Η προσφυγική παλίρροια αλλάζει την Ε. Ε.

Ενα 3χρονο προ­σφυ­γό­πουλο από το Κομπάνι, πνιγ­μένο στην παραλία της Αλι­καρ­νασ­σού. Ενα καρα­βάνι 1.000 ανθρώ­πων που προ­σπα­θεί με τα πόδια να φθάσει από τη Βου­δα­πέ­στη στη Γερ­μα­νία. Ενας αστυ­νο­μι­κός που σηκώνει ψηλά ένα μωρό για να το προ­στα­τεύ­σει από τον επι­κίν­δυνο συνω­στι­σμό στα σύνορα Ελλάδας-ΠΓΔΜ.

Οι εικόνες της εβδο­μά­δας που πέρασε εναλ­λάσ­σο­νται με ταχύ­τητα, καθώς η προ­σφυ­γική κρίση βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο της προ­σο­χής όχι μόνο των κυβερ­νή­σεων, αλλά, όλο και περισ­σό­τερο, των ευρω­παϊ­κών λαών. Η πρω­το­σέ­λιδη φωτο­γρα­φία του 3χρονου Αϊλάν, που άφησε την τελευ­ταία του πνοή μαζί με τον αδελφό του και τη μητέρα του, προ­σπα­θώ­ντας να φθάσoυν στην Κω, λει­τούρ­γησε ως ηλε­κτρο­σόκ στις ευρω­παϊ­κές κοι­νω­νίες. Βρε­τα­νοί βου­λευ­τές δήλωσαν ότι προ­σφέ­ρουν διαμονή στα σπίτια τους σε πρό­σφυ­γες, ολλαν­δικό συντο­νι­στικό όργανο που ασχο­λεί­ται με το άσυλο χρειά­στηκε να προ­σλά­βει έξι επι­πλέον άτομα στο τηλε­φω­νικό κέντρο του για να δια­χει­ρι­στεί τον καται­γι­σμό κλήσεων, τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης πήραν φωτιά. «Το τείχος της αδια­φο­ρίας έσπασε» ήταν η χαρα­κτη­ρι­στική δήλωση του υπευ­θύ­νου της ανθρω­πι­στι­κής οργά­νω­σης ΜOAS, που δια­σώ­ζει με ίδια μέσα ανθρώ­πους στη Μεσό­γειο.

Η πίεση της κοινής γνώμης προς τις κυβερ­νή­σεις να ανα­λά­βουν δράση για να προ­στα­τευ­θούν οι πρό­σφυ­γες συν­δυά­ζε­ται με την πίεση που τους ασκούν οι ίδιες οι συν­θή­κες. Μόνο στη Γερ­μα­νία προ­βλέ­πε­ται φέτος να φθάσει τετρα­πλά­σιος αριθμός προ­σφύ­γων σε σχέση με πέρυσι. Οι συμ­βά­σεις που τυπικά διέπουν το καθε­στώς ασύλου στην Ευρώπη έχουν κου­ρε­λια­στεί εκ των πραγ­μά­των.

«Πρέπει να δημιουρ­γη­θεί ένα κεντρικό σύστημα για την κατα­γραφή των προ­σφύ­γων», είπε στην εφη­με­ρίδα Financial Times η Γιούτε Κλά­ου­σεν, καθη­γή­τρια Διε­θνούς Συνερ­γα­σίας στο Πανε­πι­στή­μιο Μπρα­ντάις των ΗΠΑ «Ή θα συμβεί αυτό ή το Σένγκεν θα καταρ­ρεύ­σει και θα έχουμε εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ανθρώ­πους να ζουν σε καθε­στώς ημι­νο­μι­μό­τη­τας στην Ευρώπη».

Η ελεύ­θερη κυκλο­φο­ρία ανθρώ­πων στο εσω­τε­ρικό της Ζώνης Σένγκεν είναι μία από τις βασι­κό­τε­ρες κατα­κτή­σεις της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, και οι ειδικοί επι­ση­μαί­νουν ότι η κατάρ­γησή της δεν είναι κάτι που συζη­τεί­ται. Ομως η παρά­κληση, π.χ., της Βαυα­ρίας προς την Ιταλία να κλείσει το αλπικό πέρασμα Μπρέ­νερο ή το κατά καιρούς άνοιγμα και κλεί­σιμο των γαλ­λοϊ­τα­λι­κών συνόρων είναι δείγ­ματα των εντά­σεων που σοβούν. Κυρίως, το φάσμα κατάρ­ρευ­σης της ζώνης ελεύ­θε­ρης μετα­κί­νη­σης χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως μοχλός από τη Γερ­μα­νία για να εγκρι­θεί το ταχύ­τερο δυνατό μια ανα­θε­ω­ρη­μένη κοινή πολι­τική ασύλου.

