Η Ελλάδα χάνει το στοίχημα των μεταμοσχεύσεων

«Φθάσαμε στον πάτο από πλευράς δωρεάς οργάνων προς μετα­μό­σχευση στην Ελλάδα».

Ο νέος πρό­ε­δρος του Εθνικού Οργα­νι­σμού Μετα­μο­σχεύ­σεων (ΕΟΜ), γιατρός εντα­τι­κο­λό­γος κ. Αντρέας Καρα­μπί­νης, περι­γρά­φει με τα πιο μελανά χρώματα την πορεία των μετα­μο­σχεύ­σεων στη χώρα μας. «Από εκεί που είχαμε επτά δότες οργάνων ανά εκα­τομ­μύ­ριο πλη­θυ­σμού, σήμερα έχουμε μόνο τέσ­σε­ρις» τονίζει και προ­σθέ­τει: «Αλλες ευρω­παϊ­κές χώρες έχουν κάνει άλματα. Η Αγγλία έχει προ­χω­ρή­σει, η δε Ισπανία κατέχει την πρώτη θέση από πλευράς δοτών. Οι Ισπανοί, εκτός από αλτρουι­στές, έχουν συνει­δη­το­ποι­ή­σει ότι μια μετα­μό­σχευση κοστί­ζει λιγό­τερο, για παρά­δειγμα, από τον τεχνητό νεφρό».

Τελευ­ταίοι στην Ευρώπη

Τα προ­βλή­ματα στον χώρο των μετα­μο­σχεύ­σεων είναι αλυ­σι­δωτά και προ­κύ­πτουν κυρίως από την έλλειψη βού­λη­σης, ορά­μα­τος, οργά­νω­σης και, τέλος, πόρων.

«Θέλουμε να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σουμε τους πολίτες. Να τους κάνουμε να κατα­λά­βουν ότι η δωρεά οργάνων είναι η καλύ­τερη πράξη ζωής μέσα από έναν άδικο θάνατο. Είναι δείγμα γραφής του κοι­νω­νι­κού πολι­τι­σμού μιας χώρας» σημειώ­νει ο κ. Καρα­μπί­νης.

Ωστόσο οι γιατροί που ασχο­λού­νται με τις μετα­μο­σχεύ­σεις στην Ελλάδα εμφα­νί­ζο­νται απαι­σιό­δο­ξοι. Θεωρούν ότι οι έλληνες πολι­τι­κοί δεν έχουν δείξει θέληση για την ανά­πτυξη των μετα­μο­σχεύ­σεων. Αυτός είναι και ο λόγος που η Ελλάδα είναι ουραγός στην Ευρώπη στον τομέα της δωρεάς οργάνων.

Σε αντί­θεση με την Ελλάδα, χώρες όπως είναι η Βουλ­γα­ρία, η Ουγ­γα­ρία, η Τσεχία και η Κροατία, έχουν κάνει άλματα τα τελευ­ταία τρία χρόνια.

Η πρόοδος την οποία έχουν σημειώ­σει άλλα ευρω­παϊκά κράτη συζη­τή­θηκε στη συνά­ντηση των αρμο­δίων αρχών για τις μετα­μο­σχεύ­σεις, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στο τέλος Μαρτίου στις Βρυ­ξέλ­λες. Οι Βούλ­γα­ροι, οι οποίοι συνερ­γά­ζο­νται με τους Γάλλους από το 2012, έχουν εκπαι­δεύ­σει για­τρούς, νοση­λευ­τές και συντο­νι­στές. «Ξεκί­νη­σαν από πολύ χαμηλά, αλλά κάθε χρόνο αυξά­νουν τον αριθμό και των ζώντων και των πτω­μα­τι­κών μετα­μο­σχεύ­σεων» ανα­φέ­ρει γιατρός μεγάλου νοσο­κο­μείου και προ­σθέ­τει: «Μέσα σε δύο χρόνια έλεγαν ότι άλλαξαν πέντε υπουρ­γούς Υγείας και τρεις κυβερ­νή­σεις, αλλά το πρό­γραμμα συνε­χί­ζε­ται κανο­νικά και ανε­ξάρ­τητα».

