Παράκαμψη της λιτότητας με αφορμή τους πρόσφυγες;

Η δημο­σιο­νο­μική χαλά­ρωση αποκτά όλο και περισ­σό­τε­ρους φίλους. Ο λόγος είναι ότι η προ­σφυ­γική κρίση προ­σφέ­ρει εύλογα επι­χει­ρή­ματα σε όσους ήδη συνη­γο­ρού­σαν προς αυτή την κατεύ­θυνση – ενώ ταυ­τό­χρονα φέρνει αντι­μέ­τω­πους με απρό­βλε­πτες δαπάνες ακριβώς όσους ήταν οι κατε­ξο­χήν θια­σώ­τες της λιτό­τη­τας.

Ο Γάλλος πρό­ε­δρος υπήρξε ο τελευ­ταίος που “εμφα­νί­σθηκε θετικός στο να επι­δει­χθεί ευε­λι­ξία επί του θέματος”, σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση που εξέ­δω­σαν οι Ευρω­παίοι Σοσια­λι­στές μετά τη συνά­ντηση του επι­κε­φα­λής τους στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο, Τζιάνι Πιτέλλα με τον Φραν­σουά Ολλάντ την Τετάρτη. “Ευε­λι­ξία”, που σημαί­νει να εξαι­ρε­θούν από το όρια του Συμ­φώ­νου Στα­θε­ρό­τη­τας για τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς του 2016 οι δαπάνες φιλο­ξε­νίας προ­σφύ­γων. Όμως η συζή­τηση δεν ξεκί­νησε τώρα.

“Αν υπάρξει λιμός, δεν θα επι­κα­λε­στούμε τους κανόνες”

Ο Αλέξης Τσίπρας συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στους πρώτους που έθιξαν το ζήτημα, με συνέ­ντευξή του τον Σεπτέμ­βριο στην Wall Street Journal. Όμως ο πρω­θυ­πουρ­γός της υπό μνη­μο­νιακή επι­τή­ρηση Ελλάδας είναι προ­φα­νώς ένας “συνήθης ύποπτος”. Αντί­θετα, δεν συγκα­τα­λέ­γε­ται στην ίδια κατη­γο­ρία ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Αυστρίας Χανς-Γεργκ Σέλ­λινγκ, ο οποίος εξέ­φρασε την αμφι­βο­λία του για την επάρ­κεια των προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών που καταρ­τί­ζο­νται τώρα – και μάλιστα όχι τόσο για τα “υψηλά, πλην προ­βλέ­ψιμα” βρα­χυ­πρό­θε­σμα κόστη υπο­δο­χής των προ­σφύ­γων, όσο για τις ανάγκες που θα προ­κύ­ψουν μακρο­πρό­θε­σμα.

Πολλοί οικο­νο­μο­λό­γοι βέβαια υπο­στη­ρί­ζουν ότι η εισροή προ­σφύ­γων θα τονώσει την εγχώρια ζήτηση και άρα και την φορο­λο­γική βάση των φιλο­ξε­νού­ντων κρατών. Όμως, κατά τον Σέλινγκ, θα πρό­κει­ται και πάλι για μια πρό­σθετη ανά­πτυξη που θα έχει χρη­μα­το­δο­τη­θεί με κρα­τι­κές δαπάνες και δανει­σμό.

“Αν υπάρξει λιμός, δεν θα πούμε ότι μας λείπουν τα χρήματα γιατί το απα­γο­ρεύ­ουν οι κανόνες μας” δήλωσε πιο γλαφυρά ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών του προ­ε­δρεύ­ο­ντος Λου­ξεμ­βούρ­γου, Πιερ Γκρα­με­νιά σε συνέ­ντευξή του στην γερ­μα­νική εφη­με­ρίδα Handelsblatt.

Οι θεσμι­κοί απέ­να­ντι στον Σόιμπλε

Αλλά και ο Σοσιαλ­δη­μο­κρά­της πρό­ε­δρος του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου Μάρτιν Σουλτς έχει εγκαί­ρως προει­δο­ποι­ή­σει ότι “δεδο­μέ­νου του βάρους που επω­μί­ζο­νται ορι­σμέ­νες χώρες δεν μπο­ρούμε να ενερ­γούμε σαν να βρι­σκό­μα­στε σε κανο­νική κατά­σταση”.

Ήδη ο επί­τρο­πος Πιερ Μοσκο­βισί ανέλαβε, με εντολή των “28”, να εκπο­νή­σει ανάλυση “όλων παρα­μέ­τρων αυτής της εξαι­ρε­τι­κής κατά­στα­σης”, ενώ, σε ένα άλλο μέτωπο, η Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων δια­μή­νυσε, δια του προ­έ­δρου της Βέρνερ Χόγιερ, ότι “ως δημόσιο ίδρυμα είναι έτοιμη να συμ­με­τά­σχει σε μια συντο­νι­σμένη ευρω­παϊκή απά­ντηση στην επεί­γουσα αυτή κρίση”, καθώς “γινό­μα­στε μάρ­τυ­ρες της μεγα­λύ­τε­ρης αλλαγής στο πολι­τικό τοπίο της Ευρώπης μετά την πτώση του Τείχους”.