Η νέα αυτή πολι­τική, που θα ανα­κοι­νω­θεί την επόμενη εβδο­μάδα, προ­βλέ­πει μετε­γκα­τά­σταση πάνω από 100.000 προ­σφύ­γων από τις χώρες πρώτης εισόδου σε ολό­κληρη την Ε.Ε. Επίσης θα απα­γο­ρεύει την υποβολή αιτη­μά­των ασύλου από πολίτες των χωρών που βρί­σκο­νται υπό ένταξη στην Ε.Ε., προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει η μαζική μετα­κί­νηση κατοί­κων των δυτικών Βαλ­κα­νίων προς βορράν και θα επι­σπεύ­δει τους επα­να­πα­τρι­σμούς οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών.

Αβέβαιο είναι αν η Γερ­μα­νία θα επι­ση­μο­ποι­ή­σει αυτό που ήδη εφαρ­μό­ζει στην πράξη, δηλαδή την κατάρ­γηση των κανόνων του Δου­βλί­νου σε ό,τι αφορά τους Σύρους πρό­σφυ­γες. Οι κανόνες του Δου­βλί­νου προ­βλέ­πουν ότι οι χώρες του ευρω­παϊ­κού κέντρου μπορούν να στέλ­νουν πίσω στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ουγ­γα­ρία ή οποια­δή­ποτε άλλη χώρα πρώτης εισόδου τούς αιτού­ντες άσυλο που έχουν κατα­γρα­φεί στις χώρες αυτές. Ομως οι Σύροι γίνο­νται δεκτοί στη Γερ­μα­νία, έστω και αν οι υπο­δο­μές υπο­δο­χής βρί­σκο­νται στα όριά τους.

Την Παρα­σκευή η Τσεχία και η Σλο­βα­κία προ­σφέρ­θη­καν να παρά­σχουν ασφαλή διέ­λευση από το έδαφός τους στους πρό­σφυ­γες που κατευ­θύ­νο­νται προς τη Γερ­μα­νία, υπο­χρε­ώ­νο­ντας έτσι το Βερο­λίνο να στα­μα­τή­σει να μετα­θέ­τει ευθύνες στην Ουγ­γα­ρία. Η στάση της κυβέρ­νη­σης Ορμπάν στην Ουγ­γα­ρία είναι ανοικτά εχθρική προς τους πρό­σφυ­γες, για λόγους εσω­τε­ρι­κής κατα­νά­λω­σης. Ομως η Ουγ­γα­ρία λει­τουρ­γεί παράλ­ληλα ως ανάχωμα, κάτι που έγινε απο­λύ­τως σαφές την εβδο­μάδα που πέρασε, από τις αντι­δρά­σεις της κυβέρ­νη­σης της Βιέννης. Τη Δευτέρα η κυβέρ­νηση Ορμπάν επέ­τρεψε σε ειδικά τρένα να φύγουν από τη Βου­δα­πέ­στη, μετα­φέ­ρο­ντας περίπου 2.000 πρό­σφυ­γες προς τη Βιέννη και το Μόναχο, προς μεγάλη δυσα­ρέ­σκεια των Αρχών της Αυστρίας.

Εν συνε­χεία, ο Ορμπάν έκλεισε και πάλι τη βαλβίδα εξόδου, με απο­τέ­λε­σμα η εβδο­μάδα να περάσει με όλο και μεγα­λύ­τερο συνω­στι­σμό έξω από τον σταθμό Κέλετι της Βου­δα­πέ­στης, ο οποίος οδήγησε στο απε­γνω­σμένο βήμα της ανα­χώ­ρη­σης με τα πόδια για τα σύνορα.

«Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες άνθρω­ποι υπο­χρε­ώ­θη­καν να δια­φύ­γουν από τη Γερ­μα­νία στη διάρ­κεια του ναζι­σμού», σημεί­ωσε η συγ­γρα­φέας Χέρτα Μίλερ, που έχει υπάρξει και η ίδια πρό­σφυ­γας. «Οποιος ξεχνά την αλλη­λεγ­γύη έχει την ίδια στρεβλή αντί­ληψη για την πατρίδα που κάποτε έδιωξε τόσους Γερ­μα­νούς από τη χώρα».