Η δε Κροατία, παρότι έχει τον μισό πλη­θυ­σμό από την Ελλάδα, κατέχει πλέον στην Ευρώπη τη δεύτερη θέση, μετά την Ισπανία, με 34 δότες ανά εκα­τομ­μύ­ριο πλη­θυ­σμού. Οι Κροάτες κάνουν μετα­μο­σχεύ­σεις πνεύ­μονα, όταν στην Ελλάδα δεν παρέ­χε­ται αυτή η δυνα­τό­τητα και οι πάσχο­ντες πρέπει να μετα­βαί­νουν σε κέντρα του εξω­τε­ρι­κού, ενώ το 2014 έκαναν 145 μετα­μο­σχεύ­σεις ήπατος. Στην Ελλάδα μετα­μο­σχεύ­σεις ήπατος γίνο­νται μόνο σε ένα κέντρο, στο Ιππο­κρά­τειο Νοσο­κο­μείο Θεσ­σα­λο­νί­κης, αφού η αντί­στοιχη μονάδα στην Αθήνα, στο Νοσο­κο­μείο «Λαϊκό», δεν έχει ακόμη τεθεί σε λει­τουρ­γία – παρότι πήρε τη σχετική άδεια πριν από περίπου ενάμιση χρόνο – λόγω έλλει­ψης νοση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού.

Η «κλειστή» μονάδα στο «Λαϊκό»

Σαν το Γεφύρι της Αρτας έχει κατα­ντή­σει η Μονάδα Μετα­μο­σχεύ­σεων Ηπατος του Λαϊκού Νοσο­κο­μείου. Η μονάδα, η οποία ανήκει στη Β’ Προ­παι­δευ­τική Χει­ρουρ­γική Κλινική του Λαϊκού Νοσο­κο­μείου, τέθηκε σε λει­τουρ­γία τον Ιούνιο του 2006. Πήρε προ­σω­ρινή άδεια τριών ετών, η οποία όμως δεν ανα­νε­ώ­θηκε. Μπήκε «λουκέτο» το 2009 και ως σήμερα δεν έχει βγει. Ολα αυτά τα χρόνια που η μονάδα είναι κλειστή έχουν χαθεί ανθρώ­πι­νες ζωές. Οπως επι­ση­μαί­νουν οι ειδικοί επι­στή­μο­νες, ο ηπα­τι­κός ασθενής από την ώρα που θα εγγρα­φεί σε λίστα πρέπει να υπο­βλη­θεί σε μετα­μό­σχευση προτού κλείσει χρόνος. Δεν μπορεί δηλαδή να περι­μέ­νει σε λίστα για πολύ καιρό. Γι’ αυτό πολλοί ηπα­τι­κοί ασθε­νείς δεν φθάνουν καν στην «ώρα της λύτρω­σης».

Πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, η μονάδα του «Λαϊκού» πήρε άδεια λει­τουρ­γίας. Ωστόσο δεν λει­τουρ­γεί ακόμη και σήμερα, ελλεί­ψει δέκα νοση­λευ­τών, με απο­τέ­λε­σμα όλο το βάρος να πέφτει στη μία και μονα­δική – σε λει­τουρ­γία – μονάδα μετα­μο­σχεύ­σεων της χώρας, αυτής του Ιππο­κρα­τείου Θεσ­σα­λο­νί­κης. Οι δέκα νοση­λευ­τές είναι απα­ραί­τη­τοι προ­κει­μέ­νου να τεθούν σε λει­τουρ­γία μία χει­ρουρ­γική κλίνη μόνο για μετα­μο­σχεύ­σεις, μία κλίνη εντα­τι­κής θερα­πείας επίσης απο­κλει­στικά για μετα­μο­σχεύ­σεις, και νοση­λευ­τι­κές κλίνες.

Στο εξω­τε­ρικό για μετα­μό­σχευση πνεύ­μονα

Πριν από περίπου εννέα χρόνια και για μικρό διά­στημα γίνο­νταν μετα­μο­σχεύ­σεις πνεύ­μονα στο Ωνάσειο Καρ­διο­χει­ρουρ­γικό Κέντρο. Το εγχεί­ρημα «πάγωσε» καθώς παρου­σιά­στη­καν προ­βλή­ματα με την άδεια και οπωσ­δή­ποτε την απουσία πνευ­μο­νο­λο­γι­κής κλι­νι­κής. Ακόμη και σήμερα δεν είναι λίγοι αυτοί που υπο­στη­ρί­ζουν ότι το Ωνάσειο Καρ­διο­χει­ρουρ­γικό Κέντρο δεν ενδεί­κνυ­ται για τη διε­νέρ­γεια μετα­μο­σχεύ­σεων πνεύ­μονα, καθώς πρό­κει­ται για ειδικό Νοσο­κο­μείο. Δεν είναι γενικό Νοσο­κο­μείο – σημειώ­νουν οι ειδικοί – που σημαί­νει ότι δεν δια­θέ­τει όλες τις ιατρι­κές ειδι­κό­τη­τες.

