Οι νέοι Δήμοι από τη διάσπαση του Καλλικράτη

Στην ομι­λία του στο συ­νέ­δριο της ΚΕΔΕ την πε­ρα­σμέ­νη Πέμ­πτη ο κ. Βού­τσης προ­α­νήγ­γει­λε δια­δι­κα­σί­ες δια­λό­γου με τους ΟΤΑ πρώ­του και δεύ­τε­ρου βαθ­μού για τις αλ­λα­γές στον Καλ­λι­κρά­τη που μπο­ρεί να διαρ­κέ­σουν και το 2016.

Η αλ­λα­γή του χω­ρο­τα­ξι­κού χάρτη στους ΟΤΑ απο­τε­λού­σε προ­ε­κλο­γι­κή δέ­σμευ­ση της κυ­βέρ­νη­σης σε συν­δυα­σμό με αλ­λα­γές στο θε­σμι­κό πλαί­σιο που επι­κε­ντρώ­νουν κυ­ρί­ως στην ισχυ­ρο­ποί­η­ση της συμ­με­το­χής των πο­λι­τών στις λή­ψεις των απο­φά­σε­ων σε το­πι­κό επί­πε­δο. Η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών επι­διώ­κει τη συμ­φω­νία των δήμων στις αλ­λα­γές του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου του Καλ­λι­κρά­τη και για τον λόγο αυτόν κρατά χα­μη­λούς τό­νους στις αλ­λα­γές των συ­νό­ρων των ΟΤΑ προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γει την έκρη­ξη αι­τη­μά­των για αυ­το­νό­μη­ση δήμων σε όλη την επι­κρά­τεια.

Για τον λόγο αυτόν το υπουρ­γείο προ­σα­να­το­λί­ζε­ται στην πε­ριο­ρι­σμέ­νη πα­ρέμ­βα­ση στο χω­ρο­τα­ξι­κό του Καλ­λι­κρά­τη επι­κε­ντρώ­νο­ντας κυ­ρί­ως στους με­γά­λους νη­σιω­τι­κούς και ορει­νούς δή­μους. Το βα­σι­κό επι­χεί­ρη­μα της ανά­γκης να επέλ­θουν αλ­λα­γές είναι η δυ­σκο­λία διοί­κη­σης και πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών σε δή­μους όπου η από­στα­ση από το ένα άκρο στο άλλο ξε­περ­νά τις δύο ώρες δια­δρο­μή όπως για πα­ρά­δειγ­μα στα με­γά­λα νησιά (Λέ­σβος και Ρόδος).

Ιδίως στους ορει­νούς δή­μους που πε­ρι­λαμ­βά­νουν ορει­νούς όγκους έχουν κα­τα­γρα­φεί ση­μα­ντι­κές δυ­σκο­λί­ες στην άσκη­ση της διοί­κη­σης αλλά και σε κα­θη­με­ρι­νές ερ­γα­σί­ες όπως η απο­κο­μι­δή των σκου­πι­διών λόγω των πε­νι­χρών μέσων, της έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού και της οι­κο­νο­μι­κής δυ­σπρα­γί­ας των ΟΤΑ μετά την εξά­πλω­ση της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης και τις πε­ρι­κο­πές των χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων.

Τα νησιά

Στο μι­κρο­σκό­πιο της κυ­βέρ­νη­σης έχουν τεθεί κα­ταρ­χήν οι με­γά­λοι νη­σιω­τι­κοί δήμοι, που στο πα­ρελ­θόν έχει εκ­φρα­στεί η ανά­γκη να «σπά­σουν» σε μι­κρό­τε­ρους ΟΤΑ για την κα­λύ­τε­ρη εξυ­πη­ρέ­τη­ση των πο­λι­τών, υπερ­βαί­νο­ντας την αρχή του «Καλ­λι­κρά­τη»: «ένας δήμος σε κάθε νησί». Συ­γκε­κρι­μέ­να η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου επε­ξερ­γά­ζε­ται όλες τις προ­τά­σεις που είχαν κα­τα­τε­θεί για το νησί της Λέ­σβου, τον τρίτο σε έκτα­ση δήμο της χώρας με πε­ρί­που 90.000 κα­τοί­κους. Στο πα­ρελ­θόν είχαν γίνει προ­τά­σεις για να χω­ρι­στεί σε τέσ­σε­ρις δή­μους. Υπέρ­μα­χος της διά­σπα­σης των δήμων ήταν ο ση­με­ρι­νός βου­λευ­τής της ΝΔ και πρώην υπουρ­γός Δι­καιο­σύ­νης Χ. Αθα­να­σί­ου.