Λογα­ριά­ζουν βέβαια όλοι αυτοί χωρίς τους θεμα­το­φύ­λα­κες του… δημο­σιο­νο­μι­κού τείχους. Ο εκπρό­σω­πος του γερ­μα­νι­κού υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών Μάρτιν Γέγκερ χαρα­κτή­ρισε τη Δευτέρα “λαν­θα­σμένη” την χαλά­ρωση του Συμ­φώ­νου Στα­θε­ρό­τη­τας, ενώ ο πολι­τι­κός του προϊ­στά­με­νος Βόιφ­γκανγκ Σόιμπλε έχει δηλώσει πολύ πιο δηκτικά: “Για κάποιος παρου­σιά­ζε­ται μια καλή ευκαι­ρία να στρέ­ψουν την πλάτη στους δημο­σιο­νο­μι­κούς κανόνες – δεν χρειά­ζε­ται η προ­σφυ­γική κρίση για να κάνει κανείς τέτοιες προ­τά­σεις”.

Τι θα απο­γί­νει το ” schwarze null “;
Πράγ­ματι. Παρα­βα­τι­κοί είναι ούτως ή άλλως, στα μάτια της Κομι­σιόν, οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί τόσο της Γαλλίας, όσο και της Ισπα­νίας, που δεν αντι­με­τω­πί­ζουν οξύ προ­σφυ­γικό πρό­βλημα, ενώ στην Ιταλία ο Ματτέο Ρέντσι αψη­φώ­ντας τους πάντες μόλις νομο­θέ­τησε φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις ύψους 35 δισ. ευρώ σε βάθος τριε­τίας.
Η συζή­τηση ανα­μέ­νε­ται να γίνει πολύ πιο ακαν­θώ­δης, στον βαθμό που δια­πλέ­κε­ται με την δύσκολη πολι­τική κατά­σταση στο εσω­τε­ρικό της Γερ­μα­νίας. “Υπο­σχε­θή­καμε στους ψηφο­φό­ρους ότι δεν θα υπάρ­ξουν αυξή­σεις φόρων και θα τηρή­σουμε την υπό­σχεσή μας” δήλωσε ο προ­σω­πάρ­χης της καγκε­λα­ρίας Πέτερ Άλτμα­γιερ, την ώρα που η πρώτη εκτί­μηση της Άγκελα Μέρκελ για τις πρό­σθε­τες δαπάνες από την προ­σφυ­γική κρίση φθάνει τα 10 δισ. ευρώ και που ο Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε προ­βάλ­λει το schwarze null (μηδε­νικό έλλειμμα, μηδε­νι­κός νέος δανει­σμός) ως το μεγα­λύ­τερό του επί­τευγμα.

Το κρυφό παζάρι και οι ευκαι­ρίες μεταρ­ρυθ­μί­σεων

Βέβαια, το ίδιο το Βερο­λίνο φέρεται δεκτικό σε αθέμιτα παζάρια – αν κρί­νουμε από το δημο­σί­ευμα της Wirtschaftswoche (που διέ­ψευσε ο εκπρό­σω­πος της καγκε­λα­ρίας) ότι οι ελλη­νι­κές μνη­μο­νια­κές υπο­χρε­ώ­σεις “θα μπο­ρού­σαν να μπούν σε δεύτερη μοίρα”, αν η Αθήνα δεχόταν να φιλο­ξε­νή­σει περισ­σό­τε­ρους πρό­σφυ­γες.

Λησμο­νούν επίσης οι Γερ­μα­νοί πολι­τι­κοί (όχι όμως και οι εργο­δό­τες) ότι η προ­σφυ­γική κρίση μπορεί δυνη­τικά να απο­τε­λέ­σει παρά­γο­ντα θεα­μα­τι­κής προ­ώ­θη­σης των διαρ­θρω­τι­κών αλλαγών στις αγορές αγαθών και υπη­ρε­σιών. Ανα­φέρ­θηκε σε αυτό ρητά ο Πιερ Μοσκο­βισί σε διάλεξή του στο Βερο­λίνο, οπότε και έφερε το θεω­ρη­τικό παρά­δειγμα ενός Σύρου γιατρού, που τώρα δεν μπορεί να ασκήσει το επάγ­γελμά του γιατί το πτυχίο του δεν ανα­γνω­ρί­ζε­ται στην Ευρώπη αλλά δεν μπορεί να γίνει ούτε ταξι­τζής γιατί πρό­κει­ται για κλειστό επάγ­γελμα…

Η “στρα­τη­γική εξόδου” της καγκε­λα­ρίου

Το παρω­νύ­μιό της μέχρι τώρα ήταν “η αντι­κολ­λη­τική καγκε­λά­ριος”. Πράγ­ματι, η Άγκελα Μέρκελ κατόρ­θωσε να ξεπερνά όλες τις προ­κλή­σεις της δεκα­ε­τούς παρα­μο­νής της στην εξουσία, χωρίς να χρε­ώ­νε­ται το παρα­μι­κρό κόστος. Όμως τώρα τα πράγ­ματα αλλά­ζουν. Εξ ού και το Carnegie Europe έθεσε σε σειρά ειδικών το μέχρι πρό­τι­νος αδια­νό­ητο ερώτημα: “Θα επι­βιώ­σει η Μέρκελ της προ­σφυ­γι­κής κρίσης;”.