Το τραγικό της υπό­θε­σης όμως είναι ότι δεν ανα­ζη­τή­θηκε και δεν οργα­νώ­θηκε από τους αρμο­δί­ους άλλη νοση­λευ­τική μονάδα για να καλυ­φθεί το κενό που δημιουρ­γή­θηκε από τη στιγμή που έκλεισε η Μονάδα του Ωνα­σείου. Οι πάσχο­ντες που χρήζουν μετα­μό­σχευ­σης μετα­βαί­νουν ακόμη και σήμερα στο εξω­τε­ρικό. Για κάθε νοση­λεία το Ελλη­νικό Δημόσιο κατα­βάλ­λει περί τα 300.000 ευρώ. Τέλος στην ταλαι­πω­ρία των πασχό­ντων και στην οικο­νο­μική «αιμορ­ρα­γία» είναι πολύ πιθανόν να μπει ως το τέλος του χρόνου, με τη λει­τουρ­γία της μονάδας μετα­μο­σχεύ­σεων καρδιάς – πνευ­μό­νων στο Νοσο­κο­μείο «Παπα­νι­κο­λάου» της Θεσ­σα­λο­νί­κης. Η Καρ­διο­χει­ρουρ­γική Κλινική του Νοσο­κο­μείου ανα­και­νί­στηκε και έλαβε τη σχετική άδεια.

Την «κάτω βόλτα» έχει πάρει ο ΕΟΜ

Μαζί με τον αριθμό των μοσχευ­μά­των, «πάτο» έχει πιάσει και ο ΕΟΜ. Το Σαβ­βα­το­κύ­ριακο πριν από το Πάσχα ο Οργα­νι­σμός έμεινε για πρώτη φορά χωρίς εφη­με­ρεύ­ο­ντα συντο­νι­στή. Τι σημαί­νει αυτό; Οτι παρα­λίγο να χαθούν τα πολύ­τιμα μοσχεύ­ματα που προ­έ­κυ­ψαν από δότη στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Τα μοσχεύ­ματα σώθηκαν τελευ­ταία στιγμή, αφού βρέθηκε υπάλ­λη­λος για να συντο­νί­σει αυτή την πολύ σημα­ντική επι­χεί­ρηση.

Να σημειω­θεί ότι οι ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού και δη συντο­νι­στών στο ΕΟΜ έχουν ξεπε­ρά­σει κάθε προη­γού­μενο. Από οκτώ συντο­νι­στές έχουν μείνει τρεις, εκ των οποίων μόνο ένας μπορεί να κάνει εφη­με­ρίες (οι άλλες δύο συντο­νί­στριες έχουν μειω­μένο ωράριο λόγω εγκυ­μο­σύ­νης).

ΜΝΗΜΟΝΙΟ

Στον «πάγο» από την Αυστρία

Η λει­τουρ­γία της μονάδας μετα­μο­σχεύ­σεων καρδιάς – πνεύ­μονα στο Νοσο­κο­μείο «Παπα­νι­κο­λάου» είναι περισ­σό­τερο ανα­γκαία από ποτέ. Πέρα από την οικο­νο­μική αιμορ­ρα­γία και την ταλαι­πω­ρία των ασθενών (πρέπει να προ­κα­τα­βά­λουν 40.000 ευρω για την έναρξη της δια­δι­κα­σίας τα οποία θα πάρουν πίσω αργό­τερα από το Ταμείο τους), η Αυστρία όπου μετα­βαί­νουν στην πλειο­νό­τητά τους οι έλληνες πάσχο­ντες έχει βάλει τον εξής όρο στη χώρα μας: η Ελλάδα θα χρωστά στην Αυστρία όσα πνευ­μο­νικά μοσχεύ­ματα χρη­σι­μο­ποιού­νται από έλληνες ασθε­νείς. Αυτό σημαί­νει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να δώσει κατά προ­τε­ραιό­τητα στην Αυστρία το πρώτο δια­θέ­σιμο, χρονικά, μόσχευμα.

Η κατά­σταση αυτή έχει προ­βλη­μα­τί­σει τους αρμο­δί­ους, οι οποίοι φοβού­νται ότι, υπό το πρίσμα της σπα­νιό­τη­τας των μοσχευ­μά­των παγκο­σμίως, θα κλεί­σουν ουσια­στικά οι πόρτες προς την Ελλάδα και από άλλες χώρες, όπως η Γερ­μα­νία και η Γαλλία.

Το ΒΗΜΑ