Αντί­στοι­χες προ­τά­σεις είχαν κα­τα­τε­θεί και για την Κέρ­κυ­ρα προ­κει­μέ­νου να δη­μιουρ­γη­θούν τρεις δήμοι στο νησί. Στην κα­τη­γο­ρία των υπο­ψή­φιων νη­σιών για τη δη­μιουρ­γία πε­ρισ­σό­τε­ρων από έναν δή­μους είναι η Ρόδος με έκτα­ση 1.400 τ. χλμ. και πε­ρισ­σό­τε­ρους από 100.000 κα­τοί­κους, η Σάμος και η Κε­φα­λο­νιά.

Η κυ­βέρ­νη­ση θα προ­σπα­θή­σει να απο­συν­δέ­σει την πι­θα­νή κα­τά­τμη­ση των νη­σιω­τι­κών ΟΤΑ από την πο­λι­τι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση που υπάρ­χει με­τα­ξύ βου­λευ­τών και δη­μάρ­χων θέ­το­ντας αντι­κει­με­νι­κά κρι­τή­ρια για τον δια­χω­ρι­σμό των δήμων τα οποία εκτι­μά­ται ότι θα είναι η έκτα­ση, κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­στι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά καθώς και η βού­λη­ση των το­πι­κών κοι­νω­νιών. Σε το­πι­κό επί­πε­δο κα­τα­γρά­φε­ται μια έντο­νη αντι­πα­ρά­θε­ση με­τα­ξύ βου­λευ­τών που επι­θυ­μούν το σπά­σι­μο των δήμων για να πε­ριο­ρί­σουν την πο­λι­τι­κή δύ­να­μη του ενός δη­μο­τι­κού άρ­χο­ντα, και των αυ­το­διοι­κη­τι­κών που υπε­ρα­σπί­ζο­νται τη δια­τή­ρη­ση του Καλ­λι­κρά­τη όπως για πα­ρά­δειγ­μα στη Ρόδο όπου ένα ση­μα­ντι­κό τμήμα αι­ρε­τών δεν επι­θυ­μούν τη διά­σπα­ση των δήμων στο νησί.

Ορει­νές πε­ριο­χές

Στους δή­μους της ηπει­ρω­τι­κής Ελ­λά­δας με με­γά­λη έκτα­ση οι οποί­οι πε­ρι­λαμ­βά­νουν ορει­νούς όγκους, η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών επι­διώ­κει να θέσει το θέμα της διά­σπα­σης σε δύο έως τέσ­σε­ρις ΟΤΑ στον βαθμό που θα υπάρ­χει υπο­στή­ρι­ξη του αι­τή­μα­τος από τις διοι­κή­σεις και τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες.

Στην κα­τη­γο­ρία αυτή ανή­κουν ο Δήμος Κα­λα­μπά­κας στον Νομό Τρι­κά­λων, που είναι από τους με­γα­λύ­τε­ρους δή­μους κα­τα­λαμ­βά­νο­ντας 1.658 τ. χλμ. και με πλη­θυ­σμό που ξε­περ­νά τους 21.000 κα­τοί­κους. Αντί­στοι­χα σε αυτήν την ομάδα εντάσ­σε­ται και το Σου­φλί που εκτεί­νε­ται σε 1.326 τ. χλμ. και έχει πλη­θυ­σμό 14.941 κα­τοί­κους. Απο­τε­λεί­ται από τους πρώην κα­πο­δι­στρια­κούς Δή­μους Ορφέα, Σου­φλί­ου και Τυ­χε­ρού που κατά τη διάρ­κεια της συ­ζή­τη­σης του Καλ­λι­κρά­τη το 2010 είχαν εκ­φρά­σει δια­φω­νί­ες για τη συ­νέ­νω­σή τους.

Υπο­ψή­φιοι για τη δη­μιουρ­γία πε­ρισ­σο­τέ­ρων ΟΤΑ είναι και οι Δήμοι Κα­λα­βρύ­των στον Νομό Αχα­ΐ­ας και Βοΐου στον Νομό Κο­ζά­νης.

