Οι νέοι Δήμοι από τη διάσπαση του Καλλικράτη

Στην ομιλία του στο συνέ­δριο της ΚΕΔΕ την περα­σμένη Πέμπτη ο κ. Βούτσης προ­α­νήγ­γειλε δια­δι­κα­σίες δια­λό­γου με τους ΟΤΑ πρώτου και δεύ­τε­ρου βαθμού για τις αλλαγές στον Καλ­λι­κράτη που μπορεί να διαρ­κέ­σουν και το 2016.

Η αλλαγή του χωρο­τα­ξι­κού χάρτη στους ΟΤΑ απο­τε­λούσε προ­ε­κλο­γική δέσμευση της κυβέρ­νη­σης σε συν­δυα­σμό με αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο που επι­κε­ντρώ­νουν κυρίως στην ισχυ­ρο­ποί­ηση της συμ­με­το­χής των πολιτών στις λήψεις των απο­φά­σεων σε τοπικό επίπεδο. Η πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών επι­διώ­κει τη συμ­φω­νία των δήμων στις αλλαγές του θεσμι­κού πλαι­σίου του Καλ­λι­κράτη και για τον λόγο αυτόν κρατά χαμη­λούς τόνους στις αλλαγές των συνόρων των ΟΤΑ προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γει την έκρηξη αιτη­μά­των για αυτο­νό­μηση δήμων σε όλη την επι­κρά­τεια.

Για τον λόγο αυτόν το υπουρ­γείο προ­σα­να­το­λί­ζε­ται στην περιο­ρι­σμένη παρέμ­βαση στο χωρο­τα­ξικό του Καλ­λι­κράτη επι­κε­ντρώ­νο­ντας κυρίως στους μεγά­λους νησιω­τι­κούς και ορει­νούς δήμους. Το βασικό επι­χεί­ρημα της ανάγκης να επέλ­θουν αλλαγές είναι η δυσκο­λία διοί­κη­σης και παροχής υπη­ρε­σιών σε δήμους όπου η από­σταση από το ένα άκρο στο άλλο ξεπερνά τις δύο ώρες δια­δρομή όπως για παρά­δειγμα στα μεγάλα νησιά (Λέσβος και Ρόδος).

Ιδίως στους ορει­νούς δήμους που περι­λαμ­βά­νουν ορει­νούς όγκους έχουν κατα­γρα­φεί σημα­ντι­κές δυσκο­λίες στην άσκηση της διοί­κη­σης αλλά και σε καθη­με­ρι­νές εργα­σίες όπως η απο­κο­μιδή των σκου­πι­διών λόγω των πενι­χρών μέσων, της έλλει­ψης προ­σω­πι­κού και της οικο­νο­μι­κής δυσπρα­γίας των ΟΤΑ μετά την εξά­πλωση της οικο­νο­μι­κής κρίσης και τις περι­κο­πές των χρη­μα­το­δο­τή­σεων.

Τα νησιά

Στο μικρο­σκό­πιο της κυβέρ­νη­σης έχουν τεθεί καταρ­χήν οι μεγάλοι νησιω­τι­κοί δήμοι, που στο παρελ­θόν έχει εκφρα­στεί η ανάγκη να «σπάσουν» σε μικρό­τε­ρους ΟΤΑ για την καλύ­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση των πολιτών, υπερ­βαί­νο­ντας την αρχή του «Καλ­λι­κράτη»: «ένας δήμος σε κάθε νησί». Συγκε­κρι­μένα η πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου επε­ξερ­γά­ζε­ται όλες τις προ­τά­σεις που είχαν κατα­τε­θεί για το νησί της Λέσβου, τον τρίτο σε έκταση δήμο της χώρας με περίπου 90.000 κατοί­κους. Στο παρελ­θόν είχαν γίνει προ­τά­σεις για να χωρι­στεί σε τέσ­σε­ρις δήμους. Υπέρ­μα­χος της διά­σπα­σης των δήμων ήταν ο σημε­ρι­νός βου­λευ­τής της ΝΔ και πρώην υπουρ­γός Δικαιο­σύ­νης Χ. Αθα­να­σίου.

