρό­σφατα εκεί, ενώ στην ολλαν­δική πρω­τεύ­ουσα θα μεταβεί ο υπουρ­γός Προ­στα­σίας του Πολίτη Νίκος Τόσκας την επόμενη Κυριακή 24 Ιανουα­ρίου για να συμ­με­τά­σχει στο άτυπο Συμ­βού­λιο των ευρω­παίων ομο­λό­γων του.

Η Ελλάδα προ­σπα­θεί να ανα­ζω­ο­γο­νή­σει και τη Συμ­φω­νία Επα­νεισ­δο­χής με την Τουρκία ώστε να επι­στρέ­φο­νται όσοι δεν δικαιού­νται διε­θνούς προ­στα­σίας. Πρό­σφατα επε­στρά­φη­σαν στην Τουρκία, με τη fast track δια­δι­κα­σία που προ­βλέ­πει η συμ­φω­νία, 43 άτομα με κατα­γωγή από το Μαγκρέμπ. Πρό­κει­ται κυρίως για Μαρο­κι­νούς που πέρασαν στην Ελλάδα μέσω Τουρ­κίας, καθώς μπορούν να φθάσουν εκεί χωρίς βίζα. Παράλ­ληλα ανα­ζη­τού­νται χώροι για την υποδοχή των προ­σφύ­γων στην Αττική και αλλού, χωρίς ακόμη να έχουν βρεθεί λύσεις.

Αμφί­θυμη στάση

Οι ελγμοί της Αγκυρας προ­βλη­μα­τί­ζουν τους Ευρω­παί­ους

Ο «παρά­γο­ντας Τουρκία» εξα­κο­λου­θεί να προ­βλη­μα­τί­ζει. Ο πρώτος αντι­πρό­ε­δρος της Κομι­σιόν Φρανς Τίμερ­μανς, ο οποίος έχει ανα­λά­βει τη δια­πραγ­μά­τευση με την Αγκυρα, δήλωσε στην πρό­σφατη επί­σκεψή του στην τουρ­κική πρω­τεύ­ουσα ότι δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νος από τη συνερ­γα­σία των δύο πλευρών. «Αυτό που φυσικά μετράει είναι να μειω­θούν οι αριθμοί» δήλωσε απε­ρί­φρα­στα. Προ­φα­νώς ο κ. Τίμερ­μανς είχε στον νου του τα στοι­χεία της Υπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, βάσει των οποίων φθάνουν ημε­ρη­σίως στην Ελλάδα 3.000 άνθρω­ποι, όταν στις αρχές Δεκεμ­βρίου έφθαναν περίπου 5.000!

Η κατά­σταση περι­πλέ­κε­ται από το γεγονός πως όταν η Τουρκία επι­κύ­ρωσε τη Σύμβαση της Γενεύης για τους Πρό­σφυ­γες του 1951 έκανε χρήση της ρήτρας «γεω­γρα­φι­κού περιο­ρι­σμού» και εφαρ­μό­ζει τις προ­βλέ­ψεις της μόνο σε πρό­σφυ­γες από την Ευρώπη. Αυτό σημαί­νει ότι οι σύροι πρό­σφυ­γες δεν είναι νομικά ανα­γνω­ρι­σμέ­νοι ως τέτοιοι! Ενα πάντως βήμα προς τη σωστή κατεύ­θυνση ήταν η δέσμευση του υπουρ­γού Ευρω­παϊ­κών Υπο­θέ­σεων Βολκάν Μποζκίρ ότι θα δοθούν άδειες εργα­σίας σε Σύρους.

Η αμφί­θυμη τουρ­κική στάση δημιουρ­γεί εμπλοκή και στη χορή­γηση των κον­δυ­λίων, ύψους 3 δισ. ευρώ, προς την Αγκυρα η οποία συμ­φω­νή­θηκε στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ – Τουρ­κίας τον περα­σμένο Νοέμ­βριο. Μπορεί δημο­σίως να φαί­νε­ται ότι η Ιταλία υψώνει εμπόδια, ωστόσο περισ­σό­τερα κράτη-μέλη θεωρούν ότι η Κομι­σιόν πρέπει να ανε­βά­σει τη συμ­με­τοχή του κοι­νο­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού από 500 εκατ. ευρώ σε 1 δισ. ευρώ, ώστε η συμ­με­τοχή των ιδίων να μειωθεί από 2,5 δισ. ευρώ σε 2 δισ. ευρώ.