Οι επι­πτώ­σεις της κρίσης φθάνουν σε κάθε γερ­μα­νική γει­το­νιά. Το στοί­χημα της χαλι­να­γώ­γη­σης του προ­σφυ­γι­κού ρεύ­μα­τος και της εξα­σφά­λι­σης της αλλη­λεγ­γύης των εταίρων και της συνερ­γα­σίας της Τουρ­κίας είναι ριψο­κίν­δυνο. Η γερ­μα­νική κοινή γνώμη για πρώτη φορά εκφρά­ζει κατά πλειο­ψη­φία φόβο για τις εξε­λί­ξεις – και ρίχνει τα ποσοστά της Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τίας κάτω από το 40%, δύο χρόνια πριν από τις εκλογές. Το ένα τρίτο της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής ομάδας τοπο­θε­τεί­ται αρνη­τικά και οι Βαυαροί Χρι­στια­νο­κοι­νω­νι­στές τελούν σε κατά­σταση ανταρ­σίας. Όμως η Μέρκελ υπε­ρα­μύ­νε­ται των θέσεών της.

Με τους όρους της επι­λο­γής της

Για μία πολι­τικό που σχο­λα­στικά (με ειδικές μετρή­σεις ανά 15ήμερο, όπως απο­κά­λυψε το περιο­δικό Der Spigel) παρα­κο­λου­θεί τις δια­κυ­μάν­σεις της κοινής γνώμης, προ­κει­μέ­νου να χαράξει την πορεία της, η επιμονή της Μέρκελ σε μια πολι­τική “ανοι­κτών θυρών” μοιάζει να ερμη­νεύ­ε­ται μόνο με ψυχα­να­λυ­τι­κές ανα­γω­γές στις Λου­θη­ρα­νι­κές της ρίζες.

Όμως για την βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα Γκάρ­ντιαν, τίποτε δεν είναι αμιγές ψυχρού υπο­λο­γι­σμού. Η Μέρκελ, υπο­στη­ρί­ζει ο αρθρο­γρά­φος Κρί­στιαν Σνέε, επε­ξερ­γά­ζε­ται “στρα­τη­γική εξόδου”: δεν την ενδια­φέ­ρουν πια οι Γερ­μα­νοί ψηφο­φό­ροι, αλλά το διεθνές ακρο­α­τή­ριο. Όπως εκμυ­στη­ρεύ­ε­ται, ο κύκλος της στην καγκε­λα­ρία έχει κλείσει – αλλά η “έξοδος” θα πρέπει να έλθει σε χρόνο και με τους όρους της επι­λο­γής της.

Οι δια­δό­σεις περί ΟΗΕ

Η καγκε­λά­ριος φέρεται να προτιμά μια ηρωικά χαμένη μάχη κατά το προη­γού­μενο των Χέλμουτ Σμιτ και του Γκέρ­χαρντ Σρέντερ , παρά την αργή φθορά που υπέστη ο μέντο­ράς της Χέλμουτ Κολ, παρα­μέ­νο­ντας στην εξουσία για οκτώ ολό­κληρα χρόνια μετά τον προ­σω­πικό του θρίαμβο – την επα­νέ­νωση της Γερ­μα­νίας. Η σύγκρουση με το κόμμα της από θέση αρχών για το προ­σφυ­γικό της επι­τρέ­πει να απο­χω­ρή­σει αφή­νο­ντας “στίγμα” στην διεθνή σκηνή – απο­κα­θαρ­μένη από το σκληρό πρόσωπο που επέ­δειξε στην κρίση της ευρω­ζώ­νης.

Αν αλη­θεύ­ουν άλλωστε τα βερο­λι­νέ­ζικα κου­τσο­μπο­λιά, κάτι τέτοιο θα φανεί εξαρ­γυ­ρώ­σιμο, όταν θα ανα­δει­χθεί ο νέος γ.γ. του ΟΗΕ. Η Μέρκελ θα είναι η πρώτη γυναι­κεία υπο­ψη­φιό­τητα στα χρονικά, με ιδιαί­τερα καλό όνομα στον πλα­νη­τικό Νότο – την ώρα που, εντός συνόρων, η Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τία, ελλεί­ψει προ­φα­νούς δια­δό­χου, θα παλεύει να τα βγάλει πέρα υπό τη μετα­βα­τική ηγεσία του γηραιού Βόλφ­γκανγκ Σόιμπλε.

capital.gr Του Κώστα Ράπτη