Αντί­στοι­χες προ­τά­σεις είχαν κατα­τε­θεί και για την Κέρκυρα προ­κει­μέ­νου να δημιουρ­γη­θούν τρεις δήμοι στο νησί. Στην κατη­γο­ρία των υπο­ψή­φιων νησιών για τη δημιουρ­γία περισ­σό­τε­ρων από έναν δήμους είναι η Ρόδος με έκταση 1.400 τ. χλμ. και περισ­σό­τε­ρους από 100.000 κατοί­κους, η Σάμος και η Κεφα­λο­νιά.

Η κυβέρ­νηση θα προ­σπα­θή­σει να απο­συν­δέ­σει την πιθανή κατά­τμηση των νησιω­τι­κών ΟΤΑ από την πολι­τική αντι­πα­ρά­θεση που υπάρχει μεταξύ βου­λευ­τών και δημάρ­χων θέτο­ντας αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια για τον δια­χω­ρι­σμό των δήμων τα οποία εκτι­μά­ται ότι θα είναι η έκταση, κοι­νω­νικά και πολι­τι­στικά χαρα­κτη­ρι­στικά καθώς και η βούληση των τοπικών κοι­νω­νιών. Σε τοπικό επίπεδο κατα­γρά­φε­ται μια έντονη αντι­πα­ρά­θεση μεταξύ βου­λευ­τών που επι­θυ­μούν το σπάσιμο των δήμων για να περιο­ρί­σουν την πολι­τική δύναμη του ενός δημο­τι­κού άρχοντα, και των αυτο­διοι­κη­τι­κών που υπε­ρα­σπί­ζο­νται τη δια­τή­ρηση του Καλ­λι­κράτη όπως για παρά­δειγμα στη Ρόδο όπου ένα σημα­ντικό τμήμα αιρετών δεν επι­θυ­μούν τη διά­σπαση των δήμων στο νησί.

Ορεινές περιο­χές

Στους δήμους της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας με μεγάλη έκταση οι οποίοι περι­λαμ­βά­νουν ορει­νούς όγκους, η πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών επι­διώ­κει να θέσει το θέμα της διά­σπα­σης σε δύο έως τέσ­σε­ρις ΟΤΑ στον βαθμό που θα υπάρχει υπο­στή­ριξη του αιτή­μα­τος από τις διοι­κή­σεις και τις τοπικές κοι­νω­νίες.

Στην κατη­γο­ρία αυτή ανήκουν ο Δήμος Καλα­μπά­κας στον Νομό Τρι­κά­λων, που είναι από τους μεγα­λύ­τε­ρους δήμους κατα­λαμ­βά­νο­ντας 1.658 τ. χλμ. και με πλη­θυ­σμό που ξεπερνά τους 21.000 κατοί­κους. Αντί­στοιχα σε αυτήν την ομάδα εντάσ­σε­ται και το Σουφλί που εκτεί­νε­ται σε 1.326 τ. χλμ. και έχει πλη­θυ­σμό 14.941 κατοί­κους. Απο­τε­λεί­ται από τους πρώην καπο­δι­στρια­κούς Δήμους Ορφέα, Σου­φλίου και Τυχερού που κατά τη διάρ­κεια της συζή­τη­σης του Καλ­λι­κράτη το 2010 είχαν εκφρά­σει δια­φω­νίες για τη συνέ­νωσή τους.

Υπο­ψή­φιοι για τη δημιουρ­γία περισ­σο­τέ­ρων ΟΤΑ είναι και οι Δήμοι Καλα­βρύ­των στον Νομό Αχαΐας και Βοΐου στον Νομό Κοζάνης.

