Θολό το τοπίο των ΜΚΟ

Εδώ και πολλά χρόνια απο­τε­λούσε κοινό μυστικό ότι «κάτι έτρεχε» με τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις των Μη Κυβερ­νη­τι­κών Οργα­νώ­σεων, ότι πολλές προ­σέ­φε­ραν έργο υπό αδια­φα­νείς συν­θή­κες και γι’ αυτό στα τέλη του 2013 συστά­θηκε νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή για τη ρύθμιση της λει­τουρ­γίας των ΜΚΟ, «ων ουκ έστιν αριθμός»· ανε­πι­σή­μως εκτι­μώ­νται σε δεκάδες χιλιά­δες..

Στόχος τηςσχε­τι­κής πρό­τα­σης νόμου, που ναι μεν πέρασε από δημόσια δια­βού­λευση (Οκτώ­βριος 2014) αλλά έκτοτε βρί­σκε­ται στο «συρτάρι», ήταν η επίσημη κατα­γραφή τους, ο έλεγχος, η λογο­δο­σία.

«Ηδη από το 2008 δεκα­ε­πτά Οργα­νώ­σεις είχαν υπο­γρά­ψει τη Διεθνή Χάρτα Λογο­δο­σίας και Δια­φά­νειας, που προ­τάσ­σει μεταξύ άλλων την περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­σία, την ορθή δια­κυ­βέρ­νηση και τους κανόνες δεο­ντο­λο­γίας στην εξεύ­ρεση πόρων», τονίζει στην «Κ» ο κ. Σωτήρης Λαγα­νό­που­λος, γραμ­μα­τέας του Ιδρύ­μα­τος Μπο­δο­σάκη, το οποίο συμ­με­τείχε ενεργά στη σύσταση και τις εργα­σίες της Επι­τρο­πής. «Η εν λόγω, όμως, δέσμευση δεν ενερ­γο­ποι­ή­θηκε ποτέ απουσία ενός συστή­μα­τος ελέγχου».

Βέβαια, η οικο­νο­μική κρίση άλλαξε συν τω χρόνω το τοπίο. Η κρατική «στρό­φιγγα» έκλεισε, ενώ οι δωρεές ιδιωτών έγιναν φει­δω­λές και στο­χευ­μέ­νες και έτσι, 10%-15% των ΜΚΟ έβαλαν «λουκέτο», επι­σή­μως ή ανε­πι­σή­μως. Παράλ­ληλα, ανα­δύ­θη­καν νέες πρω­το­βου­λίες, που ήρθαν να καλύ­ψουν τις αυξα­νό­με­νες ανάγκες σε επίπεδο κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας. Η χρη­μα­το­δό­τηση σήμερα προ­έρ­χε­ται κυρίως από ιδιω­τι­κούς φορείς, όπως τα Ιδρύ­ματα «Σταύρος Νιάρχος» και Μπο­δο­σάκη, που ακο­λου­θούν δια­φα­νείς και αυστη­ρές δια­δι­κα­σίες στην επιλογή των επι­χο­ρη­γού­με­νων οργα­νώ­σεων.

Η πεντά­μηνη εργασία της Επι­τρο­πής ήταν πολυ­ε­πί­πεδη. «Επι­λέ­ξαμε τον όρο Κοι­νω­φε­λής Οργά­νωση Πολιτών (ΚΟΠ) αντί του καθιε­ρω­μέ­νου ΜΚΟ, o οποίος, άλλωστε, δεν ορί­ζε­ται σε κανένα νομικό κείμενο», εξηγεί στην «Κ» η νομικός, μέλος της Επι­τρο­πής, σήμερα βου­λευ­τής Επι­κρα­τείας της Ν.Δ. Νίκη Κερα­μέως. Επόμενο βήμα ήταν η πρό­βλεψη ενός ενιαίου μητρώου των Οργα­νώ­σεων υπό την επο­πτεία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, αφού έως σήμερα είναι εγγε­γραμ­μέ­νες σε τρία ή τέσσερα υπουρ­γεία (συχνά και «διπλο­γραμ­μέ­νες»).

Οι κανόνες που προ­βλέ­πει το «παγω­μένο» νομο­σχέ­διο είναι λίγο-πολύ αυτο­νό­η­τοι. Τίθεται ως προ­ϋ­πό­θεση η λει­τουρ­γία μιας οργά­νω­σης επί τρία χρόνια ώστε να μπορεί να αιτηθεί κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης, ενώ καλεί­ται να δημο­σιο­ποιεί στο Δια­δί­κτυο όλα τα οικο­νο­μικά της στοι­χεία. Το μητρώο των οργα­νώ­σεων θα δια­χω­ρί­ζε­ται σε γενικό και ειδικό, με το δεύτερο να προ­σφέ­ρει περισ­σό­τε­ρες δυνα­τό­τη­τες, αλλά και να απαιτεί από τις οργα­νώ­σεις ακόμη μεγα­λύ­τερη συνέ­πεια και δια­φά­νεια. Στις ΚΟΠ του ειδικού μητρώου δίνο­νται φορο­λο­γικά κίνητρα, ενώ δικαιού­νται, π.χ., να υλο­ποιούν τέσ­σε­ρις (αντί δύο) εκδη­λώ­σεις με απαλ­λαγή ΦΠΑ. Κομ­βι­κής σημα­σίας είναι η σύσταση νομικού πλαι­σίου για τον εθε­λο­ντι­σμό, που σήμερα απου­σιά­ζει πλήρως. Σε ένα πιθανό έλεγχο της Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας σε μια ΜΚΟ μπορεί να επι­βλη­θεί πρό­στιμο έως και 10.000 ευρώ για απα­σχό­ληση «αδή­λω­των» εργα­ζο­μέ­νων, δηλαδή των εθε­λο­ντών. Αντί­στοιχα, ένας εθε­λο­ντής είναι ανο­χύ­ρω­τος έναντι ενός ενδε­χό­με­νου ατυ­χή­μα­τος εν ώρα κοι­νω­φε­λούς προ­σφο­ράς. «Προ­τεί­νουμε τη δημιουρ­γία ενός ενιαίου μητρώου εθε­λο­ντών με αύξοντα αριθμό», λέει η κ. Κερα­μέως. Ετσι, ανα­γνω­ρί­ζε­ται ο «αφανής» ρόλος του εθε­λο­ντή, στον οποίο απο­δί­δο­νται δικαιώ­ματα και υπο­χρε­ώ­σεις.

Η δυνα­μική της «Κοι­νω­νίας των Πολιτών», πάντως, δεν πρέπει να υπο­τι­μά­ται. Είναι ενδει­κτικό ότι στη Μ. Βρε­τα­νία απο­τε­λεί τον τρίτο πυλώνα της οικο­νο­μίας, με 164.000 οργα­νώ­σεις. Τα ετήσια έσοδά τους ανέρ­χο­νται σε 81 δισ. ευρώ, ενώ απα­σχο­λούν χιλιά­δες εργα­ζο­μέ­νους. Πέρα από τη μακρά παρά­δοσή τους και τα 19 εκατ. εθε­λο­ντών, στη Μ. Βρε­τα­νία λει­τουρ­γεί ενιαίο μητρώο, παρέ­χο­νται φορο­λο­γικά κίνητρα στους δωρητές, ενώ οι οργα­νώ­σεις επι­δει­κνύ­ουν ιδιαί­τερη και­νο­το­μία στις δράσεις τους…

της Ιωάννας Φωτιάδη

Καθη­με­ρινή