Αντι­δρά­σεις

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες ένα ση­μα­ντι­κό τμήμα αυ­το­διοι­κη­τι­κών πα­ρα­γό­ντων σε όλη την επι­κρά­τεια που προ­έρ­χο­νται κυ­ρί­ως από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ, έχουν εκ­φρά­σει έντο­νες δια­φω­νί­ες για την ανα­θε­ώ­ρη­ση του Καλ­λι­κρά­τη.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών έχει δια­μη­νύ­σει στους αι­ρε­τούς της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης ότι δεν θα λη­φθούν μο­νο­με­ρείς απο­φά­σεις, αλλά θα προη­γη­θεί εξα­ντλη­τι­κός διά­λο­γος για τις αλ­λα­γές στον Καλ­λι­κρά­τη στον βαθμό που υπάρ­χει αρ­κε­τός χρό­νος μέχρι τις επό­με­νες αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές, οι οποί­ες θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μετά από τέσ­σε­ρα χρό­νια, το 2019.

Με «εντο­λή» των κα­τοί­κων

Αυ­το­νό­μη­ση ζη­τούν πε­ριο­χές με ιδιαί­τε­ρη ιστο­ρι­κή ση­μα­σία

Η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών έχει κάνει ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά για τους δή­μους ιδιαί­τε­ρης ιστο­ρι­κής και πο­λι­τι­στι­κής ση­μα­σί­ας οι οποί­οι έχουν εν­σω­μα­τω­θεί σε καλ­λι­κρα­τι­κούς ΟΤΑ και θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν αυ­τό­νο­μες αυ­το­διοι­κη­τι­κές μο­νά­δες. Σε αυτήν την κα­τη­γο­ρία ανή­κει ο πρώην Δήμος Βελ­βε­ντού στην Κο­ζά­νη, του οποί­ου οι πο­λί­τες είχαν δια­φω­νή­σει με την εν­σω­μά­τω­σή του στον Δήμο Σερ­βί­ων – Βελ­βε­ντού.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι οι κά­τοι­κοι της πόλης με από­φα­ση λαϊ­κής συ­νέ­λευ­σης απεί­χαν από τις πρώ­τες εκλο­γές του Καλ­λι­κρά­τη το 2010 ως έν­δει­ξη δια­μαρ­τυ­ρί­ας στη συ­νέ­νω­ση. Αντί­στοι­χα και στις εκλο­γές του 2014 απεί­χαν σε με­γά­λο πο­σο­στό που ξε­περ­νού­σε το 72% την πρώτη Κυ­ρια­κή από τις αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές.

Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι και το 2014 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε δη­μο­ψή­φι­σμα στη δη­μο­τι­κή ενό­τη­τα Βελ­βε­ντού όπου συμ­με­τεί­χαν 1.433 άτομα εκ των οποί­ων τα 1.026 ψή­φι­σαν αποχή από τις εκλο­γές. Το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών ανα­μέ­νε­ται να συ­νυ­πο­λο­γί­σει τη βού­λη­ση των πο­λι­τών του Βελ­βε­ντού στις τε­λι­κές απο­φά­σεις που θα λη­φθούν για το χω­ρο­τα­ξι­κό του Καλ­λι­κρά­τη στην πε­ριο­χή. Σε αυτήν την κα­τη­γο­ρία εντάσ­σε­ται και ο μαρ­τυ­ρι­κός Δήμος Τυ­μπα­κί­ου που σή­με­ρα απο­τε­λεί δη­μο­τι­κή ενό­τη­τα του Δήμου Φαι­στού στον Νομό Ηρα­κλεί­ου στην Κρήτη.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες έχει δη­μιουρ­γη­θεί επι­τρο­πή πο­λι­τών για την επα­νί­δρυ­ση του Δήμου Τυ­μπα­κί­ου και την αυ­το­νό­μη­σή του από τον καλ­λι­κρα­τι­κό Δήμο Φαι­στού. Στη δια­κή­ρυ­ξη της επι­τρο­πής γί­νε­ται λόγος για επι­πό­λαια εφαρ­μο­γή του νόμου καθώς εκτι­μά­ται ότι κα­ταρ­γεί­ται η ιστο­ρι­κό­τη­τα του δήμου. Οι «πρω­τερ­γά­τες» της πρω­το­βου­λί­ας εκ­φρά­ζουν την πε­ποί­θη­ση ότι το Τυ­μπά­κι έχει δυ­να­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης, που όμως υπο­βαθ­μί­στη­καν λόγω των πο­λι­τι­κών που εφαρ­μό­ζο­νται.

Νίκος Β. Τσί­τσας

[email protected]

ethnos.gr