Το Συμβούλιο Αρχηγών και τί (δεν) προβλέπει το Σύνταγμα

Καθώς επι­κε­φα­λής πολι­τι­κών κομ­μά­των, όπως ο κ. Στ. Θεο­δω­ρά­κης ή η κ. Φώφη Γεν­νη­ματά, και σημα­ντι­κός αριθμός βου­λευ­τών (σ.σ. μεταξύ άλλων οι Κυρ. Μητσο­τά­κης, Ντόρα Μπα­κο­γιάννη) ζητούν, είτε γενικώς, είτε από τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, τη σύγκληση του Συμ­βου­λίου Πολι­τι­κών Αρχηγών προ­κει­μέ­νου να υπάρξει συνεν­νό­ηση των πολι­τι­κών δυνά­μεων, έχει ενδια­φέ­ρον να ανα­φερ­θεί τί προ­βλέ­πει το Σύνταγμα για την περί­σταση. Για την ακρί­βεια, τί δεν προ­βλέ­πει το Σύνταγμα, κάτι που, όπως δηλώ­νε­ται αρμο­δίως, καθο­ρί­ζει τελικά και τα περι­θώ­ρια χει­ρι­σμών του νυν Προ­έ­δρου κ. Προκόπη Παυ­λό­που­λου.

Η τελευ­ταία σχετική αναφορά για τη δυνα­τό­τητα του Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας να συγκα­λεί τους πολι­τι­κούς αρχη­γούς περι­λαμ­βα­νό­ταν στο Σύνταγμα του 1975 και συγκε­κρι­μένα στο άρθρο 39. Το προ­βλε­πό­μενο, τότε, Συμ­βού­λιο της Δημο­κρα­τίας (σ.σ. κατά το προ­δι­κτα­το­ρικό Συμ­βού­λιο του Στέμ­μα­τος) δεν είχε τη μορφή της κοινής σύσκε­ψης των πολι­τι­κών αρχηγών του Κοι­νο­βου­λίου, που γνω­ρί­ζουμε στην Ελλάδα από το 1992 και μετά. Προ­έ­βλεπε ότι συμ­με­τεί­χαν οι δια­τε­λέ­σα­ντες Πρό­ε­δροι της Δημο­κρα­τίας και Πρω­θυ­πουρ­γοί, ο Πρό­ε­δρος της Βουλής και, προ­φα­νώς, ο Πρω­θυ­πουρ­γός και ο Αρχηγός της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης.

Το άρθρο 39 καταρ­γή­θηκε στην ανα­θε­ώ­ρηση του 1986 (σ.σ. όπως μπορεί καθένας να δει στην έκδοση του Συντάγ­μα­τος στην ιστο­σε­λίδα της Βουλής) και έκτοτε ουδεμία τέτοια πρό­βλεψη υπάρχει.

Ως απο­τέ­λε­σμα, την περίοδο της κρίσης με τα Σκόπια όταν και συγκλή­θη­καν δια­δο­χι­κές συσκέ­ψεις των πολι­τι­κών αρχηγών, αυτές πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σε νομικό και συνταγ­μα­τικό κενό. Η σύγκλησή τους τότε, έγινε κατόπιν πρό­τα­σης του τότε Πρω­θυ­πουρ­γού Κων­στα­ντί­νου Μητσο­τάκη την οποία απε­δέ­χθη ο τότε Πρό­ε­δρος Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής.

Όπως σημειώ­νουν πηγές από το Προ­ε­δρικό Μέγαρο, τα Συμ­βού­λια του 1992 δημιούρ­γη­σαν, κατά τους συνταγ­μα­το­λό­γους, τις «συν­θή­κες του πολι­τεύ­μα­τος», που δεν απο­τε­λούν και δεν παρά­γουν «εθιμικό δίκαιο» αλλά συνι­στούν μία πρα­κτική που τηρούν τα κρατικά όργανα. Όλα τα υπό­λοιπα Συμ­βού­λια Πολι­τι­κών Αρχηγών (επί Κώστα Καρα­μανλή για το Σχέδιο Ανάν ή επί Γιώργου Παπαν­δρέου για την τρόικα) ακο­λού­θη­σαν την ίδια πρα­κτική: συγκα­λού­νταν κατόπιν πρω­το­βου­λίας του Πρω­θυ­πουρ­γού, δεδο­μέ­νου ότι ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας δεν έχει σχετική ευχέ­ρεια. Οι «συν­θή­κες του πολι­τεύ­μα­τος» βέβαια, δεν απέ­τρε­ψαν δια­χρο­νικά τους πολι­τι­κούς αρχη­γούς, κυρίως της αντι­πο­λί­τευ­σης, να ζητούν επα­λειμ­μένα τη σύγκληση του Συμ­βου­λίου, είτε για να ανα­ζη­τη­θεί κοινός τόπος είτε, όπως έπραξε ο κ. Τσίπρας προ­ε­κλο­γικά, προ­κει­μέ­νου να ζητήσει την παραί­τηση του κ. Σαμαρά και να συμ­φω­νη­θεί ο χρόνος των εκλογών.

Πέραν της ακο­λου­θού­με­νης πρα­κτι­κής έναντι των Συμ­βου­λίων Πολι­τι­κών Αρχηγών και των ερω­τη­μά­των εάν αυτή μπορεί να μετα­βλη­θεί (σ.σ. εάν π.χ. το σύνολο των πολι­τι­κών αρχηγών της αντι­πο­λί­τευ­σης υπέ­βαλ­λαν σχετικό ή ακόμη και κοινό αίτημα προς τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας), στοι­χείο προ­βλη­μα­τι­σμού είναι και το απο­τέ­λε­σμα που θα μπο­ρούσε να έχει μία τέτοια πρω­το­βου­λία. Με άλλα λόγια, όπως σημεί­ω­ναν όχι μόνον συνταγ­μα­το­λό­γοι αλλά και βου­λευ­τές (πχ. Μιλτ. Βαρ­βι­τσιώ­της), η σύγκληση του Συμ­βου­λίου έχει έννοια μόνον εφόσον υπάρξει προ­ερ­γα­σία που θα κατα­τεί­νει στη σύμ­πτωση απόψεων του­λά­χι­στον μεταξύ των κυρί­αρ­χων πολι­τι­κών συνι­στω­σών. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση (σ.σ. άλλωστε πλην των θέσεων στο εσω­τε­ρικό του ΣΥΡΙΖΑ για έξοδο από το ευρώ, δύο ακόμη κόμματα του Κοι­νο­βου­λίου έχουν σαφή θέση ενάντια στην Ευρω­ζώνη), ένα Συμ­βού­λιο θα μπο­ρούσε να κατα­στεί πεδίο αντι­πα­ρά­θε­σης και όχι συνεν­νό­η­σης, ενι­σχύ­ο­ντας τελικά την εικόνα διχα­σμού.

Καθη­με­ρινή