Η ολλαν­δική προ­ε­δρία του Συμ­βου­λίου φαί­νε­ται ότι τάσ­σε­ται υπέρ του ανοίγ­μα­τος νέων εντα­ξια­κών κεφα­λαίων (23 και 24, ίσως και 15, 26) ως αντάλ­λαγμα για την τουρ­κική συν­δρομή. Στην ΕΕ πολλοί επεν­δύ­ουν άλλωστε σε λύση του Κυπρια­κού ώστε η συνερ­γα­σία με την Αγκυρα να διευ­κο­λυν­θεί.

Πάντως στο ζήτημα της Ευρω­παϊ­κής Ακτο­φυ­λα­κής η Τουρκία δεν θα είναι εύκολος παίκτης. Σύμφωνα με δια­σταυ­ρω­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, η ελλη­νική κυβέρ­νηση εμφα­νί­ζε­ται πλέον θετι­κό­τερη στην προ­ώ­θησή της και στα γραφεία του Frontex εργά­ζο­νται πυρε­τω­δώς. Στο τραπέζι έχουν πέσει συγκε­κρι­μέ­νες ιδέες για την ελλη­νο­τουρ­κική συνερ­γα­σία, που δεν κινού­νται όμως στη γραμμή των κοινών περι­πο­λιών, όπως του­λά­χι­στον αυτές έχουν περι­γρα­φεί.

Αυτό που θα πρέπει να απα­σχο­λεί περισ­σό­τερο την Αθήνα, σύμφωνα με υψη­λό­βαθ­μες διπλω­μα­τι­κές πηγές, είναι οι ύποπτες κινή­σεις της Αγκυρας πέριξ συγκε­κρι­μέ­νων βρα­χο­νη­σί­δων που μυρί­ζουν επα­νε­νερ­γο­ποί­ηση της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών». Οι κινή­σεις αυτές παρα­κο­λου­θού­νται στενά από τα υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Εθνικής Αμυνας ώστε να απο­φευ­χθούν άσχημες εξε­λί­ξεις.

Η μετε­γκα­τά­σταση

Οταν η Κομι­σιόν ανα­κοί­νωσε πριν από λίγες ημέρες ότι μόλις 272 πρό­σφυ­γες έχουν μετε­γκα­τα­στα­θεί από το σύνολο των 160.000 που με τόσο κόπο συμ­φω­νή­θηκε, δεν άφησε αμφι­βο­λίες για την ως σήμερα ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του σχεδίου. Συνο­λικά, ως τις 5 Ιανουα­ρίου, 82 είχαν μετε­γκα­τα­στα­θεί από την Ελλάδα και 190 από την Ιταλία. Είναι άλλωστε χαρα­κτη­ρι­στικό ότι μόνο 17 από τις 28 χώρες έχουν δηλώσει πως θα δεχθούν μόλις 4.200 πρό­σφυ­γες. Τα πράγ­ματα έχουν δυσκο­λέ­ψει για δύο λόγους. Ο πρώτος και βασι­κό­τε­ρος είναι ότι ελά­χι­στες χώρες έχουν τις υπο­δο­μές για να δεχθούν αυτούς τους ανθρώ­πους. Ολες έχουν αιφ­νι­δια­στεί. Την ίδια στιγμή οι τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις στο Παρίσι έχουν αυξήσει τις επι­φυ­λά­ξεις και τα μέτρα ασφα­λείας που λαμ­βά­νο­νται. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι ως τις 5 Ιανουα­ρίου είχαν κατα­τε­θεί 583 αιτή­ματα για μετε­γκα­τά­σταση αλλά είχαν γίνει απο­δε­κτά μόλις 140. Σε όλα τα παρα­πάνω πρέπει να προ­στε­θεί η ανα­βλη­τι­κό­τητα να ενι­σχυ­θούν οι δομές στις χώρες που έχουν ανάγκη. Στις 13 Ιανουα­ρίου η Κομι­σιόν ανα­κοί­νωσε ότι θα χορη­γή­σει έκτακτη χρη­μα­το­δό­τηση 1,36 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα για την από­κτηση 90 συσκευών λήψης δακτυ­λι­κών απο­τυ­πω­μά­των EURODAC.

Το ΒΗΜΑ