Αντι­δρά­σεις

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες ένα σημα­ντικό τμήμα αυτο­διοι­κη­τι­κών παρα­γό­ντων σε όλη την επι­κρά­τεια που προ­έρ­χο­νται κυρίως από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ, έχουν εκφρά­σει έντονες δια­φω­νίες για την ανα­θε­ώ­ρηση του Καλ­λι­κράτη.

Σε κάθε περί­πτωση το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών έχει δια­μη­νύ­σει στους αιρε­τούς της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης ότι δεν θα ληφθούν μονο­με­ρείς απο­φά­σεις, αλλά θα προη­γη­θεί εξα­ντλη­τι­κός διά­λο­γος για τις αλλαγές στον Καλ­λι­κράτη στον βαθμό που υπάρχει αρκετός χρόνος μέχρι τις επό­με­νες αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές, οι οποίες θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μετά από τέσσερα χρόνια, το 2019.

Με «εντολή» των κατοί­κων

Αυτο­νό­μηση ζητούν περιο­χές με ιδιαί­τερη ιστο­ρική σημασία

Η πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών έχει κάνει ιδιαί­τερη αναφορά για τους δήμους ιδιαί­τε­ρης ιστο­ρι­κής και πολι­τι­στι­κής σημα­σίας οι οποίοι έχουν ενσω­μα­τω­θεί σε καλ­λι­κρα­τι­κούς ΟΤΑ και θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν αυτό­νο­μες αυτο­διοι­κη­τι­κές μονάδες. Σε αυτήν την κατη­γο­ρία ανήκει ο πρώην Δήμος Βελ­βε­ντού στην Κοζάνη, του οποίου οι πολίτες είχαν δια­φω­νή­σει με την ενσω­μά­τωσή του στον Δήμο Σερβίων – Βελ­βε­ντού.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι οι κάτοι­κοι της πόλης με απόφαση λαϊκής συνέ­λευ­σης απείχαν από τις πρώτες εκλογές του Καλ­λι­κράτη το 2010 ως ένδειξη δια­μαρ­τυ­ρίας στη συνέ­νωση. Αντί­στοιχα και στις εκλογές του 2014 απείχαν σε μεγάλο ποσοστό που ξεπερ­νούσε το 72% την πρώτη Κυριακή από τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι και το 2014 πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε δημο­ψή­φι­σμα στη δημο­τική ενότητα Βελ­βε­ντού όπου συμ­με­τεί­χαν 1.433 άτομα εκ των οποίων τα 1.026 ψήφισαν αποχή από τις εκλογές. Το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών ανα­μέ­νε­ται να συνυ­πο­λο­γί­σει τη βούληση των πολιτών του Βελ­βε­ντού στις τελικές απο­φά­σεις που θα ληφθούν για το χωρο­τα­ξικό του Καλ­λι­κράτη στην περιοχή. Σε αυτήν την κατη­γο­ρία εντάσ­σε­ται και ο μαρ­τυ­ρι­κός Δήμος Τυμπα­κίου που σήμερα απο­τε­λεί δημο­τική ενότητα του Δήμου Φαιστού στον Νομό Ηρα­κλείου στην Κρήτη.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες έχει δημιουρ­γη­θεί επι­τροπή πολιτών για την επα­νί­δρυση του Δήμου Τυμπα­κίου και την αυτο­νό­μησή του από τον καλ­λι­κρα­τικό Δήμο Φαιστού. Στη δια­κή­ρυξη της επι­τρο­πής γίνεται λόγος για επι­πό­λαια εφαρ­μογή του νόμου καθώς εκτι­μά­ται ότι καταρ­γεί­ται η ιστο­ρι­κό­τητα του δήμου. Οι «πρω­τερ­γά­τες» της πρω­το­βου­λίας εκφρά­ζουν την πεποί­θηση ότι το Τυμπάκι έχει δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης, που όμως υπο­βαθ­μί­στη­καν λόγω των πολι­τι­κών που εφαρ­μό­ζο­νται.

Νίκος Β. Τσίτσας

[email protected]

ethnos.gr